BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

NGUYỄN ĐẠT THUẦN

NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG ĐẬU TƯƠNG KHÁNG BỆNH
PHẤN TRẮNG CHO CÁC TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng
Mã số: 62 62 01 11

HÀ NỘI, 2017


Công trình hoàn thành tại:
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học:
1: TS. Trần Thị Trường
2: PGS.TS. Nguyễn Xuân Hồng
Phản biện 1:
............................................................................................................
Phản biện 2:
............................................................................................................
Phản biện 3:
............................................................................................................
Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá luận án cấp Viện

3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
3.1. Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu xác định nguồn gene đậu tương kháng bệnh phấn trắng
và di truyền tính kháng bệnh phấn trắng là cở sở khoa học để tạo vật liệu khởi đầu
phục vụ công tác chọn tạo giống đậu tương năng suất cao và kháng bệnh phấn
trắng có hiệu quả.
Luận án hoàn chỉnh là tài liệu quý phục vụ cho đào tạo, tài liệu tham khảo
trong giảng dạy và nghiên cứu tại các trường đại học, các trung tâm, các viện
nghiên cứu ....
3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Kết quả của luận án đã chọn tạo được hai giống đậu tương triển vọng PT01
và PT02 có năng suất cao (> 2,5 tấn/ha), kháng bệnh phấn trắng, thích hợp với
điều kiện canh tác ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Phát triển các giống mới triển
vọng này trong sản xuất sẽ góp phần nâng cao năng suất, sản lượng và tăng hiệu
quả sản xuất đậu tương ở nước ta.
4. Những đóng góp mới của luận án
Kết quả nghiên cứu đã xác định được 8 mẫu giống đậu tương kháng bệnh


2

phấn trắng rất cao (cấp 0). Đó là các mẫu giống Andol, K85389, William 82,
PI467832, PI205906, K7002, LMS12 và đối chứng ĐT22.
Kết quả nghiên cứu đã xác định được di truyền mức độ kháng bệnh phấn
trắng hại đậu tương ở Việt Nam là di truyền đơn gene trội. Mức độ nhiễm bệnh
phấn trắng có tương quan nghịch với năng suất của đậu tương.
Đã chọn tạo được 2 giống đậu tương mới có triển vọng PT01 và PT02 cho
năng suất cao (>2,50 tấn/ha) và kháng bệnh phấn trắng thích hợp cho các tỉnh phía
Bắc Việt Nam.
5. Bố cục của luận án


khoa học kĩ thuật và quỹ gene phong phú (45.038 mẫu giống trên thế giới được
lưu trữ trên 70 quốc gia), nhiều nước trên thế giới đã và đang nghiên cứu, chọn lọc
bằng nhiều phương pháp từ truyền thống đến hiện đại và đã chọn tạo thành công
rất nhiều giống đậu tương mới năng suất cao, chất lượng tốt thích nghi với điều
kiện thời tiết bất thuận.
Bệnh phấn trắng của đậu tương lần đầu tiên được thông báo tại Mỹ vào
năm 1947 (Lehman, 1947). Bệnh do nấm M. diffusa gây ra. Bệnh phát triển rất tốt
ở điều kiện nhiệt độ mát (18-240 C), xuấn hiện ở hầu hết các nước sản xuất đậu
tương trên thế giới như Mỹ, Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc.... và có thể góp phần làm
giảm năng suất hạt đến 70% (Kang and Mian, 2010).
Bệnh phấn trắng đậu tương lần đầu tiên được ghi nhận tại Việt Nam vào
năm 2000 (Nguyễn Thị Bình và cs. 2004). Bệnh phát triển tốt trong vụ đậu tương
xuân hè và hè thu và ở các tỉnh trung du miền núi phía Bắc, vụ xuân và đông ở các
tỉnh đồng bằng Bắc bộ. Bệnh tuy mới được ghi nhận nhưng đang có chiều hướng
lây lan và phát triển nhanh gây thiệt hại đáng kể.
Luân canh cây trồng không phải là giải pháp hiệu quả ngăn chặn bệnh phấn
trắng vì bệnh có thể lây truyền từ rất xa. Việc sử dụng hoá chất phòng trừ bệnh
phấn trắng đậu tương đã được áp dụng ở nhiều nước nước. Một số thuốc bảo vệ
thực vật phòng trừ bệnh như Manozeb 80WP, Topsin M, Trifloxystrobin (Nativo
750WG), Aviso 350SC ....
Nghiên cứu di truyền tính kháng bệnh phấn trắng đậu tương, Wang et al.
(2013) kết luận đơn gene trội kiểm soát tính kháng bệnh. Tính trạng kháng bệnh
phấn trắng do đơn gene trội kiểm soát cũng được kết luận bởi Goncalves et al.,
(2002) và Jun et al., (2012). Lohnes and Bernardo (1992) chỉ ra gene kháng bệnh
phấn trắng có liên kết chặt chẽ với gene kháng bệnh thối rễ và ngọn. Nghiên cứu
tương quan giữa bệnh phấn trắng với năng suất và yếu tố cấu thành năng suất,
Wang et al., (2013) đã kết luận tương quan giữa bệnh với năng suất và kích cỡ hạt
là tương quan nghịch với (r = -0,436 –> -0.185). Một số giống kháng bệnh phấn
trắng đã được công bố như:

Hoạt động 1.1: Sàng lọc nguồn gene đậu tương kháng bệnh phấn trắng
Hoạt động 1.2: Đánh giá đặc điểm nông học và năng suất vật liệu khởi đầu
Hoạt động 1.3: Lai hữu tính tạo vật liệu khởi đầu
2.2.2. Nội dung 2: Nghiên cứu di truyền tính kháng bệnh phấn trắng và chọn
lọc dòng đậu tương có năng suất cao và kháng bệnh phấn trắng
Hoạt động 2.1: Nghiên cứu di truyền tính kháng bệnh phấn trắng ở đậu tương
Hoạt động 2.2: Nghiên cứu ảnh hưởng của bệnh phấn trắng đối với năng suất và
một số đặc điểm nông học khác ở đậu tương
Hoạt động 2.3: Chọn lọc dòng lai có năng suất cao và kháng bệnh phấn trắng
2.2.3. Nội dung 3: Nghiên cứu đánh giá các giống đậu tương kháng bệnh phấn
trắng và có triển vọng cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam
Hoạt động 3.1: Đánh giá khả năng kháng bệnh phấn trắng của các dòng ưu tú
Hoạt động 3.2: Khảo sát năng suất của các dòng ưu tú kháng bệnh phấn trắng
Hoạt động 3.3: So sánh chính quy và thử nghiệm khả năng thích ứng của các
giống đậu tương kháng bệnh phấn trắng triển vọng tại một số tỉnh phía Bắc.
2.3. Phương pháp nghiên cứu
2.3.1. Phương pháp sàng lọc nguồn kháng bệnh phấn trắng
* Thí nghiệm 1: Sàng lọc nguồn gene đậu tương kháng bệnh phấn trắng trong
điều kiện tự nhiên ngoài đồng ruộng
250 mẫu giống đậu tương được trồng và đánh giá trong vụ xuân 2011 tại


5

Trung tâm NCPT Đậu đỗ. Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp của Yorinori
(1997). Đánh giá tính kháng bệnh phấn trắng của các mẫu giống qua ba giai đoạn
sinh trưởng V4, V6 và V8 (Fehr et al., 2012) Mức độ nhiễm bệnh được đánh giá
theo thang cấp bệnh của Yorinori (1997) (Bảng 1).
Bảng 1: Mức độ nhiễm bệnh phấn trắng theo thang phân cấp bệnh
Mức độ kháng/


Nhiễm nặng

5
> 75% diện tích bề mặt lá xuất hiện vết bệnh
Nhiễm rất nặng
* Thí nghiệm 2: Đánh giá tính kháng bệnh phấn trắng của các mẫu giống đậu
tương ở điều kiện lây nhiễm nhân tạo
Thí nghiệm gồm 50 mẫu giống đậu tương điển hình, được thiết kế theo
phương pháp của Yorinori (1997) và được đánh giá qua hai vụ (xuân 2012 và xuân
2013) tại Trung tâm NCPT Đậu đỗ.
Tạo dịch bào tử nấm để lây nhiễm với mật độ 5.104 bào tử/ml. Nấm bệnh
sử dụng tạo dịch vẩn được thu thập tại Vĩnh Quỳnh, Thanh Trì, Hà Nội.
Lây nhiễm nhân tạo ở giai đoạn sinh trưởng V2. Dịch bào tử nấm được
phun đều với liều lượng 100 ml/1 m2 vào lúc chiều mát. Sau khi phun dịch bào tử
nấm, các mẫu giống được tiến hành che phủ nylon
Mức độ nhiễm bệnh của các mẫu giống được đánh giá lần 1 khi một mẫu
bất kỳ xuất hiện vết bệnh. Các lần theo dõi sau cách nhau từ 7-10 ngày cho đến khi
đối chứng nhiễm bệnh đạt cấp 5 theo thang cấp bệnh ở Bảng 1.
2.3.2. Phương pháp đánh giá đặc điểm nông học và năng suất của vật liệu
Thí nghiệm gồm 8 mẫu giống có khối lượng hạt/cây cao nhất được chọn từ
250 mẫu giống tập đoàn trong vụ xuân 2011. Hai giống DT84 và ĐT26 được sử
dụng làm đối chứng. Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với
3 lần nhắc lại trong vụ xuân 2012 tại Trung tâm NCPT Đậu đỗ. Diện tích mỗi ô thí
nghiệm là 8,5 m2 (1,7 m x 5 m). Quy trình kỹ thuật và chỉ tiêu đánh giá theo
QCVN 01-58:2011/BNNPTNT.


6



BCP2

Hình 1: Sơ đồ lai tạo vật liệu nghiên cứu di truyền mức độ kháng bệnh phấn
trắng
Số lượng cá thể tối thiểu của quần thể P1, P2, F1, F2 BCP1 và BCP2 tham gia
thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp của Allard (1999).
Đánh giá tính kháng bệnh phấn trắng được thực hiện ở điều kiện lây nhiễm
nhân tạo tại Trung tâm NCPT Đậu đỗ trong vụ xuân 2013. Phương pháp lây nhiễm
nhân tạo theo phương pháp đã được mô tả trong mục 2.3.1.
Ba chỉ thị phân
tử liên kết chặt với gene kháng bệnh phấn trắng gồm BarcsoySSR-16-1247,
BarcsoySSR-16-1236 và Satt431 được sử dụng để sàng lọc các các thể P1, P2 và F2
mang gene kháng hoặc nhiễm. Thí nghiệm được thực hiện tại Viện Công nghệ
sinh học Hà Nội.
2.3.5. Phương pháp nghiên cứu chọn lọc dòng lai kháng bệnh phấn trắng có
năng suất cao
Quá trình chọn lọc giống theo Hình 2. Khi lai lại và ở hệ BC2F2, 3 chỉ thị
phân tử Satt431, BarcsoySSR-16-1236 và BarcsoySSR-16-1247 liên kết chặt với
gene kháng bệnh phấn trắng được sử dụng để sàng lọc các cá thể mang gene
kháng. Các cây BC2F2 mang gene kháng được đánh dấu và thu riêng. Áp dụng
phương pháp chọn lọc cá thể của Vũ Văn Liết và cs. (2013) để chọn cá thể mang
gene RR ưu tú từ hệ BC2F2 đến BC2F4. Quy trình kỹ thuật và đánh giá chỉ tiêu theo
QCVN01-58:2011/BNNPTNT.


7

P1(♀): Nhóm a
Chỉ thị phân tử

gene kháng bệnh (RR) và kết hợp
với phân tích đặc điểm nông học
và năng suất để chọn lọc cá thể có
năng suất cao

P1
x
_ò
BC2F1
_ò
BC2F2

P1

Vụ hè2013
Vụ đông 2013
Vụ xuân 2014

_ò

BC2F3
Vụ hè 2014
Chọn lọc cá thể năng suất cao
_ò
BC2F4
Vụ đông2014
Chọn lọc dòng có năng suất cao
_ò
PT01, PT02, PT03,
Khảo sát năng suất và


2.3.6. Phương pháp đánh giá khả năng kháng bệnh phấn trắng của các dòng
đậu tương ưu tú chọn lọc
Thí nghiệm gồm 18 dòng ưu tú hệ BC2F5 được chọn từ vụ đông 2014 và
các giống bố mẹ tương ứng. Thí nghiệm được tiến hành trong điều kiện lây nhiễm
nhân tạo ở vụ xuân 2015 tại Trung tâm NCPT Đậu đỗ. Thiết kế thí nghiệm và
nhiễm nhân tạo theo phương pháp được mô tả trong mục 2.3.1.
2.3.7. Phương pháp khảo sát năng suất các dòng ưu tú kháng bệnh phấn trắng
chọn lọc
Thí nghiệm gồm 18 dòng ưu tú kháng bệnh phấn trắng (PT01, PT02, PT03,
PT04, PT05, PT06, PT07, PT08, PT09, PT10, PT11, PT12, PT13, PT14, PT15,
PT16, PT17 và PT18) được chọn từ vụ đông 2014. Thí nghiệm được bố trí theo
khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 6 m2
(2 m x 3 m). Đối chứng là 2 giống DT84 và ĐT26. Quy trình kỹ thuật áp dụng
theo QCVN01-58:2011/BNNPTNT.
2.3.8 Phương pháp so sánh chính quy và thử nghiệm tính thích ứng của các
dòng đậu tương kháng bệnh phấn trắng có triển vọng
Thí nghiệm gồm 7 dòng đậu tương kháng bệnh phấn trắng có triển vọng
(PT01, PT02, PT05, PT07, PT12, PT13, PT14, PT15, PT16 và PT17) được chọn
lọc từ vụ xuân 2014. Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên
hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 8,5 m2 (1,7 m x 5 m).
Đối chứng sử dụng là giống DT84. Quy trình kỹ thuật và chỉ tiêu đánh giá theo
quy chuẩn Việt Nam QCVN01-58:2011/BNNPTNT.
2.4. Quy trình kỹ thuật và chăm sóc
Áp dụng theo quy chuẩn Việt Nam QCVN01-58:2011/BNNPTNT
2.5. Các chỉ tiêu theo dõi về đặc điểm nông học của giống
Các chỉ tiêu đánh giá áp dụng theo QCVN01-58:2011/BNNPTNT
2.6. Phân tích và xử lý số liệu
Sự sai khác giữa các giống được xử lý bằng phần mềm Excel và phần mềm
phân tích thống kê trong trồng trọt IRRISTAT 5.0 và SPSS 24.0.


Tỷ lệ
(%)

Một số mẫu điển hình
K85389; ĐT22; Andol

Kháng rất cao

28

11,2

0<
4<
Nhiễm
12
D0522, M103, ĐT51, VX92,
nặng
DT84, E044-6, D061001,
D081020, D081810, D061210
DT96 và D090981

2,49b
5 D08.43
120
2,8
60,1
26,3
15,05
2,97d
6 D081810
117
3,9
57,5
29,1
14,93
2,87cd
7 D061210
118
3,5
48,4
27,7
16,08
2,41b
8 EO89-10
115
3,1
66,2
28,3
14,98
2,95cd
9 DT84(đ/c1)

Vụ hè 2012 (P1 x P2)
1
ĐT26 x William 82
28
42
2
EO89-10 x William 82
37
56
II
Vụ đông 2012 (lai lại với P1 và P2)
2.1 Quần thể F2; BCP1 và BCP2 giữa ĐT26 x William 82
1 Hạt F2: Quả F1 tự thụ
60
102
2 BCP1: (ĐT26 x William 82) x ĐT26
22
30
3 BCP2: (ĐT26 x William 82) x William 82
25
36
2.2 Quần thể F2; BCP1 và BCP2 giữa EO89-10 x William 82
1 Hạt F2: Quả F1 tự thụ
43
102
2 BCP1:( EO89-10 x William 82) x EO89-10
21
30
3 BCP2: (EO89-10 x William 82) x William 82
27

20
16
14
30
3
EO89-10 William 82
15
14
13
27
4
D081810 K85389
14
15
16
42


12

3.2. Kết quả nghiên cứu di truyền tính kháng bệnh phấn trắng và chọn lọc
dòng đậu tương kháng bệnh phấn trắng và có năng suất cao
3.2.1. Kết quả nghiên cứu di truyền tính kháng bệnh phấn trắng đậu tương
3.2.1.1. Di truyền tính kháng bệnh phấn trắng dựa trên sàng lọc tính kháng bệnh
đối với quần thể con lai đậu tương ở điều kiện lây nhiễm nhân tạo
Đối với quần thể F2 của tổ hợp ĐT26 x William 82, có 70/102 cá thể kháng bệnh
từ cấp 0 - 2. Tương tự, F2 của tổ hợp EO89-10 x William 82, có 76/102 cá thể kháng
bệnh từ cấp 0 - 2. Tỷ lệ phân ly dự kiến là 3:1 cho cả hai tổ hợp. Đối với BCP1, tỷ lệ
phân ly giữa kháng và nhiễm thu được ở mỗi tổ hợp lai tương ứng với tỷ lệ phân ly là
1:1. Tương tự ở BCP2, tỷ lệ phân ly giữa kháng/nhiễm ở mỗi tổ hợp lai đều cho tỷ lệ

0
0
0
0
1
1,000
1
P1
0:1
15
15
0
0
1
1,000
15
15
0
0
1
1,000
2
P2
1:0
0
0
0
0
1
1,000

14
15
-1
0,071
1
0,790
5 BCP1 1:1
16
15
1
0,063
1
0,802
35
36
-1
0,029
1
0,865
6 BCP2 1:0
1
0
1
1,000
1
0,317
3,068
11
0,990
Tổng (c2a)

1,000
10
10
0
0
1
1,000
3
F1
1:0
0
0
0
0
1
1,000
76
76,5
-0,5
0,003
1
0,956
4
F2
3:1
26
25,5
0,5
0,010
1

0,994
Tổng (c b)
Ghi chú: a là tổ hợp ĐT26 x William 82 b là tổ hợp E089-10 x William 82


13

Đối với tổ hợp ĐT26 x William 82, với c2 = 3,068 và df = 11 thì giả định di
truyền tính kháng bệnh kiểm soát bởi đơn gene trội là hoàn toàn tin cậy với P =
0,990. Tương tự đối với tổ hợp EO89-10 x William 82, di truyền tính kháng bệnh
được kiểm soát bởi đơn gene trội với (c2 = 2,674 và P = 0,994). Như vậy, di
truyền tính kháng bệnh phấn trắng được kiểm soát bởi đơn gene trội (Bảng 7)
3.2.1.2. Di truyền tính kháng bệnh phấn trắng dựa trên chỉ thị phân tử
Ba chỉ thị Satt431, BarcsoySSR-16-1247 và BarcsoySSR-16-1236 được sử
dụng để sàng lọc các các thể mang gene kháng/ nhiễm ở các quần thể P1, P2 và F2
của mỗi tổ hợp lai. Kết quả phân tích được trình bày ở Hình 3.
Kết quả chạy PCR đối với cá thể F2 của tổ hợp ĐT26 x William 82 (Hình
3a) cho thấy: Có 21 cá thể có kiểu gene RR (đồng hợp tử trội) tương ứng với kiểu
gene của giống Willam 82, 53 cá thể mang kiểu gene Rr (di hợp tử), mang allen R
của P1 và allen r của P2, và 28 cá thể mang gene rr (đồng hợp tử lặn) tương ứng với
kiểu gene của giống mẹ ĐT26 (Hình 3a). Tương tự đối với tổ hợp EO89-10 x
William 82, 18 cá thể có kiểu gene RR tương ứng với kiểu gene của giống William
82, 33 cá thể có kiểu gene rr trùng với gene của giống EO89-10 và 53 cá thể mang
kiểu gene Rr trung gian giữ bố William 82 và gene mẹ EO89-10 (Hình 3b).

a) Quần thể P1; P2 và quần thể phân ly F2 của tổ hợp lai ĐT26 x William 82

b) Quần thể P1; P2 và quần thể phân ly F2 của tổ hợp lai EO89-10 x William 82
Hình 3: Kết quả PCR kiểm tra cá thể trong quần thể mang gene kháng


Rr: rr)
E)
(O)
(E)
D2/E)
a) Tổ hợp ĐT26 x William 82
RR
0
0
0
0
2
1,000
1 P1 0:0:1 Rr
0
0
0
0
2
1,000
rr
15
15
0
0
2
1,000
RR
15
15

25,5
2,5 0,223
2 0,895
1,263
17
0,999
Tổng c2a
b) Tổ hợp EO89-10 x William 82
RR
0
0
0
0
2
1,000
1 P1 0:0:1 Rr
0
0
0
0
2
1,000
rr
15
15
0
0
2
1,000
RR

0
2
1,000
rr
33
25,5
7,5
1,705 2
0,426
4,830
17
0,998
Tổng c2b


15

3.2.2. Kết quả nghiên tương quan của bệnh phấn trắng đối với năng suất và một
số đặc điểm nông học khác ở đậu tương
Tương quan về kiểu hình: Mức độ nhiễm bệnh phấn trắng có tương quan
nghịch ở mức trung bình với năng suất ở mức có ý nghĩa 95% (r = - 0,554 **)
(Bảng 9a).
Tương quan kiểu gen: Cấp nhiễm bệnh phấn trắng có tương quan nghịch
với năng suất ở mức trung bình với r = -0,430** (Bảng 9b).
Bảng 9: Tương quan giữa tính kháng bệnh với năng suất và đặc tính nông
học khác ở đậu tương dựa trên quần thể phân ly F2
a) Tương quan kiểu hình
RH
QC CC
CQ

**
**
**
NS
,153 ,480 ,294
,188 ,358
,706
,696** ,199* 1,000
PT
-,034 -,035 -,112 -,190 -,143 -,260** -,534** ,217* -,554* 1,000
b) Tương quan kiểu gene
RH
QC CC
CQ
SĐ
SQ
SH KL100 NS
PT
RH
1,000
QC
,680** 1,000
CC
-,040 ,000 1,000
CQ
,050 ,070 -,050 1,000
SĐ
,090 -,020 ,440**
,020 1,000
SQ

và BarcsoySSR-16-1247 (Bảng 10). Các dòng ưu tú này được trồng và đánh giá
tiếp tục trong vụ hè 2014.
Bảng 10: Một số đặc điểm nông học chính của các cá thể ưu tú thế hệ BC2F2
vụ xuân năm 2014 tại Thanh Trì - Hà Nội
Chiều
Số cành Số quả Tỷ lệ quả
Ký hiệu cá TGST
Cao
KL hạt
TT
cấp I/ cây chắc 3 hạt/cây
thể chọn lọc (ngày)
cây
/ cây (g)
(cành)
(quả)
(%)
(cm)
a) Tổ hợp 1: E089-10 x K85389
1 D1.01.07
102
66
5
88
28,2
25,48
2 D1.12.42
99
62
3

26,2
26,80
3 D2.28.42
97
66
6
84
24,4
22,01
c) Tổ hợp 3: E089-10 x William 82
1 D3.01.05
99
66
5
87
43,8
24,49
2 D3.02.14
100
60
4
98
37,5
27,62
3 D3.15.24
96
64
6
90
27,5

3 D4.19.42
99
64
4
94
27,4
24,39
4 D4.26.54
101
70
3
98
33,8
25,30
5 D4.31.60
97
67
5
89
31,6
21,30
6 D4.39.72
102
74
6
102
36,5
28,34
D08.43
118

22
15,5
8,81


17

3.2.3.2. Kết quả chọn lọc ở thế hệ BC2F3 vụ hè năm 2014
Kết quả đánh giá dòng hệ BC2F3 trong vụ hè 2014 đã chọn được 18 cá thể
ưu tú thuộc 4 tổ hợp lai (Bảng 11). Đây là các cá thể có số quả chắc/cây cao, khối
lượng hạt/cây thực thu lớn và có thời gian sinh trưởng
92
23,26
26,42
5 D1.21.70.74
101
67
7
99
29,23
30,58
6 D1.21.70.75
100
70
6
87
27,35
25,53
b) Tổ hợp 2: D08.43 x K85389
1 D2.01.02.01
104
66
5
104
29,82
28,74
2 D2.01.02.02
98
60
4
80

29,40
d) Tổ hợp 4: D081810 x K85389
1 D4.26.54.04
101
72
7
85
38,82
24,80
2 D4.39.72.06
98
65
3
73
38,36
26,40
3 D4.39.72.07
97
75
4
69
34,78
25,34
4 D4.39.72.08
102
66
7
124
38.71
28,80

60
2,8
62
28,76
16,50
K89389 (đ/c)
93
55
3.6
35
31.43
10,45
William 82 (đ/c)
83
44
2,2
25
18,7
8,26


18

3.2.3.3. Kết quả đánh giá dòng BC2F4 vụ đông năm 2014
Các dòng thuộc nhóm sinh trưởng trung ngày (≤ 102 ngày). Các dòng có số
quả chắc /cây dao động từ 45,76 - 61,73 quả. Các dòng có khối lượng 100 hạt dao
động từ 15,13 - 16,83 g. Các dòng có năng suất/dòng dao động từ 253,95 - 349,88
g/m2, cao nhất là D2.07.14.07 (349,88 g/m2) (Bảng 12).
Bảng 12: Một số đặc điểm nông học của các dòng ưu tú chọn lọc ở thế hệ
BC2F4 trong vụ đông năm 2014 tại Thanh Trì - Hà Nội

D1.21.70.71
96
45,76
24,24
16,83
15,15
283,65
3
D1.21.70.72
95
50,44
19,38
17,34
15,07
301,84
4
D1.21.70.73
99
54,42
21,49
15,98
14,94
318,47
5
D1.21.70.74
98
51,11
18,36
16,58
14,79

39,47
15,13
17,00
349,88
c) Tổ hợp 3: E089-10 x William 82
10
D3.01.05.02
100
51,77
20,32
16,83
14,21
280,13
11
D3.01.05.05
96
55,08
18,82
15,30
14,20
291,94
12
D3.02.14.18
97
58,06
36,72
16,32
17,60
324,95
d) Tổ hợp 4: D081810 x K85389

13,56
253,95
17
D4.39.72.09
101
47,79
29,47
16,32
13,53
263,35
18
D4.39.72.10
99
52,45
35,86
16,57
15,45
281,27
DT84 (đ/c)
83
19,50
6,5
17,5
7,50
154,5
ĐT26 (đ/c)
92
32,50
26,0
17,0

0,00
0,00
2 D1.21.70.71
PT04
0,00
0,00
0,00
0,00
3 D1.21.70.72
PT05
0,00
0,00
1,00
0,33
4 D1.21.70.73
PT06
0,00
0,00
1,00
0,33
5 D1.21.70.74
PT07
0,00
0,33
1,00
0,44
6 D1.21.70.75
PT08
0,00
0,00

0,67
0,22
12 D3.02.14.18
PT02
0,00
0,33
0,67
0,33
13 D4.26.54.04
PT11
0,00
0,67
0,33
0,33
14 D4.39.72.06
PT12
0,00
0,00
1,00
0,33
15 D4.39.72.07
PT13
0,00
0,00
1,00
0,33
16 D4.39.72.08
PT14
0,00
0,00

0,00
0,00
0,00
0,00
ĐT22 (Đ/c Kháng)
0,00
0,00
0,00
0,00
ĐT12(Đ/c Nhiễm)
5,00
4,67
5,00
4,89


20

3.3.2. Kết quả khảo sát năng suất của các dòng đậu tương ưu tú kháng bệnh
phấn trắng chọn lọc
18 dòng đậu tương tương ưu tú kháng bệnh phấn trắng được chọn lọc ra từ
vụ đông 2014 được đánh giá về năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất trong
vụ xuân 2015 tại Hà Nội, Thái Bình và Thái Nguyên. Đối chứng sử dụng là 2
giống đậu tương ĐT26 và DT84. Kết quả được trình bày ở Bảng 14.
Năng suất bình quân tại các điểm dao động từ 1,89 - 3,23 tấn/ha.
7 dòng đậu tương cho năng suất thực thu bình quân > 2,5 tấn/ha, gồm PT01,
PT02, PT05, PT07, PT12, PT16 và PT17. Các dòng này được đưa đi đánh giá khả
năng thích ứng tại một số tỉnh phía Bắc trong các vụ tiếp theo.
Bảng 14: Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng đậu
tương ưu tú vụ xuân 2015 tại Hà Nội, Thái Bình và Thái Nguyên

2
PT02
46,53
31,84
17,40
3,34
3,02
2,82
3,06
3
PT03
42,33
33,82
15,52
2,28
2,34
2,36
2,33
4
PT04
40,87
30,29
15,95
2,77
2,23
2,26
2,42
5 PT05
57,45
20,26

46,20
27,45
16,57
2,25
2,38
2,60
2,41
10 PT10
47,35
25,36
16,90
2,65
2,40
2,15
2,40
11 PT11
44,43
29,30
16,60
2,70
2,42
2,18
2,43
12 PT12
53,15
25,77
16,85
3,18
2,93
2,74

2,50
2,53
2,70
17 PT17
60,67
27,57
17,50
2,85
2,45
2,75
2,68
18 PT18
41,73
26,85
17,04
2,49
2,48
2,21
2,39
19 DT84
27,40
4,20
16,57
1,82
1,88
1,96
1,89
20 ĐT26
35,07
24,72

Tên
giống

Hà Nội
Phúc
Thọ

Thanh
Trì

Phú
Thọ

Thái
Bình

Thái
Nguyên

Thanh
Hoá

Trung
bình

1

PT01

2,56


3

PT05

2,60

2,36

2,51

2,54

2,04

2,24

2,38

4

PT07

2,77

2,71

2,26

2,43


2,56

2,31

2,55

2,15

2,41

2,44

7

PT17

2,70

2,53

2,49

2,55

2,02

2,29

2,43


2,38

Hệ số môi
trường Ij

1,502

0,848

0,358

0,207

-3,115

0,202

CV(%)

8,7

9,9

7,3

9,0

6,5


TT
Vĩnh
Thái
Hải
Trung
giống
Hà Nội
Yên
Hoằng
Phúc
Bình
Dương
Bình
Định
Hóa
1

PT01

2,57

2,44

2,60

2,50

2,41

2,55


2,06

2,36

2,47

2,31

4

PT07

2,51

2,32

2,39

2,28

2,60

2,36

2,41

5

PT12


2,14

7

PT17

2,42

2,18

2,60

2,45

2,49

2,49

2,44

8

DT84

1,86

1,89

1,82

0,559

-0,820

-0,188

0,689

CV(%)

5,8

4,3

7,3

4,5

10,8

8,6

LSD0.5

0,177

0,151

0,213



Thanh Hoá
Yên
Hoằng
Định
Hoá
2,53
2,56
2,84
2,71
2,27
2,32
2,44
2,51
2,26
2,35
2,47
2,28

Phú
Thọ

Thái
Bình

Thái
Nguyên

Hà
Nội

2,45

2,66
2,64
2,39
2,43
2,36
2,36


23

Năng suất thực thu tại các điểm khảo nghiệm (tấn/ha)
TT

Tên
giống

7
8

PT17
DT84
TB điểm
Hệ số môi
trường (Ij)
CV(%)
LSD0.5

Thanh Hoá

2,22

0,559

-0,820

10,6
0,109

7,3
0,097

Thái
Nguyên

Hà
Nội

Trung
bình

2,08
1,81
2,27

2,35
1,92
2,36

2,35

Vụ hè
Vụ hè
đông xuân
đông xuân
2015
2015
2015 2016
2015 2016
1
2
3
4
5
6
7
8

PT01
PT02
PT05
PT07
PT12
PT16
PT17
DT84

2,58
2,54
2,38
2,45

0,304

0,961
0,974
1,731
0,637
1,113
1,626
1,184
0,961

1,072
0,976
0,600
-0,812
0,775
1,353
1,867
1,969

Chỉ số ổn định (S2di)

Vụ hè
2015
-0,005
0,023
-0,105
0,761
0,541
-0,413