1 . MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
“ Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai, đó là vần thơ, cũng là câu hát. Trẻ em
hôm nay thế giới ngày mai xin được nhắc ngàn lần như thế ....’’
(Trích bài hát Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai: Sáng tác Lê Mây). Đó là
câu hát chắc hẳn không ít người là không biết đến. Bởi trẻ là niềm hạnh phúc
của mỗi gia đình, là tương lai tươi sáng của đất nước.
Mỗi đứa trẻ sinh ra đều có quyền được yêu thương được chăm sóc một
cách tốt nhất và môi trường hoạt động là một yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển
toàn diện của con người đặc biệt là đối với trẻ thơ, nếu trẻ được sống và học tập
trong một môi trường tốt, sẽ là tiền đề cho sự phát triển ở lứa tuổi này. Vì “Trẻ
học bằng chơi, chơi mà học” thông qua chơi mà trẻ có thể lĩnh hội được những
kiến thức những kinh nghiệm sống, nên việc tạo môi trường hoạt động trong lớp
cho trẻ chính là đổi mới cách tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi cho trẻ,
nhằm tạo điều kiện cho trẻ được chơi theo ý thích, thúc đẩy trẻ tự học và sáng
tạo theo cá nhân hoặc theo nhóm trẻ. Hơn nữa môi trường cho trẻ hoạt động còn
là nơi cung cấp những thông tin đầy đủ về thế giới xung quanh trẻ, mở rộng
những hiểu biết về nền văn hoá khác nhau, ngoài ra các góc hoạt động còn làm
cho chế độ sinh hoạt mềm dẻo hơn, bớt cảm giác căng thẳng, trẻ được chơi ở các
góc theo ý thích của mình.
Bởi vậy chúng ta tạo được môi trường học tập hấp dẫn thân thiện, an toàn
thì sẽ thu hút trẻ tham gia hoạt động tích cực, đây sẽ là một tiền đề vững chắc
cho trẻ phát triển toàn diện, hình thành ở trẻ tính độc lập linh hoạt sáng tạo, chủ
động tự tin trong giao tiếp hàng ngày ở mọi lúc mọi nơi, tôi không chỉ cho trẻ
hoạt động tích cực trong giờ học mà còn phải cho trẻ hoạt động tích cực ở giờ
chơi Cho nên việc tạo môi trường học tập xung quanh lớp cho trẻ là rất cần thiết,
nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân nhiều hơn, được tự do khám phá
theo ý thích, theo khả năng của mình giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp
dẫn trong cuộc sống, các kiến thức kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ sung.
Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Tạo môi trường hoạt động trong lớp để phát huy
tính tích cực sáng tạo cho trẻ 5 tuổi tại trường MN Lam sơn ” góp phần thực

và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công. Trẻ học bằng chơi
tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và
đang thực hiện. Song song với việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm,
mỗi nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải
nghiệm. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện
tự nhiên - xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo
dục trẻ ở trường mầm non. Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần
thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ. Có nhiều cách phân loại
môi trường giáo dục: Có quan điểm cho rằng, môi trường giáo dục mầm non bao
gồm môi trường tự nhiên (như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước,
cây xanh, địa điểm trường) và môi trường xã hội (bao gồm: bầu không khí giao
tiếp trong trường mầm non, phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người
với con người, giữa trường mầm non với các tổ chức kinh tế, xã hội, văn hóa
khác...). Một quan điểm khác lại phân chia môi trường giáo dục thành môi
trương vật chất và môi trường xã hội. Môi trường vật chất trong trường mầm
non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc
tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Môi trường vật chất tạo cho

2


trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về
mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là thực sự
cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác
tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của
trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Một
môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài
trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất
của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích

Trong năm học 2015- 2016 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp
Hoa Huệ 5-6 tuổi với số cháu là 40. Là giáo viên trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ
ở độ tuổi này tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
- Trong những năm gần đây trường mầm non Lam Sơn được sự quan tâm
của phòng giáo dục và sự quan tâm của BGH nhà trường tạo điều kiện đầu tư về
cơ sở vật chất trường lớp khang trang.
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, ban ngành đoàn thể và hội cha
mẹ học sinh nên 100% trẻ MG trong độ tuổi đã đến trường, các cháu đi học
chuyên cần.
Bản thân tôi đã tốt nghiệp đại học sư phạm mầm non và cũng học hỏi
được nhiều kinh nghiệm giảng dạy, tạo môi trường học tập của các chị đi trước
nên cũng từ đó học tập được một số kinh nghiệm tạo môi trường mở cho trẻ hoc
tập .
* Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi trên thì trường mầm non Lam Sơn còn gặp rất
nhiều khó khăn
- Đồ dùng đồ chơi trong lớp còn hạn chế, kinh phí của nhà trường còn hạn
hẹp nên việc mua sắm nguyên vật liệu trang trí còn rất ít.
- Công việc của giáo viên bận rộn nên thời gian dành cho trang trí gặp rất
nhiều khó khăn.
- Mặc dù trẻ ở cùng một độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ không đồng
đều,một số trẻ kỹ năng giao tiếp chưa mạnh dạn, tự tin trước đám đông và trong
các hội thi kết quả còn thấp. Trẻ chưa chủ động tham gia các hoạt động.
- Công tác phối hợp với phụ huynh thu thập nguyên vật liệu trang trí lớp
nhưng thu hút được sự ủng hộ của phụ huynh rất ít.
- Việc trang trí lớp, tạo môi trường hoạt động cho trẻ chủ yếu là giáo viên
làm mà chưa lôi cuốn được trẻ tham gia bên cạnh đó các hình ảnh trang trí mới
chỉ là hình thức, mà chưa đưa trẻ vào hoạt động một cách thường xuyên và tích
cực.

7

17,5

Kết quả trên trẻ
Khá
TB
Số
Số
%
%
trẻ
trẻ

8

20

10

25

Chưa Đạt
Số
%
trẻ

15

37,5

trẻ hoạt động tích cực vào các góc và các hoạt động một ngày của bé, gây hứng
thú và sự chú ý cho trẻ.
Thực hiện đầy đủ các đợt chuyên đề. Ngoài ra tôi còn tranh thủ nghiên cứu
sách báo, sưu tầm các loaị tranh ảnh, xem các kênh truyền hình, truy cập mạng
để có vốn kiến thức được đầy đủ và phong phú hơn.
- Luôn có ý thức học hỏi những người đi trước, dự giờ, tham quan các lớp,
trường bạn nhằm trau dồi kiến thức, học những điều hay, điều mới lạ để thực
hiện dạy trẻ có hiệu quả nhất.
- Luôn có sự chuyển biến về mặt nhận thức, coi việc tự bồi dưỡng và học
tập là giải pháp có ý nghĩa quyết định đến việc nâng cao trình độ chuyên môn.

5


- Luôn có kế hoạch xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động phù hợp với độ
tuổi và mục tiêu giáo dục của chủ đề.
- Luôn sử dụng sản phẩm của trẻ vào việc thiết kế tạo lập môi trường hoạt
động trong lớp.
- Thường xuyên cung cấp vốn kinh nghiệm cho trẻ qua các buổi trò chuyện, thảo
luận, các buổi tham quan dã ngoại nhằm lôi cuốn trẻ tạo cho trẻ niềm say mê
khám phá và hứng thú hoạt động. Ví dụ: để thay đổi sự tập trung của góc hoạt
động đóng vai từ trò chơi gia đình sang trò chơi bệnh viện, hoặc tạo ra không
gian cho giờ ngủ trưa bằng cách di chuyển một số giá để đồ.
- Đặc biệt phải trang bị cho mình những kiến thức cơ bản như khi thiết kế các
góc hoạt động này giáo viên cần cần chú ý:
• Sắp xếp: những hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (hoạt động tĩnh xa
hoạt động động);
• Giới hạn không gian: chiếu, giá, đồ dùng;
• Nhiều góc sẽ ở trong phòng, nhiều góc sẽ ở ngoài trời;
• Kiểu lưu chuyển: chắc chắn rằng sự di chuyển qua lại trong phòng hay

* Sau đó tôi đã phối hợp với phụ huynh thu thập các nguyên vật liệu như: Tranh
ảnh, bìa lịch, quần áo cũ, vãi vụn của thợ may,các loại quần áo len, bì sác rắn,
tấm trải bàn bi A. Tôi đã tiến hành trang trí các góc trong lớp bằng những hình
ảnh con vật ngộ ngĩnh, có màu sắc đẹp mắt và những nguyên vật liệu do phụ
huynh đóng góp. Từ những việc làm thực tế trên phụ huynh thấy rõ, mặc dù
những chiếc quần áo cũ cứ tưởng trừng như là bỏ đi, nhưng với bàn tay khéo léo
sự cần mẫn,khả năng kết hợp hài hoà của những cô giáo MN nó đã trở thành
những sản phẩm vô cùng đẹp và có ích đối với trẻ thơ.Từ đó họ đã nhiệt tình
trong việc quyên góp cho lớp và nhà trường rất nhiều quần áo vãi cũ, khăn len,
tấm trải bàn bi A... để giáo viên có có được những nguyên vật liệu dễ làm nhiều
màu sắc mà hiệu quả sử dụng lại cao, phù hợp với tâm sinh lý và nhận thức của
trẻ.
Muốn tạo môi trường hoạt động trong lớp có hiệu quả thì bên cạnh việc chuẩn bị
của nhà trường của cô giáo cũng rất cần sự giúp đỡ tích cực của phụ huynh học
sinh. Chính vì vậy tôi đã xác định đây là một biện pháp vô cùng quan trọng ngay
từ đầu năm học tôi đã chú ý đến khâu tuyên truyền đối với phụ huynh về việc
tạo môi trường hoạt động cho trẻ.
Biết được trẻ lớp mình cần có kỹ năng chơi hơn nữa nên tôi đã tuyên truyền với
phụ huynh và nhờ phụ huynh kết hợp cùng với mình để giúp đỡ phát huy trí tích
cực cũng như khả năng sáng tạo trong hoạt động vui chơi.
Để làm được điều này tôi đã sử dụng bảng ghi rõ nội dung yêu cầu của chủ điểm
đối với trẻ, yêu cầu đối với phụ huynh cần giúp đỡ và đóng góp những gì mà ở
chủ điểm này cần có để hoạt động.;
VD: Với chủ điểm thế giới thực vật ở bảng tuyên truyền tôi đã ghi rõ trẻ đang
học chủ điểm ''thế giới thực vật'' chủ điểm này gồm có các góc chơi nghệ thuật,
học tập, thư viện, xây dựng, bán hàng, thiên nhiên. Yêu cầu phụ huynh giúp đỡ
đóng góp các nguyên vật liệu phục vụ cho chủ điểm sách báo cũ, vải vụn, len
vụn, bìa cứng. Thời gian để thực hiện chủ điểm là 3 tuần.
Khi thấy tôi viết bảng tuyên truyền như vậy phụ huynh đã sẵn sàng đóng góp
các nguyên vật liệu để giúp đỡ cô giáo, có nhiều phụ huynh khéo tay đã làm đồ

* Trang trí các góc hoạt động trong lớp phù hợp với tâm sinh lý của trẻ:
Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho
trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động
phong phú, đa dạng hơn. Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với
đồ vật và rèn luyện kỹ năng.
- Trong lớp tôi đã bố trí các góc như sau: Góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồn
ào
Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau và xa góc sách, góc xây

9


dựng tránh lối đi lại., góc thiên nhiên ở ngoài hiên…
- Các góc có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để bảo đảm an toàn và vận
động của trẻ.
- Tạo ranh giới giữa các góc hoạt động
Ví dụ : Sử dụng giá dựng đồ chơi quay lại tạo thành ranh giới cho góc
chơi. Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan
sát của giáo viên.
- Thay đổi vị trí các góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thích
hứng thú của trẻ.
- Đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung từng chủ
đề đang thực hiện
Ví dụ Khi thực hiện chủ đề “Gia đình” góc sách có thể đặt“ Thư viện của
gia đình bé” nhưng khi sang chủ đề “ thế giới thực vật” góc sách có thể đặt“
Thư viện của các loại cây”..
* Trang trí các góc mở:
- Trang trí phải linh hoạt, hấp dẫn và thay đổi nội dung theo từng chủ đề,
không dán cố định.
Ví dụ: Góc tạo hình dán những khung tranh vừa với tầm tay của trẻ đồng

tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển khai trò chơi, thu dọn và cất đồ chơi đúng quy
định.
- Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào
đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi quanh lớp,
chưa biết tên đồ chơi, vị trí đồ chơi và các chỗ để chơi vì vậy tôi phải giúp trẻ
biết nơi để các đồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu.
- Giới thiệu góc chơi nên tiến hành ngay đầu giờ chơi hoặc vào giờ sinh
hoạt chiều
- Khi trẻ đã quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì cứ mỗi đầu
chủ đề nên giới thiệu nội dung chơi của từng chủ đề ( từng chủ đề nhánh )
- Khi trẻ chơi cô phải bao quát trẻ, động viên, hướng dẫn những trẻ còn
nhút nhát. Cô có thể nhập vai chơi cùng trẻ để hướng dẫn trẻ chơi sáng tạo hơn
Ví dụ: Cô nhập vai cùng chơi với trẻ: “ Các bác ơi ! hôm nay chúng ta
xây công trình gì nhỉ ? theo tôi thì…… ” Từ đó cô hướng trẻ vào các hoạt động
có ý nghĩa và nội dung chủ đề phù hợp ….
- Trong giờ chơi luôn giáo dục trẻ chơi ngoan vui chơi đoàn kết, cùng
nhau sáng tạo, cất dọn đồ chơi gọn gàng ngăn nắp đúng nơi quy định.
- Ngoài giờ hoạt động góc cô nên khuyến khích trẻ hoạt động ơ mọi lúc
mọi nơi để trẻ khám phá hết những điều mới lạ xung quanh trẻ.
- Phải làm kí hiệu ở các góc để cho trẻ chơi tất cả các góc. Kí hiệu của trẻ
bằng số hoặc bằng chữ cái, bằng các hình ảnh phù hợp với từng góc chơi.

Tranh góc chơi xây dựng
2.4 Hiệu quả của việc tạo môi trường hoạt động học tập cho trẻ
* Kết quả đạt được sau khi đã áp dụng các biện pháp “tạo môi trường hoạt
động trong lớp, để phát huy tính tích cực cho trẻ MG 5” tuổi ở trường mầm non
12


Lam Sơn năm học 2015-2016 giữa học kỳ 2, đạt kết qủa như sau: Với


10

25

7

17,5

số trẻ

Chưa Đạt
Số
%
trẻ

3

7,5

- Trẻ có kỹ năng sử
2 dụng môi trường trong
40
28
70 6 15 5 12,5 1
2,5
lớp thành thạo.
- Trẻ hứng thú tham gia
3
40



Từ những việc làm trên bản thân tôi tự rút ra cho mình bài học kinh
nghiệm sau:
- Muốn tạo môi trường xung quanh lớp phong phú và có hiệu quả cao,
Giáo viên cần phải: tự học tự bồi dưỡng cho mình có một chuyên môn nghiệp vụ
và sự hiểu biết tâm sinh lý lứa tuổi của trẻ.
- Cần phải phối hợp với phụ huynh học sinh quyên góp các đồ dùng
nguyên vật liệu trang trí lớp, đồng thời phồi hợp chặt chẽ cách giáo dục trẻ giữa
gia đình và nhà trường.
- Trong quá trình trang trí lớp giáo viên nên phối hợp cùng trẻ để tìm tòi
các phương pháp thích hợp, có khoa học, sáng tạo linh hoạt qua các chủ đề.
- Nắm vững đặc điểm tâm sinh lý và khả năng nhận thức và kỹ năng hoạt
động của trẻ để lựa chọn phương pháp thích hợp.
- Đồ chơi, hình ảnh cách bố trí trong lớp phải phù hợp với độ tuổi và khả
năng phát triển của trẻ.
- Cải tiến đồ dùng, đồ chơi phải đẹp hấp dẫn, sáng tạo có tác dụng thu hút,
lôi cuốn trẻ, tạo cho trẻ niềm say mê, hứng thú học và hoạt động. Đồ dùng nhiều
loại, đa dạng và thay đổi thường xuyên.
- Cô hướng dẫn trẻ, tổ chức cho trẻ phải nhẹ nhàng, thoải mái, tránh gò ép.
Mặt khác có sự phối hợp với phụ huynh sưu tầm thêm các nguyên vật liệu để cô
và trò có nguồn vật liệu phong phú hơn trong quá trình trang trí lớp và cùng
nhau dạy trẻ. Tiếp tục thực hiện áp dụng những biện pháp trên, phát huy những
thành tích đã đạt được vào trong hoạt động thực tiễn, khắc phục những thiếu sót
trong quá trình thực hiện.
Dự giờ tham quan các lớp, trường bạn để tích luỹ kinh nghiệm cho bản thân
Tổ chức tốt các, hoạt động trong lớp, tạo môi trường học tập trong lớp
thân thiện, phù hợp, có khoa học.
- Thực hiện đúng đủ kế hoạch một ngày ở trường của bé, làm đồ dùng, đồ
chơi chu đáo.

15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non – Mai Thị Nguyệt Nga
(NXB Giáo dục 2009)
2. Tạp chí giáo dục mầm non.
3. Tài liệu hướng dẫn trang trí lớp học thân thiện của Bộ GD&ĐT.
4. Các thông tin sưu tầm từ các trang web, báo trí.
5. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên, xây dựng môi trường giáo dục “Lấy trẻ
làm trung tâm”.

16


MỤC LỤC
Trang
1. MỞ ĐẦU

1

1.1 Lý do chọn đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu

1

1.3. Đối tượng nghiên cứu

3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

14

5
7
9
10
11
12

3.1. Kết luận

15

3.2 Kiến nghị

15

17


SỞ GD&ĐT TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT TP THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG
TRONG LỚP ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC SÁNG TẠO
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON LAM