Khảo cứu văn bản sắc phong làng xã Thừa
Thiên Huế
Nguyễn Thị Xuân Hiền
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS Chuyên ngành: Hán Nôm; Mã số 60 22 40
Người hướng dẫn: PGS. TS. Phạm Thùy Vinh
Năm bảo vệ: 2012

Abstract. Trình bày các nội dung về văn bản sắc phong làng xã tại Thừa Thiên Huế đặc điểm của loại hình văn bản, bao gồm: Giới thiệu chung về văn bản sắc phong; Sơ
lược về sắc phong và các quy định của Triều Nguyễn đối với sắc phong; Đặc điểm của
văn bản sắc phong Thừa Thiên Huế. Nghiên cứu nội dung của sắc phong làng xã Thừa
Thiên Huế, đó là: Sắc phong cho các làng xã vùng đồng bằng; Sắc phong cho các làng
xã vùng bán sơn địa; Sắc phong cho các làng xã vùng duyên hải ven sông biển; Sắc
phong cho các làng nghề truyền thống Thừa Thiên Huế; Sắc phong cho các Thành
Hoàng làng xã Thừa Thiên Huế; Sắc phong cho các nhân vật được phong khoa bảng,
quan chức; Tín ngưỡng thần linh làng xã Thừa Thiên Huế qua nội dung sắc phong; Ý
nghĩa nghiên cứu của loại hình văn bản sắc phong làng xã Thừa Thiên Huế.
Keywords. Sắc phong; Thừa Thiên Huế; Hán nôm; Văn bản.


Content.

MỤC LỤC
***
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................ 4
1. Mục đích ý nghĩa của đề tài ..................................................................... 4
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ....................................................................... 4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài ........................................... 7
3.1. Đối tượng nghiên cứu


26

3.3. Kích thước và chất liệu sắc phong Triều Nguyễn 30
7


Chương II: NỘI DUNG SẮC PHONG LÀNG XÃ THỪA THIÊN HUẾ ......... 31
1. Sắc phong cho các làng xã vùng đồng bằng ......................................... 32
1.1. Giới thiệu chung về các làng xã vùng đồng bằng qua khảo sát 32
1.1.1. Làng Thanh Thủy Chánh ........................................................ 32
1.1.2. Làng Dương Nỗ, xã Phú Dương, huyện Phú Vang .................. 34
1.1.3. Làng Thanh Phước, xã Hương Phong, huyện Hương Trà: ...... 38
1.1.4. Làng Phổ Trì, xã Phú Thượng, huyện Phú Vang ..................... 42
1.2. Hệ thống thần linh và tín ngưỡng của các làng xã vùng đồng bằng Thừa Thiên
Huế

44

2. Sắc phong cho các làng xã vùng bán sơn địa ........................................ 45
2.1. Giới thiệu các làng xã vùng bán sơn địa

45

2.1.1. Làng Hải Cát, xã Hương Thọ, huyện Hương Trà .................... 45
2.1.2. Làng Thanh Thủy Thượng, xã Thủy Dương, huyện Hương
Thủy........................................................................................ 49
2.1.3. Làng Dã Lê Thượng, phường Thủy Phương, thị xã Hương
Thủy........................................................................................ 50
2.2. Hệ thống thần linh và tín ngưỡng của các làng xã bán sơn địa Thừa Thiên
Huế

6. Sắc phong cho các nhân vật được phong khoa bảng, quan chức ........ 74
6.1. Sắc phong cho quan chức (sắc phong cho họ Tống, ngoại thích của Triều
Nguyễn

75

6.2. Sắc phong cho các nhân vật khoa bảng

78

6.2.1. Sắc phong cho họ Hồ Đắc làng An Truyền, Phú Vang,
Thừa Thiên Huế ..................................................................... 78
6.2.2. Sắc phong cho họ Lê Bá, xã Hương Xuân, huyện Hương
Thủy, Thừa Thiên Huế ............................................................ 80
7. Tín ngưỡng thần linh làng xã Thừa Thiên Huế qua nội dung sắc
phong ....................................................................................................... 82
8. Ý nghĩa nghiên cứu của loại hình văn bản sắc phong làng xã
Thừa Thiên Huế ........................................................................................... 87
8.1. Ý nghĩa trong nghiên cứu văn hóa

87

8.2. Ý nghĩa trong việc tu bổ tôn tạo di tích

92

PHẦN KẾT LUẬN: ........................................................................................ 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO: ...................................................................................... 99
PHỤ LỤC:.............................................................................................................. 104
9

Hà Nội.
14. Trần Mạnh Cường (2010), Khảo sát văn khắc Hán – Nôm ở xã Thủy Dương,
huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, khóa luận tốt nghiệp, Đại học
Khoa học Huế, Huế.
112


15. Phan Đại Doãn (2004), Mấy vấn đề về văn hóa làng xã Việt Nam, Nxb chính
trị quốc gia, Hà Nội.
16. Cao Xuân Dục (2003), Đại Nam chính biên liệt truyện, Quốc sử quán triều
Nguyễn, Nxb văn học, Hà Nội.
17. Cao Xuân Dục (2003), Đại Nam dư địa chí ước biên, Hoàng Văn Lâu dịch,
Nxb văn học, Hà Nội.
18. Lưu Đức Dương (2001), Lịch sử lưu dân, Cao Tự Thanh dịch, Nxb Trẻ, Tp
Hồ Chí Minh.
19. Lê Quý Đôn (1977), Phủ biên tạp lục, tập I, Nxb khoa học xã hội, Hà Nội.
20. Đinh Hồng Hải (2012), Những biểu tượng đặc trưng trong văn hóa truyền
thống Việt Nam, tập I, Nxb Tri Thức, Hà Nội.
21. Lê Duy Đồng (2002), Bước đầu khảo sát tư liệu Hán Nôm trên địa bàn
Quảng Bình, Thông báo Hán Nôm học, tr. 149-153.
22. Phan Thanh Hải (2011), Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế, Tạp chí
Khảo cổ học, số 3, tr. 53-81.
23. Phan Thanh Hải (2000), Rồng trong trang trí mỹ thuật cung đình Nguyễn,
Tạp chí Sông Hương, số 132.
24. Ngô Thị Lan (2010), Trang trí hình lá đề trên mái các di tích kiến trúc ở bắc
Việt Nam, Tạp chí Khảo cổ học, số 1, tr. 74-90.
25. Ngô Đăng Lợi (2008), Tìm hiểu hai đạo sắc phong đời Lê Cảnh Hưng ở từ
đường họ Trịnh thôn Nội Đơn xã Tân Liên huyện Vĩnh Bảo Hải Phòng,
Thông báo Hán Nôm học, tr 661-664.
26. Nguyễn Thăng Long (2009), Nhìn lại tục thờ các ông của người Việt ở miền

38. Tạp chí nghiên cứu và phát triển (2002), Tuyển tập những bài nghiên cứu về
triều Nguyễn, Sở khoa học, công nghệ và môi trường Thừa Thiên Huế, Trung
tâm bảo tồn di tích cố đô Huế, Huế.
39. Nguyễn Hữu Tâm (2009), Giới thiệu các đạo sắc phong của trại Sào Long xã
Nga My huyện An Hóa tỉnh Ninh Bình, Thông báo Hán Nôm học, tr. 827831.
40. Lê Quang Thái (2012), Nhận diện con rồng Việt Nam, Tạp chí Sông Hương,
số 278, tr. 4-12.
41. Trần Thị Thanh (2008), Cụm văn cúng dùng trong lễ hội cầu ngư làng Thai
Dương Hạ thị trấn Thuận An Thừa Thiên Huế, Thông báo Hán Nôm học, tr.
868-887.
42. Nguyễn Thân (2009), Văn khắc chữ Hán phường Kim Long, Khóa luận tốt
nghiệp, Đại học Khoa học Huế, Huế.
114


43. Nguyễn Thế (1999), Phát hiện văn bản Hán Nôm cổ cách đây 546 năm tại
Phong Điền Thừa Thiên Huế, Tạp chí Sông Hương, số 120.
44. Lê Văn Thi (2009), Giới thiệu các đạo sắc phong ở một số làng thuộc thành
phố Huế, Thông báo Hán Nôm học, tr. 922-933.
45. Lê Văn Thi (2009), Khảo sát văn bản sắc phong Thành hoàng ở thành phố
Huế, Khóa luận tốt nghiệp, Đại học Khoa học Huế, Huế.
46. Nguyễn Văn Thích (2003), Công trình sưu tầm sắc phong của vua triều
Nguyễn tại vùng đất Khánh Hòa, Thông báo Hán Nôm học, tr. 512-517.
47. Nguyễn Văn Thịnh (2005), Sơ bản về văn hóa Hán Nôm và văn hóa Hán
Nôm Huế, Thông báo Hán Nôm học, tr. 570-580.
48. Nguyễn Hữu Thông (1996), Bức tranh cư dân vùng Thuận Hóa đầu thế kỷ
XV qua Thỉ thiên tự, Tạp chí Thông tin Khoa học Công nghệ & Môi trường
Thừa Thiên Huế, số 4.
49. Nguyễn Hữu Thông (2006), Hải Cát đất và người, Nxb Thuận Hóa, Huế.
50. Nguyễn Hữu Thông (2007), Mạch sống của hương ước trong làng Việt trung

Mỹ Thuật – Nxb Mỹ Thuật, Hà Nội.
62. Chu Quang Trứ (2002), Văn hóa Việt Nam nhìn từ Mỹ Thuật, tập II, Nxb
Viện Mỹ Thuật – Nxb Mỹ Thuật, Hà Nội.
63. Chu Quang Trứ, Cung Khắc Lược (1995), Về đạo sắc Tử Dương thần từ sớm
nhất hiện còn, Tạp chí Hán Nôm, số 1, tr. 73-75.
64. Tạ Chí Đại Trường (2006), Thần người và đất Việt, Nxb Văn hóa thông tin,
Hà Nội.
65. Ủy ban nhân dân thành phố Huế (1999), Phú Xuân – Huế từ đô thị cổ đến
hiện đại, Nxb Thuận Hóa, Huế.
66. Nguyễn Công Việt (2005), Ấn chương Việt Nam từ thế kỷ XV đến cuối thế kỷ
XIX, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
67. Phạm Thùy Vinh (2002), Những di tích, di vật, di văn liên quan đến triều đại
Lê Thánh Tông ở huyện Thái Thụy, Thái Bình, Thông báo Hán Nôm học, tr.
580 – 588.
68. Trần Đại Vinh (2002), Tên làng xã ở Thừa Thiên Huế qua các thời kỳ lịch sử,
Tạp chí nghien cứu và phát triển, số 37, Huế.
69. Trần Đại Vinh (2006), Tín ngưỡng dân gian Huế, Nxb văn hóa thông tin, Hà
Nội.
70. Trần Đại Vinh (1994 – 1995), Tư liệu Hán Nôm một số làng xã Thừa Thiên
Huế, Sở khoa học, Công nghệ và Môi Trường Thừa Thiên Huế, Huế.
71. Trần Đại Vinh (2006), Văn bia & Văn chuông Hán Nôm dân gian Thừa
Thiên Huế, Nxb Thuận Hóa, Huế.
116


72. Phạm Thùy Vinh (2001), Tìm thấy hai đạo sắc thời Hồng Đức, Tạp chí Hán
Nôm, số 2, tr. 158 – 164.
73. Nguyễn Hoàng Yến (2002), Giới thiệu sắc phong ở nghè thôn Ngọc Lôi, xã
Dục Tú, huyện Đông Anh Hà Nội, Thông báo Hán Nôm học, tr. 633-635.