Sáng kiến và giải pháp công nghệ
Cách dạy bài tập sử dụng Dấu trong câu
ở Luyện từ và câu lớp 3
I) Đặt vấn đề
Dấu trong câubao gồm các dấu phẩy,dấu chấm phẩy,dấu hai chấm.Dạng bài tập sử
dụng dấu trong câu gồm hai kiểu: kiểu bài yêu cầu điền một loại dấu trong câu và kiểu bài
tổng hợp: Điền dấu cuối câu và dấu trong câu.Trong thực tế giảng dạy giáo viên còn lúng
túng khi tổ chức cho học sinh hoạt động để tự phát hiện ra cách dùng các dấu câu . Phần
lớn thờng sa vào bài giảng giải cho học sinh ở nhửng bài tập phức tạp . Sau đây tôi xin
mạnh dạn nêu ra một vài cách dạy dạng bài sử dụng dấu trong câu để học sinh dễ tìm tòi
sáng tạo không bị áp đặt một cách máy móc.
II/ Giải quyết vấn đề:
1.Bài tập điền một loại dấu trong câu.
Dạng bài tập này yêu cầu học sinh biết cách dùng đúng những dấu câu nh dấu phẩy ,
dấu hai chấm, dấu chấm phẩy. Trong ba dấu này chủ yếu ở lớp3 luyện cách sử dụng dấu
phẩy.Vì dấu phẩy có ý nghĩa cực kì quan trọng ,trong thực tế viết văn của học sinh .Việc
sử dụng dấu phẩy liên quan nhiều đến sự phân biệt từ loại ,sự phân biệt thành phần phụ của
câuvới thành phần nòng cốt câu.
Giáo viên phải giúp cho học sinh nhận ra đợc chức năng của dấu phẩy thể hiện trong
câu . Giáo viên hiểu dấu phẩy có nhiều công dụng :ngăn cách các danh từ với cụm danh
từ ,động từ với cụm động từ ......đi liền nhau trong câu ;ngăn cách các thành phần nòng cốt
của câu với thành phần phụ trạng ngữ ngăn cách hai hay nhiều chủ ngữ song song , vị ngữ
song song . Nhng khái niệm này GV cha nói cho học sinh biết mà học sinh chỉ biết với
những tên gọi cụ thể là từ chỉ hoạt động ,trạng thái ,từ chỉ sự vật , từ chỉ tính chất ........
khái niệm chủ ngữ ,vị ngữ cũng không đợc giới thiệu tờng minh mà chỉ nhận diện các mẫu
câu nh Ai? Làm gì?; Cái gì?; Nh thế nào ?........Mặt khác trạng ngữ chỉ đợc hỏi theo cách t-
ơng tự với những từ hỏi: ở đâu? Khi nào? để làm gì? ...... Do vậy khi dạy các bài tập sử
dụng dấu phẩy , giáo viên cần sử dụng thích hợp các tên gọi sao cho học sinh dễ hiểu và
nắm bài tốt .Sau đây là các cách dạy cho học sinh làm tốt bài tập sử dụng dấu trong câu:
A/Cách 1: Giáo viên đặt câu hỏi phù hợp để học sinh phát hiện ra chỗ cần đặt
dấu câu theo yêu cầu đề bài .

GV đa sơ đồ từng câu:
Câu a) Vì sao? Ai?...Làm gì?
Sau khi học sinh phân cách các phần của câu theo mô hình ,GV đa thêm mô hình
phụ:
Dạy dân những cách gì? ( dạy cách trồng lúa ,nuôi tằm ,dệt vải)
Giáo viên đặt tiếp câu hỏi : Nh vậy ta đặt dấu phẩy vào những chỗ nào trong câu a?
( Vì thơng dân, Chử Đồng Tử và Công chúa đi khắp nơi dạy dân cách trồng lúa, nuôi
tằm, dệt vải.).
Câu b) Tơng tự nh câu a với mô hình : Vì sao ? và Ai?.......làm gì?
Học sinh điền đợc dấu phẩy đúng chỗ ( Vì nhớ lời mẹ dặn không đợc làm phiền ngời
khác , chị em Xô-phi đã về ngay.)
Câu c: Có trạng ngữ chỉ nguyên nhân khá phức tạp với ba cụm từ chỉ đặc điểm đi liền
nhau.Giáo viên đa mô hình : Vì sao?Ai?......thế nào?
Học sinh phân cách các phần của câu theo mô hình trên,giáo viên đa mô hình
phụ :Vì mấy điều?( tại thiếu kinh nghiệm ,nôn nóngvà coi thờng đối thủ ) để học sinh
nhận ra chỗ cần đặt dấu phẩy . Tiếp tục giáo viên hỏi câu hỏi : Nh vậy ta có thể đặt
dấu phẩy vào những chỗ nào trong câu c?
(Tại thiếu kinh nghiệm ,nôn nóng và coi thờng đối thủ, Quắm Đen đã bị thua.)
Chú ý chỗ có từ và thì ta không cần điền dấu phẩy.
Câu d: Tơng tự nh mô hình câu c, học sinh có thể điền đợc dấu phẩy :
(Nhờ ham học, ham hiểu biếtvà muốn đem hiểu biết của mình ra giúp đời, Lê Quý
Đôn đã trở thành nhà bác học lớn nhất của nớc ta thời xa.)
C) Cách 3: Luyện đọc diễn cảm, biết ngắt nghỉ đúng ở các cụm từ để phát hiện ra
chỗ cần đặt dấu trong câu.
VD: Em đặt dấu phẩy vào những chỗ nào trong đoạn văn sau?
Mỗi bản nhạc mỗi bức tranh mỗi câu chuyện mỗi vở kịch mỗi cuốn phim,...đều là
một tác phẩm nghệ thuật.Ngời tạo nên tác phẩm nghệ thuật là các nhạc sĩ hoạ sĩ nhà
văn nghệ sĩ sân khấu hay đạo diễn .Họ đang lao động miệt mài say mê để đem lại cho
chúng ta những giờ giải trí tuyệt vời giúp ta nâng cao hiểu biết và góp phần làm cho
cuộc sống mỗi ngày một tốt đẹp hơn . (TV3 tậpII trang 54)

ngữ cảnh .
VD: Em chọn dấu chấm hay dấu phẩy để điền vào mỗi ô trống?
Tuấn lên bảy tuổi em rất hay hỏi một lần em hỏi bố :
- Bố ơi, con nghe nói trái đất quay xung quanh mặt trời. Có đúng thế không, bố
?
- Đúng đấy con ạ ! Bố Tuấn đáp.
- Thế ban đêm không có mặt trời thì sao?
(Tiếng Việt 3- Tập I1- trang 135)
Để giúp học sinh làm bài tập này đợc tốt giáo viên có thể sử dụng các biện pháp nh ở
phần 1 : (Bài tập yêu cầu điền một loại dấu trong câu.)
Bớc 1: Cho học sinh trao đổi theo nhóm nhỏ xem điền dấu chấm hay dấu phẩy cho
từng ô trống
Bớc 2: Chơi trò chơi:
Cô ghi sẵn bài ở hai bảng. Cô có 4 thẻ từ ghi dấu chấm, dấu phẩy phù hợp.Cử đại
diện hai nhóm lên chơi.Nhóm nào điền nhanh điền đúng trong thời gian một phút nhóm đó
sẽ thắng.
Bớc 3:GV cho học sinh nhận xét . Cô tuyên dơng nhóm thắng .
( Ô trống thứ nhất ,thứ hai điền dấu chấm , Ô trống thứ ba ,thứ t điền dấu phẩy)
III )Kết luận
Dạy các bài tập sử dụng dấu trong câu ở môn luyện từ và câu thờng có hai loại chính:
Yêu cầu điền một loại dấu và điền tổng hợp các loại dấu .Tuỳ từng bài mà giáo viên vận
dụng từng cách khác nhau để dạy sao cho học sinh hiểu bài và làm đúng bài tập đạt kết
quả cao.
Trên đây , là sáng kiến của tôi khi dạy các bài tập điền dấu trong câu mà tôi đã áp
dụng có hiệu quả .Rất mong sự đóng góp chân thành của các đồng chí đồng nghiệp.
Đồng Tiến ngày 18 tháng 4 năm 2008

Ngời viết