I. Đặt vấn đề.
1. Lý do chọn đề tài.
Mac xim Gooc Ki có nói: “con người với bản tính là nghệ sĩ. Bất cứ ở đâu và
lúc nào con người cũng muốn đưa cái đẹp vào cuộc sống ...”
Ngay từ buổi hoang sơ con người đã biết làm đẹp bằng cách vẽ nên người bằng
màu sắc sẵn có trong thiên nhiên, đeo lên người những sâu chuỗi bằng vỏ ốc, lông
chim.Biết chế tạo công cụ lao động bằng đá, đồng.Từ hình dáng thô sơ đến tiện dụng
thẩm mỹ. Cho đến ngày nay , trong cuộc sống hàng ngày từ ăn, mặc, ở, đi lại, giải trí,
giao tiếp và các phương tiện khác đều cần đẹp. Đó là nhu cầu thiết yếu của con
người. Cũng từ đó mỹ thuật gắn bó khăng khít với lịch sử phát triển loài người và
ngày càng đạt đến mức độ nghệ thuật cao.
Mac nói: “ muốn được thưởng thức về nghệ thuật thì trước tiên phải được giáo
dục về nghệ thuật “ Trong chiến lược phát triển con người một cách toàn diện, con
người phải được giáo dục về nghệ thuật thì mới đủ năng lực thụ cảm và sáng tạo nghệ
thuật. Ngoài yêu cầu học vẽ để giải trí về mặt thẩm mỹ, nâng cao trình độ hiểu biết về
nghệ thuật thì mỹ thuật còn gắn liền với các hoạt động thực tiễn. Dạy học sinh biết
yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên, con người, xã hội và cuộc sống quanh ta. Để học sinh có
ý thức giữ gìn nhà cửa, trường lớp, thôn xóm, phố phường, giữ gìn cảnh quan sung
quanh, bảo vệ môi trường thiên nhiên, biết yêu quý, bảo tồn những di sản văn hóa,
lịch sử, truyền thống đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc.
Thế kỷ 21 đất nước đang trên đà phát triển, mở cửa và hội nhập. Nhưng làm
thế nào để thế hệ trẻ hôm nay bắt kịp su thế phát triển của loài người mà vẫn giữ
được bản sắc văn hóa. Đây là trách nhiệm chung của các nghành, các cấp. Trong đó,
quan trọng nhất là nghành giáo dục.
Với kinh nghiệm giảng dạy, nhiều năm liền đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp
trường, cấp huyện. Tôi luôn tìm tòi những phương pháp nâng cao chất lượng dạy học.
Đứng trước tình trạng học sinh có biểu hiện ngày càng đi xuống về đạo đức, ăn mặc
lố lăng, lối sống lai căng. tôi nhận thấy việc giáo dục thẩm mỹ cho học sinh THCS là
việc quan trọng và cần thiết. Vì vậy tôi mạnh dạn bày tỏ một số quan điểm về: Giáo
dục thẩm mỹ thông qua giảng dạy phân môn vẽ tranh ở trường THCS..
2. Mục đích ngiên cứu.

6.2 Phương pháp đàm thoại pháp vấn.
- Trao đổi với cán bộ quản lý về thưc trạng giáo dục thẩm mỹ thông qua giảng dạy
mỹ thuật.
- Trao đổi với giáo viên trực tiếp giảng dạy.
- Đật câu hỏi với học sinh để kiểm tra mức độ nhận thức về thẩm mỹ thông qua môn
học mỹ thuật.
6.3 Phương pháp trắc nghiệm.
- Thực hiện qua một số tranh vẽ của học sinh
- Từ tranh đến nhận thức thẩm mỹ thực tiễn của học sinh.
6.4 Phương pháp phân tích tổng hợp.
Trên cơ sơ điều tra thực tế sẽ tổng kết một số kết quả cụ thể.
7. Phạm vi nghiên cứu.
- Môn mỹ thuật gồm có bốn phân môn là: vẽ tranh, vẽ trang trí, vẽ theo mẫu, thường
thức mỹ thuât. Đề tài không đi vào tất cả bốn phần môn đó. Đề tài chỉ đi sâu nghiên
cứu về giáo dục thẩm mỹ thông qua phân môn vẽ tranh.
- Đối tượng nghiên cứu đề tài là đối tương học sinh lớp 8A1, 8A2 trường THCS
Thạch lập. Năm học 2014 - 2015.

II. Nội dung
2


Chương 1: Cơ sơ lý luận của việc giáo dục thẩm mỹ cho học sinh THCS
1.1 Mục tiêu của môn mỹ thuật ở trường THCS
Môn mỹ thuật ở trường THCS không nhằm đào tạo sáng tác hay những người
chuyên làm về mỹ thuật mà nhằm giáo dục thẩm mỹ cho học sinh là chủ yếu. Tạo
điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen va thưởng thức cáiđẹp. Tập tạo ra cái đẹp
và vận dụng vào sinh hoạt học tập hàng ngày.
Môn mỹ thuật ở trường THCS góp phần nâng cao hơn năng lực quan sát, khả
năng tư duy hình tượng và khả năng sáng tạo của các em với một phương pháp làm

và luôn có thói quen tạo ra cái đẹp ngay trong chính bản thân, cử chỉ, lời ăn tiến nói,
giao tiếp ứng sử.Với cộng đồng xã hội.
3


Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh THCS thông qua môn vẽ tranh là giúp học
sinh hiểu về cái đẹp, sống, làm việc theo cái đẹp. Các em hào hứng học tập, luôn có
ý thức vươn tới cái đẹp. Đó chính là mong muốn của toàn xã hội.
Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh là một lĩnh vực rộng lớn và phức tạp. Nó đòi
hỏi có sự tác động của nhiều môn học.Trong đó môn mỹ thuật bằng ngôn ngữ tạo
hình độc đáo chiếm một vị trí quan trọng.
1.3 Tầm quan trọng của môn mỹ thuật đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho học
sinh THCS.
Bác Hồ từng căn dặn chúng ta “ Mỗi con người đều có cái thiện và cái ác ở
trong lòng. Ta phải biết làm phần tốt của con người nảy nở như hoa mùa xuân và
phần xấu bị mất dần đi..
ở đây cái đẹp - xấu của con người và hiện thực được nằm trong phạm trù thẩm
mỹ. Mỹ thuật là một trong những con đường làm phong phú thêm sự tiếp xúc của
con người với hiện thực. Giáo dục thẩm mỹ thông qua việc dạy mỹ thuật chính là
khai thác yếu tố tình cảm để giáo dục con người. Vì một điều quan trọng là “Có tài
mà không có đức thì là người vô dụng.Có đức mà không có tài thì làm viêc gì cũng
khó.. ( Hồ Chí Minh )
Môn mỹ thuật đưa vào nhận thức của các em kho tàng to lớn bất tận những tình
cảm tốt đẹp đối với cha mẹ, bạn bè, các anh hùng liệt sĩ.cuộc sống xung quanh.
Bằng cách đó mỹ thuật nhân đạo hóa con người, làm cho tình cảm của họ phát
triển đẹp đẽ hơn.Đó chính là mặt cảm xúc giáo dục thẩm mỹ của nghệ thuật.
Mỹ thuật truyền tải nội dung giáo dục thẩm mỹ thông qua ngôn ngữ của nghệ
thuật tạo hình như: Màu sắc, đường nét, hình khối, không gian.Giáo dục thẩm mỹ
thông qua giáo dục mỹ thuật chủ yếu là giáo dục nhận thức
thể hiện cụ thể qua tranh vẽ.

quan, tập tục, truyền thống đã tạo nên ở con người những đặc điểm khác nhau. Như
giọng nói, màu da, nét tính cách, sâu sắc hơn là vấn đề nhận thức.Từ đó đã tạo nên
diện mạo văn hoá khác nhau để trở thành bản sắc dân tộc của mỗi vùng.
Không nằm ngoài quy luật chung ,học sinh ở Thạch lập cũng có những nét
riêng độc đáo về nhiều mặt, mà ở đây trong phạm vi bài viết chỉ đề cập tới vấn đề
nhận thức thẩm mỹ của học sinh với hoàn cảnh thực tế địa phương.
Thạch lập là huyện miền núi có các dân tộc sinh sống như người Mường,
người Dao và người Kinh. Mỗi dân tộc đều mang đậm bản sắc văn hoá cùng phong
tục độc đáo.
Từ nhỏ khi chưa cắp sách tới trường các em đã được lớn lên trong tiếng cồng
chiêng rộn rã của người Mường, được tham gia vào những đêm hội tết nhảy của
đồng bào Dao, ngắm dãy núi trùng điệp .từ mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa con
người với con người trong cộng đồng được hoà quyện với thiên nhiên hùng vĩ .Đây là
điều kiện thuận lợi ban đầu để tạo nên một nét đẹp trong cảm thụ thẩm mỹ của các
em.
Môi trường sống đó chính là cái nôi quý giá nuôi dưỡng nguồn cảm xúc mạnh
mẽ để các em có khả năng cảm thụ, rung động trước những cái đẹp muôn màu ở xung
quanh. Từ đó tạo ra những giá trị thẩm mỹ cho cuộc sống.
Trên đây là những điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục thẩm mỹ cho các em.
Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại không ít những hạn chế gây khó khăn cho mục tiêu
chính của môn học.
Thạch lập là một huyện miền núi nghèo xa trung tâm thành phố. Học sinh thiếu
thông tin, sự giao lưu với các hoạt động lớn của đất nước. Những cái đẹp mang tính
khách quan, cảm thụ quanh năm cũng trở nên nhàn chán. Thông tin đến các em ở mỗi
trường, mỗi địa phương cũng ở nhiều mức độ khác nhau.Vì lẽ đó nhận thức thẩm mỹ
của các em cũng có độ chênh lệch với các bạn miền suôi.
2.3 Thực trạng học tập bộ môn mỹ thuật ở trường Thạch lập
Học sinh học mỹ thuật chưa có nề nếp từ tiểu học. Kiến thức chưa có hệ thống,
ít được thăm quan danh lam thắng cảnh và bảo tàng.Vì thế hiểu biết về mỹ thuật, về
cái đẹp hầu như các em chưa có, nên không kích thích các em học tập.

20
11
55
09
45
0
0
0
0
8A2
25
0
0
03
12
14
56
08
30
Tổng
45
11
24,44
12
26,67
14
31,11
08
17.77
Căn cứ vào bảng số liệu ta thấy.



tập, liên hệ thực tế cuộc sống.Trong đó giáo viên nhấn mạnh vấn đề liên hệ thực tiễn
với cuộc sống trong giáo dục thẩm mỹ là quan trọng hơn cả. Vì tri thức của môn học
đều từ cuộc sống và phải trở lại phục vụ cuộc sống. Liên hệ bài dạy với địa phương
làm cho giờ học sinh động gần gũi.Tạo cho học sinh sự liên tưởng gây thói quen quan
sát, so sánh, móc nối giữa cái đang học với cái đang có, hướng các em đi tìm những
điều tốt đẹp. Để vận dụng phương pháp này có hiệu quả, đòi hỏi giáo viên phải có tri
thức rộng, tổng hợp, hiểu về địa phương.
Phương pháp này giúp học sinh tự bổ sung nhận thức và phát huy óc tưởng
tượng,tăng khả năng sáng tạo cho các em.Vì đây là chất men tạo nên cái mới, cái
hoàn thiện.
Tìm ra mối quan hệ giữa bài học và thực tiễn từ đó phân tích mối quan hệ giữa
bài học và cuộc sống, tìm ra ý nghĩa giáo dục cho con người.
3.2 Quy trình tìm hiểu các nội dung tích hợp giáo dục thẩm mỹ trong phân môn
vẽ tranh.
3.2.1. Nội dung 1
Thể hiện tình cảm yêu thương với cha mẹ, thầy cô, bạn bè, trường lớp.
a. Lớp 6
-Tiết 7 : Đề tài học tập.
Mục tiêu : Thông qua bài vẽ học sinh thể hiện được tình cảm đối với
trường, lớp, bạn bè và thầy cô.
Giáo viên gợi ý cho học sinh vẽ về các hoạt động cùng học với bạn, học trên
lưng trâu khi ra đồng, giờ học trên lớp.Các hoạt động gắn liền với
thực tiễn.
-Tiết 27: Đề tài mẹ của em
Mục tiêu: học sinh thể hiện tình yêu thương, quý trọng cha mẹ.
Giáo viên gợi ý cho học sinh nhớ lại các công việc mà mẹ thường làm hàng ngày.
Những việc làm , hành động nào của mẹ làm em xúc động nhất.
b.lớp 8

Giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh về tai nạn giao thông và hình ảnh về
việc chấp hành luật an toàn giao thông.
Vì là địa phương miền núi, chưa có hệ thống báo hiệu đèn đường nên giáo viên trình
chiếu một số bộ phim ngắn về việc chấp hành an toàn giao thông ở các thành phố lớn
để các em hiểu và dễ dàng chọn nội dung phù hợp khi thể hiện tranh.
-Tiết 34.Hoạt động trong những ngày hè.
Mục tiêu: Hướng học sinh đến những hoạt động bổ ích và có ý nghĩa
trong những ngày nghỉ hè.
Giáo viên gợi ý học sinh nhớ lại các hoạt động đã làm trong dịp hè như: hái chè giúp
cha mẹ, trông em, học nhóm, sinh hoạt hè... các em chọn ra hoạt động mình yêu thích
nhất.
3.2.4. Nội dung 4
Thể hiện tình yêu quê hương , đất nước, lòng tự hào , dân tộc.
a.lớp 6
Tiết 23: Đề tài ngày tết và mùa xuân.
Mục tiêu: học sinh hiểu về bản sắc văn hóa , phong tục tập quán ở
mỗi miền quê.
Giáo viên: gợi ý cho học sinh vẽ về các nội dung gần gũi như cùng gia đình gói bánh
trưng, đi chợ hoa...
Tiết 33-34:Đề tài quê hương em.
Mục tiêu: Thể hiện tình yêu đối với quê hương đất nước.
Giáo viên gợi ý cho học sinh có thể vẽ về phong cảnh của quê em , vẽ về những hoạt
động đang diễn ra trên quê như những buổi hái chè trên lương, chăn trâu trên đồng...
b.lớp 7
Tiết 32. Đề tài trò chơi dân gian
Mục tiêu :học sinh có thể ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc qua
các trò chơi dân gian ở các vùng miền
Giáo viên : gợi ý các trò chơi dân gian mà học sinh tham gia. Kéo co, nhảy dây, chơi
chuyền , ném còn..Thông qua tranh hướng học sinh tới các trò chơi lành mạnh, bổ
ích.


“Gia đình 1.

“Gia đình 2.

9


“Cô giáo em.

Một bức tranh về đề tài cô giáo- người mẹ hiền gần gũi thân thương và hết
lòng với học sinh . Hay mái trường thân thuộc nằm dưới nép mình dưới những tán lá
xanh.

“Trường tôi.

Các bạn cũng khó có thể quên được kỷ niệm của những giờ ra chơi cùng bạn
bè đá cầu, chơi trò “ rồng rắn lên mây.

“ Giờ ra chơi.

10


Và đây, không khí náo nhiệt của những phiên chợ quê mà các bạn từng có dịp
tham gia.

Chợ quê 1

Chợ quê 2

‘Mùa hè.

Một phong cảnh núi non trùng điệp, những ngôi nhà nép mình dưới chân núi.
Các thửa ruộng bậc thang uốn cong như những cung đàn.
“Buổi sớm trên quê hương.

“ Bình yên.
12


“Đường vào làng.

Tất cả các bức tranh của các em đều rực rỡ sắc màu, rộn ràng niềm vui như
tiếng cồng chiêng của dân tộc Mường. Phải rung động một cách sâu sắc các em mới
có thể vẽ ra được những bức tranh như vậy.
Trên đây là một số bức tranh sau khi tôi áp dụng đề tài. Kết quả điều tra cụ thể bằng
số liệu như sau.
Qua điều tra kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài như sau
Trước khi thực hiện đề tài

Sau khi thực hiện đề tài

Lớp

Sĩ số

Giỏi

Khá


15

5

0

0

8A2

25

0

03

14

08

8A2

25

14

11

0


thực và khách quan việc dạy và học ở lớp 8A1 và 8A2 . Thực tế trong quá trình giảng
dạy tôi đã thực hiện nghiêm túc cuộc vận động hai không và mục tiêu năm học 2014–
2015.
Kết quả trên đây là một khích lệ lớn đối với cả thầy và trò sau khi thực hiện đề
tài.

13


III. Kết luận và đề xuất
1. Kết luận:
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục toàn diện con người cho đất nước, từ nhiệm vụ
phải giáo dục thẩm mỹ cho thế hệ trẻ để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiến lên,
đậm đà bản sắc dân tộc, tương xứng với thời đại . Từ mục tiêu cao cả là giáo dục con
người có thẩm mỹ tốt. Việc giảng dạy mỹ thuật nhằm mục tiêu giáo dục con người có
tầm quan trọng trong các trường trung học cơ sở.
Những khả năng bước đầu về quá trình giáo dục thẩm mỹ trong trường trung
học cơ sở có phát huy được hết hay không còn phụ thuộc điều kiện khách quan, chủ
quan của môi trường giáo dục.Nhưng có một điều cần khẳng định- nhà trương phổ
thông là nơi đào tạo ra nền móng tốt đẹp . Định hướng, nuôi dưỡng và phát triển
nhận thức thẩm mỹ cho các em. Đây là khởi đầu quan trọng để các em tiếp tục tu
dưỡng và rèn luyện để trở thành những con người hoàn thiện.
Xác định vấn đề quan trọng như vậy các nhà giáo dục, các thầy cô giáo, các
bậc phụ huynh hãy cùng phối hợp để tạo lên môi trường thẩm mỹ để giáo dục thẩm
mỹ cho các em, khơi gợi những điều tiềm ẩn trong con người các em để các em phát
huy năng lực nhận thức thẩm mỹ của mình từ những bước đi ban đầu.
2.Những đề xuất và kiến nghị:
2.1.Đối với trường:
- Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện tốt cho việc giảng dạy phân môn mỹ thuật
như: xây dựng phòng đa năng , trang bị đồ dùng dạy học đầy đủ, có chính sách