UBND THÀNH PHỐ UÔNG BÍ
TỈNH QUẢNG NINH
**************

QUY TRÌNH KỸ THUẬT
CHĂM SÓC CÂY MAI VÀNG YÊN TỬ

Uông Bí, tháng 9/2013


PHẦN I. THÔNG TIN CHUNG
1. Căn cứ xây dựng Qui trình kĩ thuật:
Quyết định số 273/QĐ-UBND ngày 13 tháng 02 năm 2012 của UBND tỉnh
Quảng Ninh về việc ban hành Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu cho
sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015;
Quyết định số 797/QĐ-UBND ngày 11 tháng 4 năm 2012 của UBND tỉnh
Quảng Ninh phê duyệt bổ sung danh mục sản phẩm nông nghiệp xây dựng thương hiệu
thuộc ‘Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của
tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015’;
Quyết định số 2919/QĐ- UBND ngày 08 tháng 11 năm 2012 của UBND tỉnh
Quảng Ninh về việc phê duyệt Dự án ‘Xây dựng, quản lý và phát triển Chỉ dẫn địa lý
Mai vàng Yên Tử cho sản phẩm mai vàng của thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh;
Kết quả thực hiện Đề tài ‘Nghiên cứu bảo tồn, lưu giữ và phát triển giống hoa
mai vàng Yên Tử’ năm 2010 do Viện Nghiên cứu Rau quả thuộc Viện Khoa học Nông
nghiệp Việt Nam thực hiện;
Kết quả khảo sát thực trạng nhân giống, trồng, chăm sóc và điều tiết nở hoa
được thực hiện tại các xã, phường của thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh;
Kết quả hội thảo góp ý, hoàn thiện qui trình kĩ thuật nhân giống, trồng, chăm
sóc và điều tiết nở hoa được thực hiện tại thành phố Uông Bí ngày 27 tháng 7 năm
2012;
Công văn số 1920/NN&PTNT ngày 24 tháng 9 năm 2013, của Sở Nông nghiệp

xanh, sau chuyển sang màu đỏ, quả màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím đen,
trông rất đẹp mắt, vì vậy cây mai không chỉ đẹp khi hoa nở mà còn đẹp cả khi hoa tàn,
quả hình thành và chín.
2. Một số yêu cầu về điều kiện đất, nước, thời vụ trồng mai.
2.1. Yêu cầu về đất:
Cây mai vàng Yên Tử không quá kén đất trồng. Các loại đất thịt, đất cát pha, sét
pha, đất phù sa, đất đỏ bazan, thậm chí đất có lẫn đá sỏi... vẫn trồng mai được. Cây mai
không sinh trưởng được trên vùng đất bị úng, đất thường xuyên bị ngập lụt, vì rễ cái
của mai rất dài nên nước ngập lâu ngày rễ sẽ bị thối khiến cây bị úa héo và chết dần. Ở
những vùng đất tơi xốp, thoát nước tốt, mai vàng sinh trưởng mạnh hơn những vùng
đất chặt, bí, có mực nước ngầm cao.

2


2.2. Yêu cầu về nước:
Nước sử dụng để tưới là nước sạch, không bị nhiễm bẩn hay nhiễm độc;
Nước có thể được lấy từ các nguồn cơ động như sông, suối, ao, hồ, giếng..
(những nguồn nước này không bị ô nhiễm);
Nước có nồng độ pH = 7- 7,2 (trung tính), không bị nhiễm chua, mặn;
Những vùng có lượng mưa TB/năm đạt 1.500-2.000mm thuận lợi cho sự sinh
trưởng phát triển của cây mai.
2.3. Yêu cầu về nhiệt độ, thời vụ:
Nhiệt độ thích hợp cho cây mai sinh trưởng từ 22-300C, ở nhiệt độ 370C, cây dễ
bị cháy lá, sinh trưởng phát triển chậm, nhiệt độ
(iv) Cây có khả năng cho hoa ổn định;
(v) Cây khỏe mạnh, không có biểu hiện sâu bệnh.
Bước 2: Chuẩn bị trước khi trồng
B2.1.Chuẩn bị đất (trong trường hợp trồng trực tiếp vào đất):
Đối với cây giống nhân bằng phương pháp gieo hạt 12 tháng tuổi và cây nhân
giống bằng phương pháp ghép 6 tháng tuổi:


Lên luống rộng 1,5 m, chiều cao luống 30cm, rãnh luống rộng 50cm;



Trên luống đào hố 30 x 30 x 30cm;



Khoảng cách trồng 1,5m x 1m 1,0 m, (tương đương mật độ 6.000

cây/ha).
Đối với cây nhân giống bằng phương pháp ghép 24 tháng tuổi:


Lên luống rộng 1,5 m, chiều cao luống 30cm, rãnh luống rộng 50cm;



Trên luống đào hố 50 x 50 x 50cm;





2kg lân/100kg giá thể.
- Chuẩn bị chậu trồng:


Chủng loại, kích thước chậu dùng để trồng:
o Cây nhân giống bằng phương pháp ghép 6 tháng tuổi, dùng loại
chậu có kích thước 30 x 20cm hoặc 35 x 20cm;
o Cây nhân giống bằng phương pháp ghép 24 tháng tuổi, dùng loại
chậu có kích thước: 50 x 35cm. Tuy nhiên tùy vào dáng thế và kích thước
rễ từng cây để điều chỉnh đường kính chậu sao cho hợp lí (thông thường
đường kính chậu nên tương đương đường kính tán cây).



Vị trí đặt chậu: Tùy vào diện tích nơi đặt để sắp xếp phân bố chậu sao

cho hợp lý, cụ thể:
o Chậu được đặt cách mặt đất trên 10cm (bằng cách lót gạch/đôn ở
đáy chậu) để tránh việc úng nước và tránh giun/sâu bọ chui vào làm ảnh
hưởng tới sự phát triển của bộ rễ.
o Để chậu ở nơi không bị cớm nắng, khoảng cách tối thiểu giữa
chậu nhỏ là 50 cm, đối với chậu to là 80 cm, sao cho tán lá không bị lợp
nên nhau.
Bước 3: Thao tác trồng cây
Có 2 phương thức trồng:
a) Trồng cây xuống luống đất:


Đặt bầu cây vào giữa hố, dùng dao sắc cắt dây bó hay túi bọc bầu (nếu

b) Trồng cây vào chậu:


Trước khi trồng cây vào chậu, cho 2/3 giá thể đã chuẩn bị sẵn vào chậu;



Đặt bầu cây vào giữa chậu, cắt dây bó hay túi bọc bầu (nếu có);



Đổ giá thể xung quanh sao cho cổ rễ thấp hơn mặt chậu 2 - 3cm; dùng

tay hoặc các dụng cụ khác lèn giá thể chặt; và tưới ướt đẫm gốc;


Cắm cọc giữ cây như với trồng trên luống đất.

Bước 4: Chăm sóc cây ngay sau khi trồng
Cây mai từ sau khi trồng đến lúc được 2 tháng, không được bón phân hóa học
tổng hợp hay phân chuồng, nếu bộ rễ cây dễ bị hỏng, thối;
Sau khi trồng có thể phun phân bón lá và chế phẩm kích thích ra rễ như: HVP,
N3M, An tonik...với tỉ lệ 10gm hoặc 10ml/10 lít nước sạch. Phun 2 lần, mỗi lần cách
nhau 10 ngày; phun vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
B4.1. Tưới nước
Cần được tưới nước thường xuyên, giai đoạn đầu 1 ngày/lần, sau khi cây ổn
định tưới 2-3 ngày/lần, tùy theo điều kiện thời tiết và độ ẩm xung quanh gốc cây. Tưới
vào lúc sáng sớm và chiều muộn, sao cho lớp đất xung quanh bộ rễ luôn đảm bảo độ
ẩm là 70-75%



7


2.Cách bón phân
Có thể sử dụng một trong các cách sau để bón phân cho cây mai:
- Bón trực tiếp vào gốc: xới nhẹ xung quanh gốc, chú ý không làm ảnh hưởng
đến các rễ tơ trên mặt đất rồi bón phân xung quanh gốc. Bón 2 lần trong năm vào tháng
2 và tháng 8.
- Bón kết hợp tưới: ngâm, pha loãng phân với nước, tưới 1-2 lần trong tháng,
đặc biệt sau mỗi đợt ra lộc non.
- Phun phân bón qua lá: pha 10g phân bón lá với 10 lít nước, phun ướt đều lên lá
vào lúc sáng sớm hoặc chiều muộn. Chú ý không phun trước khi tưới nước, hoặc trước
khi trời mưa.

3. Lịch bón phân
+ Bón phân cho cây mai vàng Yên Tử loại nhỏ
Cây mai vàng Yên Tử nhỏ chưa ra hoa cần có chế độ dinh dưỡng riêng biệt. Chế
độ dinh dưỡng này giúp cây sinh trưởng nhanh, ra nhiều lá, chồi, phát triển mạnh về
chiều cao lẫn kích thước thân/cành.
Loại phân bón
Phân chuồng

Thời gian bón
1

2

3


NPK 30-10-10 +TE

x

x

x

x

x

x

Phân bón lá

Đầu Trâu 502

x

x

x

x

x

x


4

5 6 7 8 9 10 11 12

x

x

x

x

x

x

x

Phân đa vi lượng NPK 20-20-15 + TE

x x x

Đầu Trâu 502
Phân bón lá

x

x

Đầu Trâu 702

A. Sâu hại mai Yên tử
1.Sâu ăn lá (Delias aglaia)
Họ: Pieridae - Bộ: Lepidoptera
Triệu chứng
Sâu non gặm nhấm làm khuyết lá, khi lớn chúng nhả tơ kéo vài lá non lại với nhau, rồi
nằm bên trong cắn phá, làm cho lá bị khuyết, nếu nặng lá có thể bị cắn phá đến phân nửa, đôi
khi chỉ còn trơ lại một đoạn gân chính ở gần cuống lá.

9


Đặc điểm hình thái
Chiều dài cơ thể khoảng 20 - 25mm, sải cánh
rộng 60 - 70mm.
Thân và cánh mầu đen, trên cánh có nhiều
đốm mầu trắng và mầu vàng hình bầu dục.
Trưởng thành là một loài bướm, thường hoạt
động ban ngày. Trứng được đẻ rải rác trên các đọt
non, lá non.
Sâu non hình ống, thân màu xanh trong, đầu
màu nâu đen. Khi đẫy sức sâu dài khoảng 25 –
28mm.
Sâu non thường nhả tơ kéo vài lá non lại với
nhau làm tổ để sống và hóa nhộng ở trong đó.

Ảnh: Sâu ăn lá mai Yên tử

Sâu thường gây hại nhiều trong mùa mưa, là
mùa cây mai ra nhiều đợt đọt non, lá non.
Biện pháp phòng trừ

- Khi những lá bị hại chuyển sang giai
đoạn bánh tẻ và già, thức ăn không còn phù hợp,
chúng lại di chuyển sang những lá non khác để
chích hút và gây hại.

Ảnh: Bọ trĩ trưởng thành

- Bọ trĩ thường gây hại nặng trong mùa
khô, khi mùa mưa đến bọ trĩ gây hại nhẹ hơn.
Biện pháp phòng trừ
Khi tưới nước cho cây mai, dùng loại máy bơm có áp suất mạnh xịt thẳng vào
những nơi cư trú của bọ trĩ để rửa trôi bớt chúng; mặt khác cũng sẽ làm giảm bớt được
mật độ của một số đối tượng dịch hại khác đang gây hại trên cây mai như nhện đỏ, rệp
sáp…
Khi mật độ bọ trĩ cao có thể sử dụng một số loại thuốc như: Malvate 21EC,
Trebon 10EC, Confidor 100SL, Admire 50EC, Regent 5SC, Vimite 10ND, Bifentox
30ND, Virigent 800WG…Về liều lượng và cách pha chế nên theo khuyến cáo có in
sẵn trên nhãn thuốc.
Khi phun, chú ý phun tập trung vào mặt dưới của lá non, đọt non. Ngoài ra, để
hạn chế tác hại của bọ trĩ, nên trồng thưa để vườn mai luôn được thông thoáng.

11


3. Nhện đỏ (Tetranychus sp.)
Lớp Nhện : Arachnida - Bộ: Acarina
Triệu chứng
Nhện trưởng thành và nhện non đều ăn biểu bì và
chích hút dịch của lá từ khi lá bước vào giai đoạn bánh
tẻ trở đi, tạo ra những đốm lá trắng vàng có thể dễ nhận

4. Rệp sáp ( Dysmiccocus sp.)
Họ: Pseudococcidae - Bộ: Homoptera
Rệp hút nhựa cây làm đọt xoăn lại, lá vàng,
cây sinh trưởng kém. Cây có rệp thường có kiến
và nấm bồ hóng đen xuất hiện. Rệp còn là môi
giới truyền bệnh virus cho cây
Đặc điểm hình thái
- Rệp trưởng thành cái không cánh, có thân
mềm hình bầu dục dài khoảng 3 mm, bên ngoài
phủ một lớp bột sáp trắng và có những sợi sáp
trắng hai bên mình, cuối bụng có một cặp đuôi
ngắn.
- Rệp đực trưởng thành có một cặp cánh Ảnh: Con trưởng thành cái và ấu trùng
mỏng, cơ thể dài khoảng 2 mm, màu xám nhạt. trưởng thành đực của rệp sáp
Rệp non giống trưởng thành cái nhưng nhỏ hơn.
- Rệp non thường tìm chỗ cây non để sống, thường là kẽ lá, chùm hoa.
- Khí hậu nóng và ẩm là điều kiện thích hợp cho rệp phát triển. Rệp sáp
dysmicoccus sinh sống phá hại trên nhiều loại cây.
Biện pháp phòng trừ
Phát hiện kịp thời và dùng tay giết rệp.
Có thể sử dụng 1 trong các loại thuốc sau: Pyrinex, Supracide, Polytrin,
Monster, phun theo nồng độ hướng dẫn trên bao bì.

5. Sâu đục thân, ngọn mai.
Tên khoa học: Cydia sp,
Họ: Olethreutidae; Bộ: Lepidoptera.

13



Bệnh hại mai Yên tử

1. Bệnh đốm lá
Nguyên nhân: do nấm Pestalotia palmarum gây nên
Triệu chứng
Đầu tiên bệnh xuất hiện chỉ là một chấm
nhỏ li ti, sau đó vết bệnh lan nhanh cả lá, viền vết
bệnh có mầu nâu đậm, chỗ tiếp giáp giữa mô
bệnh và mô khoẻ có quầng mầu vàng nhạt.
Bệnh nặng lá bị vàng rồi cháy lỗ chỗ, nhất
là bìa lá, làm lá quăn queo. Bệnh thường xuất
hiện trên những lá già rồi lan dần đến lá non, đọt
non. Ở nhánh non bị bệnh làm lá bị rụng, đọt bị
cháy khô, cây chậm phát triển.
Ảnh: Triệu chứng bệnh đốm lá
trên mai
Biện pháp phòng trừ
- Trồng với mật độ vừa phải để cây mai được thông thoáng.
- Vệ sinh vườn bằng cách cắt tỉa thu gom lá bị bệnh tiêu huỷ để tránh lây lan.
- Bón phân cân đối, tăng cường bón thêm phân hữu cơ và kali giúp cây kháng
bệnh.
- Dùng thuốc hoá học: Viben C, phun ướt đều cả hai mặt lá, cần lập lại 2-3 lần,
sau 5-7 ngày để trị bệnh. Phun từ 10-15 ngày/ lần để phòng trừ bệnh.

15


2. Bệnh cháy lá
Nguyên nhân: do nấm Pestalotia funereal
Lớp nấm bất toàn : Deuteromycetes

- Không nên trồng hoặc sắp xếp những chậu mai trong vườn quá dày, để vườn
mai được thông thoáng, khô ráo, dưới tán, dưới gốc cây nhận được thêm ánh sáng mặt
trời.
- Thiết kế mặt liếp để trồng mai (hoặc để đặt chậu mai) theo hình mai rùa, xẻ
rãnh thoát nước để nước không đọng lại trên mặt vườn trong mùa mưa - Định kỳ hàng
năm phun 2-3 lần, phun ướt đều thân cây bằng các thuốc gốc đồng như: Bordeaux,
CoC 85, Funguran…
- Đối với những gốc mai đã bị bệnh: dùng thuốc Norshield 86.2 WG (3 g/lít
nước). Quét ướt đều thân, cành và gốc liên tục 3-5 đợt, mỗi đợt cách nhau 7-10 ngày.

4. Bệnh vàng lá
Nguyên nhân: do sinh lý gây nên
Triệu chứng
Lá non có màu vàng nhạt hoặc trắng
bạc, các gân lá còn xanh, phiến lá hơi bị
cong. Triệu chứng thường xuất hiện từ lá già
và đi dần lên trên. cây sinh trưởng chậm lại.
Điều kiện phát sinh phát triển
Thường xuất hiện vào những tháng
gần cuối năm, nguyên nhân chủ yếu do cây

Ảnh: Triệu chứng bệnh vàng lá

tập trung dinh dưỡng để tạo búp hoa. Cây
mai trồng trong chậu, đất xấu, ít được bón
phân, thường bị bệnh vàng lá và bệnh cháy
lá.
Biện pháp phòng trừ
Bón đầy đủ phân khi có hiện tượng vàng lá, ngoài bón phân nên kết hợp phun phân bón
lá có chất vi lượng, cây sẽ mau hết bệnh.



6. Bệnh rỉ sắt
Nguyên nhân: do nấm Phragmidium mucronatum
Lớp nấm đảm: Basidiomycetes
Triệu chứng
Bệnh hại chủ yếu trên lá, đôi khi có trên cành
non.
Vết bệnh là những đốm nhỏ màu vàng cam hơi
đỏ, xung quanh có viền nhạt màu.
Đốm bệnh nổi lên trên có lớp bột màu vàng. Bị
năng, nhiều đốm bệnh chi chít mặt dưới lá, làm lá
vàng và rụng sớm.
Trên cành bệnh làm cành teo tóp lại, chồi phát

Ảnh: Triệu chứng bệnh rỉ sắt

triển kém và có thể héo khô.
Điều kiện phát triển bệnh
Nấm phát triển thích hợp ở nhiệt độ 32 - 35oc. Bệnh thường gây hại nặng giai đoạn
đầu và giữa mùa mưa.
Biện pháp phòng trừ
Tỉa bỏ các cành lá bệnh tập trung tiêu huỷ. Bón lân và kali tăng sức chống bệnh cho
cây. Tưới nước vừa phải.
Khi bị bệnh nặng có thể phun một trong những loại thuốc sau: Bayfidan, Score,
Anvil, Bumber, phun theo chỉ dẫn ghi trên bao bì thuốc.

19




Bước 4: Chăm sóc cây
sau khi trồng

TM. ỦY BAN NHÂN DÂN
KT. CHỦ TỊCH
PHÓ CHỦ TỊCH

Nguyễn Đình Trung

21