A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU:
Ngày 27/03/1946 Bác Hồ đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục, Người
nói “ Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần
có sức khoẻ mới thành công. Mỗi người dân yếu ớt tức làm cho cả nước yếu
ớt, mỗi người dân mạnh khoẻ tức làm cho cả nước thêm mạnh …” vì thế : “
Luyện tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi người dân yêu nước”.
Ngày nay giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu, trong đó thể dục
cũng được coi là một môn quan trọng, cơ bản của công tác giáo dục thể chất
cho học sinh. Thể dục không những chỉ có tác dục bảo vệ, củng cố, tăng
cường sức khoẻ cho học sinh mà còn nâng cao năng lực làm việc, phát triển
trí óc, thể lực và đào tạo giới thiệu nguồn vận động viên cho thể thao nước
nhà. Thông qua học thể dục nhằm giáo dục đạo đức, thẩm mỹ giúp các em
góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng và nhà nước ở cấp học trung
học phổ thông.
Giáo dục thể chất nói chung và môn học thể dục trong nhà trường nói
riêng, thể chất giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện. Thể dục là
một biện pháp tích cực, tác động nhiều tới sức khoẻ học sinh, nhằm cung cấp
cho học sinh những kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, làm cơ sở cho học
sinh rèn luyện thân thể bồi dưỡng đạo đức tác phong con người mới.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
1. Thực trạng.
Ngày nay, việc tập luyện và tham gia thi đấu điền kinh đã trở thành
truyền thống hàng năm thu hút đông đảo học sinh tham gia tập luyện và thi
đấu. Nội dung giảng dạy điền kinh trong nhà trường phổ thông cũng rất đa
dạng và phong phú.
Trong các môn của điền kinh, nhảy xa là một trong số các môn có lịch
sử phát triển lâu đời. Nó được xuất phát từ xa xưa vượt qua các hào rãnh trong
săn bắn, hái lượm... nhảy xa dần trở thành một phương tiện rèn luyện để phát
triển các tố chất thể lực, đặc biệt là tốc độ, sức mạnh tốc độ, sự phát triển linh
hoạt, khéo léo và trở thành một môn thể thao.

Trong các năm học gần đây và đặc biệt năm học 2010 – 2011 thông qua
quá trình giảng dạy, trao đổi giáo viên trong trường và một số trường trong
huyện thấy rằng không chỉ học sinh trường tôi mà còn một số trường như
THPT Triệu Sơn 1, THPT Triệu Sơn 5, THPT Triệu Sơn 6, THPT Triệu Sơn
đều có điểm chung là học kỹ thuật khó và thành tích thì không cao.
Chính từ lý do đó lại làm tôi băn khoăn, suy nghĩ làm thế nào để khắc
phục được các tình trạng đó và gây hứng thú cho học sinh khi học môn thể
dục.
2. Cơ sở để tìm ra các giải pháp.
Trước tiên theo tôi quan niệm cũng như lý luận dạy học đã khẳng định
là phải dựa và lứa tuổi, dựa vào tâm sinh lý. Đây là một trong những cơ sở
quan trọng, chính vì thế ta cần giải quyết tốt hai nhiệm vụ cụ thể sau:
*Nhiệm vụ 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn một số bài tập
nhằm khắc phục những sai lầm thường mắc trong học kỹ thuật nhảy xa ưỡn
thân cho học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh
Hoá.
*Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập
khắc phục những sai lầm thường mắc trong học kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn
thân cho học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh
Hoá.
2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1.1. Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục thể
chất.
Từ khi giải phóng Miền Nam thống nhất tổ quốc. Năm 1975 đến năm
1985 công tác TDTT đã được Đảng và nhà nước quan tâm một cách thường

2



gíc. Quá trình hưng phấn và ức chế được cân bằng hơn. Tuy vậy cường độ quá
trình hưng phấn vẫn cao hơn. Đó là điều kiện rất tốt để phát triển các tố chất
thể lực nhất là sức mạnh, sức bền ... Đồng thời cũng dễ dàng nắm vững được
các kỹ thuật khó, tạo tiền đề cho việc nâng cao thành tích thể thao.
* Đặc điểm phát triển của cơ quan vận động.
Cơ quan vận động của cơ thể chủ yếu gồm cơ bắp xương khớp và dây
chằng.
- Về hệ xương. Do quá trình cốc hoá của cơ thể thường kéo dài tới 20
tuổi. Vì vậy ở tuổi 16 - 18 vẫn còn ở trong thời kỳ phát triển của xương. Tuy
vậy thành phần hữu cơ trong xương giảm dần và thành phần vô cơ tăng dần
làm cho xương cứng và chịu tải tốt hơn.
Ở lứa tuổi 16 - 18 chiều cao trung bình hàng năm của nam chỉ khoảng
1,7 cm còn ở nữ thấp hơn.

3


- Hệ cơ: Nhìn chung ở giai đoạn 16 - 18 sự phát triển của hệ cơ ở nam
và nữ đều có xu hướng phát triển hoàn thiện các nhóm cơ nhỏ, tăng thiết diện
các nhóm cơ lớn làm cho sức mạnh tăng lên rõ rệt.
Song ở nữ 16 - 18 nếu lượng vận động thấp sẽ làm cho lượng mỡ phát
triển nhanh ảnh hưởng tới sự phát huy sức mạnh cơ bắp.
Ở thời kỳ 16 - 18 tuổi do quá trình trao đổi chất rất phồn thịnh nên cơ
bắp nếu tập luyện hợp lý sẽ có thể tích luỹ được một lượng lớn các chất giàu
năng lượng như: ATP, CP và Glucogen tạo tiền đề nâng cao trình độ sức
mạnh, tốc độ và sức bền cơ bắp.
Riêng giây chằng và khớp của VĐV ở lứa tuổi này nếu không duy trì
tập mềm dẻo thường xuyên hợp lý có thể làm cho linh hoạt khớp bị giảm
xuống. Từ đó làm giảm biên độ động tác....
* Đặc điểm phát triển hệ thống tim mạch.

4


Ở tuổi 16 - 18 là giai đoạn các em luôn muốn thể hiện mình là "người
lớn" nên mọi hành động của các em đều bắt chước người lớn. Chính điều này
đã tạo ra động lực cho các em hưng phấn trong quá trình hoạt động, khám phá
và tìm hiểu thế giới xung quanh.
Ở tuổi 16 - 18 về tình cảm do các em thích làm người lớn vì vậy mà các
biểu hiện nghĩa hiệp, sự vui buồn chia xẻ thường đan xen nhau. Các em có thể
vui khi được thoả mãn các mong muốn của mình song cũng rất bất bình khi bị
xúc phạm. Trong mọi hoạt động của cuộc sống, đặc biệt là trong hoạt động
TDTT tính hiếu thắng của các em biểu hiện rất rõ rệt. Các em thường vui
sướng phấn khởi, tự hào rất cao khi giành được chiến thắng và gặp thuận lợi
trong cuộc sống. Song lại hay chán nản bất mãn hoặc giảm xút ý chí khi gặp
khó khăn hoặc thất bại. Chính vì vậy, trong quá trình giảng dạy huấn luyện
thể thao cho các em giáo viên, HLV phải kịp thời nắm bắt diễn biến tình cảm
của các em để có thể điều chỉnh uốn nắn kịp thời. Chỉ có như vậy mới có thể
đạt được hiệu quả tốt trong giảng dạy huấn luyện.
Ở tuổi 16 - 18 do quá trình hưng phấn và ức chế của các em thăng bằng
hơn nên đã kéo dài được thời gian tập trung chú ý. Các nhà tâm lý học TDTT
cũng đã nghiên cứu và cho thấy: Nếu như thời gian tập trung chú ý của các
em dưới 15 chỉ khoảng 30 phút thì ở tuổi 15 - 17 đã có thể tăng lên 40 - 45
phút. Sự tập trung chú ý tăng lên sẽ giúp các em có thể học tập kỹ thuật và
phát triển các tố chất sức nhanh, sức mạnh ... tốt hơn.
Ở tuổi 16 - 18 quá trình nhận thức của các em cũng được nâng cao rõ
rệt. Các em có thể nhận thức được cái hay, cái đẹp của sự vật, cái đúng, cái sai
của một vấn đề một cách bản chất hơn. Tuy nhiên, những nhận thức này còn
có tỷ lệ chuẩn mực chưa cao và độ sâu sắc chưa đạt mức của người trưởng
thành.
Riêng ở độ tuổi này do giới tính mà tâm lý của nam và nữ đã có sự

S=
g
Trong đó S là độ bay xa của quỹ đạo bay trọng tâm cơ thể
V0 là tốc độ bay ban đầu
α là góc độ bay ban đầu.
g là gia tốc rơi tự do = 9,8m/giây2
Qua phân tích công thức trên ta thấy sự ảnh hưởng của g là không đổi
luôn bằng 9,8m/giây2, nên V0 và α là 2 yếu tố quyết định đến độ bay xa.
Trong thực tế nhảy xa, chạy đà và giậm nhảy là hai giai đoạn tạo cho cơ thể
có tốc độ bay ban đầu lớn, góc độ bay hợp lý nhất vì thế nó là hai giai đoạn có
ảnh hưởng quyết định đến độ bay xa của lần nhảy.
Nhảy xa là một kỹ thuật hoàn chỉnh, song để tiện phân tích và giảng
dạy có thể phân thành các giai đoạn chạy đà và chuẩn bị giậm nhảy, giậm
nhảy, bay trên không và rơi xuống đất.
2.3. Nguyên tắc lựa chọn bài tập.
Để đảm bảo tính khách quan trong quá trình nghiên cứu và lựa chọn
được các bài tập phù hợp với đối tượng nghiên cứu. Qua tham khảo các tài
liệu chuyên môn, tôi xây dựng nguyên tắc lựa chọn bài tập như sau:
- Thứ nhất là phải dựa vào mục đích yêu cầu môn học.
- Thứ hai là phải dựa vào đặc điểm kỹ thuật môn học. Cụ thể là kỹ thuật
nhảy xa ưỡn thân, tăng cường tập luyện các khâu khó như chạy đà, giậm nhảy,
bay trên không
- Thứ ba là phải dựa vào nguyên tắc dạy học vận động là từ dễ đến khó
từ đơn giản đến phức tạp cố gắng rút ngắn thời gian lan toả để nhanh chóng
hình thành kỹ năng vận động.
- Thứ tư là khi lựa chọn bài tập phải phù hợp với khả năng, trình độ, thể
lực ... của học sinh mặt khác phải phù hợp với điều kiện tập luyện như sân bãi
dụng cụ ...
- Thứ năm là khi lựa chọn bài tập cần vận dụng đa dạng các phương
pháp, phương tiện giảng dạy cơ bản, tiên tiến …

3.1.5. Phương pháp toán học thống kê.
3.2. Tổ chức viết sáng kiến:
3.2.1. Đối tượng của sáng kiến..
- Là một số bài tập sửa chữa những sai lầm thường mắc khi học kỹ
thuật chạy đà, giậm nhảy của kỹ thuật nhảy xa kiểu ưỡn thân cho Nam học
sinh lớp 11 trường THPT Triệu Sơn 2 huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá. đối
tượng thực nghiệm: gồm 60 nam học sinh khối 11 (lớp 11B1 và 11B2) trường
THPT Triệu Sơn 2 huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá và chia thành 2 nhóm
mỗi nhóm gồm 30 học sinh: Nhóm thứ nhất (Nhóm A đó là lớp 11B1) là
nhóm đối chứng, nhóm thứ 2 (Nhóm B đó là lớp 11B2) là nhóm thực nghiệm.
Để đánh giá hiệu quả chúng tôi sử dụng phương pháp so sánh song song 2
nhóm thực nghiệm và đối chứng.
C. KẾT LUẬN.
1. Kết quả nghiên cứu..
1.1. Một số sai lầm thường mắc của học sinh trường THPT Triệu Sơn 2
- huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá trong học kỹ thuật giai đoạn chạy đà,
giậm nhảy trong kỹ thuật nhảy xa kiểm ưỡn thân.

7


Bằng phương pháp quan sát sư phạm học nhảy xa ưỡn thân của học
sinh, đồng thời phỏng vấn các giáo viên về những sai lầm thường mắc trong
học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân, tôi đã tổng hợp được một số sai lầm thường
mắc của học sinh như sau:
1. Chạy đà đặt chân giậm không chính xác.
2. Tốc độ chạy đà không cao (dẫn đến giậm nhảy hiệu quả thấp).
3. Không tạo được tư thế chuẩn bị cho giậm nhảy.
4. Giậm nhảy không hết.
5. Giậm nhảy bị lao (góc độ giậm nhảy nhỏ quá).

1.2. Lựa chọn số bài tập sửa chữa những sai lầm thường mắc khi học kỹ thuật
chạy đà, giậm nhảy trong kỹ thuật nhảy xã kiểm ưỡn thân.
Nhằm mục đích nghiên cứu lựa chọn một số bài tập sửa chữa sai lầm
thường mắc học kỹ thuật chạy đà, giậm nhảy trong kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân
cho học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 - huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá,
tôi nghiên cứu các tài liệu chuyên môn về giảng dạy và huấn luyện nhảy xa đã
tổng hợp được một số bài tập như sau:
1. Sử dụng tư thế bắt đầu chạy đà ổn định
2. Chạy tốc độ cao 20 - 30m lặp lại ngoài đường chạy
3. Chạy tăng tốc độ, bắt được tốc độ cao khi đến gần ván giậm rồi chạy
tiếp qua hố cát (cự ly 35 - 45m)
4. Ôn luyện nhịp điệu 4 bước cuối cùng.
5. Tập phối hợp giậm nhảy bước bộ lặp lại
6. Thực hiện lặp lại chạy đà ngắn giậm nhảy chạm đầu vào vật chuẩn
treo trên cao.
7. Luyện tập lặp lại kỹ thuật giậm nhảy với tốc độ nhanh
8. Chủ động giữ thăng bằng thân trên khi kết thúc giậm nhảy
9. Tập bước bộ đúng từ chậm đến nhanh
10. Chạy đà 3 – 5 bước giậm nhảy bước bộ lặp lại liên tục.

8


Sau khi lựa chọn được một số bài tập sửa chữa sai lầm thường mắc
trong học kỹ thuật nhảy xa, tôi tiến hành hỏi ý kiến các giáo viên trong tổ
trường THPT Triệu Sơn 2 - huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá để lựa chọn
một số bài tập sửa chữa sai lầm thường mắc trong học kỹ thuật chạy đà, giậm
nhảy của nhảy xã kiểu ưỡn thân. Kết quả được trình bày tại bảng 3.2
Bảng 1.2. Kết quả phỏng vấn lựa chọn một số bài tập sửa chữa sai
lầm thường mắc trong học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân (n=3).

8
9
10

9

Ôn luyện nhịp điệu 4 bước cuối
3
cùng

3

100

Tập phối hợp giậm nhảy bước bộ
3
lặp lại

3

100

Thực hiện lặp lại chạy đà ngắn
giậm nhảy chạm đầu vào vật chuẩn
3
treo trên cao.

3

100


67


Từ bảng 3.2 và căn cứ vào các nguyên tắc lựa chọn bài tập tôi lựa chọn
các bài tập có tỷ lệ % đồng thuận từ 67% trở lên để đảm bảo độ tin cậy và tính
khách quan trong nghiên cứu. Kết quả tôi lựa chọn được 8 bài tập như sau:
1. Sử dụng tư thế bắt đầu chạy đà ổn định
Mục đích: sửa tư thế bắt đầu chạy đà (xuất phát đà) không ổn định.
2. Chạy tốc độ cao 20 - 30m lặp lại ngoài đường chạy
Mục đích: nâng cao tốc độ chạy đà, tăng hiệu quả giậm nhảy
3. Chạy tăng tốc độ, bắt được tốc độ cao khi đến gần ván giậm rồi chạy
tiếp qua hố cát (cự ly 35 - 45m)
Mục đích: nâng cao hiệu quả giậm nhảy
4. Ôn luyện nhịp điệu 4 bước cuối cùng.
Mục đích: sửa tư thế giậm nhảy bị lao
5. Tập phối hợp giậm nhảy bước bộ lặp lại.
Mục đích: sửa giậm nhảy thiếu bước bộ
6. Thực hiện lặp lại chạy đà ngắn giậm nhảy chạm đầu vao vật chuẩn
treo trên cao.
Mục đích: sửa tư thế giậm nhảy
7. Tập giậm nhảy, bước bộ đúng từ chậm đến nhanh.
Mục đích nâng dần hiệu quả giậm nhảy, bước bộ.
8. Luyện tập lặp lại kỹ thuật giậm nhảy với tốc độ nhanh
Mục đích: sửa giậm nhảy chậm.
1.3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập sửa chữa sai lầm
thường mắc trong học kỹ thuật chạy đà, giậm nhảy trong nhảy xa
ưỡn thân.
Sau khi lựa chọn được các bài tập nhằm sửa chữa sai lầm thường mắc
trong học kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân cho học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh Hoá, tôi tiến hành thực nghiệm trên đối tượng



phải sai lầm
Tỷ lệ %

10

13.3

11.6

10

13.3

11.6

Kết quả quan sát sư phạm sau thực nghiệm cho thấy: Số học sinh mắc
sai sót kỹ thuật giảm đi đáng kể so với trước thực nghiệm. Tuy nhiên số học
sinh mắc phải sai sót kỹ thuật vẫn còn vì đây là một kỹ thuật khó đỏi hỏi phải
có thời gian tập luyện để hoàn thiện kỹ thuật. Tuy nhiên số lượng học sinh
mắc sai lầm đã giảm rất đáng kể.
Bảng 1.4. So sánh thành tích nhảy xa ưỡn thân của đối tượng
nghiên cứu trước thực nghiệm và sau thực nghiệm.
Trước thực nghiệm
Sau thực nghiệm
Thông số thống kê
(n=30)
(n=30)
420

xa tôi lựa chọn được 8 bài tập sửa chữa những sai lầm thường mắc trong học
kỹ thuật giai đoạn chạy đà, giậm nhảy của kỹ thuật nhảy xã ưỡn thân đó là:
1. Sử dụng tư thế bắt đầu chạy đà ổn định
2. Chạy tốc độ cao 20 - 30m lặp lại ngoài đường chạy
3. Chạy tăng tốc độ, bắt được tốc độ cao khi đến gần ván giậm rồi chạy
tiếp qua hố cát (cự ly 35 - 45m)
4. Ôn luyện nhịp điệu 4 bước cuối cùng.
5. Tập phối hợp giậm nhảy bước bộ lặp lại
6. Thực hiện lặp lại chạy đà ngắn giậm nhảy chạm đầu vào vật chuẩn
treo trên cao.
7. Luyện tập lặp lại kỹ thuật giậm nhảy với tốc độ nhanh
8. Tập bước bộ đúng từ chậm đến nhanh
KIẾN NGHỊ
Đề nghị nhà trường tiếp tục cho áp dụng các bài tập để sửa chữa và
hoàn thiện kỹ thuật động tác trong học chạy đà, giậm nhảy của kỹ thuật nhảy
xa kiểu ưỡn thân cho học sinh của trường.
Đề nghị các giáo viên nhà trường tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các bài
tập cho phù hợp với từng đối tượng và nghiên cứu lựa chọn các bài tập cho
các môn khác nhau.
Qua quá trình thực hiện đề tài chắc không tránh khỏi thiếu sót mong các thầy
cô trong nhà trường và hội đồng khoa học nhà trường góp ý để đề tài của tôi
được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn.

12