TÓM TẮT
Đề tài luận văn: “Thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết
tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án theo pháp luật Việt Nam”.
Nội dung đề tài luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia
thành 3 chương như sau:
- Chương 1: Khái quát chung về tranh chấp kinh doanh, thương mại và thời
hiệu khởi kiện, thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại.
Ở chương này người viết tập trung giới thiệu một cách khái quát về tranh chấp kinh
doanh, thương mại và thời hiệu khởi kiện, thời hạn trong quá trình giải quyết tranh
chấp kinh, doanh thương mại.
- Chương 2: Quy định của pháp luật về thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong
quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án. Ở chương này
người viết tập trung trình bày những quy định của pháp luật liên quan đến thời hiệu
khởi kiện, thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại
Tòa án.
- Chương 3: Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về thời hiệu khởi
kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa
án. Ở chương này trên cơ sở áp dụng các quy định của pháp luật, khi áp dụng vào
thực tiễn sẽ gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Trên cơ sở đó người viết sẽ đưa ra
những kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về thời hiệu khởi kiện, thời hạn
trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án.

-iii-


ABSTRACT
The thesis’s topic: “The statute of limitations and the duration of the process of
settling business and trade disputes in the Court in accordance with the Vietnam law”.
Apart from its introduction and conclusion, the thesis is made into 3 following
chapters:
- Chapter 1: General information about business and trade disputes and the

2. Lịch sử nghiên cứu đề tài ....................................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................................3
4. Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu....................................................4
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................4
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ............................................................5
6.1. Ý nghĩa khoa học .........................................................................................5
6.2. Ý nghĩa thực tiễn .........................................................................................5
7. Kết cấu của luận văn ...........................................................................................6
8. Hướng tiếp cận tư liệu để thực hiện đề tài ..........................................................6
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TRANH CHẤP KINH DOANH THƯƠNG
MẠI, THỜI HIỆU KHỞI KIỆN VÀ THỜI HẠN TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI
QUYẾT TRANH CHẤP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI ..................................7
1.1. Khái quát về tranh chấp kinh doanh, thương mại ............................................7
1.1.1. Khái niệm về tranh chấp kinh doanh, thương mại ...................................8
1.1.2. Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại .............11
1.1.3. Các hình thức giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại................14
1.2. Khái quát về thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết tranh
chấp kinh doanh, thương mại................................................................................18

-v-


1.2.1. Khái niệm về thời hiệu khởi kiện ...........................................................18
1.2.2. Đặc điểm thời hiệu khởi kiện giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại .......................................................................................................19
1.3. Khái quát về thời hạn quá trình trong giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại ...........................................................................................................20
1.3.1. Khái niệm thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại ........................................................................................................20
1.3.2. Đặc điểm của thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh,

2.1.3.2. Thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện .................................33
2.1.3.3. Những trường hợp bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện ..........................34
2.2. Quy định của pháp luật về thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh
doanh, thương mại ................................................................................................36
2.2.1. Các loại thời hạn .....................................................................................36
2.2.1.1. Thời hạn thụ lý ................................................................................36
2.2.1.2. Thời hạn hòa giải.............................................................................41
2.2.1.3. Thời hạn chuẩn bị xét xử .................................................................44
2.2.1.4. Thời hạn mở phiên tòa sơ thẩm.......................................................49
2.2.1.5. Thời hạn hoãn phiên tòa ..................................................................50
2.2.1.6. Thời hạn có liên quan đến việc tạm đình chỉ giải quyết tranh chấp51
2.2.1.7. Thời hạn tạm ngừng phiên tòa ........................................................54
2.2.2. Những trường hợp được phép gia hạn thời hạn trong quá trình giải quyết
tranh chấp kinh doanh, thương mại ..................................................................54
CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT
VỀ THỜI HIỆU KHỞI KIỆN VÀ THỜI HẠN TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI
QUYẾT TRANH CHẤP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI TẠI TÒA ÁN .......58
3.1. Thực tiễn áp dụng các quy định về thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh
chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án và một số kiến nghị ..............................59
3.1.1. Sự không thống nhất trong việc quy định về bắt đầu lại thời hiệu khởi
kiện giữa Tòa án vẫn còn tồn tại.......................................................................59
3.1.2. Việc vận dụng không đúng quy định về thời gian không tính vào thời hiệu
khởi kiện do gặp trở ngại khách quan dẫn tới quyền quyền lợi của chủ thể không
được xem xét ....................................................................................................63

-vii-


3.1.3. Vướng mắc trong các quy định về xác định thời hiệu khởi kiện vụ án..64
3.1.4. Kiến nghị về thi hành các quy định của pháp luật về thời hiệu khởi kiện

3.2.5.2. Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về các quy định
liên quan đến trình tự, thủ tục khởi kiện, thụ lý các vụ án kinh doanh, thương
mại nói chung và các vấn đề thời hạn trong quá trình giải quyết vụ án kinh
doanh, thương mại nói riêng ........................................................................77
3.2.5.3. Tăng cường kiểm tra hoạt động xét xử của Thẩm phán .................77
KẾT LUẬN ..............................................................................................................80
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................81

-ix-


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLTTDS: Bộ luật tố tụng dân sự
BLDS:

Bộ luật dân sự

-x-


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hoạt động kinh doanh mục đích lợi nhuận được đặt lên hàng đầu, khi ký
kết hợp đồng là xác định quyền và nghĩa vụ của các bên. Tuy nhiên, trên thực tế không
phải lúc nào các chủ thể kinh doanh cũng thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của
mình, nên thường xảy ra tranh chấp trong kinh doanh, thương mại. Để bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp cần phải được giải quyết kịp thời [29].
Bên cạnh đó, những năm qua ngành Tòa án còn gặp nhiều khó khăn nhất là
đội ngũ cán bộ còn thiếu, cơ sở vật chất và phương tiện chưa đảm bảo trong khi số
lượng án phải giải quyết ngày một gia tăng nhưng ngành Tòa án đã hoàn thành tốt

tháng 7/2011. Tuy nhiên, do mục đích và phạm vi nghiên cứu, các công trình nghiên
cứu trước đây dừng lại mức độ nêu ra những vướng mắc khi xác định, chưa phân tích
một cách toàn diện về vấn đề lý luận và thực tiễn về thời hiệu khởi kiện, thời hạn
trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án theo pháp
luật Việt Nam, việc áp dụng luật trên thực còn gặp nhiều lúng túng, chưa có định
hướng cụ thể. Vì vậy, rất cần thiết có nhiều hơn nữa các nghiên cứu chuyên sâu về
nội dung này, đặc biệt là nghiên cứu mang tính áp dụng thực tế. Do đó, đề tài của
luận văn lựa chọn nghiên cứu các vấn đề cơ bản còn tồn tại kém hiệu quả về thời hiệu
khởi kiện và thời hạn trong giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án.
Đồng thời, rút ra những sáng kiến, đóng góp định hướng sửa đổi hoàn thiện các quy
định của pháp luật trong lĩnh vực này, góp phần nâng cao hiệu quả xác định thời hiệu
khởi kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại
tại Tòa án thực tế là rất cần thiết và hoàn toàn phù hợp với yêu cầu mới trong giai
đoạn hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ các quy định về thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong quá
trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại, tác giả tìm hiểu thực tiễn áp dụng
các quy định về thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết những vụ
án kinh doanh, thương mại cụ thể để tìm ra những vướng mắc, bất cập trong việc áp
dụng quy định về thời hiệu khởi kiện, thời hạn trong giải quyết tại Tòa án theo pháp
luật Việt Nam.
Đề tài về thời hiệu khởi kiện và thời hạn trong quá trình giải quyết tranh chấp
kinh doanh, thương mại tại Tòa án theo pháp luật Việt Nam là một đề tài có nội dung rất
rộng. Tuy nhiên, do giới hạn luận văn và do điều kiện, khả năng nghiên cứu còn hạn chế

-3-


của tác giả nên đề tài chỉ tập trung một số vấn đề cơ bản về thời hiệu khởi kiện, thời hạn
trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án ở cấp sơ thẩm

A. Các văn bản chung
[1]. Hiến pháp Việt Nam năm 2013.
[2]. Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2005.
[3]. Bộ luật tố tụng dân sự Việt Nam năm 2004, sửa đổi, bổ sung năm 2011.
[4]. Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2015.
[5]. Bộ luật tố tụng dân sự Việt Nam năm 2015.
[6]. Bộ luật hàng hải năm 2005.
[7]. Luật thương mại năm 2005.
[8]. Luật phá sản 2014.
[9]. Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000.
[10]. Luật doanh nghiệp năm 2005.
[11]. Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự 1994.
[12]. Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế 1994.
[13]. Nghị quyết 03/2012/NQ-HĐTP ngày 3/12/2012 của Hội đồng thẩm phán Tòa
án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ nhất
“Những quy định chung” của Bộ luật tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung
theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự.
[14]. Nghị quyết 04/2012/NQ-HĐTP ngày 3/12/2012 của Hội đồng thẩm phán Tòa
án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định về “Chứng minh và
chứng cứ” của Bộ luật tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa
đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự.
[15]. Nghị quyết số 05/2012/NQ-HĐTP ngày 3/12/2012 của Hội đồng thẩm phán
Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ
hai “Thủ tục giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm” của Bộ luật tố tụng
dân sự đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Bộ luật tố tụng dân sự.

-81-



-82-


[29]. Đinh Thị Trang (2013), Pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương
mại theo thủ tục tố tụng Tòa án ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học
quốc gia Hà Nội, tr. 1-2.
[30]. Bùi Anh Tuấn (năm 2014), Chế định hòa giải pháp luật tố tụng dân sự Việt
Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội, tr. 15-16.
[31]. Nguyễn Trí Tuyển (2014), Thời hạn tố tụng dân sự, Luận văn thạc sĩ Luật học,
Trường Đại học Quốc gia Hà Nội.
C. Báo cáo, giáo trình, sách
[32]. Giáo trình Luật kinh tế (2010), Pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại, Nxb giáo dục Việt Nam, tr.148.
[33]. Hội luật gia Việt Nam (2014), Giáo trình Luật tố tụng dân sự, Nxb Hồng Đức,
tr. 262-263.
[34]. Kỷ năng tra cứu các Điều và văn bản áp dụng Bộ luật tố tụng dân sự Việt Nam
(2014), Nxb Hồng Đức.
[35]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2011), Báo cáo tổng kết công tác năm 2011 và
nhiệm vụ trọng tâm năm 2012, Trà Vinh.
[36]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2012), Báo cáo tổng kết công tác năm 2012 và
nhiệm vụ trọng tâm năm 2013, Trà Vinh.
[37]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2013), Báo cáo tổng kết công tác năm 2013 và
nhiệm vụ trọng tâm năm 2014, Trà Vinh.
[38]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2014), Báo cáo tổng kết công tác năm 2014 và
nhiệm vụ trọng tâm năm 2015, Trà Vinh.
[39]. Tòa án nhân dân tỉnh Trà Vinh (2015), Báo cáo tổng kết công tác năm 2015 và
nhiệm vụ trọng tâm năm 2016, Trà Vinh.
[40]. Tòa án nhân dân tối cao (2015), Báo cáo tổng kết thực tiễn 10 năm thi hành Bộ
luật tố tụng dân sự, Hà Nội.
[41]. Trường đào tạo các chức danh tư pháp (2001), Giáo trình kỹ năng giải quyết


mại”,

https://luatminhkhue.vn/kien-thuc-luat-doanh-nghiep/phuong-thuc-giai-quyettranh-chap-trong-kinh-doanh--thuong-mai.aspx, Truy cập ngày: 12/5/2016.
[47]. “Một

số

quy

định

về

thời

hiệu

khởi

kiện

vụ

án

dân

sự”,



http://www.doisongphapluat.com/phap-luat/tinh-huong-phap-luat/quy-dinhve-thoi-han-hoan-phien-toa-so-tham-dan-su-a116880.html, Truy cập ngày:
12/6/2016.
[50]. “Bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện và thực tiễn xét xử kỳ 1”,
http://congly.com.vn/hoat-dong-toa-an/nghiep-vu/bat-dau-lai-thoi-hieu-khoikien-va-thuc-tien-xet-xu-ky-1-73120.html, Truy cập ngày: 21/6/2016.
[51]. ,“Tìm hiểu kỹ năng thụ lý vụ án tranh chấp trong kinh doanh, thương mại” ,
http://www.tand.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/kinh-te-kinh-doanh-thuongmai1;jsessionid=BF77AF42DA2B1106ABEB6ABFCF924BC5?p_p_id=EXT
_ARTICLEVIEW&p_p_lifecycle=0&_EXT_ARTICLEVIEW_groupId=1021
Truy cập ngày: 23/6/2016.

-84-


[52]. “Quy định về thụ lý đơn khởi kiện dân sự”, https://luatduonggia.vn/quy-dinhve-thu-ly-don-khoi-kien-dan-su, Truy cập ngày: 25/6/2016.
[53]. “Thủ tục giải quyết vụ án tại tòa án cấp sơ thẩm”, https://luattiendat.com.vn/thutuc-giai-quyet-vu-an-tai-toa-an-cap-so-tham.html, Truy cập ngày: 02/8/2016.
[54]. “Thời

hiệu

khởi

kiện

vụ

án

kinh

doanh,


doi.aspx?ItemID=1442, Truy cập ngày: 22/7/2016.
[57]. “Quy định về thụ lý đơn khởi kiện dân sự”, https://luatduonggia.vn/quy-dinhve-thu-ly-don-khoi-kien-dan-su, Truy cập ngày: 02/8/2016.
[58]. “Quy

định

về

thời

hạn

hoãn

phiên

tòa

sơ

thẩm

dân

sự”,

http://www.doisongphapluat.com/phap-luat/tinh-huong-phap-luat/quy-dinhve-thoi-han-hoan-phien-toa-so-tham-dan-su-a116880.html, Truy cập ngày:
27/7/2016.
[59]. Thái Chí Bình (2013), “Tranh chấp kinh doanh, thương mại và việc xác định

nghị”,

http://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=1905,
Truy cập ngày: 22/8/2016.
[63]. Trần Mạnh Hùng (2012) “Thẩm quyền ra quyết định khi có quyết định đưa vụ
án ra xét xử”, http://hvta.toaan.gov.vn, Truy cập ngày: 24/8/2016.
[64]. Lê Thị Hồng Lan (2016), “Trao đổi về vướng mắc trong việc xác định tranh
chấp dân sự hay tranh chấp kinh doanh, thương mại”, http://tkshcm.edu.vn/,
Truy cập ngày: 26/8/2016.
[65]. Phan Khắc Nghiêm (2012), “Kỹ năng đặc thù trong thụ lý án kinh doanh, thương
mại”, http://phannghiemlawyer.blogspot.com/2012/12/ky-nang-ac-thu-trongthu-ly-vu-kinh.html, Truy cập ngày: 28/8/2016.

-86-