Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
Năm học: 2017 - 2018
Ngày soạn: 07/8/2017
Tiết 1- 4
Bài 1: Cổng trường mở ra
A. Hoạt động khởi động
? Văn bản sau có nhan đề là “Cổng trường mở ra”. Đó trải qua quóng thời gian
được học tập dưới mái trường, theo em, cổng trường mở ra cho em những điều
kỳ diệu gỡ?
Trường học là một thế giới diệu kỳ, là nơi thắp sáng những ước mơ, cũng
là nơi nuôi dưỡng nó. Bước qua cánh cổng trường là chúng ta bước vào thế giới
tri thức với vô vàn những điều mới lạ và kỡ thỳ. Người mẹ trong “Cổng trường
mở ra” của nhà văn Lý Lan đó núi với con một câu triết lí đầy cảm xúc: “Đi đi
con, hóy can đảm lên, thế giới này là của con. Bước qua cánh cổng trường là
một thế giới kỡ diệu sẽ mở ra”.
Ở nơi gọi là diệu kỡ ấy cú cả niềm vui thất bại, cú cả những điều bất ngờ
xảy ra. Và đặc biệt hơn, ở đây rèn luyện cách cảm nhận niềm vui, cảm nhận sự
thăng hoa của cuộc đời. Cũng là nơi cho ta biết cách chấp nhận sự thất bại cho
dù thất bại làm cho tỡnh thần hoảng loạn, thiếu tự tin. Giỳp chỳng ta đứng dậy
sau khi ngó.
Trong thế giới kỡ diệu ấy, chỳng ta có cả một kho tàng kiến thức nhân
loại. Ta có thế biết về nguồn gốc của loài người, biết về những đức hi sinh cao
cả đó đổi lại cuộc sống thanh bỡnh cho ta ngày hụm nay. Nú cũng giỳp ta hiểu
được những điều bí ẩn của thế giới tự nhiên, cho ta những đáp ỏn cho cỏc cõu
hỏi “vỡ sao”.
B. Hoạt động hỡnh thành kiến thức.
1. Tỡm hiểu văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Hoạt động của gv và hs

Nội dung cơ bản


- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.
? Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy ?
- Ngôi thứ I
? Tại sao em lại cho là văn bản kể theo
ngôi thứ nhất?
- Toàn bộ văn bản là lời kể của mẹ về tâm
trạng của mình trong đêm trước ngày khai
trường đầu tiên của con.
? Với cách kể này có tác dụng gì ?
- Bộc lộ tâm tư tình cảm của người mẹ ?
? Nếu kể theo ngôi thứ nhất thì nhân vật
chính là ai
- Nhân vật chính là người mẹ
?Tâm tư người mẹ được biểu hiện qua hai
2

Giáo viên: ………………..THCS ……………


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
khía cạnh khác nhau, hãy tìm và xác định
hai nội dung ấy trên văn bản?
- Phần 1: Từ đầu...thế giới mà mẹ vừa
bước vào.
Nội dung: Nỗi lòng thương yêu của mẹ
đối với con.
- Phần 2: Còn lại.
Nội dung: Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của
xã hội và nhà trường trong việc giáo dục
trẻ em.

thày cô và bạn bè mới, vậy nhưng đêm
nay con lại ngủ ngon, lại rất thanh thản,
trong khi đó mẹ là người hầu như
không hề có sự thay đổi gì tưrớc sự kiện

Năm học: 2017 - 2018

- Hai phần nội dung văn bản.

2. Đọc - hiểu văn bản :
a. Nỗi lòng của mẹ trong đêm
trước ngày khai trường đầu tiên
của con

Giáo viên: ………………..THCS ……………

3


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
ngày mai lại đang hồi hộp, lo lắng và
không thể ngủ được.
? Vậy theo em, tại sao người mẹ không ngủ
được?
(Đây là câu hỏi khó GV có thể cho HS
trao đổi trong bàn. Gợi ý: Người mẹ
không ngủ được có phải vì lo lắng cho
con Hay còn vì một lý do nào khác?)
- Mẹ thức nhìn con ngủ với những tình
cảm chan chứa thương yêu, vì hi vọng và

gì ? (Mẹ đã nhớ lại những kỉ niệm nào về
ngày khai trường đầu tiên của mẹ)
4

Năm học: 2017 - 2018
- Mẹ hồi hộp, lo lắng, thao thức
không ngủ được.

- Mẹ dành cho con tình yêu thương
sâu nặng.

Giáo viên: ………………..THCS ……………


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
HS thảo luận
- ý 1: - Nhớ lại ngày bà ngoại dắt mẹ đến
trường lần đầu tiên.
- ý 2: - Nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng
trường.
? Tại sao mẹ lại nhớ lại những điều ấy?
- Làm như vậy người mẹ có thể lí giải và
hiểu được những tâm trạng ngổn ngang
của cậu con trai bé bỏng.
Khi nhớ lại những kỉ niệm ấy lòng mẹ:
Rạo rực những bâng khuâng xao xuyến.
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ
trong câu văn trên? Cách dùng từ ấy có
tác dụng gì?
- Sử dụng 3 tính từ.

khai trường đầu tiên sống dậy
trong lòng mẹ, hình ảnh về bà
ngoại và ngôi trường xa như hiện
về.

Giáo viên: ………………..THCS ……………

5


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7

Năm học: 2017 - 2018

động .
Gv phải chăng trong mỗi cuộc đời chúng
ta kỷ niệm về ngày khai trường đầu tiên là
một dấu ấn khó phai và đây là bước
ngoặt trong cuộc đời chúng ta. Bắt đầu từ
đây chúng ta bước vào một lĩnh vực hoàn
toàn mới. Đó là lĩnh vực tri thức. Để rồi
từ đây những kiến thức mà hàng ngày
chúng ta lĩnh hội dược mai ngày sẽ góp
công sức để bảo vệ Tổ quốc
- Và qua diễn biiến tâm trạng của người mẹ
chúng ta cũng hiểu thêm về tình cảm của
người mẹ dành cho con rất sâu đậm, mẹ
luôn yêu thương trừu mến đối với con . Và
mỗi năm học mới đến khắp nơi trên thế
giới đều tưng bừng làm lễ khai giảng. Vậy



Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7

Năm học: 2017 - 2018

? Mẹ đã sử dụng thành ngữ: "Sai một li đi
một dặm" khi nói về vai trò của giáo dục.
Theo em thành ngữ được sử dụng trong
hoàn cảnh này có ý nghĩa như thế nào?
- Không được phép có những sai lầm
trong giáo dục.
GV bình: Câu thành ngữ như một lời
khẳng định về tầm quan trọng của giáo
dục. Không được phép có sai lầm trong
giáo dục vì giáo dục quyết định cả một
thế hệ, là tương lai của đất nước, nếu có
những sai lầm sẽ dẫn đến những hậu
quả đáng tiếc không thể lường hết được.
Trong cuộc sống sai lầm nào cũng đều
rất nguy hiểm, nhưng mọi sai lầm đều
có thể sửa chữa, thay đổi chỉ riêng sai
lầm trong giáo dục là không thể.
? Từ suy nghĩ của người mẹ em hiểu gì về
vai trò của ngành giáo dục ?
Gv yêu cầu học sinh quan sát bức tranh
sgk
? Bức tranh này miêu tả điều gì ?
Gv trong bức tranh này có nhiều ông bố bà
mẹ đang đưa con đến trường trong ngày khai

? Em hiểu thế giới kỳ lạ mà mẹ muốn nói
với con là thế giới nào ?
- Đó chính là thế giới tri thức . Thế giới
đó chứa đựng cả một tương lai tươi sáng
cùng bao nhiêu kỷ niệm của tuổi học trò
đang chờ đón các em .
? Kết thúc bài văn mẹ nói: " Đi đi con,
hãy can đảm lên, thế giới này là của con,
bước qua cảnh cổng trường là một thế
giới kì diệu sẽ mở ra" đến bây giờ học đến
lớp 7, em hiểu thế giới kì diệu mà mẹ nói
đến như thế nào?
GV có thể gợi mở:
(Nhà trường đã mang lại cho em những
hiểu biết gì về tri thức, tình cảm, đạo lí,
tình bạn, tình thày trò...?)
HS có thể trả lời theo cách hiểu của riêng
mình.
GV chốt: Nói như vậy, chính mẹ đã
khẳng định cho con hiểu giáo dục có vai
trò rất quan trọng trong đời sống và
trong cuộc đời mỗi con ngời. Nó có vai
trò quan trọng trong việc quyết định vận
mệnh của đất nước, ngoài ra giáo dục
còn giúp con người có những hiểu biết
về tự nhiên và xã hội, giúp mỗi cá nhân
tự hoàn thiện nhân cách, tình cảm và
định hướng tương lai của chính mình.
? Từ đây em liên tưởng đén câu nói nào
của Bác Hồ nói đến tàm quan trọng việc

Năm học: 2017 - 2018

*Nghệ thuật

Giáo viên: ………………..THCS ……………

9


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
- Là bài ca về tình mẫu tử.
- Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường
đối với thế hệ trẻ.
Cả hai nội dung này đều có trong phần ghi
nhớ.
Gọi HS đọc ghi nhớ.
Hoạt động 5. Luyện tập.
HS đọc yêu cầu của bài tập 1 SGK.
HS suy nghĩ trả lời.
Định hướng:

Năm học: 2017 - 2018

d. Luyện tập.
Bài tập 1. Một bạn cho rằng, có rất
nhiều ngày khai trường để vào học
lớp Một ngày có dấu án sâu đậm
nhất trong tâm hồn mỗi con người.
Em có tán thành với ý kiến đó
không? Vì sao?

(3) Trong những từ ghộp chớnh phụ vừa tỡm được, các tiếng sau tiếng “bà” có
vai trũ gỡ? Cú thể đổi vị trí các tiếng đứng sau lên trước mà vẫn giữ nguyên ý
nghĩa của từ được không?
10

Giáo viên: ………………..THCS ……………


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
Năm học: 2017 - 2018
- Các tiếng đứng sau tiếng “bà” có vai trũ bổ sung ý nghĩa cho từ bà, nhờ cỏc
tiếng phụ chỳng ta cú thể phân biệt được bà nội với bà tụi, bà cố.
- Không thay đổi được vị trí giữa các tiếng.
Cỏ nhõn
(4) Hoàn thành kiến thức về từ ghộp chớnh phụ
- Có tính chất phân nghĩa, nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng
chính.
- Tiếng chính đứng trước tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chớnh.
b) Từ ghép đẳng lập.
Cặp đôi
(1) Liệt kê tiếng gọi tên các đồ vật hoặc dụng cụ học tập trong lớp mỡnh, sau đó
tạo thành các từ ghép phù hợp về nghĩa.
- Bàn ghế, sách vở, xăng dầu, ốm yếu, binh lớnh, múc ngoặc, may rủi…
Cặp đôi
(2) Những từ ghộp em vừa tỡm được có phân thành tiếng chính, tiếng phụ
không? Vỡ sao?
- Khụng phõn thành tiếng chớnh, tiếng phụ. Vỡ cỏc tiếng bỡnh đẳng với nhau về
mặt ngữ pháp.
Cặp đôi
(3) So sỏnh nghĩa của từ ghộp với nghĩa của mỗi từ trong từ ghép đó?

Giáo viên: ………………..THCS ……………

11


Kế hoạch dạy học môn Ngữ văn 7
Năm học: 2017 - 2018
- Đoạn văn cho thiếu sự liên kết giữa câu (1) và câu (2), giữa câu (1),(2) với câu
(3). Vỡ thiếu “cũn bõy giờ” nờn cõu (1) và cõu (2) không ăn nhập với nhau. Cũn
do chộp nhầm “con” thành “đứa trẻ” nên đối tượng được nói đến ở câu (3)
không khớp với đối tượng được nói đến ở hai câu trước. có thể sửa lại như sau:
Một ngày kia, cũn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ được.
Cũn bõy giờ, giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một li sữa, ăn một cái kẹo.
Gương mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và
thỉnh thoảng chúm lại như đang mút kẹo.
Thảo luận nhúm
c) Hóy cho biết: Một văn bản được liên kết phải đảm bảo những điều kiện gỡ?
Cần sử dụng phương tiện nào để đảm bảo điều kiện đó?
- Để văn bản có tính liên kết, người viết (người nói) phải làm cho nội dung cảu
các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau; đồng thời phải biết
kết nối các câu, các đoạn đó bằng những phương tiện ngôn ngữ (từ, câu…) thích
hợp.
C. Hoạt động luyện tập
1. Đọc hai văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới.
Thảo luận nhúm
a. Xác định nội dung chính và đặt nhan đề cho mỗi đoạn văn trên?
(1) Bố En-ri-cụ khuyờn con phải chăm chỉ học tập, tích cự, tự giác học tập để
chiếm lĩnh nề văn minh nhân loại.
-> Nhan đề: Trường học
(2) Chỉ cho En-ri-cô thấy được vai trũ của người mẹ: Mẹ rất yêu thương con, sãn

Năm học: 2017 - 2018
Nhón lồng; xanh ngắt; mựa gặt; mựa nhón…
Cỏ nhõn
c) Viết đoạn văn khoảng 4 câu có sử dụng từ ghép đẳng lập, từ ghép chính phụ
kể về tâm trạng của em trong ngày khai trường đầu tiên. Liệt kê theo từng loại
những từ ghép đó sử dụng.
3. Luyện tập về liên kết trong văn bản.
Cặp đôi
a) Hóy sắp xếp cỏc cõu văn sau theo thứ tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn
hoàn chỉnh?
(3) – (2) – (1)
Thảo luận bàn
b) “ Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của
con” Có người nhận xét: Sự liên kết giữa hai câu trên hỡnh như không chặt chẽ,
vậy mà chúng vẫn được đặt cạnh nhau trong văn bản “Cổng trường mở ra”. Em
hóy giải thớch tại sao?
- Nội dung câu được thống nhất trong nội dung đoạn văn.
- Có thể hiểu được mà không cần thêm từ vì, bởi đặt trong nội dung đoạn văn
nói về tấm lòng tình cảm của người mẹ. Chúng ta có thể hiểu được mẹ không
ngủ được vì lo cho việc ngày mai con đến trường.
D. Hoạt động vận dụng
SGK
E. Hoạt động tỡm tũi, mở rộng.
SGK
* Ghi chộp của giỏo viờn
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................

14

Giáo viên: ………………..THCS ……………