Tiết 96-97: Tiếng nói của văn nghệ
(Nguyễn đình Thi)
A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1. Hiểu đợc nội dung của văn nghệ và sức mạnh kỳ diệu của nó đối với đời
sống cuả con ngời qua đoạn trích nghị luận ngắn, chặt chẽ, giàu hình ảnh
của Nguyễn Đình Thi
2. Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài các thành phần biệt lập, với phần TL văn
ở bài (nghị luận XH- Nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống)- với
phần văn ở bài ý nghĩa văn chơng (lớp 7)
3. Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu văn bản nghị luận
B. Tổ chức các hoạt động dạy và học:
1. Kiểm tra bài cũ :
+ Tác giả Chu Quang tiềm khuyên chúng ta nên chọn sách và đọc sách nh thế
nào? Em đã làm theo lời khuyên ấy đến đâu?
+ Kể lại mục Mỗi ngày một cuốn sách (chơng trình chào buổi sáng) phát gần
nhất mà em đã theo dõi và ghi nhớ.
+ Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
2. Tổ chức học sinh tiếp nhận kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò
GV: hơn 30 năm làm tổng th ký hội nhà
văn Việt Nam, ông là một nghệ sỹ đa tài:
văn, thơ, nhạc, soạn kịch, viết lý luận phê
bình và quản lý lãnh đạo văn nghệ
- Ông viết bài này khi ông 24 tuổi, đại biểu
quốc hội khóa đầu tiên.
- Thời kì chúng ta đang xây dựng một nền
văn nghệ mới đậm đà dân tộc và đại chúng
gắn bó với cuộc kháng chiến và nhân dân.
Yêu cầu đạt:
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

nhủ của nhà nghệ sỹ tới ngời đọc, ngời nghe)
b. Chúng ta trang giấy Sức mạnh và ý
nghĩa kỳ diệu của văn nghệ:
c. (Đoạn còn lại): Con đờng riêng của văn
nghệ đối với ngời tiếp nhận.
? Em hiểu văn nghệ là gì? Nhan đề
Tiếng nói của văn nghệ là tiếng nói của
ai?
? Văn học- nghệ thuật- Tiếng nói của văn
nghệ là tiếng nói của ngời nghệ sĩ
- GV: Để làm sáng tỏ luận điểm này, tác
giả đã đa ra một số luận cứ tiêu biểu.
? Em hãy xác định những luận cứ trong
đoạn đàu của bài viết?
II. Phân tích
1. Nội dung và sứ mênh của văn nghệ:
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan của
cuộc sống
- Văn nghệ biểu hiện cái chủ quan của ngời
sáng tạo. (Anh gửi vào tác phẩm một lá th,
một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần
của mình góp vào đời sống chung quanh)
* Nói gọn lại: Văn nghệ không chỉ phản ánh
cái khách quan mà còn biểu hiện cái chủ
quan của ngời sáng tạo.
? Để làm sáng tỏ luận cứ trên. Tác giả
đã đa ra phân tích các dẫn chứng nào?
Vì sao?
- HS đọc thầm đoạn văn Nguyễn Du
viết.. hay Tôn XTôi; tự phân tích cách

dung hiện thực khách quan đợc biểu hiện
trong tác phẩm, nhng nhiều khi lại đợc nói ra
một cách trực tiếp, rõ ràng, có chủ định.
Trăm năm trong
Trải qua
Những lòng
(NDu)
Trớc đèn xem truyện Tây minh
Gẫm cời hai chữ nhân tình éo le
(NĐC- Lục VânTiên)
=> Lời gửi, lời nhắn. nội dung, t tởng, tình cảm
độc đáo của ngời viết.
- HS đọc đoạn Lời gửi của nghệ thuật
một cách sống của tâm hồn
? Đoạn này Nguyễn Đình Thi đi sâu vào
bàn về vấn đề gì?
GV: Tác phẩm nghệ thuật lấy chất liệu từ
ở thực tại đời sống nhng không phải là sự
sao chép đơn giản chụp ảnh nguyên xi,
máy móc, thuyết lý khô khan, đơn điệu
mà văn nghệ

- Nội dung phản ánh, thể hiện của văn
nghệ
- Chứa đựng những say sa, vui buồn, mơ
mộng của ngời nghệ sỹ
- Là t t tởng, tấm lòng của ngời nghệ sỹ
gửi gắm trong đó.
- Làm rung cảm, ngỡ ngàng, mở rộng và
phát huy vô tận qua bao thế hệ bạn đọc.

bản thân mình, giúp ta sống đầy đủ, phong phú
hơn cuộc sống của chính mình
- Mỗi tác phẩm lớn rọi vào bên trong chúng ta
một thứ ánh sáng riêng không bao giờ nhoà đi,
ánh sáng ấy bây giờ biến thành của ta, chiếu
toả lên mọi việc chúng ta sống, mọi con ngời
chúng ta gặp, làm thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc
ta nghĩ.. đem tới cho cả thời đại họ một cách
sống của tâm hồn (chẳng hạn một số bài thơ,
câu thơ của Tố Hữu trớc CM Tháng Tám trong
tập thơ Từ ấy, những bài phê bình của Hoài
Thanh, Hoài Chân trong tập Thi nhân VN về
các nhà thơ mới)
*.
2. Sức mạnh và ý nghĩa kỳ diệu của văn
nghệ đối với đời sống Xh và với mỗi con
ng ời tiếp nhận văn nghệ.
- Văn nghệ giúp ta
+ Tự nhận thức bản thân
+ Sống đầy đủ, phong phú tốt đẹp hơn
- Tác phẩm văn học rọi vào bên trong
chúng ta một ánh sáng riêng
+ Chiếu tỏa mọi ngời, mọi việc
+ Thay đổi cách nhình cách nghĩ.
+ Đem tới cả thời đại cách sống tâm hồn
? Xác định các luận chứng mà ngời viết
đa ra làm t liệu thuyết phục ngời đọc.
- GV: Ngời cần lao, ngời đi tù, ngời nhà
quê lam lũ một câu ca dao gieo vào
lòng ta một ánh sáng lay động tình cảm

mệnh tơng đố hay tâm là gốc, tâm tự lòng ta?
- Nguyễn Đình Thi đi sâu bàn nội dung của văn
nghệ- t tởng, tình cảm của nghệ sỹ gửi gắm
trong tác phẩm. Để hiểu rõ tính phong phú, phức
tạp, sâu sắc của nó, tác giả so sánh những lời
gửi, lời nhắn bên ngoài, công khai trực tiếp, có
khi đề lên ở đầu tác phẩm; sau đó nêu ra nội
dung t tởng, tình cảm cụ thể là tất cả những say
sa, vui buồn, yêu ghét, mơ mộng, phấn khích,
trong từng câu thơ trang sách, trong từng hình
ảnh nụ cời, vốn rất quen thuộc mà vẫn hàm
chứa bao nhiêu mới lạ, tiềm ẩn, làm ta ngạc
nhiên. Quen mà lạ là đặc điểm nội dung của văn
nghệ.
Tóm lại, nội dung văn nghệ khác với nội dung
của các khoa học XH khác nh lịch sử, địa lý,
Xh học, văn hoá học, đạo đức học là ở chỗ
những khoa học này nhằm khám phá, miêu tả
và đúc kết các hiện tợng tự nhiên hay Xh, các
qui luật khách quan. Còn nội dung văn nghệ
tập trung khám phá, miêu tả chiều sâu tính
cách, số phận con ngời, thế giới bên trong tâm
lý, tâm hồn con ngời. Đó là nội dung hiện thực
mang tính hình tợng cụ thể, sinh động, là đời
sống t tởng, tình cảm của con ngời qua cái
nhìn và tình cảm cá nhân của ngời nghệ sỹ.
- Tác giả muốn nhấn mạnh và lu ý ngời đọc
chính ở cái nội dung này để từ đó bàn về ý nghĩa
và sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ đối với đời
sống Xh và với mỗi con ngời tiếp nhận văn nghệ.