Ngày soạn: 28/2/2016
Tiết 105: SỐNG CHẾT MẶC BAY
Phạm Duy Tốn
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
- HS nắm được hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân trước thiên tai
và sự vô trách nhiệm của bạn quan lại dưới chế độ cũ.
- Thấy được giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và những thành công về nghệ
thuật của tác phẩm: nghệ thuật xây dựng tình huống truyện nghịch lí.
2. Kĩ năng
- KNCM: Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật, tình huống truyện qua các cảnh
đối lập – tương phản và tăng cấp.
- KNS: HS biết giao tiếp, phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng,
cảm nhận của bản thân về thái độ vô trách nhiệm của bạn quan lại trước nỗi thống khổ
của nhân dân, từ đó xác định được lối sống có trách nhiệm với người khác.
3. Thái độ: HS tự nhận thức được giá trị của tinh thần, trách nhiệm với người khác, từ đó
xác định được lối sống có trách nhiệm với người khác.
II. CHUẨN BỊ
- Giáo viên: Soạn bài, tranh sưu tầm về chống lũ lụt ngày nay, chuẩn bị bảng phụ ghi
nội dung kiến thức.
- Học sinh: soạn bài, tập kể sáng tạo bằng ngôi kể thứ nhất là nhân vật quan phụ mẫu.
III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1. Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp học.
2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3. Bài mới: ( Giáo viên chiếu một số hình ảnh lũ lụt, vỡ đê)
Dẫn: Do tác động của yếu tố địa hình: địa hình dốc, ¾ diện tích đất liền là đồi núi, cùng
với đó là hệ thống sông ngòi chằng chịt vì vậy, nước ta đã phải gánh chịu nhiều thiên tai
địch họa mà điển hình là tình trạng lũ lụt trên diện rộng. Và tình trạng này thì năm nào
cũng diễn ra, thế nhưng công tác phòng chống lũ lụt không phải lúc nào cũng được đảm
bảo và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng về người và của. Ngoài nguyên nhân khách
quan đã nói ở trên, thì yếu tố chủ quan cũng tác động rất nhiều, mà đặc biệt là sự thờ ơ,

đoạn phỏng vấn ngắn vừa rồi)

NỘI DUNG CẦN ĐẠT
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả

- Phạm Duy Tốn (1883- 1924)
- Quê quán Hà Nội.
- Là một trong số những nhà văn đầu tiên có
thành tựu về truyện ngắn hiện đại

2. Tác phẩm

GV: Gọi HS khái quát lại những nét
chính về tác giả, tác phẩm?
- “Sống chết mặc bay” được xem là bông hoa
HS khác nhận xét, bổ sung
đầu mùa của truyện ngắn Việt Nam.
GV chiếu kiến thức cần nắm
-Thể hiện sâu sắc giá trị hiện thực và nhân đạo.
GV: Khái quát một vài nét chính về bối
cảnh lịch sử xã hội lúc bấy giờ:

a. Đọc-chú thích
Giáo viên: Đào Thị Bích_ THCS Khánh Hồng


- GV hướng dẫn HS đọc
Gọi HS đọc 1 đoạn
GV nhận xét, chỉnh sửa

Trăm
nghìn
người ra
sức chống
chọi với
sức nước.

Tại đình,
ngay khúc
đê gần đó,
quan phụ
mẫu ung
dung ngồi
đánh bài.

Khi đê vỡ

Nước tràn,
trôi nhà, lúa
ngập…

c. Bố cục:
Giáo viên: Đào Thị Bích_ THCS Khánh Hồng

Quan vui
mừng ù ván
bài to.


Bố cục: 3 phần

“hộ đê”

Phần 3:
Còn lại:
Cảnh đê
vỡ, nhân
dân lâm
vào cảnh
muôn
sầu,
nghìn
thảm.

GV: Tổ chức thảo luận nhóm(Phương
pháp khăn phủ bàn) Mỗi bàn 4 người 1. Nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân
là 1 nhóm, GV đánh số cho HS từ
trước, mỗi HS sẽ hoàn thiện phần
nhiệm vụ theo số thứ tự, sau đó tất cả
cùng bàn bạc để đưa ra kết luận.
Câu hỏi: Cảnh đê sắp vỡ được gợi tả
bằng chi tiết không gian, thời gian, địa
điểm và thực trạng như thế nào? Hãy
nhận xét cảnh ấy?
HS hoàn thiện vào bảng sau:
1. Thời gian:

3. Địa
điểm:

Nhận xét:

GV: Em có nhận xét gì về cảnh dân
phu hộ đê?
=> Nhốn nháo, hỗn loạn, không khí khẩn
GV: Chiếu bức tranh dân phu hộ đê
trương, căng thẳng, vất vả cực độ.
Em có nhận xét gì về bức tranh trên?
HS trả lời
GV bình: Bức tranh không chỉ phản ánh
cuộc sống vất vả của người dân quê
trong xã hội cũ, họ phải gồng mình
chống chọi với cuộc sống khó khăn, khắc
nghiệt đồng thời cũng thể hiện sự xót xa
thương cảm của tác giả trước cảnh sống
khốn cùng ấy.Qua đó, ta thấy được giá
trị hiện thực, cũng như giá trị nhân đạo
sâu sắc của truyện ngắn.
GV: Tìm những biện pháp nghệ thuật
Giáo viên: Đào Thị Bích_ THCS Khánh Hồng


mà tác giả đã sử dụng để miêu tả con
đê và cảnh dân phu hộ đê? Nêu tác
dụng của nó?
-Nghệ thuật:
GV: Giải thích thêm về phép tăng cấp và
+Tương phản
đối lập
*Thiên nhiên dữ dội >< con đê thẩm lậu
*Sức người có hạn >< sức trời vô hạn
+ Tăng cấp:

GV: HS trả lời 3 câu hỏi trắc nghiệm( ai trả lời nhanh nhất và chính xác sẽ nhận được một
phần quà nhỏ)
Câu 1: Dòng nào sau đây nói đúng nhất về nhà văn Phạm Duy Tốn:
A. Ông là nhà văn hiện thực sâu sắc, chủ nghĩa nhân đạo cao cả.
B. Ông là một trong số những nhà văn đầu tiên có thành tựu về truyện ngắn hiện đại.
C. Ông là cây bút lãng mạn xuất sắc của nền văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX.
D. Ông là một trong số những nhà văn đầu tiên có thành tựu về thơ Việt Nam hiện đại.
Đáp án B
Câu 2: Nêu nội dung chính của đoạn văn vừa tìm hiểu?
A. Cảnh đê sắp vỡ và cảnh quan lại hộ đê.
B. Nguy cơ vỡ đê và tình trạng của con đê.
C. Nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân.
D. Cảnh đê vỡ và sự chống đỡ của người dân.
Đáp án C
Câu 3: Những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn trên là:
A. So sánh, tăng cấp, ẩn dụ
B. Tương phản và tăng cấp
C. Nghệ thuật tả cảnh độc đáo, sử dụng các câu văn biểu cảm
D. Tương phản, tăng cấp, sử dụng các câu văn biểu cảm
Đáp án D
5. Dặn dò
- HS về nhà học bài
- Soạn phần còn lại của bài “ Sống chết mặc bay”
IV. RÚT KINH NGHIỆM
………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

Giáo viên: Đào Thị Bích_ THCS Khánh Hồng