Gói giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế
của Việt Nam:
Hiệu quả và những vấn đề đang đặt ra

Nguyễn Thắng
Trung tâm Phân tích và Dự báo (CAF-VASS)
Nguyễn Ngọc Anh
Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phát triển
(DEPOCEN)
1


Nội dung trình bày
• Cập nhật tình hình
• Xác định mục tiêu ưu tiên chính sách năm 2009
• Phân tích các gói giải pháp chống suy giảm kinh tế
• Các vấn đề đặt ra

2


I. Cập nhật diễn biến kinh tế
Trên thế giới
– Các thị trường chứng khoán đã ổn định hơn: Dow
Jones 8000
– Giá dầu thô tăng trở lại và ở mức quanh 50 USD/thùng,
giá vàng xuống dưới ngưỡng 900 USD/ounce
– Điểm chính trong Kế hoạch Geithner: Lôi kéo khu vực
tư nhân cùng Chính phủ mua lại tài sản độc hại: còn rất
nhiều yếu tố bất định liên quan đến cuộc chơi của 3
bên:

- Lao động nam/nữ
- Lao động có đăng ký/không đăng ký
- Lao động bản địa/nhập cư
2. Lao động tự do
3. Nông dân
4. Những người sống phụ thuộc của lao động bị mất việc

Tác động: (i) thôi việc: ở lại tìm việc; trở về quê; (ii) có việc song
giảm giờ làm và thu nhập
5


Cập nhật chính sách mới
– Chính phủ công bố gói kích cầu tiếp theo:
(i) cho vay đầu tư mới; (ii) kích cầu khu vực nông thôn; (iii) giảm
50% thuế VAT đối với một số mặt hàng; (iv) giảm thuế trước bạ
đối với ô tô
– Tăng lương tối thiểu từ 1/5/2009
– Hạ lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu

6


II. Xác định mục tiêu ưu tiên chính sách cho năm 2009
II.1. Đặc điểm mang tính đặc thù của Việt Nam
– Những đặc điểm bất lợi cho can thiệp chính sách chống suy
giảm kinh tế
• lạm phát ở Việt Nam trong 2 năm vừa qua cũng rất cao, gây tác
động bất lợi về tâm lý mặc dù rủi ro lạm phát trong năm 2009 không
lớn do cả hai nhóm yếu tố chi phí đẩy và cầu kéo đều đã đảo chiều


II.3. Ngành nào có khả năng dẫn
dắt quá trình phục hồi?
• Các tiêu chí của ngành dẫn dắt quá trình phục
hồi:
–
–
–
–

Ít phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường thế giới
Dư địa cầu nội địa lớn
Có khả năng hấp thụ nhiều lao động phổ thông
Có hiệu ứng lan tỏa (backward linkages) đối với nền
kinh tế cao thông qua sử dụng nhiều đầu vào sản
xuất trong nước
– Khả năng và mức độ tác động của các can thiệp
chinh sách cao
9


 

Độ co giãn của
việc làm theoTT

 

Ngành


Dư địa
cầu nội
địa

Hấp
thụ lao
động
phổ
thông

Hiệu
ứng
lan tỏa

Can
thiệp
chính
sách

Cao

Vừa
phải

Thấpvừa
phải

Vừa
phải



0.42

Thấp

Vừa
phải

Xây dựng

5%

1.42

0.50

Thấp

Cao

Cao

Cao

Cao

Thuỷ sản

4%



Thấp

Cao

Thấpvừa
phải

Khách sạn, nhà
hàng

2%

0.41

0.19

 

 

 

 

 

Khác

9%

11


III. Các gói giải pháp ngăn chặn suy giảm
kinh tế
• Chính sách tiền tệ nới lỏng giúp tăng thanh
khoản và giảm chi phí vốn là cần thiết những
chưa đủ do chính sách tiền tệ đã đi gần đến giới
hạn, bao gồm ngưỡng kỹ thuật và ngưỡng tác
động
• Kích cầu qua ngân sách (gói kích cầu), bao gồm
việc tăng chi đầu tư vào hạ tầng cơ sở với sản
phẩm đầu ra được Nhà nước “bao tiêu”, hay
tăng chi thường xuyên hoặc giảm thuế giúp kích
thích tiêu dùng tạo đầu ra cho doanh nghiệp là
rất cần thiết
12


Cơ cấu của gói kích cầu
• Kích thích tiêu dùng của với người dân
• Kích thích đầu tư của doanh nghiệp
• Kích thích thông qua chi đầu tư của chính phủ

13


Các nguyên tắc của gói kích cầu
•


Đúng đối
tượng*/

Nguyên
tắc 3:
Ngắn
hạn

Chú thích

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

III.
1.

Trợ cấp một lần trị
giá 200.000
đồng/người vào dịp
Tết Nguyên Đán

A


Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam (tiếp theo)
Mức độ phù hợp với

(1)

Chính sách

Nguyên tắc
1: Kịp thời

Nguyên tắc
2: Đúng đối
tượng*/

Nguyên tắc
3: Ngắn hạn

(2)

(3)

(4)

(5)

B+

B- ÷ A -

A


Nguyên tắc
3: Ngắn hạn

(2)

(3)

(4)

(5)

III.4 Hỗ trợ lãi suất cho các tổ chức, cá
. nhân vay vốn trung, dài hạn ngân
hàng để thực hiện đầu tư mới phát
triển sản xuất, kinh doanh (Quyết
định 443/QĐ-TTg ngày 4/4/2009)

B+

B

Chú thích:
Việc đáp ứng Nguyên tắc số 2 về đúng đối tượng cần được tiếp tục phân tích.

17


Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam (tiếp theo)
Mức độ phù hợp với

. 31/12/2009, sẽ giảm 50% mức
thuế suất thuế giá trị gia tăng (VAT)
đối với hàng hóa, dịch vụ: sợi, giấy,
xi măng, gạch ngói, mô tô (Quyết
định 58, ngày 16/4/2009)
Chú thích:

Về cơ bản đáp ứng được cả 3 tiêu chí, hỗ trợ tốt ngành xây dựng có
khả năng dẫn dắt quá trình phục hồi. Tuy nhiên không rõ tác động của
việc giảm thuế đối với mô tô 2 bánh và 3 bánh vì khoản hỗ trợ này có
thể rò rỉ ra hàng ngoại nhập
18


Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam (tiếp theo)
Mức độ phù hợp với

(1)

Chính sách

Nguyên tắc
1: Kịp thời

Nguyên tắc
2: Đúng đối
tượng*/

Nguyên tắc
3: Ngắn hạn


19


Các chính sách bổ trợ khác
• Quyết định tăng lương tối thiểu từ 1/5/2009 cũng góp phần kích
cầu
• Ưu tiên đưa vào thực hiện sớm các hạng mục sử dụng nhiều lao
động và nhiều đầu vào sản xuất trong nước trong danh mục các
dự án đầu tư phát triển đã được lên kế hoạch để thông qua đó
tạo hiệu ứng lan tỏa giúp nhanh chóng kích hoạt lại nền kinh tế
• Chính sách tỷ giá cần linh hoạt hơn nữa cho phù hợp với thị
trường, giúp tránh không để đồng tiền Việt Nam bị định giá cao,
qua đó vừa giúp các doanh nghiệp xuất khẩu và cạnh tranh với
nhập khẩu có vũ khí cạnh tranh quốc tế sắc bén, vừa giúp nền
kinh tế có chiếc van an toàn hoạt động hiệu quả trong việc giảm
bớt sức ép lên cán cân thanh toán liên quan đến việc mở rộng
chính sách tài khóa và nới lỏng chính sách tiền tệ.
• Thúc đẩy xúc tiến xuất khẩu
• Đẩy mạnh cải cách hành chính để tăng thu hút đầu tư
20


Làm gì để kích hoạt ngành xây dựng giúp
dẫn dắt và đẩy nhanh quá trình phục hồi?
• Nhà nước:
– Đẩy nhanh đầu tư công vào các dự án hạ tầng sử dụng nhiều
lao động và góp phần giải tỏa nút cổ chai của tăng trưởng
– Đẩy mạnh cải cách thủ tục nhằm hạ chi phí giao dịch nhằm
khuyến khích vốn của khu vực tư nhân tham gia mạnh vào xây

Về giám sát thực hiện gói kích cầu
•

Với nội dung đa dạng và qui mô tương đối lớn, gói kích cầu cần được
sự giám sát rộng rãi của xã hội, từ các cơ quan của Quốc hội, Chính
phủ, đến bản thân người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp
– Thông tin về các cấu phần của gói kích cầu, đối tượng thụ hưởng,
phương thức thực hiện cụ thể v.v… cần được công bố rộng rãi, để
toàn bộ xã hội có thể tham gia vào việc giám sát, đặc biệt với
những cấu phần liên quan đến an sinh xã hội.
– Với một số cấu phần quan trọng có thể cân nhắc thiết lập các
đường dây nóng để người dân và doanh nghiệp tham gia hiệu quả
hơn vào quá trình giám sát.
– Các cơ quan chuyên môn (Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Giám sát
tài chính quốc gia v.v…) tập trung giám sát vĩ mô các cán cân vĩ mô
lớn cũng như những biến chuyển của nền kinh tế toàn cầu để kịp
thời báo cáo Chính phủ và Quốc hội có những điều chỉnh chính
sách kịp thời.
– Ngân hàng Nhà nước tập trung giám sát những khoản cho vay ưu
đãi lớn dành cho các doanh nghiệp thâm dụng vốn để đảm bảo các
khoản vay được sử dụng hiệu quả, tạo thêm việc làm trực tiếp hoặc
gián tiếp thông qua giảm giá sản phẩm để tạo hiệu ứng lan tỏa đối
với nền kinh tế.
23


XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!

24