BÀI 2

NHỮNG NGUYÊN LÝ
VÀ QUY LUẬT CƠ BẢN CỦA
PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

1


1 - CHỦ NGHĨA
DUY VẬT KHOA HỌC

1.1. Vấn đề cơ bản của Triết học,
Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

2


- Vấn đề cơ bản của Triết học

Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là triết học hiện đại, là vấn đề quan hệ
giữa tư duy với tồn tại.


phái khác nhau.

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

4


NỘI DUNG, Ý NGHĨA
VẤN ĐỀ CƠ BẢN TRONG TRIẾT HỌC

Đêmôcrit

Kinh Thánh

QUAN NIỆM VÊ
Thế giới mang

THẾ GIỚI
Thế giới mang
bản chất con người
Thần thoại Nữ Oa

Thế giới mang
bản chất nguyên
bản chất Thiên Chúa

- Bản chất của thế giới?
8/31/17


trước,

trước,

người

người

YT có sau,

VC có sau,

nhận

không

VC quyết

YT quyết

thức

nhận thức

định YT

định VC

được

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

7


CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ NGHĨA DUY TÂM

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan: thừa nhận tính
thứ nhất của ý thức con người
Chủ nghĩa
duy tâm là trường phái
triết học cho rằng tư duy,
ý thức có trước vật chất,
sinh ra và quyết định vật

Chủ nghĩa duy tâm khách quan thừa nhận

chất

tính thứ nhất của ý thức, đó là thứ tinh thần
khách quan có trước và tồn tại độc lập với
con người

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

8

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

9


2. Hãy đọc đoạn thơ sau đây trong Truyện Kiều của Nguyễn Du:

Ngẫm hay muôn sự tại Trời
Trời kia đã bắt làm người có nhân
Bắt phong trần phải phong trần
Cho thanh cao mới được phần thanh cao

Qua đoạn thơ trên, hãy cho biết thế quan Triết học của Nguyễn Du là gì?

8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

10


HÃY CHO BIẾT CÁC CÂU SAU ĐÂY THUỘC QUAN ĐIỂM NÀO?

1. Sinh con rồi mới sinh cha
Sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông
2. Có thực mới vực được đạo
3. Trời cho hơn lo làm
4. Tôi tư duy nên tôi tồn tại


Vật thể có tính
Vật chất
bản nguyên

phổ quát
Quan
niệm về vật Lửa
chất của chủ

nghĩa duy thời cổ đại
có khí
ưu điểm
Không

đầu tiên

và hạn chế gì?
Tính chất, Kết

Đặc điểm chung: Trực quan, thô

Ưu điểm: Xuất phát từ chính thế
giới để giải thích thế giới - đối
lập, chống chủ nghĩa duy tâm, tôn
giáo

Apay ron

cấu

“TRIẾT HỌC TRUNG HOA”

VẬT CHẤT LÀ "NGŨ HÀNH"
KIM

THỔ

HỎA

8/31/17

THỦY

MỘC

ThS. Lê Đức Thọ

15


Trit hc Hy Lp c i

VT CHT L "LA"

Heraclit (520 460 Tr.CN)
Cách ngôn của Heraclit:
Thế giới vật chất Mãi mãi đã, đang và
sẽ là ngọn lửa vĩnh viễn
8/31/17


vật chất dựa trên cơ sở phân tích thế giới.

Khối lượng
ThS. Lê Đức Thọ

17


NEWTON (1642 - 1727) với những phát minh vĩ đại ông đã kết luận rằng
vật chất phải có khối lượng tĩnh
8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

18


Định nghĩa "Vật chất" của V.I. Lênin

Vật lý vi mô với

Vật chất

Mâu thuẫn với

những phát hiện mới

có cấu trúc

quan niệm cũ về

mất, không tiêu tan

Đồng nhất vật chất với vật thể (dạng cụ thể của vật chất)

hạn

Cần thay

quan

đổi

niệm
cũ

Đồng nhất vật chất với thuộc tính hay kết cấu của vật thể

Lênin yêu cầu
Khắc phục được hạn chế của chủ nghĩa duy vật cũ

Quan niệm mới về vật

Giải quyết triệt để vấn đề cơ bản của triết học

chất cần phải
Làm rõ quan hệ giữa triết học với khoa học cụ thể

Phương pháp định nghĩa mới- đối lập VC với YT
8/31/17


i
v
à xã
hội
8/31/17

ẫn

- Chúng đều tồn tại khách quan, độc lập với

g:
út
ốn
ir
ts
,V
hấ
t
ẩn
tc
vậ
hu
Vậ
k
ng
Vi
độ
t,
t,
ot


ThS. Lê Đức Thọ

23


8/31/17

ThS. Lê Đức Thọ

24


Ý NGHĨA ĐỊNH NGHĨA VẬT CHẤT

Đã giải quyết được cả hai mặt của vấn đề cơ bản của triết học theo lập trường của chủ
nghĩa duy vật biện chứng;

Chống lại mọi quan điểm của chủ nghĩa duy tâm và thuyết bất khả tri. Khắc phục được

ĐỊNH NGHĨA

hạn chế của quan điểm duy vật siêu hình.

VẬT CHẤT
ĐÃ:

Mở đường cho khoa học phát triển, nhất là những ngành nghiên cứu cấu trúc vi mô
về vật chất;