LÍ THUYẾT VẬT LÍ 12
Cơ bản
&
Nâng cao

Chương : Sóng C ơ
1. Sóng cơ. Phương trình sóng
2. Phản xạ sóng. Sóng dừng.
3. Giao thoa sóng.
4. Sóng âm. Nguồn nhạc.
5. Hiệu ứng Đốp-ple
Löu haønh noäi boä – 2008
Sóng cơ. Phương trình sóng
1. Hiện tượng sóng:
• Sóng cơ là dao động cơ lan truyền trong một môi trường.
• Có 2 loại : sóng ngang và sóng dọc
- Sóng ngang : là sóng mà các phần tử của sóng dao động theo
phương vuông góc với phương truyền sóng.
- Sóng dọc : là sóng mà các phần tử của sóng dao động theo
phương trùng với phương truyền sóng.
• Giải thích sự tạo thành sóng cơ học :
Sóng cơ học được tạo thành nhờ lực liên kết đàn hồi giữa các phần
tử của môi trường truyền dao động đi, và các phần tử càng ở xa tâm
dao động cùng trễ pha hơn.
2. Những đại lượng đặc trưng của chuyển động sóng.
a. Chu kì, tần số sóng:
Tất cả các phần tử của sóng đều dao động với cùng chu kì và tần
số, gọi là chu kì và tần số của sóng.
b. Biên độ sóng:
Biên độ sóng tại mỗi điểm trong không gian là biên độ dao động
của phần tử môi trường tại điểm đó.

l
= = l
• Tốc độ truyền sóng là tốc độ truyền pha dao động.
• Trong khi sóng truyền đi, các phần tử của sóng vẫn dao động tại
chỗ.
e. Năng lượng sóng:
• Quá trình truyền sóng là quá trình truyền năng lượng.
3. Phương trình sóng:
a. Lập phương trình:
• Xét trường hợp sóng ngang truyền dọc theo một đường thẳng Ox.
Bỏ qua mọi lực cản.
• Chọn : - Trục tọa độ Ox là đường truyền sóng.
- Gốc tọa độ O là điểm bắt đầu truyền dao động.
- Chiều dương là chiều truyền sóng.
- Gốc thời gian t = 0 là lúc bắt đầu truyền dao động.
• Giả sử phương trình sóng tại O : u
O
(t) = Acosωt = Acos
2
T
p
t
• Gọi : + M là một điểm bất kỳ trên đường truyền sóng
+ v là tốc độ truyền sóng.
+ Thời gian sóng truyền từ O đến M : t =
x
v
.
• Phương trình sóng tại M.
u

ç ÷
ç ÷
è ø
l
với
2
= 2 f =
T
p
w p
b. Một số tính chất của sóng suy ra từ phương trình sóng:
• Tính tuần hoàn theo thời gian.
Xét điểm M xác đònh, trạng thái dao động của M ở các thời điểm
t, t + T, t + 2T, ... hoàn toàn giống nhau.
• Tính tuần hoàn theo không gian
Xét điểm M có li độ x. Trên đường truyền sóng, những điểm
cách nhau một khoảng bằng một bước sóng thì có cùng li độ.
(cùng trạng thái dao động).
O
M
x
x
Phản xạ sóng. Sóng dừng.
1. Sự phản xạ sóng.
• Sóng đang truyền trong một môi trường mà gặp vật cản thì bò phản
xạ.
• Sóng phản xạ có cùng tần số và bước sóng với sóng tới.
• Nếu vật cản cố đònh (đầu phản xạ cố đònh) thì sóng phản xạ ngược
pha với sóng tới (đổi chiều).
2. Sóng dừng

l
{n = 1, 2, ... }
• Trên dây có : - Số bó sóng nguyên = n – 1
- Số bụng sóng = n + 1