TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC


MÔN: TRIẾT HỌC

TIỂU LUẬN
VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC TOÀN DIỆN TRONG TRIẾT HỌC MÁC – LÊ
NIN ĐỂ GIẢI QUYẾT MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI
HIỆN NAY CỦA VIỆT NAM

GVHD : TS. Bùi Như Mưa
HVTH : Huỳnh Thanh Quý – MHV : 7701260950A
Nguyễn Thị Phương – MHV : 7701260922A
Trần Thị Thúy Vân – MHV : 7701261228A
Phạm Quang Thái – MHV : 7701261002A

TP.Hồ Chí Minh, Tháng 01, năm 2017


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam

MỤC LỤC

Trang 2


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam


phép biện chứng duy vật.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhóm xin lựa chọn đề tài: “Vận dụng
nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số vấn đề trong
công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam”.

Trang 3


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam

PHẦN I
VÀI NÉT CƠ BẢN VỀ NGUYÊN LÝ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN -NGUYÊN
TẮC TOÀN DIỆN TRONG TRIẾT HỌC MÁC – LÊ NIN
NGUYÊN LÝ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG
DUY VẬT

1.1.

Trong lịch sử Triết học, các nhà triết học đã nảy sinh nhiều tranh luận, mâu
thuẫn khi đi tìm lời giải đáp cho hai câu hỏi:
-

Các sự vật, hiện tượng khác nhau của thế giới có mối liên hệ qua lại, tác động,
ảnh hưởng lẫn nhau hay chúng tồn tại biệt lập, tách rời nhau?

-

Nếu chúng có mối liên hệ qua lại thì cái gì quy định mối liên hệ đó?



tổng quát sự tồn tại, vận động, phát triển của mọi sự vật, hiện tượng, quá trình xảy ra
trong thế giới, và là đối tượng nghiên cứu của phép biện chứng. Cả mối liên hệ và mối
liên hệ phổ biến đều có tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng.
Từ những nhận định trên, triết học Mác – Lênin đã đúc kết thành nguyên lý về
mối liên hệ phổ biến với nội dung cơ bản:
Do sự vật, hiện tượng, quá trình trong thế giới thống nhất tạo mà chúng tồn tại
trong muôn vàn mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau. Mối liên hệ tồn tại khách quan, phổ
biến và đa dạng.
Trong muôn vàn mối liên hệ chi phối sự tồn tại của chúng có những mối liên hệ
phổ biến. Mối liên hệ phổ biến cũng tồn tại khách quan, phổ biến, đa dạng.
1.2.

NGUYÊN TẮC TOÀN DIỆN TRONG TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

Cơ sở lý luận của nguyên tắc toàn diện là nội dung nguyên lý về mối liên hệ
phổ biến. Khi vận dụng nguyên tắc toàn diện trong hoạt động nhận thức, để hiểu đúng
sự vật chúng ta phải tìm hiểu, phát hiện càng nhiều mối liên hệ, quan hệ (hay những
đặc điểm, tính chất, yếu tố…) đang chi phối sự tồn tại của bản thân sự vật càng tốt.
Đồng thời, cần phân loại để xác định những mối liên hệ, quan hệ nào là bên trong, cơ
bản, tất nhiên, ổn định và dựa trên những mối liên hệ, quan hệ này để lý giải được
những mối liên hệ, quan hệ còn lại.
Trong hoạt động thực tiễn, để đạt được hiệu quả ta phải đánh giá đúng vai trò
của từng mối liên hệ, quan hệ (hay những đặc điểm, tính chất, yếu tố, mặt…) chi phối
sự vật, nắm vững sự chuyển hóa của chúng. Sau đó ta cần tìm kiếm và sử dụng các
công cụ, phương tiện, biện pháp vật chất thích hợp để tập trung biến đổi những mối
liên hệ, quan hệ bên trong, cơ bản, tất nhiên, quan trọng của bản thân sự vật, phát huy
hay hạn chế tác động của chúng, nhằm lèo lái sự vật vận động, phát triển theo đúng
quy luật và hợp lợi ích chúng ta.
Quán triệt nguyên tắc toàn diện sẽ giúp khắc phục được chủ nghĩa phiếm diện,


-

Thứ hai, chất lượng tăng trưởng, hiệu quả đầu tư và sức cạnh tranh chậm được
cải thiện.

-

Thứ ba, phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay dẫn đến nhiều tác động xấu,
tiêu cực đối với môi trường

Để giải quyết những mặt hạn chế cơ bản nêu trên, chúng ta phải chỉ rõ những
nguyên nhân cốt lõi dẫn đến những hạn chế, từ đó đề ra đường lối đúng đắn, toàn diện
khắc phục nó. Một số nguyên nhân chủ yếu làm cho nền kinh tế nước ta tăng trưởng
chưa đạt yêu cầu cả về tốc độ lẫn chất lượng và hiệu quả. Đó là những nguyên nhân
gắn với mô hình, thể chế, cơ cấu và bộ máy.
a. Mô hình tăng trưởng chứa đựng một số mâu thuẫn và bất cập.
-

Tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế đạt được chủ yếu bằng tăng đầu tư hơn
là nhờ nâng cao năng suất và hiệu quả.

-

Lợi thế lớn nhất của nền kinh tế - nguồn lao động dồi dào và giá rẻ - chưa được
quan tâm khai thác phát triển đúng hướng và đúng tầm.

-

Nguồn vốn đầu tư Nhà nước và khu vực doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ trọng


Thứ nhất, đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển từ mô hình vừa hướng nội, thay
thế nhập khẩu, vừa hướng về xuất khẩu, dựa chủ yếu vào vốn và khai thác tài
nguyên, sang mô hình hướng về xuất khẩu và hội nhập đầy đủ vào nền kinh tế
thế giới, dựa trên lợi thế so sánh và liên tục tạo ra lợi thế so sánh mới. Đó là mô
hình không phải chỉ dựa vào vốn và khai thác tài nguyên để đạt tốc độ tăng
trưởng cao mà ngày càng phải dựa nhiều hơn vào khai thác lợi thế về lao động
và tiềm năng trí tuệ.

-

Thứ hai, đẩy mạnh tạo lập đồng bộ và vận hành thông suốt các loại thị trường.
Trong vài năm tới, cần xóa bỏ căn bản các cơ chế kinh tế cũ không còn phù
hợp; tiếp tục đổi mới và phát triển khu vực doanh nghiệp nhà nước, nhanh
chóng nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, trọng tâm là cổ
phần hóa doanh nghiệp.

-

Thứ ba, điều chỉnh lại định hướng cơ cấu ngành, tạo bước phát triển vượt bậc
của khu vực dịch vụ, khuyến khích phát triển mạnh các ngành công nghiệp phụ
trợ. Hai nhóm ngành cần được quan tâm ưu tiên là các ngành công nghiệp, công
nghệ cao và các ngành dịch vụ có tiềm năng lớn và sức cạnh tranh cao.

Trang 7


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam


ty Formosa Hà Tĩnh là bài học cảnh tỉnh cho chúng ta về vai trò, tầm quan trọng
của bảo vệ môi trường, bảo đảm phát triển bền vững đất nước nói chung và
từng địa phương nói riêng.
VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC TOÀN DIỆN TRONG ĐỔI MỚI CHÍNH TRỊ

Việc đổi mới chính trị ở nước ta trong thời kỳ quá độ trước hết phải xuất phát từ
tính chất xã hội của con đường phát triển đất nước mà Đảng và nhân dân ta đã lựa
chọn, đó là định hướng Xã hội Chủ nghĩa. Như vậy, đổi mới chính trị là nhằm tạo ra sự
phù hợp của hệ thống chính trị với sự lựa chọn chính trị về con đường phát triển của
đất nước. Đổi mới chính trị ở nước ta, do đó, xuất phát từ thực tiễn của hệ thống chính
trị đã tỏ ra yếu kém, không đáp ứng được yêu cầu của cách mạng.
Thực tiễn cách mạng đòi hỏi mà hệ thống chính trị không đáp ứng được thì phải
xem lại những yếu kém trong hệ thống chính trị. Đảng ta đã: Thẳng thắn thừa nhận
rằng, trước những biến động và thử thách của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội,
hoạt động tư tưởng và tổ chức của Đảng đã không theo kịp yêu cầu của cách mạng.
Trong công tác tổ chức, khuyết điểm lớn nhất là sự trì trệ, chậm đổi mới công tác cán
bộ... Phong cách lãnh đạo và lề lối làm việc mang nặng chủ nghĩa quan liêu, lời nói
không đi đôi với việc làm... Về mặt tổ chức, đã để cho bộ máy nhà nước, bộ máy của
Đảng và các đoàn thể phình ra quá lớn, chồng chéo và phân tán.
Trang 8


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam

Nhưng đổi mới bộ phận nào trong hệ thống chính trị của chúng ta? Để giải đáp
được câu hỏi đó phải có cái nhìn toàn diện, cụ thể trên cơ sở thực tiễn của hệ thống
chính trị, đồng thời phải tránh thái độ nôn nóng lẫn sự trì trệ trong quá trình xem xét
vấn đề.
Đổi mới toàn diện hệ thống chính trị bao gồm đổi mới từ tổ chức, phong cách,

-

Đổi mới chính trị, do đó phải làm thế nào để có một hệ thống chính trị phát
triển, phù hợp với yêu cầu của đổi mới và trở thành động lực quan trọng của sự
phát triển đất nước, không giáo điều, không xơ cứng, trì trệ và bảo thủ. Cũng do
đó, đổi mới chính trị của nước ta phải thể hiện được tinh thần của Lênin về vấn
đề này, tập trung ở chỗ:
Trang 9


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam

+

Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế.

+

Chính trị do kinh tế quyết định, nhưng đồng thời chính trị không thể không
giữ vị trí hàng đầu, là phương hướng dẫn dắt kinh tế.

Đối với nước ta hiện nay, đổi mới chính trị phải đi đôi với bảo vệ và phát triển
chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã
hội ở nước ta.
Đổi mới và tăng cường hệ thống chính trị phải được diễn ra trên cơ sở hiện thực
của kinh tế và sự phát triển văn hóa mà cơ sở của nó là dân trí được nâng lên không
ngừng để nhân dân tự giác tham gia vào đời sống chính trị. Đó là căn cứ lý luận,
phương pháp luận của vấn đề đổi mới chính trị và hệ thống chính trị ở nước ta. Đồng
thời, việc đổi mới mô hình, cơ chế, chính sách và phương thức quản lý kinh tế đòi hỏi

nhà nước là một công cụ quan trọng nhất đại diện cho quyền lợi của nhân dân.
Trang 10


Vận dụng nguyên tắc toàn diện trong triết học Mác – Lênin để giải quyết một số
vấn đề trong công cuộc đổi mới hiện nay của Việt Nam

Với mục tiêu như vậy thì việc đổi mới, tăng cường vai trò quản lý và nâng cao
hiệu lực quản lý của nhà nước, trên cơ sở bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối
với Nhà nước, làm cho những quan điểm và đường lối đổi mới của Đảng được
thể chế hóa và cụ thể hóa thành pháp luật, chính sách và cơ chế được thực hiện
đúng đắn trong cuộc sống là đòi hỏi hết sức cấp bách.
PHẦN III
KẾT LUẬN
Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và ý nghĩa phương pháp luận của nó –
nguyên tắc toàn diện đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo nên tính tự giác, tính
khoa học và tính cách mạng triệt để của phép biện chứng duy vật.
Vận dụng đúng đắn, sáng tạo nguyên lý và nguyên tắc này sẽ đem lại hiểu quả
tối đa trong hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn của con người.
Trong thực tiễn 30 đổi mới của đất nước, Đảng ta đã vận dụng đúng đắn, triệt
để, sáng tạo nguyên tắc toàn diện và đã mang lại nhiều thành công rực rỡ trên nhiều
lĩnh vực như kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh.
Trong thời buổi hội nhập kinh tế quốc tế sâu, rộng hiện nay việc tiếp tục quán
triệt, áp dụng triệt để, sáng tạo nguyên tắc này vào trong công cuộc đổi mới toàn diện
mọi mặc của đất nước sẽ góp phần quan trọng trong phát huy những thuận lợi, thời cơ;
đẩy lùi những thách thức, nguy cơ mà công cuộc đổi mới gặp phải; đưa đất nước ta
tiến đến hòa bình, ấm no, phát triển, thịnh vương, sánh vai cùng các cường quốc năm
châu như di nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã để lại.

Trang 11