SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC
TUYÊN TRUYỀN, PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC
LÁ CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TRIỆU SƠN 2

Người thực hiện: Lê Văn Thân
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm


THANH HOÁ, NĂM 2017

A. MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Thuốc lá là nguy cơ gây tác hại lớn đối với sức khoẻ con người và là
nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới. Việt Nam là một
trong 15 nước có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao trên thế giới, tỉ lệ
này ngày càng tăng và trẻ hóa[1]. Số người chết vì các bệnh liên quan tới tác hại
của thuốc lá gấp nhiều lần số người chết vì tai nạn giao thông hàng năm. Thế
nhưng đa phần những người hút thuốc lá, thuốc lào ( gọi tắt là thuốc lá) vẫn mơ
hồ về tác hại thực của nó. Đặc biệt là học sinh, sinh viên chưa nhận thức đúng về
tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ.
Hiện nay hút thuốc lá và các căn bệnh do thuốc lá gây ra là rất nghiêm
trọng, nó không chỉ gây ra cho người hút mà còn ảnh hướng rất lớn đến người
xung quanh. Các bệnh tật của nó gây ra không chỉ là các bệnh cấp tính do độc
hại mà còn là các bệnh mãn tính. Tích lũy các chất độc hại từ thuốc lá gây rối

thuốc lá. Thông qua bài học giúp cho học sinh biết được thành phần trong thuốc
lá rất có hại cho sức khỏe con người. Học sinh phải biết mình cần làm những
việc gì và hành động để phòng ngừa hút thuốc lá cho bản thân và những người
khác. Từ đó, tuyên truyền cho mọi người không nên hút thuốc lá để bảo vệ chính
mình và mọi người xung quanh.
Đề tài nhằm mục đích chia sẻ với đồng nghiệp, đặc biệt là giáo viên chủ
nhiệm, phương pháp dạy học lồng ghép giáo dục tác hại của thuốc lá cho học
sinh thông qua các tiết sinh hoạt lớp và các buổi tổ chức sinh hoạt tập thể của
nhà trường.
Đáp ứng chủ chương của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo về việc vận dụng kiến
thức liên môn, các kỹ năng sống để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho
học sinh trung học phổ thông.
Tuyên truyền phổ biến và thực hiện các quy định của Luật Phòng, chống
tác hại của thuốc lá (PCTHTL). Ngày 18/6/2012, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp
thứ 3 đã thông qua Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và có hiệu lực thi
hành từ ngày 01/5/2013, trong đó quy định về các biện pháp giảm nhu cầu sử
dụng thuốc lá, các biện pháp kiểm soát nguồn cung cấp thuốc lá và các điều kiện
bảo đảm để phòng, chống tác hại của thuốc lá [2]. Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số
56/CT-BGDĐT ngày 02/10/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc
tăng cường công tác phòng chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) trong ngành giáo
dục và Quy định về công tác PCTHTL trong ngành giáo dục ban hành kèm theo
Quyết định số 3323/QĐ-BGDĐT ngày 13/8/2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và
Đào tạo. Đồng thời hưởng ứng ngày thế giới không thuốc lá (31/5) và tuần lễ
Quốc gia không thuốc lá (25/5 - 31/5/2013)[3].
III. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
Một số kinh nghiệm trong công tác tuyên truyền, phòng chống tác hại của
thuốc lá cho học sinh trường trung học phổ thông Triệu Sơn 2
IV. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu lí luận công tác tuyên truyền của nhà trường, của tất cả giáo
viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng về giáo dục kỹ năng, nhận

đã đưa việc rèn luyện kỹ năng sống nói chung và đang dần đưa việc giáo dục về
tác hại của thuốc lá nói riêng vào công tác giáo dục, vì nhận ra tầm quan trọng,
thiết yếu của nó. Thầy cô giáo phải là người trực tiếp quan tâm và giáo dục để
nâng cao ý thức của học sinh trong các bài giảng của mình. Vai trò của nhà
trường là vô cùng to lớn trong việc phát triển con người. Vì thế, tập trung vào
giảng dạy, thực hành kỹ năng sống hẳn là công việc không thể thiếu, nhất là
cung cấp cho các em kiến thức liên quan đến tác hại thuốc lá.
Nhiệm vụ của nhà trường cũng như giáo viên là cần có những hành động,
biện pháp hiệu quả đồng thời trong công tác giảng dạy, phải tích cực lồng ghép
vào các bài dạy để học sinh nhận thức được tác hại của thuốc là.
1.2. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác tuyên truyền, phòng
chống tác hại của hút thuốc lá cho học sinh
GVCN là người sát cánh cùng những thăng trầm của học sinh, phát triển
con người cả về thể chất lẫn tinh thần, kỹ năng sống, định hướng các em hướng
tới tương lai. Vì vậy vai trò, trách nhiệm của người GVCN trong việc giáo dục
kỹ năng sống nói chung và giáo dục học sinh nhận thức được tác hại của thuốc
lá nói riêng cần được thường xuyên lồng ghép vào các buổi sinh hoạt lớp, sinh
hoạt 15 phút đầu giờ.... Tăng cường cung cấp thông tin về tác hại của hút thuốc

4


lá giúp các em nắm bắt được tình hình để ý thức sâu sắc được mối hiểm họa từ
thuốc lá gây ra.
Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về tác hại của thuốc lá dành cho học sinh.
Việc tự tìm tòi, thu thập thông tin sẽ giúp các em nhớ lâu, ý thức sâu sắc hơn
tầm quan trọng của vấn đề.
Kết hợp với Đoàn thanh niên xây dựng kế hoạch hành động thiết thực
nhằm tuyên truyền, giáo dục cho học sinh nhận thức được tác hại của thuốc lá,
thông qua các buổi ngoại khóa, buổi sinh hoạt tập thể,...

2.1.4. Các chất gây ung thư
Trong khói thuốc lá có khoảng 70 chất trong số đó gồm cả các hợp chất
thơm có vòng đóng như Benzopyrene, Nitrosamine có tính chất gây ung thư.
2.2. Tác hại của thuốc lá
2.2.1. Tác hại về sức khỏe
Một người hút 01 điếu thuốc tức là đã tự mình làm mất đi 5,5 phút cuộc
sống. Tuổi thọ trung bình của người hút thuốc ngắn hơn so với người không hút
thuốc từ 05 đến 08 năm. Hút thuốc làm tăng tỷ lệ tử vong từ 30 đến 80%, (chủ
yếu là do các bệnh ung thư phổi) [12].
2.2.1.1. Nguy cơ mắc các bệnh ung thư
Một nghiên cứu ở Mỹ về sự liên quan giữa sử dụng thuốc lá và ung thư đã
được tiến hành, ước tính rằng khoảng một phần ba trong tổng số người chết vì
ung thư liên quan tới sử dụng thuốc lá. Thuốc lá gây ra xấp xỉ 90% tổng số
người chết vì ung thư phổi. Chỉ khoảng 13% bệnh nhân ung thư phổi sống sót
sau 5 năm. Tỉ lệ chết do ung thư phổi ở nam giới có hút thuốc cao gấp 22 lần so
với nam giới không hút thuốc[13].
Ngoài ra hút thuốc lá còn gây ung thư ở nhiều các phần khác như họng,
thanh quản, thực quản, lưỡi, tuyến nước bọt, môi, miệng, họng, tuyến tuỵ, thận,
bàng quang, ruột, trực tràng, bộ phận sinh dục...

Hình [5]
2.2.1.2. Ảnh hưởng của thuốc lá đến chức năng phổi

6


Hệ thống hô hấp có một số hàng rào bảo vệ để chống lại các bệnh. Quá
trình lọc ở đường hô hấp trên giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus và các chất gây
kích thích từ ngoài vào trong phổi. Khí quản và tổ chức phổi sản xuất ra chất
nhầy giúp cho việc lấy và mang các chất bẩn ra ngoài. Hỗn hợp chất nhầy và

loại bệnh đường ruột mạn tính khác, viêm đại tràng. Những trẻ nhỏ tiếp xúc với
khói thuốc thì nguy cơ bị loét đại tràng tăng gấp 2 lần so với trẻ không tiếp xúc.
2.3. Tác hại về kinh tế
Thuốc lá không chỉ có tác hại gây ra bệnh, thuốc lá còn gây thiệt hại kinh
tế rất lớn cho xã hội. Mỗi tháng, một người có hút thuốc ở Việt Nam chi gần
700.000 đồng cho thuốc lá (những người hút thuốc lá lâu năm hoặc hút trung
bình từ 20 – 30 điếu/ngày).
7


Với 12 triệu người hút, một năm chúng ta tốn hơn 8.200 tỷ đồng cho mặt
hàng này. Trong khi số tiền đó đủ để mua lương thực nuôi sống 10,6 triệu
người.Thêm nữa, một khảo sát gần đây cho thấy, chi tiêu cho thuốc lá ở nước ta
cao gấp 3,6 lần phí tổn học hành, gấp 2,5 lần mức chi cho quần áo và gần gấp
đôi mức chi cho khám chữa bệnh. Ngoài tổn thất do chi mua thuốc hút, số tiền
khám chữa bệnh chỉ cho 3 bệnh trong số 25 căn bệnh do thuốc lá gây ra là 2304
tỷ đồng/năm. Các tổn thất chưa tính được do sử dụng thuốc lá bao gồm chi phí
điều trị 22 bệnh còn lại.
Nói tóm lại, thuốc lá gây ra nhiều tác hại ảnh hưởng đến kinh tế, sức khỏe
của cá nhân và của cộng đồng. Cái vòng luẩn quẩn nghèo đói - thiếu hiểu biết hút thuốc - bệnh tật, ... sẽ không bao giờ kết thúc nếu thuốc lá chưa được loại trừ
ra khỏi cuộc sống người dân.
2.4. Tác hại của thuốc lá tới môi trường
Hút thuốc là nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm không khí trong nhà, nơi
làm việc, trường học, nơi công cộng... và ngoài trời do khói thuốc thải ra ngoài
không khí hàng ngàn chất hóa học độc hại. Ngoài tác hại đối với sức khỏe thì
thuốc lá cũng góp phần không nhỏ vào việc hủy hoại môi trường. Các đầu mẩu
thuốc lá và vỏ bao sau khi sử dụng sinh ra một khối lượng rác thải lớn; ước tính
mỗi năm có tới 4.500 tỷ đầu lọc thuốc lá thải ra ngoài môi trường. Không chỉ là
rác thải bẩn, đầu lọc thuốc lá còn gây hại cho các sinh vật dưới nước nếu bị bỏ
lại trên bãi biển, sông, hồ hoặc trôi xuống cống thoát nước vì phải mất từ 5 - 7

Nam chết do sử dụng thuốc lá con số này sẽ tăng lên thành 70.000 ca/năm, nhiều
hơn số người chết do HIV/AIDS, lao, tai nạn giao thông và tự tử cộng lại [15].

2. Thực trạng hút thuốc lá hiện nay của học sinh
Dạo quanh các quán nước gần các trường trung học, chúng ta có thể bắt gặp
cảnh học sinh tụm 3, tụm 5 phì phèo điếu thuốc. Các em xem hút thuốc lá như
một thú vui, thứ tiêu khiển vô hại. Nhưng các em đâu biết rằng tương lai của các
em đang mờ tàn dần theo khói thuốc. Đốt thuốc cũng chính là đốt sức khỏe
tương lai của các em.

9


Ảnh học sinh nữ hút thuốc [7]

Ảnh học sinh hút thuốc lá [8]

10


Ảnh học sinh hút thuốc lào [9]
Một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến tình trạng hút thuốc lá ở học
sinh ngày càng tăng cao là do môi trường. Các em thường bị bạn bè lôi kéo,
muốn chứng tỏ mình là người biết “chơi”, ảnh hưởng bởi kết quả học tập, gia
đình… Cũng vì tò mò muốn biết xem hút thuốc lá cảm giác sẽ như thế nào. Với
tâm lý hút vài điếu sẽ không bị nghiện và dần dần trở thành thói quen không bỏ
được.
Các em rất dễ dàng mua thuốc lá ở bất cứ chỗ nào tại thành thị, vùng nông
thôn. Vì hệ thống bán hàng và phân phối sản phẩm, đặc biệt là việc bán lẻ ở các
quán cà phê, các tiệm và các tủ thuốc lá ở ven đường ngày càng phổ biến. Ngoài

trách nhiệm giáo dục của nhà trường, của giáo viên chủ nhiệm, đội ngũ cán bộ
giáo viên chính là khâu quan trọng nhất.
3.2. Về phía học sinh
Thực trạng học sinh ít được tiếp xúc với thực tế nên chưa thấy hết mức độ
nghiêm trọng của thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe mang đến cho mình và mọi
12


người. Thường hay đua đòi, thấy bạn hút mình cũng hút theo, thấy người lớn hút
cũng học theo ....
Hầu hết học sinh trường THPT Triệu Sơn 2 là con em gia đình nông thôn
nghèo, điều kiện kinh tế còn thiếu thốn khó khăn, bên cạnh đó nhận thức của đa
số phụ huynh học sinh về tác hại của việc hút thuốc lá, thuốc lào đến sức khỏe
con người là rất thấp. Phần lớn mỗi trong gia đình học sinh đều có ít nhất 1
người hút thuốc là và có điếu cày trong gia đình. Nên học sinh thường hay làm
theo " thấy người lớn hút mình cũng hút theo cho biết ".
Các em ít được tiếp cận tới một số nguồn thông tin như báo trí, mạng
internet ... nên ý thức về tác hại của thuốc lá chưa cao.
Trường THPT Triệu Sơn 2 được đóng trên địa bàn gần khu dân cư, nhiều
quán ven đường nên việc người lớn hút thuốc và mua bán thốc lá thường xuyên
và phổ biến. Vì vậy ý thức về tác hại của việc hút thuốc lá là rất cần thiết.
III. Các giải pháp hạn chế hút thuốc lá
1. Giải pháp 1. Nâng cao ý thức của người dân
Đa dạng hóa các hoạt động truyền thông về tác hại của thuốc lá, chú trọng
tuyên truyền mạnh ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Đẩy mạnh các hình thức truyền
thông trực tiếp về tác hại của thuốc lá cho lực lượng vũ trang, công an, cán bộ
công chức, công nhân, học sinh, sinh viên: nói chuyện chuyên đề, toạ đàm…
Đội ngũ trí thức phải là những người tích cực trong công tác tuyên truyền về tác
hại thuốc lá, chấp hành tốt quy định không hút thuốc lá tại nơi làm việc, nơi
công cộng, đi đầu trong phong trào bỏ thuốc lá và vận động mọi người bỏ hút

bán thuốc lá phía ngoài cổng trường học. Phối hợp với cơ sở y tế tại địa phương
để hỗ trợ, tư vấn và cai nghiện thuốc lá cho người hút thuốc.
Khuyến khích giáo viên dạy học lồng ghép giáo dục học sinh nhận thức
tác hại của thuốc lá trong các tiết học ở nhiều môn học khác nhau để nâng cao
nhận thức cho học sinh.
3. Giải pháp 3. Tăng cường vai trò của GVCN, GVBM và các tổ chức đoàn
thể trong công tác tuyên truyền, phòng chống tác hại của thuốc lá
Đoàn thanh niên tổ chức những buổi sinh hoạt ngoại khóa, chào cờ, hoăc
sân khấu hóa. Đồng thời tổ chức các hoạt động thu hút học sinh tham gia tuyên
truyền phòng chống tác hại của thuốc lá để mỗi học sinh là một tuyên truyền
viên về phòng chống tác hại của thuốc lá đến bạn bè người thân mình.
Giáo viên bộ môn lồng ghép giáo dục học sinh nhận thức tác hại của
thuốc lá trong các tiết học khác nhau để nâng cao nhận thức cho học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm quán triệt nội qui của nhà trường về cấm học sinh
hút thuốc lá từ đó đưa vào xếp loại hạnh kiểm đạo đức học sinh. Thông qua các
tiết sinh hoạt, 15 phút đầu giờ giáo viên chủ nhiệm đẩy mạnh tuyên truyền cho
học sinh hiểu được những tác hại và cách bỏ thuốc là, cung cấp cho các em các
kỹ năng từ chối hút thuốc lá và có ý thức “nói không với thuốc lá”. Nghiêm khắc
sử phạt học sinh vi phạm để làm gương gửi thông báo vi phạm về gia đình và hạ
bậc xếp loại hạnh kiểm. Phối hợp chặt chẽ với gia đình quản lý theo dõi học sinh
không bước đến con đường hút thuốc. Nếu học sinh lỡ nghiện thuốc thì phải tìm
đủ mọi cách để học sinh cai nghiện tránh chấn động tinh thần.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
1. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường
1.1. Đối với hoạt động giáo dục
Góp phần đổi mới trong công tác giáo dục nhận thức tác hại thuốc lá cho
học sinh. Chất lượng hoạt động giáo dục được nâng cao, học sinh được rèn
luyện nhiều kỹ năng và tuyên truyền nhiều thông tin bổ ích, trong đó có thông
tin về tác hại của thuốc lá. Thúc đẩy hoạt động giáo dục lên một tiến trình mới

2. Hiệu quả của SKKN đối với học sinh
Qua các nội dung tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá, trong các
buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt tập thể đều được học sinh ủng hộ. Các
em chăm chú lắng nghe, thảo luận, nêu câu hỏi, đưa ra nhiều tình huống và giải
quyết các tình huống một cách sôi nổi, hào hứng,…
Sau khi tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá cho học sinh. Đã thu
được kết quả rất tốt là trong các buổi sinh hoạt liên hoan, cuộc vui các em không
còn hút thuốc lá và luôn nêu cao khẩu hiệu “Nói không với thuốc lá”.
Cùng với việc thực hiện “Nói không với thuốc lá”, các em còn tuyên
truyền cho gia đình và người thân, ban bè hiểu tác hại của thuốc lá.
Để kiểm chứng đề tài, sau khi tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc
lá cho học sinh, tôi kiểm tra học sinh 5 phút bằng hình thức trắc nghiệm khách
quan ( đề và đáp án ở phụ lục ), nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá,
ở hai lớp 12 trường THPT Triệu Sơn 2, lớp 12A5 được áp dụng đề tài còn lớp
12A1 không áp dụng đề tài.
15


Kết quả thống kê lớp 12A1 không áp dụng đề tài:

Lớp

12A1

Nhận thức tác hại của việc hút thuốc lá

Sĩ
số

Tốt


4,55

8

18,18

12

27,27

14

31,82

8

18,18

44

Kết quả thống kê lớp 12A5 áp dụng đề tài:

Lớp

12A5

Nhận thức tác hại của việc hút thuốc lá

Sĩ

%

15

33,33

20

44,44

10

22,23

0

0

0

0

45

Qua kết quả kiểm tra cho thấy, lớp áp dụng đề tài thì nhận thức của học
sinh về tác hại của việc hút thuốc lá có % tốt và % khá cao hơn so với lớp không
áp dụng đề tài. Như vậy, “Một số kinh nghiệm trong công tác tuyên truyền,
phòng chống tác hại của thuốc lá cho học sinh trường trung học phổ thông
Triệu Sơn 2” đã mang lại kết quả cao trong việc giáo dục nhận thức của các em.


các em tuyên truyền cho gia đình và người thân hiểu tác hại của thuốc lá.
II. Bài học kinh nghiệm
Thuốc lá là nguyên nhân gây nên nhiều bệnh tật và tử vong nhưng hoàn
toàn có thể phòng ngừa được nếu mọi người thực hiện nghiêm theo những quy
định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Thiết lập môi trường không có
khói thuốc lá đã được chứng minh là cách tiếp cận đơn giản, hiệu quả để dự
phòng phơi nhiễm và tác hại liên quan đến thuốc lá. Do vậy, chung tay xây dựng
môi trường không khói thuốc lá là biện pháp hiệu quả để bảo vệ mọi người
không tiếp xúc với khói thuốc lá.
GVCN nên kết hợp lồng ghép hoạt động giáo dục nhận thức tác hại của
thuốc lá vào các hoạt động ngoại khoá của nhà trường. Mỗi học sinh sẽ được
trang bị kiến thức về tác hại của thuốc lá
Ngoài việc rèn luyện kỹ năng sống lồng ghép trong các giờ dạy trên lớp,
học sinh còn được nhà trường tuyên truyền vào các buổi ngoài giờ, các buổi
chào cờ, ngoại khoá và cần phải tuyên truyền thường xuyên cho tất cả giáo viên,
học sinh.
III. Kiến nghị, đề xuất
Với các cấp quản lí: Quan tâm hơn nữa đến công tác tuyên truyền, giáo
dục kỹ năng, giúp học sinh nhận thức được tác hại thuốc lá, tiến hành dần từng
bước việc phổ biến quy định của pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá.
Đồng thời, cơ quan chức năng cũng nên tuyên truyền mức xử phạt đối với
những vi phạm nhằm tạo ra sự chuyển biến về nhận thức trong cộng đồng.
Với các đoàn thể trong nhà trường: Cần sự hợp tác, hỗ trợ của đoàn thể
trong nhà trường trong công tác giáo dục nhận thức được tác hại thuốc lá cho
học sinh.

17


Với giáo viên: Cần được trang bị kinh nghiệm, kỹ năng, kiến thức nói trên

18


- nguồn:
[7]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn:
[8]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn:
[9]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn: />[10]. Điều 22-Nghị định số 176/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực y tế, trong đó có các quy định về phòng chống tác hại thuốc lá.
[11]. Quy định tại Chỉ thị số 56/2007/CT-BGDĐT ngày 02 tháng 10 năm 2007
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường công tác phòng, chống tác
hại của thuốc lá trong ngành Giáo dục
[12]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn: />[13]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn:
[14]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
- nguồn: />[15]. Theo Tổ chức Sức khỏe Thế Giới, tới năm 2020 số người Việt Nam chết do
sử dụng thuốc lá.
[16]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
[17]. Tham khảo các tài liệu trên mạng internet
MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT
SKKN
THPT
PCTHTL
BGDĐT
BGH
GVCN
GVBM