DANH MỤC BIỂU ĐỒ
CHƯƠNG 2: Thực trạng tổ chức chuyên trang, chuyên mục liên quan
đến tòa án trên báo Pháp luật Việt Nam hiện nay
2.1.2. Tổ chức hoạt động tòa soạn, ban biên tập, nhân sự, nhân lực
Sơ đồ tổ chức hoạt động của tòa soạn báo Pháp luật Việt Nam …………. 22
CHƯƠNG 3: Đề án mở chuyên mục “Phía sau bản án” trên báo Pháp
luật Việt Nam
3.2. 1. Nội dung chuyên mục “Phía sau bản án”
Bảng 1: Kết quả khảo sát nội dung chuyên mục “Phía sau bản án” .............35
3.2.2.1.1. Thể loại tác phẩm
Bảng 2: Kết quả khảo sát dung lượng bài viết thuộc chuyên mục “Phía sau
bản
án”...................................................................................................................40

1


MỤC LỤC

2


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn lập đề án
Mặc dù ra đời muộn so với báo chí Thế giới nhưng chỉ với hơn một thế
kỷ hình thành và phát triển, báo chí Việt Nam đã đạt được những thành tựu to
lớn góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với chức năng định
hướng, quản lý và thông tin giải trí, báo chí Việt Nam đã trở thành phương
tiện cung cấp thông tin không thể thiếu trong đời sống hằng ngày.
Cùng với sự phát triển của nền báo chí Việt Nam nói chung và các tòa
soạn báo nói riêng, trong những năm qua, báo Pháp Luật Việt Nam đang từng

Pháp luật Việt Nam là thông tin về đời sống xã hội liên quan đến pháp luật.
TÒA ÁN chính là một trong những đề tài nhỏ trong chủ đề đó. Tờ Pháp Luật
Việt Nam hiện đang có một số chuyên trang, chuyên mục viết về đề tài này,
tuy nhiên mới chỉ dừng lại ở những bài viết mang tính chất “tường thuật” vụ
việc, chưa có sự gợi mở, đào sâu. Trong khi đó, một bản án diễn ra, xung
quanh có rất nhiều vấn đề cần khai thác mà hiện nay rất ít tờ báo đề cập đến.
Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng thông tin trên báo Pháp Luật Việt
Nam, tăng tính cạnh tranh thông tin đối với các tờ báo khác. Đồng thời, mang
đến cho độc giả những thông tin mới mẻ, hấp dẫn hơn. Đây chính là cơ sở để
chúng tôi lựa chọn hình thức tác phẩm “Lập đề án xây dựng chuyên mục
"Phía sau bản án" trên báo Pháp luật Việt Nam.”
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Chuyên mục là những bộ phận cấu thành mang tính đặc trưng, phản
ánh bản sắc của từng tờ báo, chương trình. Trong lịch sử báo chí Việt Nam, lý
luận về chuyên mục cũng ít nhiều được đề cập đến song để nghiên cứu một
cách hệ thống và toàn diện có tính khái quát thì chưa có công trình nào.
Vấn đề khảo sát một chuyên mục của một tờ báo được thực hiện khá
nhiều trong các luận văn của sinh viên. Ví dụ như: 1. “Khảo sát chuyên mục
Thời sự và suy nghĩ trên báo Thể thao ngày nay” – Phan Hải Đăng (HVBC –
TT); 2. “Lý Sinh Sự và chuyên mục Nói hay đừng trên báo Lao động” –
4


Nguyễn Thị Thanh Huyền (HVBC – TT); 3. “Chuyên mục Sự kiện và bình
luận trên báo Lao động” – Bùi Thị Thu Thủy (HVBC – TT)... Không chỉ trên
báo in, các chuyên mục trên báo mạng điện tử, truyền hình hay phát thanh
cũng được đề cập đến tương đối nhiều.
Tuy nhiên việc xây dựng một chuyên mục hoàn toàn mới trên một tờ
báo dường như còn khá mới mẻ, bởi vậy mà số lượng tài liệu về đề tài này
còn rất ít. Thực tế cho thấy, lập đề án xây dựng một chuyên mục hay một

để tác giả lập đề án mở chuyên mục “Phía sau bản án” trên báo Pháp Luật
Việt Nam.
- Lập đề án xây dựng chuyên mục “Phía sau bản án” trên báo Pháp
Luật Việt Nam. Đề án được lập đúng quy cách của một đề án nói chung. Một
phần quan trọng là đề án phải đưa ra được một số bản demo chuyên mục
“Phía sau bản án”, trong đó thể hiện rõ nội dung, kết cấu, hình thức của
chuyên mục; những luận giải cụ thể về các bản demo.
- Từ khung lý thuyết, cơ sở thực tiễn, đề án, đưa ra bài học, ý nghĩa về
việc làm sản phẩm tốt nghiệp, cụ thể thông qua việc lập đề án mở chuyên mục
“Phía sau bản án” trên báo Pháp Luật Việt Nam.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu, lập đề án
Lập đề án xây dựng chuyên mục “Phía sau bản án”. Mặc dù đề tài của
khóa luận là nghiên cứu, khảo sát thực trạng nội dung thông tin liên quan đến
tòa án của báo Pháp Luật Việt Nam, nhưng do điều kiện thời gian có hạn nên
khóa luận chỉ tập trung khảo sát những số báo phát hành vào khoảng thời gian
từ tháng 7/2012 đến tháng 12/2012
Khóa luận chỉ tập trung nghiên cứu nội dung liên quan đến tòa án, chỉ
thực hiện khảo sát nhật báo, không khảo sát phụ san hay các ấn phẩm khác.

6


5. Cơ sở lý luận và phương pháp lập đề án
5.1. Cơ sở lý luận
Việc lập đề án dựa trên cơ sở nhận thức các vấn đề lý luận về báo chí truyền thông và các ngành khoa học khác liên quan như: triết học, tâm lý học,
kinh tế học, xã hội học...
5.2. Phương pháp lập đề án
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả áp dụng các
phương pháp cụ thể sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khóa luận sử dụng kết quả nghiên

7. Kết cấu khóa luận
Ngoài mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, khóa
luận có kết cấu 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc lập đề án xây dựng
chuyên mục “Phía sau bản án” trên báo Pháp Luật Việt Nam
- Chương 2: Thực trạng tổ chức chuyên trang, chuyên mục liên quan
đến Tòa án trên báo Pháp luật Việt Nam hiện nay
- Chương 3: Đề án mở chuyên mục “Phía sau bản án” trên báo Pháp
luật Việt Nam

8


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CHO VIỆC
LẬP ĐỀ ÁN XÂY DỰNG CHUYÊN MỤC “PHÍA SAU BẢN ÁN”
TRÊN BÁO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
1.1.

Khái niệm

1.1.1. Chuyên mục
Để cho ra đời một sản phẩm báo chí cần rất nhiều yếu tố. Một trong số
đó là yếu tố về chuyên mục. Đây là một phần quan trọng trong mỗi sản phẩm
báo chí. Bởi vậy mà các cơ quan báo chí vẫn luôn chú ý đến việc mở các
chuyên mục trong quá trình hình thành một sản phẩm báo chí, một cơ quan
báo chí.
Chuyên mục có sự đa dạng và nét cá tính riêng, nhằm thể hiện đề tài và
thể loại được lựa chọn. Ngoài ra, chuyên mục cũng có thể phân chia theo
nhóm công chúng báo chí hoặc lực lượng phóng viên, biên tập viên. Một

Chuyên mục có sức hút và sức sống trong mỗi tờ báo. Nó tạo nên
phong cách và là sợi dây giữ mối quan hệ lâu dài với công chúng. Bất kỳ cơ
quan báo chí nào cũng xây dựng cho mình một hệ thống chuyên mục, nếu
thiếu chuyên mục báo chí sẽ mất đi tính xã hội. Mỗi chuyên mục sẽ tạo cho
độc giả địa chỉ tiếp cận và có cái nhìn sâu sắc hơn về một vấn đề, sự kiện, từ
đó có nhận thức và hành vi đúng đắn, phù hợp với thực tiễn.
Từ những quan điểm trên , có thể đưa ra nhận xét ban đầu về chuyên
mục như sau: Chuyên mục là một phần dành riêng cho một hay một số đề tài,
thể loại báo chí, ra định kỳ, được xác định về vị trí trình bày, phong cách thể
hiện, dung lượng tác phẩm, khả năng khu biệt đối tượng công chúng báo chí
và người sáng tạo tác phẩm, thời gian duy trì có thể dài, tạo được ấn tượng,
sức hấp dẫn riêng, góp phần xây dựng bản sắc cho cơ quan báo chí.

10


Các báo, tạp chí hiện nay đều có xu hướng tạo dựng và khẳng định các
chuyên mục. Đây có thể được coi là một trong những cách nhanh nhất để gây
chú ý, tạo nhóm độc giả, xác định phong cách, uy tín của phóng viên, biên tập
viên, khẳng định bản sắc của cơ quan báo chí.
1.1.2. Đề án
Theo Từ điển Tiếng Việt do Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội xuất
bản năm 1992: Đề án là ý kiến có hệ thống về những công việc nào đó cần
làm, được nêu ra để thảo luận, thông qua, xét duyệt.
Lập đề án là gì?
Trước hết, động từ “Lập” được hiểu là: Tạo ra, xây dựng nên cái
thường quan trọng, có ý nghĩa lớn mà trước đó chưa có. (theo Từ điển Tiếng
Việt do Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội xuất bản năm 1992)
Từ 2 khái niệm trên có thể rút ra: Lập đề án là xây dựng nên hệ thống
những công việc cần làm, thường quan trọng, có ý nghĩa lớn mà trước đó

sự việc xảy ra sau khi vụ án đã được tòa án xét xử. Đó có thể là những vấn đề
chưa ai biết đến.
1.2.

Đặc điểm và vai trò của chuyên mục trên báo chí

1.2.1. Đặc điểm của chuyên mục báo chí
Chuyên mục được coi là một sản phẩm đặc thù của báo chí. Nó bao
gồm những đặc điểm như sau:
Thứ nhất, chuyên mục là một thuật ngữ dùng chung cho tất cả các loại
hình báo chí: báo in, báo phát thanh, truyền hình, điện tử và báo ảnh. Nó
thường xuyên xuất hiện trên một trang báo viết hay chương trình đối với phát
thanh và truyền hình. Chuyên mục có sức hấp dẫn đối với người đọc, người
nghe, người xem. Nhiều chuyên mục đã tạo nên bản sắc riêng của chính tờ
báo hay chương trình phát song.
Thứ hai, chuyên mục phải mang tính lịch sử: một chuyên mục ra đời,
phát triển để đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. Hay nói cách
khác, chuyên mục ra đời chắc chắn phải có nhiệm vụ trả lời cho một câu hỏi
12


hoặc thỏa mãn một nhu cầu nào đó của cuộc sống. Và khi chuyên mục không
còn phù hợp với nhu cầu và thu hút được sự quan tâm của độc giả thì nó sẽ
không còn lý do để tiếp tục tồn tại. Chính vì vậy cũng giống như các thể loại
báo chí, chuyên mục thuộc phạm trù lịch sử, nghĩa là nó đi theo qui trình: ra
đời – tồn tại – kết thúc.
Thứ ba, chuyên mục có sự ổn định tương đối về nội dung, dung lượng,
thời gian xuất hiện trên trang báo, vị trí xuất hiện, phạm vi lĩnh vực được đề
cập. Ví dụ “Cùng bàn luận” của báo Quân đội nhân dân tối đa chỉ 500 chữ,
chuyên mục “Mỗi ngày một chuyện” trên báo Hà Nội mới thường chỉ dao

Với những chuyên mục có sự tham gia của nhiều tác giả thì thường có
xu hướng linh hoạt, thời gian tồn tại không được bền lâu và ổn định như
chuyên mục do một tác giả phụ trách. Tuy nhiên sức hấp dẫn của chuyên mục
lại là sự hội tụ phong phú của nhiều phong cách, tránh đi theo lối mòn và sự
nhàm chán cho chuyên mục.
1.2.2. Vai trò của chuyên mục báo chí
Đối với nội dung tờ báo: Mỗi chuyên mục trên báo để đảm nhiệm một
mảng đề tài – nội dung nhất định. Tờ báo càng tạo ra nhiều chuyên mục thì
càng thu hút được đông đảo bạn đọc quan tâm đến báo. Trong nhiều trường
hợp, báo đã có bài lớn nhưng chuyên mục vẫn có thể sử dụng sự kiệntrong
phạm vi của mình. Điều này cho thấy ưu thế của chuyên mục trong việc thể
hiện nội dung.
Nếu như các nội dung khác đều không mang tính ổn định thì ngược lại,
chuyên mục luôn đem lại góc ổn định, định kỳ, liên tục của tờ báo. Thực tế
cho thấy những chuyên mục có tính thời sự, tính chiến đấu thường tạo cho tờ
báo có chỗ đứng riêng trong lòng độc giả.
Như vậy, chuyên mục có vai trò quan trọng trong việc góp phần tạo nên
nội dung, phong cách riêng của tờ báo. Bởi vậy, để báo thu hút và đáp ứng
được nhu cầu đông đảo công chúng, người làm báo cần không ngừng đổi mới
và nâng cao chất lượng của chuyên mục.
14


Đối với hình thức tờ báo: Các chuyên mục thường được đóng khung,
nền được lót màu hoặc kiểu chữ đậm, nghiêng. Bởi thế, hình thức của chuyên
mục thường rất nổi bật, gây được ấn tượng và sự chú ý. Chuyên mục tạo nên
sự cân đối, hài hòa, đem lại điểm nhấn và phong cách riêng của trang báo
trong tờ báo.
Chuyên mục trên báo thường được giới hạn trong một lượng chữ
nhất định, được giao một vị trí cố định trên trang báo. Nhiều chuyên mục

giả rất quan tâm đến những chuyên mục mang đậm phong cách, dấu ấn sáng
tạo cá nhân của người viết.
Nhìn chung, chuyên mục có tác dụng tích cực đối với bạn đọc trên
nhiều mặt. Nhiều chuyên mục thiết thực, tuyên truyền, giải thích những vấn
đề cần thiết trong cuộc sống và những biến động xã hội, nhiều chuyên mục
hoạt động với mục đích thông tin, giải đáp những vấn đề dù là rất nhỏ mà
công chúng quan tâm.
1.3.

Nguyên tắc và cách thức xây dựng chuyên mục trên báo chí

1.3.1. Nguyên tắc xây dựng chuyên mục báo chí
Xây dựng chuyên mục báo chí, trước hết đó là ý tưởng từ phía những
người làm báo nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cho đối tượng bạn đọc của
mình; nhằm tách bạch, phân tích, cắt nghĩa, lý giải các vấn đề; trả lời kỹ càng
những vấn đề đặt ra trong cuộc sống nhằm định hướng tư tưởng và hành động
cho người đọc; kết hợp chặt chẽ tính giáo dục với truyền thống và giải trí…
Thực chất hình thành các chuyên mục trên báo chí là nghệ thuật chuyển tải
thông tin để tạo sức cuốn hút bạn đọc.
Có thể hiểu chuyên mục là mục chuyên bàn về một vấn đề nào đó trong
những lĩnh vực quan tâm của báo chí. Xây dựng chuyên mục trên báo chí là
việc lên ý tưởng, tổ chức thực hiện nội dung và hình thức một chuyện mục
thông tin chuyên sâu về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực thông tin của báo
chí. Chuyên mục trên báo chí cần được thể hiện ổn định dài ngày và được

16


trình bày tách biệt với các thành tố khác trong cơ cấu tổ chức nội dung của
một tờ báo.

riêng lẻ để phát hiện ra những điểm chung nhất làm cơ sở cho việc xây dựng
chuyên mục. Nếu không có những điểm chung nhất giữa các thông tin riêng lẻ
thì sẽ không có sự liên kết giữa chúng. Đây là nội dung quyết định để xây
dựng một chuyên mục.
Khi đã tìm được điểm chung nhất của những thông tin riêng lẻ thì phải
tìm cách thể hiện những thông tin đó thông qua cách trình bày. Việc trình bày
này phải thể hiện được tính độc lập của chuyên mục trong một số báo.
1.4.

Phân biệt chuyên mục và chuyên trang

Khái niệm về chuyên trang được đưa ra trong từ điển Tiếng Việt của
Viện Ngôn ngữ học Việt Nam (NXB Văn hóa – Thông tin) như sau: Chuyên
trang là cả một trang báo hay nhiều trang báo cùng nói về một vấn đề, sự
kiện, hiện tượng nào đó trong cuộc sống theo nhiều thể loại khác nhau.
Trong trang 10 của khóa luận cũng đã nêu ra khái niệm về chuyên mục.
Từ hai khái niệm có thể thấy, chuyên mục có sự khác biệt lớn so với chuyên
trang. Chuyên mục là một phần trong chuyên trang, chuyên mục khi trình bày
thường được đóng khung lại và được đặt tại một vị trí nhất định. Còn chuyên
trang là có thể có nhiều chuyên mục, nhiều thể loại trình bày như phỏng vấn,
tin, phóng sự, điều tra, phản ánh… đề cập tới một lĩnh vực nào đó như chuyên
trang kinh tế, văn hóa, thể thao… mà mỗi số báo đề cập đến những đề tài mới
và khác nhau của lĩnh vực ấy.

18


Tiểu kết chương 1
Chuyên mục có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên trang báo. Vì vậy
việc lên ý tưởng để xây dựng một chuyên mục luôn phải được quan tâm nhằm


Vài nét về lịch sử ra đời, phát triển và hệ thống chuyên mục

của báo Pháp Luật Việt Nam
2.1.1. Vài nét về lịch sử
Báo Pháp Luật Việt Nam đã có quá trình hơn 25 năm ra đời và phát
triển, được thành lập theo quyết định số 57 QD/TC ngày 3/4/1985 của Bộ Tư
pháp, do Thứ trưởng Phùng Văn Tửu ký. Sau một thời gian chuẩn bị, ngày
10/7/1985 Báo Pháp luật thường thức đã xuất bản số báo đầu tiên. Từ đây,
ngày này đã trở thành ngày truyền thống của Báo Pháp luật Việt Nam.
Báo Pháp Luật Việt Nam là một trong những tờ báo được ra đời sớm
trong khối các cơ quan báo chí thuộc khối Nội chính trung ương. Ban đầu báo
mang tên “Pháp luật thường thức”, đến năm 1989 đổi thành “Pháp luật” và
từ năm 2005 đến nay mang tên “Pháp luật Việt Nam”
Báo Pháp Luật Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp, thực
hiện chức năng thông tin về hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp và các vấn đề
chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội trong nước và quốc tế; tuyên truyền, phổ
biến chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, hoạt
động xây dựng, thi hành pháp luật và công tác tư pháp phục vụ yêu cầu quản
lý của Bộ Tư pháp, đáp ứng nhu cầu của xã hội về thông tin, nghiên cứu, tìm
hiểu pháp luật và hoạt động của ngành Tư pháp, góp phần nâng cao hiệu lực,
hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật, phát huy dân chủ, xây dựng nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức của báo Pháp luật
Việt Nam được quy định tại Quyết định 1242/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư
pháp, Báo Pháp Luật Việt Nam có các nhiệm vụ và quyền hạn: Tuyên truyền,
phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
20



Tổng Biên tập
TS. Đào Văn Hội

Phó Tổng Biên
tập
Vũ Hoàng Diệp

Ban Kinh tế

Ban Bạn
đọc

Ban “Pháp
luật chủ
nhật”

Doanh nhân
và pháp luật

Phó Tổng Biên
tập
Trần Thị Hương
Mai

Ban Pháp
luật Việt
Nam điện tử

Ban Trị sự


nhân & Pháp luật”, 2 kỳ/tháng, 100 trang, in trên giấy tốt, được xem là một
ấn phẩm đặc biệt, nhằm đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của tầng lớp doanh nhân
mới trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế; 3. “Pháp luật & Thời đại”;
4. “Câu chuyện pháp luật”
23


Đề tài của luận văn chỉ tập trung nghiên cứu, khảo sát ấn phẩm chính là
báo Pháp luật Việt Nam (số thường).
2.2.

Thực trạng tổ chức chuyên trang, chuyên mục liên quan đến

tòa án trên báo Pháp Luật Việt Nam
Tờ báo nào cũng mong muốn có nhiều độc giả thuộc nhiều tầng lớp
khác nhau, nhưng mỗi tờ báo đều có lớp công chúng riêng, một đối tượng
phục vụ riêng phù hợp với tôn chỉ, mục đích của mình. Báo Pháp luật Việt
Nam cũng không ngoại lệ. Hiện nay, số báo thường của Pháp luật Việt Nam
có 9 chuyên trang chính, ngoài ra còn rất nhiều các chuyên trang xuất hiện 1 –
2 lần/tuần. Cụ thể có các chuyên trang: Tin tức, Thời sự - Pháp luật, Tư pháp
- Luật sư, Văn hóa – xã hội, Pháp luật & Đời sống, Pháp luật - kinh tế,
Doanh nhân – thị trường, Pháp luật & Bạn đọc, Quốc tế, Nhân vật – sự kiện,
Tâm điểm dư luận, Thông tin & giải đáp pháp luật, Quốc phòng – an ninh,
Gia đình, , Pháp luật – học đường.
Riêng về chuyên mục, báo Pháp luật Việt Nam có 25 chuyên mục khác
nhau với tần suất xuất hiện khác nhau, bao gồm: Chào ngày mới, Thi hành án
dân sự, Hồ sơ, Thời sự văn hóa, Văn hóa ứng xử, Nhìn ra Thế giới, Góc bàn
luận (Ý kiến), Vấn đề bạn đọc quan tâm, Hộp thư, Giải đáp pháp luật, Đó
đây, Lăng kính pháp luật, Góc nhìn, Phòng chống tội phạm, Câu chuyện tòa
án, Tội phạm & cảnh báo, Chính sách thuế và cuốc sống, Văn bản mới, Khiếu

Ký sự pháp đình. Có 2 chuyên mục thường xuyên xuất hiện và có liên quan
đến đề tài Tòa án là: Câu chuyện Tòa án và Ký sự pháp đình. Để hiểu rõ hơn
thực trạng tổ chức các chuyên trang, chuyên mục về đề tài Tòa án trên báo
Pháp luật Việt Nam, khóa luận xin phép được đi sâu phân tích chuyên trang
Pháp luật & Đời sống với 2 chuyên mục Câu chuyện Tòa án và Ký sự pháp
đình của chuyên trang này.
2.2.1. Chuyên trang Pháp luật & Đời sống
Pháp luật & Đời sống là chuyên trang xuất hiện định kỳ trên các số báo
thứ 3, 5, 7 của báo Pháp luật Việt Nam; và nằm ở vị trí trang 8, 9 của báo.
Đúng như tên gọi của chuyên trang, nội dung của trang Pháp luật & Đời sống
25