Vũ Mạnh Hà

Bộ giáo dục và đào tạo
trờng đại học bách khoa hà nội
-------------------------------

Luận văn thạc sỹ khoa học
Ngành: s phạm kỹ thuật

S phạm kỹ thuật

Đánh giá chất lợng đào tạo và giải pháp nâng cao
chất lợng đào tạo hệ trung cấp chuyên nghiệp
tại khoa điện - trờng cao đẳng công nghiệp hng yên

Vũ mạnh hà

2007 - 2009
Hà Nội
2009

hà nội - 2009


Lời cảm ơn

Để hoàn thành luận văn này tôi luôn đợc sự quan tâm, góp ý của thầy giáo
PGS. TS Nguyễn Trọng Bình. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ cảm ơn chân thành tới
thầy Bình, ngời đã trực tiếp hớng dẫn và dành nhiều thời gian công sức giúp đỡ
tôi hoàn thành luận văn.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn quí thầy cô Khoa S phạm kỹ thuật Trờng

Vũ Mạnh Hà


Mục lục

Trang
Phần mở đầu:....... 1
1. Lý do chọn đề tài......... 1
2. Mục đích nghiên cứu....... 3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu...... 3
4. Khách thể và đối tợng nghiên cứu..... 4
5. Phơng pháp nghiên cứu..... 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.......................................................... 4
7. Giả thiết khoa học........................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn............................................................................. 5
Chơng I. Cơ sở lý luận về đánh giá chất lợng đào tạo hệ TCCN

6

1.1. Sơ lợc lịch sử nghiên cứu vấn đề.............................................. 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản............................................................. 7
1.2.1. Đánh giá là gì?.................................................................... 7
1.2.2. Chất lợng........................................................................... 9
1.2.2.1. Khái niệm về chất lợng........................................ 9
1.2.2.2. Khái niệm về quản lý chất lợng........................... 11
1.3. Cơ sở lý luận về đánh giá chất lợng đào tạo............................ 15
1.3.1. Chất lợng đào tạo và quản lý chất lợng đào tạo.............. 15
1.3.2. Mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục TCCN................................... 17
1.3.2.1. Mục tiêu giáo dục THCN ..................................... 17
.

1.6.1. Nhóm các yếu tố bên ngoài............................................. 31
1.6.1.1. Các yếu tố về cơ chế, chính sách của Nhà nớc 31
1.6.1.2. Các yếu tố về môi trờng .................................. 31
1.6.2. Nhóm các yếu tố bên trong............................................. 33
1.6.2.1. Nhóm các yếu tố về điều kiện đảm bảo............. 33


1.6.2.2. Nhóm các yếu tố về quá trình đào tạo...................... 33
1.7. Các tiêu chí đánh giá chất lợng đào tạo TCCN......................... 34
1.7.1. Hệ thống các tiêu chí đánh giá chất lợng đào tạo..............

34

1.7.2. Tiêu chí đánh giá chất lợng và các điều kiện bảo đảm
chất lợng đào tạo Đại học áp dụng cho đánh giá chất
lợng giáo dục TCCN..................................................... 35
Kết luận chơng I.

Chơng II.

37

Đánh giá thực trạng chất lợng đào tạo hệ TCCN

tại Khoa điện - Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên..................... 38
2.1. Giới thiệu khái quát về trờng Cao đẳng Công nghiệp
Hng Yên và hệ trung cấp chuyên nghiệp của Nhà trờng......... 38
2.1.1. Nhiệm vụ và các giai đoạn phát triển của Nhà trờng......... 38
2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Nhà trờng............................................ 39
2.1.2.1. Ban giám hiệu.......................................................... 41

53

2.2.1.5 Công tác quản lý học sinh..................................

55

2.3.2. Đánh giá về chơng trình đào tạo hệ TCCN tại Khoa điện
Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên........................... 57
2.3.3 Đánh giá chất lợng đội ngũ giáo viên.................................. 68
2.2.4. Đánh giá về cơ sở vật chất................................................... 73
2.2. 5.Đánh giá công tác tuyển sinh, chất lợng đầu vào.............. 76
2.2.6. Đánh giá chất lợng học tập và khả năng tìm việc làm của
học sinh ngành điện - điện tử hệ TCCN khi ra trờng........ 77
2.2.7. Đánh giá của nhóm Doanh nghiệp về chất lợng làm việc
của học sinh Khoa điện - Trờng CĐ CN Hng Yên .......... 79
Kết luận chơng 2.
Chơng 3.

82

Những giải pháp nâng cao chất lợng đào tạo

hệ TCCN tại Khoa điện - Trờng cao đẳng Công nghiệp Hng Yên

84

3.1. Sự cần thiết phải nâng cao chất lợng đào tạo TCCN
tại Khoa điện - Trờng CĐ Công nghiệp Hng Yên................... 84
3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lợng đào tạo hệ TCCN
tại Khoa điện - Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên......... 85

107
109


Quy ớc một số ký hiệu viết tắt

CĐ

: Cao đẳng

CNH HĐH

: Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

CSVC

: Cơ sở vật chất

ĐH

: Đại học

NXB

: Nhà xuất bản

GD

: Giáo dục


: Trung học cơ sở

TCVN

: Tiêu chuẩn Việt Nam

TQM

: Quản lý chất lợng tổng thể

XHCN

: Xã hội chủ nghĩa.


-1Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài.
Loài ngời đã bớc vào thế kỷ XXI đầy hứa hẹn. Đối với Việt Nam, giai
đoạn này có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá
đất nớc, nhằm đa đất nớc thoát khỏi tình trạng đói nghèo, đồng thời tạo điều
kiện cho sự phát triển của đất nớc, thực hiện dân giàu nớc mạnh xã hội công
bằng, dân chủ và văn minh.
Từ năm 1986 đến nay, chính sách đổi mới đã thực sự thổi một luồng gió
mới vào nền kinh tế Việt Nam. Trong vòng hai mơi năm qua, kinh tế Việt Nam
đã đạt đợc những thành tựu đáng kể.
Hoà chung với những thành tựu kinh tế, chính trị, xã hội phải kể tới những
thành tựu đạt đợc của ngành Giáo dục - Đào tạo.
Trong những năm vừa qua ngành Giáo dục - Đào tạo đã đạt đợc những
thành tựu đáng kể theo mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn
và kỹ thuật cho đất nớc. Để thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá, chúng ta

quyết định sự thành bại của mỗi quốc gia trên trờng quốc tế và tiềm năng trí tuệ
trở thành động lực chính của sự tăng tốc, phát triển kinh tế xã hội. Nhận thức rõ
vai trò của giáo dục với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nớc, nghị quyết
đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định u tiên hàng đầu cho việc
nâng cao chất lợng dạy và học, nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên và tăng
cờng cơ sở vật chất của nhà trờng, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy
nghĩ của học sinh, sinh viên [1, tr207]
Trong bối cảnh thời gian lợng tri thức của loài ngời tăng gấp đôi ngày
một rút ngắn thì giáo dục sẽ rất nhanh chóng bị lạc hậu nếu không thờng xuyên
đổi mới. Vậy để giáo dục phát huy đợc vai trò của mình là động lực, là mục
tiêu của sự phát triển kinh tế, giáo dục phải luôn đổi mới về mọi mặt thông qua
các cuộc cải cách giáo dục.
Mục tiêu và giải pháp chiến lợc phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ
tới phải đáp ứng đầy đủ nhu cầu nguồn nhân lực kỹ thuật có tay nghề cao, ở đất


-3nớc ta hiện nay, nếu đối tợng HS - SV đợc đào tạo có chất lợng thì sẽ đáp
ứng tốt về nguồn nhân lực mà đất nớc đang cần.
Hiện nay, vấn đề chất lợng đào tạo đang đợc xã hội đặc biệt quan tâm
các trờng chuyên nghiệp, đào tạo ra ngời lao động có tay nghề cụ thể nên đã
đến lúc nhà trờng phải quan tâm đến chất lợng đào tạo của chính trờng mình.
Chắc chắn trong một thời gian không xa nữa, các nhà trờng phải đối mặt với
việc cạnh tranh chất lợng, một khi nhà nớc có những qui định mới khắt khe
hơn trong vấn đề nguồn kinh phí dành cho đào tạo.
Để nâng cao chất lợng đào tạo nguồn nhân lực này, trớc mắt chúng ta
phải đánh giá, nhìn nhận lại chất lợng đào tạo hiện nay có phù hợp với nhu cầu
của đất nớc hiện nay hay không, sau đó phải tìm ra các biện pháp để nâng cao
chất lợng đào tạo. Với lý do đó, bản thân tôi đã chọn đề tài:
"Đánh giá chất lợng đào tạo và giải pháp nâng cao chất lợng đào tạo
hệ TCCN tại Khoa điện - Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên.

- Phơng pháp chuyên gia.
- Phơng pháp trắc nghiệm khách quan.
* Nhóm phơng pháp xử lý số liệu.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu đánh giá thực trạng và một số giải pháp
nâng cao chất lợng đào tạo đào tạo hệ TCCN tại khoa điện - Trờng Cao đẳng
Công nghiệp Hng Yên
7. Giả thiết khoa học
Nếu đánh giá một cách khách quan, toàn diện, biện chứng, chất lợng đào
tạo thì sẽ thấy đợc cần cấp bách tìm ra các biện pháp khoa học, hiệu qủa, khả
thi để góp phần nâng cao chất lợng đào tạo hệ TCCN tại Khoa điện - Trờng
Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên.


-58. Cấu trúc luận văn:

Luận văn gồm:

Phần mở đầu
Chơng 1: Cơ sở lý luận về đánh giá chất lợng đào tạo hệ TCCN.
Chơng 2: Đánh giá thực trạng chất lợng đào tạo hệ TCCN tại Khoa điện
Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên .
Chơng 3: Những giải pháp nâng cao chất lợng đào tạo hệ TCCN tại
Khoa điện - Trờng Cao đẳng Công nghiệp Hng Yên .
Kết luận và kiến nghị.
Phụ lục
Tài liệu tham khảo.


-6Chơng i

đa dạng của các chuẩn mực đó.
ở Việt Nam chất lợng GDĐH đang là chủ đề đợc d luận và nhiều tác
giả quan tâm nh:
Quản lý chất lợng giáo dục đào tạo [10] .
Quản lý chất lợng theo tiêu chuẩn Quốc tế [8]
Quản lý chất lợng đào tạo [5]
Quản lý và kiểm định chất lợng đào tạo nhân lực theo ISO và TQM
[21] Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo và ra quyết định số
38/2004/QĐ-BGD&ĐT về việc ban hành Quy định tạm thời về kiểm định chất
lợng trờng đại học [11] .
Chất lợng đại học là sự đáp ứng mục tiêu đề ra của trờng đại học
Đảm bảo chất lợng giáo dục đại học là toàn bộ các chủ trơng, chính
sách, mục tiêu, cơ chế quản lý, các hoạt động, điều kiện nguồn lực, cùng những
biện pháp để duy trì, nâng cao chất lợng giáo dục nhằm đáp ứng mục tiêu đề ra.
Chất lợng đào tạo luôn là vấn đề quan trọng nhất của các trờng, các cơ
sở đào tạo, và việc phấn đấu nâng cao chất lợng đào tạo bao giờ cũng đợc xem
là nhiệm vụ quan trọng nhất của bất kỳ cơ sở đào tạo nào. Mặc dù có tầm quan
trọng nh vậy nhng chất lợng vẫn là một khái niệm khó định nghĩa, khó xác
định, khó đo lờng. Nếu đánh giá đợc chất lợng đào tạo một cách khách quan,
chính xác và có những biện pháp hữu hiệu điều chỉnh thì sẽ nâng cao đợc chất
lợng đào tạo.
1.2.

Một số khái niệm cơ bản

1.2.1. Đánh giá là gì?
Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả
của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu đợc, đối chiếu với
những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, để xác định đợc mức độ phù hợp hay
không phù hợp của sản phẩm so với yêu cầu đã đặt ra, sau đó tìm các giải pháp


-9tố quá trình. Nếu đánh giá nhằm so sánh chất lợng giữa các cơ sở GD khác
nhau thì trọng tâm là đánh giá đầu ra và các chỉ số thực hiện.
Nhìn chung đánh giá đợc hiểu là xem xét, phân tích, phán xét các hoạt
động nhất định trong một tổ chức, đơn vị đào tạo nào đó. Đánh giá, vì vậy là cơ
sở để tiến hành bất cứ hoạt động kiểm nhận hay nâng cao chất lợng nào khác.
Đánh giá mang nặng tính đo đếm theo đơn vị nhất định hơn là so sánh giữa hai
đối tợng. Đánh giá trong quản lý chất lợng mang nhiều hình thức và phối hợp
giữa các chỉ số thực hiện, tự đánh giá và đánh giá đồng nghiệp. Đánh giá cũng
có thể đợc chính cơ sở giáo dục tiến hành, cũng có thể do các cơ quan bên
ngoài tiến hành. Kết quả đánh giá nhìn chung có thể công khai. Có nhiều cuộc
đánh giá chỉ dừng lại ở so sánh kết quả đạt đợc so với sứ mệnh, mục tiêu và các
chuẩn mực đợc cơ sở GD đặt ra.
Việc đánh giá chất lợng đào tạo hệ TCCN tại các trờng Cao đẳng
chuyên nghiệp cần đợc xem xét ở các tiêu chí cụ thể nh sau:
- Đánh giá về công tác quản lý của nhà trờng
- Đánh giá về chơng trình khung đào tạo
- Đánh giá về chất lợng đội ngũ cán bộ, giáo viên
- Đánh giá về cơ sở vật chất
- Đánh giá về công tác tuyển sinh
- Đánh giá về chất lợng học sinh khi tốt nghiệp và khả năng tìm việc
làm của học sinh sau khi ra trờng.
Đánh giá mục tiêu và các chuẩn mực chất lợng, xem mức độ phù hợp với
tiêu chuẩn chất lợng đào tạo hệ TCCN.
1.2.2. Chất lợng
1.2.2.1. Khái niệm về chất lợng:
Đã có nhiều định nghĩa về chất lợng, từ định nghĩa truyền thống đến các
định nghĩa mang tính chiến lợc và có cách hiểu đầy đủ hơn. Dới đây chúng ta
xem xét một vài quan điểm về chất lợng:


- 12 Có một số ý kiến cho rằng:
- Quản lý chất lợng là tập hợp các hoạt động có chức năng quản lý
chung nhằm xác định chính sách chất lợng, mục đích chất lợng và thực
hiện chúng bằng những phơng tiện nh lập kế hoạch, điều chỉnh chất lợng,
đảm bảo chất lợng, cải tiến chất lợng trong khuôn khổ một hệ thống chất
lợng.[12, tr 44]
- Quản lý chất lợng toàn diện là cách quản lý một tổ chức tập chung
vào chất lợng, dựa vào sự tham gia của tất cả các thành viên của nó, nhằm
đạt đợc sự thành công lâu dài nhờ việc thoả mãn khách hàng và đem lại lợi
ích cho các thành viên của tổ chức đó và cho xã hội . [18, tr 47]
Nh vậy mỗi định nghĩa về quản lý chất lợng ở trên đều dựa vào những
mục đích xem xét khác nhau nhng tất cả đều giống nhau ở chỗ thể hiện quản lý
chất lợng là hệ thống các biện pháp nhằm đảm bảo chất lợng thoả mãn nhu
cầu thị trờng với chi phí thấp nhất, có hiệu quả kinh tế cao nhất đợc tiến hành
trong tất cả các giai đoạn từ thiết kế, sản xuất cho đến phân phối, sử dụng sản
phẩm.
* Đánh giá chất lợng trong giáo dục:
Đánh giá chất lợng có một loạt những định nghĩa trái ngợc nhau và rất
nhiều cuộc tranh luận xung quanh vấn đề này diễn ra tại các diễn đàn khác nhau
và nguyên nhân của nó là thiếu một cách hiểu thống nhất về bản chất của vấn đề.
Sau đây là một số quan điểm về đánh giá chất lợng trong Giáo dục:
* Chất lợng đựơc đánh giá bằng đầu vào. Một số nớc phơng Tây có
quan điểm cho rằng: Chất lợng một số trờng đại học phụ thuộc vào chất lợng
hay số lợng đầu vào của trờng đó. Theo quan điểm này, một trờng đại học
tuyển đợc sinh viên giỏi, có đội ngũ cán bộ giảng dạy uy tín, có nguồn tài chính
cần thiết để trang bị các phòng thí nghiệm hiện đại, giảng đờng, các thiết bị tốt
nhất đợc xem là trờng có chất lợng cao. Quan điểm này đã bày tỏ qua sự tác
động của quá trình đào tạo đợc diễn ra liên tục và rất đa dạng trong một thời
gian dài trong trờng đại học, chỉ dựa vào sự đánh giá đầu vào và phỏng đoán



- 14 * Ngoài những quan điểm nêu trên, tổ chức Đảm bảo chất lợng giáo dục
đại học quốc tế [21], đã đa ra hai định nghĩa về đánh giá chất lợng giáo dục
nh sau:
+ Tuân theo các chuẩn quy định
+ Đạt đợc các mục tiêu đề ra.
Theo định nghiã thứ nhất, cần có bộ tiêu chí chuẩn cho GD về tất cả các
lĩnh vực và việc kiểm định chất lợng của một trờng sẽ dựa vào bộ tiêu chuẩn
đó. Khi không có bộ tiêu chí chuẩn việc kiểm định chất lợng GD sẽ dựa trên
mục tiêu của từng lĩnh vực để đánh giá.
Nh vậy, để đánh giá chất lợng đào tạo của một trờng cần dùng bộ tiêu
chí có sẵn hoặc dùng các chuẩn đã quy định hoặc đánh giá mức độ thực hiện các
mục tiêu đã định sẵn từ đầu của trờng. Trên cơ sở kết quả đánh giá, các trờng
sẽ đợc xếp loại theo ba cấp độ:
- Chất lợng tốt.
- Chất lợng đạt yêu cầu
- Chất lợng không đạt yêu cầu
Chất lợng là một khái niệm động, nhiều chiều và nhiều học giả cho rằng
không cần thiết phải tìm cho nó một định nghĩa chính xác. Khi cần thiết xác
định chất lợng của một cơ sở GD hay là của một chơng trình đào tạo cụ thể thì
chúng ta cần xem xét quan điểm chất lợng ở mọi góc độ và nhiều khía cạnh. Ví
dụ nh đối với ngời quản lý thì xem xét chất lợng ở khía cạnh đã đợc chỉ tiêu
ở đầu ra và tuân theo quy định, đối với giáo viên hay nhà xây dựng chơng trình
thì phải xem xét ở góc độ đầu ra và đầu vào phải đạt mục tiêu xác định, còn
đối với học sinh thì chơng trình đào tạo đó phải mang lại cho họ những tri thức,
kỹ năng để có thể đáp ứng đựơc với công việc mà họ đảm nhận khi ra trờng.
Nhìn chung, có thể đánh giá chất lợng bằng mức độ thoả mãn của ngời sử
dụng, của xã hội đối với cơ sở đào tạo, của nhà trờng.



- 16 Tại mỗi nhà trờng đào tạo hàng năm đều có nhiệm vụ đợc uỷ thác của
các cơ quan chủ quản quy định, điều này chi phối mọi hoạt động của nhà
trờng. Từ nhiệm vụ uỷ thác này, nhà trờng xác định các mục tiêu và chiến lợc
đào tạo của mình sao cho phù hợp với nhu cầu sử dụng của xã hội để đạt đợc
chất lợng bên ngoài; đồng thời các hoạt động của nhà trờng sẽ đợc hớng
vào nhằm mục đích đạt mục tiêu đó, đạt chất lợng bên trong.
Nhu cầu xã hội

Kết quả đào tạo phù hợp nhu cầu sử dụng
- đạt chất lợng ngoài

Kết quả đào tạo

Nhu cầu xã hội

Kết quả đào tạo khớp với mục tiêu đào
tạo - đạt chất lợng trong

Hình 1.2. Sơ đồ quan niệm về chất lợng đào tạo
Trong lĩnh vực đào tạo, chất lợng đào tạo với đặc trng sản phẩm là con
ngời lao động có thể hiểu là kết quả (đầu ra) của quá trình đào tạo và đợc thể
hiện cụ thể ở các phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng
lực hành nghề của ngời tốt nghiệp tơng ứng với mục tiêu đào tạo của từng
ngành đào tạo trong hệ thống đào tạo. Với yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của
thị trờng lao động, quan niệm về chất lợng đào tạo không chỉ dừng ở kết quả
của quá trình đào tạo trong nhà trờng với những điều kiện đảm bảo nhất định
nh: cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên.... mà còn phải tính đến mức độ phù hợp
và thích ứng của ngời tốt nghiệp đối với cơ quan, các tổ chức sản xuất dịch
vụ, khả năng phát triển nghề nghiệp của bản thân họ trong tơng lai.....
Tuy nhiên cần nhấn mạnh rằng: chất lợng đào tạo trớc hết phải là kết