Trường THPT Che Guevara Giáo án Vật Lý 10 cơ bản
Tiết 26 – Ngày soạn:…………………………………………….
Bài 15: BÀI TOÁN VỀ CHỦN ĐỢNG NÉM NGANG
I. MỤC TIÊU.
1. Về kiến thức.
- Hiểu được khái niệm CĐ ném ngang và nêu được đặc điểm chính của CĐ đó.
- Viết được các phương trình của 2 CĐ thành phần của CĐ ném ngang và nêu được tính chất của
mỡi CĐ thành phần đó.
- Viết được phương trình quỹ đạo của CĐ ném ngang, các cơng thức tính thời gian CĐ và tầm ném
xa.
2. Về kĩ năng.
- Biết dùng phương pháp tọa đợ để khảo sát CĐ phức tạp, cụ thể trong bài là CĐ ném ngang.
- Biết cách chọn hệ tọa đợ thích hợp và biết phân tích CĐ ném ngang trong hệ tọa đợ đó thành các
CĐ thành phần, biết tởng hợp hai CĐ thành phần thành CĐ tởng hợp.
- Biết vận dụng định ḷt II để lập cơng thức cho các CĐ thành phần của CĐ ném ngang.
II. CH̉N BỊ.
1. Giáo viên: Hình 15.1 SGK, phiếu học tập, bình phung nước có vòi phung nằm ngang, bớ trí TN kiểm
chứng.
2. Học sinh: Ơn lại các cơng thức của CĐTBĐĐ & sự rơi tự do, định ḷt II Niutơn, hệ tọa đợ.
III. TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY.
1. Ởn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ.
Định nghĩa lực hướng tâm? Viết biểu thức? Thế nào là chuyển động li tâm? Cho ví dụ?
3. Bài mới.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
- CĐ ném là 1 CĐ thường gặp trong
thực tế. VD: làm thế nào để VĐV bóng
rổ ném bóng vào trúng rổ? Pháo thủ
phải hướng nòng sung đại bác chếch 1
góc bằng bao nhiêu để bắn trúng đích?
GV: CĐ ném thường khơng giống

CĐ ném ngang.
HS: Cá nhân tiếp thu, ghi
nhận
• Các bước sử dụng
phương pháp tọa độ: 3 bước
Bước 1: Chọn hệ tọa độ
thích hợp, phân tích CĐ cần
xét thành CĐ thành phần đơn
giản.
Bước 2: Dựa vào điều kiện
ban đầu, xác định các CĐ
thành phần.
Bước 3: Xác định các CĐ
tổng hợp.
I. KHẢO SÁT CHUYỂN
ĐỘNG NÉM NGANG.
1. Chọn hệ tọa độ.
Chọn hệ trục tọa độ là hệ
tọa độ Đecac vng góc xOy.
Trang 49
Trường THPT Che Guevara Giáo án Vật Lý 10 cơ bản
khơng đáng kể.
GV: Khi rơi vật chịu tác dụng của
những lực nào? CĐ đó có phải là CĐ
rơi tự do khơng? Vì sao?
- GV nhận xét và đưa ra câu trả lời
đúng.
GV: Như vậy, với bài tồn này ta chọn
hệ tọa độ nào là thích hợp? (Vẽ hình)
- Khi M CĐ thì hình chiếu của nó là M

cách nào để xác định được những yếu
tố đó? Bằng cách tổng hợp 2 CĐ thành
phần ta sẽ được CĐ thực của vật. Tổng
hợp bằng cách nào?
GV: Từ phương trình tọa độ của 2 CĐ
thành phần, hãy xây dựng phương trình
quỹ đạo của CĐ thực?
Gợi ý: Phương trình quỹ đạo là phương
trình nêu lên sự phụ thuộc y vào x.
GV: Hãy xác định dạng quỹ đạo của
vật từ phương trình quỹ đạo?
- Khi vật M chạm đất và dừng lại,
nghĩa là hình chiếu M
x
, M
y
cũng dừng
lại, do đó thời gian CĐ của vật bị ném
ngang bằng thời gian CĐ thành phần.
Trong bài tốn này, thời gian CĐ của
vật bằng thời gian rơi tự do từ cùng độ
cao.
GV: Hãy xác định thời gian rơi của
vật?
Gợi ý: Khi chạm đất thì vật đã đi hết
độ cao h.
GV: Trong CĐ ném ngang, thời gian
rơi của vật có phụ thuộc vào vận tốc
ném ngang ban đầu khơng?
GV: Vậy vận tốc ném ngang có vai trò

y
= g; v
y
= v
0y
+ gt = gt
y = ½ gt
2
Hoạt động 3: Xác định CĐ
của vật.
HS: Thay
0
v
x
t
=
vào phương
trình:
2
2
0
2
22
1
x
v
g
ygty
=⇒=
HS: Quỹ đạo là đường

x = v
0
t (3)
- Theo phương Oy vật CĐ
rơi tự do:
a
y
= g (4)
v
y
= gt (5)
y = ½ gt
2
(6)
II. XÁC ĐỊNH CHUYỂN
ĐỘNG CỦA VẬT.
1. Dạng của quỹ đạo.
2
2
0
2
x
v
g
y
=
⇒ Quỹ đạo là đường parabol

2. Thời gian chuyển động.
Thay y = h vào (6) được:

Trường THPT Che Guevara Giáo án Vật Lý 10 cơ bản
gì đối với CĐ của vật?
GV: Hãy xác định tầm ném xa của
CĐ?
Gợi ý: Tại điểm tiếp đất thì hình chiếu
M
x
đi được qng đường xa nhất.
Nghĩa là L = x
max
GV: Hồn thành u cầu C2.
- Đối với CĐ ném ngang, vận tốc ban
đầu theo phương ngang khơng quyết
định thời gian rơi của vật mà chỉ ảnh
hưởng đến tầm ném xa của vật.
GV: Cho biết dạng CĐ của các viên bi?
GV: Dựa vào hình, dự đốn thời gian
rơi của 2 viên bi?
GV: Hồn thành u cầu C3.
HS: Khơng phụ thuộc
HS: Ném càng mạnh thì vật
càng bay xa
HS: Tầm ném xa
g
h
vtvxL
o
2
0max
===

+ Bi B rơi tự do.
⇒ cả hai bi chạm đất cùng 1
lúc.
4. Củng cố, dặn dò.
- GV nhắc lại các đặc điểm của CĐ ném ngang, đặc biệt là thời gian rơi trong CĐ ném ngang bằng
thời gian rơi tự do ở cùng độ cao, khơng phụ thuộc vận tốc ném ngang.
- Về nhà làm bài tập SGK và chuẩn bị bài tiếp theo.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM.
1. Bi A có khối lượng lớn gấp đơi bi B. Cùng 1 lúc tại mái nhà, bi A được thả rơi còn bi B được
ném theo phương ngang. Bỏ qua sức cản của khơng khí.
Hãy cho biết câu nào dưới đây là đúng?
A. A chạm đất trước B. A chạm đất sau
C. Cả hai chạm đất cùng 1 lúc D. Chưa đủ thơng tin để trả lời.
2. Một vật được ném ngang từ độ cao h so với mặt đất với vận tốc ban đầu v
0
. Phương trình quỹ đạo
của vật có dạng?
A.
2
2
0
2
x
v
g
B.
2
2
0
2

g
h
v
2
0
C.
g
h
v
2
0
D.
g
h
v
0
4. Một vật có khối lượng m, được ném ngang từ độ cao h với vận tốc ban đầu v
0
. Tầm bay xa của nó
phụ thuộc vào những yếu tố nào?
A. m và v
0
B. m và h C. v
0
và h A. m, v
0
và h
5. Khi 1 vật CĐ đều trên mặt sàn nằm ngang, nhận xét nào sau đây là đúng?
A. Lực tác dụng lên vật là các cặp lực trức đối.
B. Lực tác dụng lên vật là các cặp lực cân bằng.