MỤC LỤC

MỞ ĐẦU
Trong khuôn khổ WTO, về mặt nguyên tắc các nước thành viên có nghĩa vụ
phải dành cho nhau sự đối xử ưu đãi công bằng, không phân biệt đối xử, tuy
nhiên theo điều XXIV GATT các nước thành viên sẽ được quyền dành ưu đãi
hơn với thành viên trong FTA hoặc CU và một thực tế hiện nay đã có rất nhiều
các hiệp định thương mại khu vực được ra đời. Để có cái nhìn cụ thể hơn về vấn
đề này, em xin chọn đề tài số 1 “Bình luận về điều XXIV GATT và sự ra đời của
1


các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định đối tác xuyên Thái
bình dương và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU” làm bài tập cuối kì
của mình.
NỘI DUNG
I. BÌNH LUẬN ĐIỀU XXIV CỦA GATT
Điều XXIV của Hiệp định Chung về Thuế quan và Thương mại quy định
việc hình thành và hoạt động của các Liên minh Thuế quan và Hiệp định
Thương mại Tự do

về thương mại hàng hóa (gọi tắt là Điều khoản

XXIVGATT).
Nội dung cơ bản của điều khoản này quy định về việc các nước thành viên
được phép thành lập các liên minh hải quan - CU hoặc khu vực thương mại tự do
- FTA.
Với việc thành lập này, các nước của các hiệp định khu vực thương mại trên
có thể dành cho nhau những ưu đãi thương mại hơn cho các nước là thành viên
của WTO nhưng không phải là thành viên của hiệp định thương mại khu vực
này. Việc dành ưu đãi hơn như vậy là sự đối xử không công bằng, có sự phân

bên tham gia FTA.
+ Thứ ba, FTA hoặc CU đó phải được hình thành trong một khoản thời gian
hợp lý (“reasonable period of time”) (Điều khoản XXIV.5(c). Theo thông lệ và
cách hiểu của GATT/WTO là trong vòng 10 năm kể từ ngày ký kết. Quy định
như này là rất hợp lí để tránh trường hợp các nước thành lập FTA, CU “trá hình”
liên kết với nhau để đạt lợi ích tạm thời.
II. BÌNH LUẬN SỰ RA ĐỜI CỦA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI
TỰ DO THẾ HỆ MỚI

3


Trong xu thế thương mại hiện nay, bên cạnh việc tham gia tổ chức thương
mại thế giới ở mức độ toàn cầu thì các nước thành viên có xu hướng tham gia
các hiệp định thương mại khu vực, đặc biệt là các hiệp định thương mại khu vực
thế hệ mới. Nhận thấy gần đây đã có rất nhiều các hiệp định thương mại tự do
được ra đời, đáng lưu ý đó là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương – TPP
và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu.
Hiệp định TPP là sự thỏa thuận cam kết đàm phán giữa 12 nước thành viên
trong đó có các nước nền kinh tế mạnh như Hoa Kì, Nhật Bản, Singapore…
nhưng cũng có các nước đang phát triển như Việt Nam, vì vậy hiệp định này sẽ
góp phần tạo điều kiện các nước kém phát triển hơn có thể củng cố và phát triển
kinh tế toàn diện của mình. Hiệp định TPP là một hiệp định thương mại tự do thế
hệ mới, nó không chỉ đơn thuần là sự thỏa thuận của các nước cùng chung khu
vực địa lí như NAFTA, AFTA mà nó bao quát toàn cầu có các quốc gia từ Châu
Mỹ (Hoa Kì, Mexico), có các quốc gia thuộc châu Á (Nhật Bản, Việt Nam,
Malaysia, Singapore…) cũng có các quốc gia từ Châu Úc; Một điểm quan trọng
hơn để TPP là một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đó chính là nó không
chỉ điều chỉnh các quan hệ thương mại sinh lợi như hàng hòa, dịch vụ, đầu tư, sở
hữu trí tuệ…đã quá quen thuộc, mà nó còn điều chỉnh các vấn đề quan trọng

là khi vòng đàm phán đa phương Doha vẫn đang “dậm chận tại chỗ”
Thứ ba, TPP và EVFTA sẽ giúp dòng chảy thương mại được tự do hơn giữa
các nước trong khối mà không có rào cản, tức là có thể bổ sung cho hệ thống
thơng mại toàn cầu mà không hề đe dọa sự tồn tại của hệ thống thương mại toàn
cầu.

KẾT LUẬN

5


Từ những phân tích trên, nhận thấy Điều XXIV GATT đã và đang thực hiện
tốt “vai trò” của mình cả về mặt quy định lẫn mặt thực tế. Nó đã là cơ sở để các
hiệp định thương mại khu vực ra đời và phát triển góp phần vào hệ thống thương
mại toàn cầu, đồng thời nó cũng là một ngoại lệ của nguyên tắc phân biệt đối xử
của WTO, đảm bảo phát triển tốt nhất cho các nước thành viên.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hiệp định chung về thuế quan và thương mại – GATT

6


2. Bài viết “Các cơ sở pháp lý của hội nhập kinh tế khu vực” trên website
caphesach.wordpress.com
3. Bài viết “Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử trong WTO và ngoại
lệ” trên luatduonggia.vn
4. Giáo trình Luật Thương Mại Quốc Tế , Nxb Công an Nhân dân - Trường đại
học luật Hà Nội năm 2015