BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN DIỆU NGỌC

QU¶N Lý TRUYÒN TH¤NG GI¸O DôC GI¸ TRÞ
SèNG
CHO HäC SINH, SINH VIªN TRONG BèI C¶NH
HIÖN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số

: 62 14 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS. TS Đặng Quốc Bảo
2. PGS.TS Nguyễn Văn Phán


HÀ NỘI - 2017


LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây
là công trình nghiên cứu
của riêng tôi. Các kết quả
nghiên cứu và các số liệu

hiện nay
2.2.
Thực trạng truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh
viên trong bối cảnh hiện nay
2.3
Thực trạng quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học
sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay
2.4
Đánh giá chung về quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cho học sinh, sinh viên hiện nay
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TRUYỀN THÔNG GIÁO
DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
3.1.
Định hướng giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên trên các
phương tiện truyền thông trước bối cảnh đổi mới giáo dục
3.2.
Hệ thống biện pháp quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay
Chương 4 KHẢO NGHIỆM, THỬ NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ
XUẤT
4.1.
Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
4.2.
Tổ chức thử nghiệm
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

Bảng 2.2

TÊN BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ
Trang
Tình hình đội ngũ cán bộ của Báo Giáo dục và Thời đại
79
Kết quả đánh giá nội dung truyền thông giáo dục giá trị 85

Bảng 2.3

sống cho học sinh, sinh viên
Tổng hợp phiếu khảo sát đánh giá công tác truyền

87

Bảng 2.4

thông giáo dục giá trị sống của bạn đọc
Các trường học đánh giá chất lượng nội dung giáo dục

88

Bảng 2.5

giá trị sống trên báo Giáo dục và Thời đại
Kết quả đánh giá thực trạng xây dựng kế hoạch truyền

97

Bảng 2.6

Bảng 2.10

vấn đề đối với truyền thông giáo dục giá trị sống
Ý kiến phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên Báo Giáo dục và

107

Thời đại góp ý cho tin, bài giáo dục giá trị sống cho học sinh,
Bảng 4.1

sinh viên
Tổng hợp kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả 146

Bảng 4.2
Bảng 4.3

thi của biện pháp
So sánh tương quan sự cần thiết và tính khả thi
Đánh giá về nhận thức của nhóm xây dựng kế hoạch về các yếu

149
159

Bảng 4.4

tố trong nhà trường ảnh hưởng đến định hướng giá trị sống
Đánh giá về nhận thức của nhóm xây dựng kế hoạch về

160



giáo dục giá trị sống
Quan hệ trong tổ chức xây dựng kế hoạch truyền thông
giáo dục giá trị sống

161
148
150
33
53
57
82
83
83
37
39
127
128


5
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, việc hội nhập nhằm đi đến sự phát triển
của các quốc gia là tất yếu. Làm sao để có thể chủ động hội nhập mà không bị
đánh mất mình là vấn đề đặt ra với mỗi đất nước. Do vậy để có thể vẫn là mình
trong khi hòa vào dòng chảy chung của thế giới cần phải xây dựng một cốt cách,
một hình mẫu, một giá trị sống phù hợp của mỗi dân tộc. Chính giá trị sống đó là
chuẩn mực để các cá nhân đánh giá, soi mình, hành động góp phần vào sự ổn định
và phát triển quốc gia trong xu thế hội nhập.

phương thức đặc thù giáo dục giá trị sống, đặc biệt là với học sinh, sinh viên.
Trong bối cảnh hiện nay, truyền thông là công cụ hữu hiệu trong định hướng giá
trị, giá trị sống, củng cố niềm tin giá trị và nhanh chóng điều chỉnh định hướng
phù hợp với xu thế phát triển của xã hội. Vấn đề xác định giá trị sống, định hướng
giá trị sống có quan hệ chặt chẽ với việc xác định nhu cầu phát triển trong cuộc
sống nói chung. Truyền thông giáo dục giá trị sống chính là sự tương tác giữa các
yếu tố, hiện tượng, quá trình được coi là ý nghĩa đối với toàn bộ tiến trình phát
triển của con người và xã hội.
Đối tượng xác lập hệ giá trị và truyền thông giáo dục giá trị sống ở Việt
Nam hiện nay trước hết là học sinh, sinh viên, những con người sẽ quyết định
tương lai, vận mệnh dân tộc. Truyền thông đại chúng là những phương tiện
thông tin đưa các thông điệp đến với công chúng; ngày nay nó ngày càng phát
triển nhanh về số lượng và quy mô, về nội dung và hình thức, phát huy vai trò
ngày càng quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần xã hội. Truyền thông
đại chúng đã góp phần quan trọng vào việc giáo dục truyền thống tốt đẹp của
dân tộc, truyền thống cách mạng, góp phần nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu
ngày càng cao, phong phú và đa dạng về đời sống tinh thần của nhân dân.
Trong thời kỳ hội nhập, truyền thông đại chúng còn góp phần nâng cao chất
lượng thông tin đối ngoại, giới thiệu đất nước, văn hóa và con người Việt


7
Nam với bạn bè quốc tế, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa
phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế của Đảng, Nhà nước ta, nâng
cao uy tín và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Tuy nhiên bên cạnh những vai trò tích cực như trên, truyền thông đại chúng
cũng có những ảnh hưởng tiêu cực đến việc giáo dục giá trị, giá trị sống. Trong
một số trường hợp, truyền thông đại chúng lại vô tình hay cố ý trở thành công cụ
để những kẻ xấu lợi dụng để phủ nhận các giá trị sống tốt đẹp, thậm chí trở thành
công cụ để lăng xê hay cổ súy cho những điều phản giá trị, phi văn hóa. Tình hình

sâu về quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên
trong bối cảnh hiện nay.
Thực tế này đã thôi thúc tác giả lựa chọn hướng nghiên cứu với đề tài:
“Quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên trong bối
cảnh hiện nay”, làm luận án tiến sĩ của mình với mong muốn đưa ra những
biện pháp nhằm phát huy tối đa hiệu quả của truyền thông báo chí trong giáo
dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên hiện nay.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích luận giải sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn
quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên hiện nay, từ
đó đề xuất những biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông
giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên, góp phần giáo dục nhân cách
cho thế hệ trẻ trong bối cảnh hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cho học sinh, sinh viên.
Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay.
Đề xuất biện pháp quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học
sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay.
Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp và thử
nghiệm 01 biện pháp đề xuất.
3. Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học


9
* Khách thể nghiên cứu
Hoạt động truyền thông giáo dục giá trị sống trong bối cảnh hiện nay.
* Đối tượng nghiên cứu

duy vật của triết học Mác – Lê nin, quan điểm tư tưởng giáo dục và quản lý
giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng thời vận
dụng các quan điểm tiếp cận hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lôgic, tiếp cận giá
trị, tiếp cận chức năng và tiếp cận thực tiễn trong thực hiện các nhiệm vụ
nghiên cứu của đề tài luận án đã xác định.
* Phương pháp nghiên cứu:
Để hoàn thành công trình nghiên cứu, tác giả luận án đã phối hợp sử
dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục như sau:
Các phương pháp nghiên cứu lý luận:
Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát
hóa những vấn đề lý luận, tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu qua hệ
thống sách, báo và tài liệu tham khảo...
Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Tác giả đã sử dụng các phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng
vấn đối với phóng viên, biên tập viên; cán bộ quản lý giáo dục các trường
trung học phổ thông, đại học…để thu thập thông tin về công tác truyền thông
giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên.
Tọa đàm trao đổi với lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên, cán bộ quản
lý giáo dục các trường trung học phổ thông, đại học, học sinh, sinh viên, đánh
giá hiệu quả truyền thông giáo dục giá trị sống trên báo Giáo dục và Thời đại.
Tổng kết kinh nghiệm quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống của đội ngũ
lãnh đạo Báo.
Quan sát quy trình xuất bản nội dung truyền thông giáo dục giá trị
sống tại tòa soạn Báo Giáo dục và Thời đại, cách thức tổ chức giáo dục giá
trị sống trong đó có nội dung tuyên truyền, truyền thông cho hoạt động tại
Trường Đại học Đồng Tháp, trường Đại học Nguyễn Trãi, trường Trung
học phổ thông Tháp Mười, trường Trung học phổ thông Lomônôxốp Hà


11

Luận điểm 1: Truyền thông giáo dục giá trị sống là nhiệm vụ quan trọng
và cấp thiết của sự nghiệp giáo dục. Hoạt động này được tiến hành tại các nhà
trường, gia đình, song có một kênh đắc lực là các cơ quan báo chí của ngành.
Luận điểm 2: Truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên
dù tiến hành bằng phương thức nào cũng cần được quản lý một cách hệ thống.
Luận điểm 3: Quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống trong bối cảnh
đổi mới giáo dục phải quán triệt sự đồng bộ, nâng cao nhận thức cho những
người có trách nhiệm, đồng thời bám sát vào chức năng quản lý bao gồm các
việc: Kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
* Ý nghĩa lý luận
Luận án góp phần hoàn thiện, bổ sung và phát triển một số vấn đề lý
luận về quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên; xác
định rõ vai trò, yêu cầu của quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học
sinh, sinh viên. Hệ thống biện pháp quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay do tác giả đề xuất đã được
khảo nghiệm có tính cần thiết, tính khả thi cao và thử nghiệm hiệu quả trên
thực tế, do đó có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu.
* Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo và vận
dụng ngay vào thực tiễn quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh,
sinh viên; trên cơ sở đó góp phần nâng cao chất lượng quản lý truyền thông giáo
dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên trong bối cảnh hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Kết cấu của luận án gồm: Phần mở đầu; tổng quan tình hình nghiên cứu
có liện quan đến đề tài; 4 chương, kết luận, kiến nghị; danh mục các công
trình khoa học của tác giả; tài liệu tham khảo và phụ lục.


13

của nguồn cảm hứng đằng sau những nghiên cứu này. Giáo sư Terry Lovat


14
và các đồng nghiệp của ông tại Đại học Newcastle (Australia) đã nghiên cứu
và kết luận: Khi trường học chú trọng giảng dạy giá trị sống, sinh viên sẽ
ngày càng trở nên siêng năng khi được học tập trong một bầu không khí bình
tĩnh hơn, hòa bình hơn; mối quan hệ thầy trò được vun đắp, học sinh và phúc
lợi giáo viên được cải thiện và cha mẹ tham gia nhiều hơn trong các hoạt
động của nhà trường.
Chia sẻ về giáo dục giá trị cho học sinh, sinh viên - Kinh nghiệm từ Nhật
Bản [25] cho thấy: Chính phủ Nhật Bản thời hậu chiến đã dựa vào phẩm chất
của dân tộc với những đức tính cần cù, đoàn kết, lòng tự trọng... để đưa ra một
chính sách giáo dục rất hợp lý, đóng góp vào sự phục hưng của Nhật Bản. Để
đánh giá sự tiến bộ của học sinh, giáo viên không chỉ dựa vào điểm số thu được
từ các bài kiểm tra, bài tập mà còn có xu hướng chú trọng đánh giá học sinh
thông qua những sản phẩm mà các em tự tạo ra trong quá trình học tập.
Còn một nghiên cứu về giáo dục giá trị của giới trẻ và cha mẹ ở
Singapore [97] đã sử dụng dữ liệu điều tra về giá trị sống của thanh niên
Singapore và cha mẹ họ cho thấy học sinh, sinh viên và cha mẹ ở Singapore
rất quan tâm đến giá trị và để hình thành giá trị sống đó, nhà trường là chủ thể
rất quan trọng. 59% cha mẹ và 64% học sinh, sinh viên chọn các giá trị đạo
đức là giá trị ưu tiên hàng đầu. Họ đặc biệt quan tâm đến lòng hiếu thảo của
con cái đối với cha mẹ, tính trung thực/đáng tin cậy và hành xử đúng mực
(không vi phạm pháp luật).
Để chuẩn bị cho thế kỷ XXI, chính phủ Trung Quốc đã công bố một
loạt văn kiện quan trọng về giáo dục, trong đó chú trọng giáo dục các giá trị
đạo đức truyền thống, nhất là giáo dục tinh thần yêu nước, tinh thần tập thể
cho học sinh, sinh viên. Các giá trị truyền thống được kết hợp với giá trị thế
tục; giáo dục cho học sinh, sinh viên bắt đầu từ giá trị gia đình, từ nhà trường

[100] phân tích: Chính quyền Mỹ luôn coi trọng sử dụng phương tiện truyền
thông tin tức để tiến hành giáo dục chủ nghĩa yêu nước. Nếu không được
phép và sự phối hợp tích cực của chính quyền, giới truyền thông không thể
nào có được tin tức chiến trường và có một bộ lọc kiểm tra các tin tức đăng tải
định hướng này của Bộ Quốc phòng Mỹ. Hình thức truyền thông giáo dục giá
trị yêu nước, cống hiến cho đất nước của Bộ Quốc phòng Mỹ cũng rất đa
dạng, không chỉ là các bài viết, mà còn tổ chức trò chơi online, làm phim
chiếu rạp. Quân chủng Hải quân và Hải quân đánh bộ đã từng đầu tư 1,2 triệu
USD, hợp tác quay một bộ phim để tôn tạo hình tượng quân chủng, đây là bộ


16
phim tuyên truyền cho quân đội đầu tiên được chiếu ở các rạp chiếu bóng kể
từ Đại chiến thế giới lần thứ hai đến nay. Lục quân cũng đầu tư hơn 6 triệu
USD, xây dựng trang Web, thu hút 1,3 triệu người truy cập tham gia trò chơi
game online Lục quân Mỹ. Như vậy Lục quân có thể tiềm nhập vào máy tính
của các đối tượng sẽ được trưng binh sau này, những người chơi game có thể
liên hệ trực tiếp với các nhân viên tuyển mộ lính của Lục quân.
Trong nghiên cứu tác động của giáo dục giá trị, dựa trên những nghiên
cứu của Đại học Newcastle, Australia (2009) [96], việc thực hiện có hiệu quả
các giáo dục giá trị sống được đặc trưng bởi một số yếu tố chung, đáng chú ý
trong đó có nhấn mạnh: Giáo dục giá trị sống được giảng dạy một cách rõ
ràng trong và ngoài lớp học và thông qua các phương tiện truyền thông (ví dụ
như lễ hội, thể thao, trò chơi hợp tác, bộ phim, bài hát, báo chí...); Giáo dục
giá trị sống được tăng cường thông qua phương tiện truyền thông trực quan
tích cực cũng như phù hợp, khuyến khích và ghi nhận bằng lời nói. Từ năm
2004, sau khi nghiên cứu, Chính phủ Úc cung cấp kinh phí 29,7 triệu USD
trong vòng bốn năm để giúp tăng cường truyền thông giáo dục giá trị thông
qua các công cụ truyền thông, trong đó có: Diễn đàn giáo dục giá trị trường
trong tất cả các trường tại Úc; Diễn đàn giáo dục thuộc trong từng trường

mạng thành đời thực. Theo đó, truyền thông giáo dục giá trị sống thông qua
internet, báo chí điện tử, mạng xã hội có tác động đặc biệt đến con người.
Để thấy rằng các phương tiện truyền thông: Hình thức truyền thống như
báo giấy, báo nói, báo hình... và cả hình thức truyền thông số hóa: Mạng Internet
đều góp phần tạo dựng nên các nhóm giá trị khác nhau trong xã hội, là một kênh
thúc đẩy liên lạc và tạo dựng các mối quan hệ mới. Khi mối quan hệ trên các
phương tiện truyền thông đủ bền vững, con người sẽ mang vào đó cả đời thực - cả
tích cực và tiêu cực. Kiểm soát ảnh hưởng cực đoan đòi hỏi cơ quan lập pháp cần
can thiệp, hướng dẫn và rà soát các thông tin truyền thông, ví dự như tại Mỹ, đạo
luật cho phép rà soát kiểm duyệt thông tin truyền thông mạng để chống khủng
bố.Việc tạo ra các nhóm cùng lợi ích để hướng tới tập trung truyền thông cũng sẽ
tạo ra các đối tượng để nghiên cứu, tiếp xúc giáo dục và tác động dễ dàng hơn,..
Với các thể chế chính trị khác nhau, quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống
cũng có nhiều hình thức. Tại các nước phát triển, mỗi nhà trường có thể lập
trang web hoặc tự ra tập san, tạp chí để phục vụ cho mục đích truyền thông
giáo dục của mình, không cần phải phối hợp với các cơ quan truyền thông
chính thống. Báo chí tại các nước này còn bị chi phối bởi các tập đoàn truyền


18
thông. Hiện nay, thị trường thông tin của Mỹ nằm trong tay một số ít siêu tập
đoàn truyền thông. Những tập đoàn này đang từng bước làm thay đổi nền
chính trị và định hướng các giá trị xã hội.
2. Các công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài
Tại Việt Nam, trong vài năm trở lại đây, đã có nhiều nhà khoa học quan
tâm nghiên cứu về giáo dục giá trị sống và truyền thông giáo dục giá trị
sống… Nhiều công trình nghiên cứu, đề tài khoa học, hội thảo, bài báo, báo
cáo khoa học được công bố, tài liệu tham khảo có liên quan đến vấn đề này.
2.1. Các công trình nghiên cứu về giáo dục giá trị, giá trị sống
Các tác giả có các công trình nghiên cứu này đã được xuất bản thành

Hay trong “Một số vấn đề về lối sống, đạo đức chuẩn giá trị xã hội” của
tác giả Huỳnh Khái Vinh [82] quan tâm đến biến đổi lối sống ở bình diện vĩ mô
và đặt trong mối quan hệ với đạo đức, giá trị xã hội, tác đã phác họa sự biến đổi
lối sống, giải quyết những vấn đề cơ bản của các phạm trù: lối sống, đạo đức,
chuẩn giá trị xã hội; mối quan hệ giữa lối sống, đạo đức với phát triển văn hóa và
con người. Sự tác động của các nhân tố chính trị, kinh tế, xã hội tới lối sống đạo
đức, chuẩn xã hội trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa...
Cùng quan tâm đến chủ đề này, tác giả Trần Hoàng Hảo với nghiên cứu:
Những suy nghĩ về sự thay đổi thang giá trị đạo đức trong sự nghiệp công
nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay [29]. Những vấn đề xoay quanh
đạo đức đang diễn ra những biến động phức tạp thể hiện ở sự bất cập giữa lý
luận với thực tế xã hội, mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, giữa lý trí với
tình cảm, giữa lý tưởng và hiện thực. Trong thời khắc chuyển giao giữa hai thế
kỷ, con người đã đạt được nhiều thành tựu tiến bộ trong cuộc cách mạng công
nghệ hiện đại, tạo ra những biến đổi sâu sắc trong quan niệm, nhân cách, lối
sống ở mỗi cá nhân trong thời đại mới.
Tác giả Hồ Sĩ Quý trong công trình nghiên cứu “Về giá trị và giá trị
châu Á” (2006) [64] đã nhận định Việt Nam đang từng bước theo xu thế
chung hội nhập vào các nước trong khu vực và thế giới với yêu cầu được xác
định là hội nhập nhưng không hoà tan, chúng ta đi theo xu hướng tiến bộ
chung của nhân loại mà không lệch hướng, vấn đề là giá trị chuẩn mực đạo
đức mới là gì. Lo ngại đến những chiều hướng thiếu tích cực trong định
hướng giá trị,: Vấn đề là ở chỗ, bảng giá trị định hướng hoạt động khoa học,
giáo dục hiện đang lệch lạc...


20
Bên cạnh đó, nghiên cứu về giáo dục giá trị còn có các tác giả Hà Nhật
Thăng: Giáo dục Giá trị Đạo đức – Nhân văn [69]; Đỗ Huy: Cái đẹp – Một
giá trị [32]; Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Đinh Thị Kim Thoa: Giáo dục giá trị và

sống của trẻ vị thành niên hiện nay; Trần Quốc Thành, Định hướng giá trị
nghề nghiệp của học sinh Trung học phổ thông một số tỉnh miền núi phía Bắc,
Vũ Thị Ngọc Tú, Một số quan niệm về giá trị, giá trị sống… cho thấy chủ đề
giáo dục giá trị, giá trị sống đang rất được quan tâm và đòi hỏi những giải
pháp đổi mới tăng cường tính hiệu quả trong giáo dục giá trị sống cho học
sinh, sinh viên.
2.2. Về truyền thông giáo dục, quản lý truyền thông giáo dục
Tác giả Tạ Ngọc Tấn chủ nhiệm đề tài “Tác động của báo chí đối với
việc xây dựng lối sống tích cực của thanh niên, sinh viên hiện nay”; cơ quan
chủ trì: Phân viện báo chí và tuyên truyền (1998) [68] đã làm rõ những biểu
hiện, chiều hướng vận động của lối sống thanh niên sinh viên hiện nay, xác
định được vai trò ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau trong đời sống xã hội,
đặc biệt là ảnh hưởng của báo chí đối với những diễn biến phức tạp trong lối
sống của thanh niên sinh viên; Xác định những cơ sở khoa học, thực tiễn và
dựa vào đó để hình thành những giải pháp đồng bộ nhằm huy động, kiểm soát
và sử dụng hiệu quả toàn bộ hệ thống báo chí vào việc giáo dục, hình thành
lối sống tích cực cho thanh niên sinh viên hiện nay.
Trong cuốn “Vai trò của truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm
mỹ ở nước ta hiện nay” (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – 2001), tác giả
Trần Ngọc Tăng [67] khẳng định: Bên cạnh những phương thức giáo dục
thẩm mỹ truyền thống, ngày nay, truyền thông đại chúng đang trở thành một
phương thức giáo dục thẩm mỹ hùng mạnh. Nhờ ưu thế công nghệ đặc biệt
của mình, truyền thông đại chúng có thể phổ biến một cách sâu rộng, nhanh
chóng và hấp dẫn đến đông đảo công chúng mọi loại hình thông tin, trong đó
có thông tin thẩm mỹ. Bên cạnh những mặt tích cực, Hội nghị Ban chấp hành
Trung ương Đảng lần thứ năm khóa VIII đã chỉ rõ: Truyền thông đại chúng
của chúng ta vẫn còn những khiếm khuyết như: Trong một số trường hợp
thông tin thiếu chính xác; khuynh hướng “thương mại hóa”, lạm dụng quảng
cáo để thu lợi; một số ít nhà báo đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thông tin
thiếu trung thực, gây tác động xấu đến dư luận. Vì thế, nghiên cứu tìm kiếm

nếu seach từ khóa “quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống” thì không có
kết quả liên quan. Có thể thấy hiện nay việc nghiên cứu đề tài liên quan đến


23
quản lý truyền thông giáo dục giá trị sống với sự kết hợp giữa quản lý giáo
dục và quản lý truyền thông trên báo chí chưa có đề tài nghiên cứu.
2.3. Một số nghiên cứu về học sinh, sinh viên và xu hướng giá trị của
học sinh, sinh viên hiện nay
Nhóm tác giả Trung ương Hội sinh viên Việt Nam đã nêu khái niệm về
thanh niên sinh viên là những công dân có độ tuổi từ mười tám đến ba mươi
đang học tập bậc đại học, cao đẳng [77]. Công trình nghiên cứu cũng phân
tích một số đặc điểm tâm lý nhân cách điển hình của thanh niên sinh viên, và
dự báo về tình hình và xu hướng giá trị của thanh niên sinh viên; Đó là:
Thanh niên sinh viên luôn giữ được giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc,
có tinh thần xung phong tình nguyện, ý thức chia sẻ, tinh thần tương thân
tương ái, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ, khát khao sống có ích cho xã
hội. Bên cạnh đó, một bộ phận sinh viên có khuynh hướng xa rời các giá trị
truyền thống tốt đẹp, du nhập thiếu chọn lọc các giá trị, lối sống từ bên ngoài
không phù hợp với văn hóa dân tộc. Thanh niên sinh viên sẽ hướng đến sự
hòa hợp các giá trị tốt đẹp của nhân loại, biểu hiện rõ nhất là xu hướng tiếp
nhận các giá trị cũng như lối sống tích cực, chủ động trong quan hệ xã hội.
Tuy nhiên, một số sinh viên có biểu hiện lệch lạc về nhận thức, giá trị của
cuộc sống, nhất là các giá trị trong quan hệ giữa con người với con người.
Thanh niên sinh viên hướng đến tính cá nhân trong sự hòa hợp cộng đồng,
biểu hiện rõ nhất là sinh viên chủ động, tích cực tham gia các hoạt động tập
thể, cộng đồng nhưng với tinh thần trách nhiệm cá nhân cao hơn. Bên cạnh
đó, một bộ phận sinh viên đề cao cá nhân, tách mình khỏi tập thể. Các xu
hướng này không tách biệt mà hòa hợp, kết hợp trên một thể thống nhất.
Còn tác giả Phạm Hồng Tung trong bài viết “Văn hóa và lối sống của