BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
-----------------------------------

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

NGHIÊN CỨU CHIẾT TÁCH CHẤT MÀU TỪ HẠT ĐIỀU NHUỘM
BẰNG DUNG MÔI HỮU CƠ VỚI SỰ TRỢ GIÚP CỦA SÓNG SIÊU ÂM
ĐỂ NHUỘM MÀU CHO VẢI COTTON DỆT THOI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT
CÔNG NGHỆ VẬT LIỆU DỆT MAY

NGƢỜI HƢỚNG DẪN: TS. NGUYỄN NGỌC THẮNG

Hà Nội – 2016


MỤC LỤC
MỤC LỤC

1

LỜI CAM ĐOAN

4

LỜI CẢM ƠN

5


14

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

15

6. Bố cục luận văn

15

CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN

17

1.1. Tình hình sử dụng chất màu tự nhiên trong lĩnh vực Dệt may

17

1.1.1. Tình hình sử dụng chất màu tự nhiên trong lĩnh vực dệt may trên thế
giới

17

1.1.2. Tình hình sử dụng chất màu tự nhiên tại Việt Nam

18

1.2. Chất màu từ hạt điều nhuộm

22


28

1.2.7. Các yếu tố ảnh hƣởng tới quá trình chiết tách annatto

29

1


1.2.7.1. Nhiệt độ

29

1.2.7.2. Thời gian

29

1.2.7.3. Dung tỷ

29

1.3. Vải Cotton (Vải bông)

30

1.3.1. Cấu tạo của xơ bông

30


37

2.2. Nội dung nghiên cứu

37

2.3. Đối tƣợng nghiên cứu

38

2.3.1. Vật liệu

38

2.3.2. Hóa chất

38

2.3.3. Dụng cụ và thiết bị

38

2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu

40

2.4.1. Phƣơng pháp chiết tách chất màu

40


46

2.4.7.3. Phƣơng pháp đánh giá độ mao dẫn theo phƣơng nằm ngang

47

2


CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

49

3.1. Hạt điều nhuộm trƣớc và sau khi xử lý

49

3.2. Đánh giá chất lƣợng chất màu annatto

50

3.2.1. Quang phổ hấp thụ phân tử UV-Vis

50

3.2.2. Phổ hồng ngoại FTIR

51

3.3. Hiệu suất chiết và hàm lƣợng chất màu tổng


3.7.2.2. Khả năng lên màu K/S

63

3.7.3. Đánh giá độ bền màu với quá trình giặt

64

3.7.4. Đánh giá một số tính chất cơ lý

66

3.7.4.1. Đánh giá độ bền cơ học

66

3.7.4.2. Đánh giá độ thoáng khí

68

3.7.4.3. Đánh giá độ mao dẫn theo phƣơng nằm ngang

70

KẾT LUẬN

73

HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO

Đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn đến Quý thầy, cô trong Viện Dệt may –
Da giầy và Thời trang cùng các thầy, cô trong Bộ môn Vật liệu và Công nghệ Hóa
dệt của trƣờng Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình
học tập và nghiên cứu.
Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Ngọc Thắng, ngƣời thầy đã
trực tiếp hƣớng dẫn, dành rất nhiều thời gian và tâm huyết giúp tôi hoàn thành luận
văn tốt nghiệp.
Nhân đây, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu Trƣờng Đại học Bách
Khoa Hà Nội, Viện đào tạo Sau đại học Trƣờng Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tạo
điều kiện để tôi học tập và hoàn thành tốt nghiệp khóa học
Đồng thời, tôi cũng xin cảm ơn đến các thầy. cô công tác tại Trung tâm thí
nghiệm Vật liệu Dệt may-Da giầy, PTN dự án JST - JICA ESCANBER, PTN Công
nghệ lọc hóa dầu và Vật liệu xúc tác hấp phụ của trƣờng đại học Bách Khoa Hà Nội
và Trung tâm thí nghiệm Dệt may - Viện Dệt may Việt Nam đã giúp đỡ tôi rất nhiều
trong quá trình nghiên cứu và thí nghiệm để có số liệu chính xác cho luận văn.
Tôi cũng chân thành cảm ơn nhóm sinh viên nghiên cứu khoa học 2016
(SVNCKH 2016) gồm các em: Phạm Thị Ngọc, Bùi Thị Thoa, Nguyễn Nhƣ Quỳnh
đã đồng hành cùng tôi trong nghiên cứu.
Trong quá trình làm luận văn này, tôi đã có nhiều cố gắng bằng tất cả sự nhiệt
tình và năng lực của mình để hoàn thiện. Tuy nhiên, do bản thân còn nhiều hạn chế,
luận văn cũng không tránh đƣợc những thiếu sót, rất mong nhận đƣợc sự quan tâm
và đóng góp quí báu của thầy, cô giáo và tất cả các bạn bè, đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Học viên

Đỗ Thị Phƣơng Mai

5




27

Hình 1.8. Công thức cấu tạo của Xenlulo

31

Hình 2.1. Nguyên liệu, hóa chất, thiết bị và dụng cụ thí nghiệm

39

Hình 2.2. Sơ đồ quy trình chiết tách chất màu và nhuộm cho vải cotton từ annatto 40
Hình 2.3. Sơ đồ quy trình nhuộm

43

Hình 2.4. Không gian màu L*a*b*

44

Hình 3.1. Ảnh chụp hạt điều nhuộm qua các công đoạn xử lý chiết tách chất màu 49
Hình 3.2. Ảnh chụp bằng kính hiển vi quang học bề mặt hạt điều nhuộm trƣớc và
sau khi chiết tách chất màu (×40)

49

Hình 3.3. Hạt điều sau chiết tách (×40)

50


56

Hình 3.11. Độ kỳ vọng và điều kiện tối ƣu cho hiệu suất chiết cực đại

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

6

57

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

Hình 3.12. Độ kỳ vọng và điều kiện tối ƣu cho hàm lƣợng chất màu tổng cực đại 57
Hình 3.13. Độ kỳ vọng và điều kiện tối ƣu cho hiệu suất và hàm lƣợng tổng cực đại
57
Hình 3.14. Phƣơng trình phản ứng chuyển hóa Bixin về dạng tan hoàn toàn trong
nƣớc

58

Hình 3.15. Quá trình chuyển chất màu dạng Bixin không tan sang dạng tan hoàn
toàn

58




Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Một số nguyên liệu chất màu tự nhiên hay dùng để nhuộm vải

18

Bảng 1.2. Sản lƣợng sản xuất và tiêu thụ hạt điều trên thế giới (tấn/năm)

24

Bảng 1.3. Thành phần của bông

30

Bảng 2.1. Các dung môi phân tích

38

Bảng 2.2. Bảng mã hóa và khoảng biến thiên của các yếu tố nghiên cứu

41

Bảng 3.1. Bảng kết quả thí nghiệm theo mô hình hợp tâm CCD và kết quả thực
nghiệm của hai hàm mục tiêu



71

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

8

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

DANH MỤC CÁC KÍ KIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT
AFM

Kính hiển vi lực nguyên tử (Atomic force microscope)

CCD

Mô hình hợp tâm (Central Composite Design)

CTPT

Công thức phân tử

CODEX-CAC Ủy ban tiêu chuẩn hóa thực phẩm quốc tế (Codex
Alimentarius Commission)
DX10

D

Dung tỷ

H

Thời gian

T

Nhiệt độ

MCoT1

Mẫu vải cotton cầm màu trƣớc nhuộm với nồng độ chất màu
0,2% mvải

MCoT2

Mẫu vải cotton cầm màu trƣớc nhuộm với nồng độ chất màu
1% mvải

MCoT3

Mẫu vải cotton cầm màu trƣớc nhuộm với nồng độ chất màu
2% mvải

MCoS1

Mẫu vải cotton cầm màu sau nhuộm với nồng độ chất màu

màu 1% mvải

MCoK3

Mẫu vải cotton không cầm màu nhuộm với nồng độ chất
màu 2% mvải

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

10

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Từ rất lâu, con ngƣời đã quan tâm tới việc đem những màu sắc thiên nhiên vào
trong các sản phẩm dệt của mình để làm cho chúng thêm phần hấp dẫn. Ngày nay,
màu sắc là một trong những chỉ tiêu quyết định chất lƣợng của sản phẩm dệt. Trong
số các chỉ tiêu để đánh giá chất lƣợng sản phẩm dệt may thì màu sắc chiếm một vai
trò rất quan trọng.
Cuối thế kỷ XIX, chất màu tổng hợp ra đời, chúng đã chiếm ƣu thế nhờ có thể
chủ động sản xuất với số lƣợng lớn, màu sắc đa dạng, tƣơi đẹp, bền và rẻ. Tuy
nhiên, trong vòng 20 năm trở lại đây, y học đã ghi nhận không có một loại chất màu
tổng hợp nào là an toàn tuyệt đối cho sức khỏe con ngƣời. Do vậy, việc ứng dụng
chất màu tự nhiên có độ bền màu cao, màu sắc đa dạng để tạo màu cho các sản

(microwave extraction), sử dụng enzym (enzymatic extraction) với các dung môi
khác nhau [1-4].
So sánh với các công nghệ chiết tách khác nhƣ chiết tách bằng vi sóng, dung
dịch lỏng siêu tới hạn thì chiết tách sử dụng hỗ trợ sóng siêu âm là ít tốn kém và dễ
dàng thực hiện hơn. Trong những năm gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu về
áp dụng chiết tách nhờ hỗ trợ sóng siêu âm cho các hợp chất khác nhau với nhiều
loại dung môi và ứng dụng cho nhiều sản phẩm tự nhiên khác nhau trong đời sống.
Phƣơng pháp chiết tách chất màu tự nhiên nhờ sự hỗ trợ của sóng siêu âm cho hiệu
quả chiết tách tăng, do ảnh hƣởng của bọt khí trong dung môi bởi sự dịch chuyển
của sóng siêu âm [3]. Tuy nhiên, việc chiết tách chất màu từ hạt điều nhuộm bằng
dung môi hữu cơ với sự trợ giúp của sóng siêu âm để nhuộm màu cho vải cotton dệt
thoi thì chƣa có công trình nghiên cứu nào đƣợc công bố.
Do đó, đề tài “Nghiên cứu chiết tách chất màu từ hạt điều nhuộm bằng
dung môi hữu cơ với sự trợ giúp của sóng siêu âm để nhuộm màu cho vải cotton
dệt thoi” sẽ cung cấp thông tin hoàn thiện hơn về quy trình chiết tách chất màu, quy
trình nhuộm màu cho vải cotton dệt thoi, khả năng lên màu, sự khác biệt về ánh
màu giữa các mẫu có điều kiện cầm màu khác nhau, và các cấp độ bền màu của vải
với quá trình gia công ƣớt. Ngoài ra, còn cung cấp thông tin về một số độ bền cơ lý
và chỉ tiêu sinh thái cho sản phẩm tạo ra nhƣ: độ mao dẫn, độ thông thoáng. Góp
phần khai thác có hiệu quả và phát triển rộng rãi chất màu này, đặc biệt trong lĩnh
vực tạo màu cho các sản phẩm dệt may có tính sinh thái.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu quy trình chiết tách, ảnh hƣởng của nhiệt độ, thời gian, dung tỷ
đến hiệu suất và hàm lƣợng chất màu của dịch chiết từ hạt điều màu Việt Nam bằng
dung môi metanol với sự hỗ trợ của sóng siêu âm.

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

12


Đánh giá độ bền màu của các mẫu vải sau nhuộm với giặt, đánh giá độ bền cơ học
của các mẫu vải.
Đánh giá một số chỉ tiêu sinh thái cho các mẫu vải đã đƣợc nhuộm: độ thông
thoáng và độ mao dẫn .
Các thí nghiệm đƣợc tiến hành tại Trung tâm thí nghiệm Vật liệu Dệt may-Da
giầy, PTN dự án JST - JICA ESCANBER, PTN Công nghệ lọc hóa dầu và Vật liệu
ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

13

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

xúc tác hấp phụ của trƣờng đại học Bách Khoa Hà Nội và Trung tâm thí nghiệm
Dệt may - Viện Dệt may Việt Nam.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Hạt điều màu
 Xử lý mẫu: Thu thập, làm sạch, loại chất béo bằng n-hexan, sấy mẫu.
Chiết tách chất màu annatto bằng dung môi metanol trong bể siêu âm.
 Đánh giá chất lƣợng và định lƣợng chất màu thông qua:
- Phƣơng pháp xác định cấu trúc hóa học bằng phổ hồng ngoại (FTIR)
- Phƣơng pháp đo quang phổ hấp thụ phân tử UV-Vis
- Đánh giá hiệu quả chiết tách qua hai thông số: hiệu suất và hàm lƣợng chất
màu
- Lập kế hoạch thực nghiệm, xử lý và phân tích kết quả thực nghiệm bằng mô
hình hợp tâm và phần mềm Design Expert 10

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Cung cấp thông tin khoa học về quy trình chiết tách chất màu từ hạt điều
nhuộm có sự hỗ trợ của sóng siêu âm, các điều kiện chiết tách tối ƣu để thu đƣợc
hiệu suất chiết và hàm lƣợng chất màu cực đại.
Cung cấp thông tin khoa học về quy trình nhuộm màu cho vải cotton dệt thoi
từ chất màu chiết tách đƣợc từ hạt điều nhuộm với nồng độ khác nhau theo ba
phƣơng pháp: cầm màu trƣớc, cầm màu sau, không cầm màu.
Cung cấp thông tin, kiến thức về khả năng lên màu của mẫu vải dệt thoi cotton
với chất màu đã chiết tách đƣợc và các cấp độ bền màu của mẫu đã nhuộm với quá
trình gia công ƣớt.
Cung cấp thông tin, kiến thức khoa học về một số chỉ tiêu sinh thái của mẫu
vải đã nhuộm bằng chất màu chiết tách đƣợc từ hạt điều nhuộm nhƣ: độ bền cơ
học, độ thông thoáng, độ mao dẫn.
Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế sản xuất chất màu annatto từ
hạt điều nhuộm để tạo màu cho sản phẩm trong các lĩnh vực mỹ phẩm, thực phẩm,
dƣợc phẩm và đặc biệt là trong lĩnh vực dệt nhuộm, tạo ra các sản phẩm nhuộm
màu tự nhiên có tính sinh thái cao.
Việc cô đặc chất màu annatto giúp thuận lợi cho việc lƣu kho, vận chuyển và
sử dụng nhƣ các thuốc nhuộm thƣơng mại
6. Bố cục luận văn
Danh mục các phụ lục
ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

15

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội


Nguồn gốc khoáng vật: đƣợc lấy từ các loại đất son (ochre) hay từ oxit kim loại.
Chất màu tự nhiên đƣợc sử dụng rất phổ biến trong nhiều lĩnh vực: hội họa, tạo màu
cho các vật dụng sinh hoạt hàng ngày, cho thực phẩm, cho nƣớc uống, cho mỹ
phẩm. Ở nhiều nƣớc còn sử dụng để ngụy trang cho con ngƣời và ngày càng đƣợc
sử dụng nhiều để nhuộm cho các sản phẩm Dệt may [5].
1.1.1. Tình hình sử dụng chất màu tự nhiên trong lĩnh vực dệt may trên thế
giới
Trên thế giới, nhƣ ở Trung quốc, Ấn Độ, Ai cập… việc phát triển, sử dụng
chất màu tự nhiên đã đƣợc tồn tại từ lâu đời. Theo một số nghiên cứu cho thấy chất
màu tự nhiên đƣợc sử dụng sớm nhất ở Trung quốc vào những năm 2600 trƣớc
công nguyên. Từ thời Ai Cập cổ đại khoảng năm 3200 trƣớc công nguyên, ngƣời ta
đã sử dụng vải nhuộm màu tự nhiên. Ở Ấn Độ sử dụng “Lac” một loại chất màu tự
nhiên để nhuộm cho vải bông và tơ tằm từ màu tím đến đỏ bằng cách cầm màu sử
dụng với các hóa chất khác nhau. Một số nƣớc ở Châu Phi vẫn còn sử dụng chất
màu từ một số cây trộn với đất tạo thành bột hóa trang và nhuộm màu cho quần áo.
Ở Thái Lan đã sử dụng rất nhiều loại vỏ cây, hoa, lá, củ, hạt để nhuộm màu cho vải
len, bông và tơ tằm. Chất màu trong tự nhiên có màu sắc khá phong phú.

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

17

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

1.1.2. Tình hình sử dụng chất màu tự nhiên tại Việt Nam


LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

2. Củ Nghệ ( Curcuma Longa L)
Màu nhuộm: da cam, đỏ.
Vải nhuộm: len, da, tơ tằm.
Nguồn:
3. Củ Nâu ( Dioscorea Cirhosa Lour)
Màu nhuộm: nâu nhạt – nâu sẫm.
Vải nhuộm: cotton, tơ tằm.
Nguồn:
4. Quả mặc nưa ( Diospiros l mollis Griff)
Màu nhuộm: màu đen.
Vải nhuộm: Cotton.
Nguồn:
5. Cánh Kiến
Màu nhuộm: đỏ.
Vải nhuộm: tơ tằm hoặc đánh vecni cho gỗ.
Nguồn:
6. Lá chè
Màu nhuộm: vàng nâu.
Vải nhuộm: Cotton, tơ tằm.
Nguồn:
7. Lá Tre
Màu nhuộm: xanh lục, xanh chàm.

12. Cây Bàng ( Terminalia catappa L)
Màu nhuộm: cỏ úa, vàng nhạt – vàng nâu.
Vải nhuộm: Cotton, tơ tằm.
Nguồn:
13. Cây Xà cừ ( Khaya senegalensis)
Màu nhuộm: tím hồng, vàng nhạt - nâu.
Vải nhuộm: tơ tằm.
Nguồn: o

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

20

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

14. Cây Điệp ( Caesalpina Pulcherrima L)
Màu nhuộm: vàng, vàng nâu.
Vải nhuộm: Cotton, tơ tằm.
Nguồn:
15. Vỏ cây Xoài, Muỗm
Màu nhuộm: vàng tƣơi, nâu nhạt.
Vải nhuộm: Cotton, tơ tằm.
Nguồn:
16. Vỏ cây Me
Màu nhuộm: cho màu tƣơi.

nhuộm tổng hợp có phạm vi sử dụng rộng rãi, gần nhƣ trong công nghiệp ngƣời ta
không sử dụng thuốc nhuộm tự nhiên. Do đó phạm vi sử dụng chất màu tự nhiên
dần dần bị thu hẹp lại. Nhƣng vấn đề về môi trƣờng sinh thái là vấn đề không dễ
giải quyết. Hàng năm, việc tổng hợp và sử dụng thuốc nhuộm đã kéo theo hàng loạt
sự ô nhiễm nhƣ: ô nhiễm nguồn nƣớc, ô nhiễm không khí. Để giải quyết những hạn
chế đó, ngƣời ta trở về với thiên nhiên để tìm chất màu tự nhiên mới và làm phong
phú nguồn chất màu tự nhiên đã biết.
Trong tự nhiên, các gam màu xanh, nâu, đen là khá phổ biến và hầu hết là gam
màu trầm. Muốn có những màu có ánh tƣơi nhƣ: vàng kim, cam thì chỉ có những
chất màu từ một vài loại thảo mộc nhƣ củ nghệ, cây becbery (không có ở Việt Nam)
cho màu này. Tuy nhiên, cả hai loại này đều có độ bền ánh sáng rất thấp, vì vậy, hạt
điều nhuộm cho màu vàng cam tƣơi sáng, với những tính chất ƣu việt và độ bền ánh
sáng tốt hơn đang đƣợc quan tâm, nghiên cứu.
1.2. Chất màu từ hạt điều nhuộm
1.2.1. Sơ lƣợc về điều nhuộm [2, 5, 7]
Điều màu, lƣơng nho, sâm phụng, chầm
phù, cây cà ri là tên gọi khác của cây Điều
nhuộm. Điều nhuộm có tên khoa học là Bixa
Orellana. L đƣợc đặt theo tên của nhà thám
hiểm Francisco de Orellana.

Hình 1.1. Điều nhuộm [8].
Ngoài ra, điều nhuộm còn có một số tên khoa học cũ từng gọi nhƣ Bixa

acumanata, ordorata, ellana americana. Tùy theo mỗi quốc gia mà điều nhuộm
đƣợc gọi theo các tên khác nhau nhƣ annatto (Anh), orelana (Pháp), kam tai (Thái),
kamsai (Lào). Phân loại khoa học: giới Plantae, bộ: Malvales, họ: Bixaceae, chi:
Bixa, loài: B. Orellana. Họ Điều nhuộm (danh pháp khoa học: Bixaceae), là một họ
thực vật hai lá mầm. Mặc dù chỉ là một họ nhỏ, nhƣng họ này lại có sự đa dạng về


tách thành hai lớp, để lộ ra các hạt. Quả không ăn đƣợc nhƣng đƣợc thu hoạch để
lấy hạt, trong đó có chứa rất nhiều bixin, thành phần chính của chất màu annatto.
Nó là nguồn cung cấp chính cho một loại chất màu tự nhiên, có màu vàng đỏ, sản
xuất từ quả. Chất màu lấy đƣợc từ hạt điều nhuộm có màu đỏ và vàng.

ĐỖ THỊ PHƢƠNG MAI

23

LUẬN VĂN THẠC SỸ


Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Viện Dệt may – Da giầy & Thời trang

Điều nhuộm (Bixaceae) có nguồn gốc từ châu Mỹ và dần dần đƣợc lan rộng ra
nhiều châu lục trên thế giới. Nó đƣợc mang tới khu vực Đông Nam Á vào thế kỷ 17.
Cây chịu đƣợc điều kiện khí hậu khắc nghiệt, ƣa nhiệt độ cao, thích hợp với những
khu vực có khí hậu nhiệt đới. Theo thống kê của Tổ chức Lƣơng thực và Nông
nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO- Food and Agriculture Organization of the United
Nations) trên thế giới có khoảng 32 nƣớc sản xuất điều thƣơng mại nhƣng chỉ phát
triển tốt ở một số nƣớc nhƣ Brazil, Ấn Độ, Việt Nam, Lào, Campuchia…
Hiện nay, điều đã trở thành một loại cây đặc biệt, đƣợc nhân giống và phát
triển trên nhiều quốc gia, đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong ngành nông
nghiệp.
1.2.2. Tình hình sản xuất hạt điều nhuộm [9]
Vào đầu thế kỉ 21, tổng sản lƣợng
hạt điều nhuộm đƣợc sản xuất trên thế
giới là 14500 tấn/năm, chủ yếu là ở khu