ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------------

VƯƠNG HỒNG HẠNH

ĐẶC ĐIỂM NGỮ PHÁP-NGỮ NGHĨA CỦA
NHÓM ĐỘNG TỪ NÓI NĂNG TRONG TIẾNG ANH
(LIÊN HỆ VỚI NHÓM ĐỘNG TỪ TƯƠNG ỨNG
TRONG TIẾNG VIỆT)

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC

HÀ NỘI, 2007


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

VƯƠNG HỒNG HẠNH

ĐẶC ĐIỂM NGỮ PHÁP-NGỮ NGHĨA CỦA
NHÓM ĐỘNG TỪ NÓI NĂNG TRONG TIẾNG ANH
(LIÊN HỆ VỚI NHÓM ĐỘNG TỪ TƯƠNG ỨNG
TRONG TIẾNG VIỆT)

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số: 60.22.01


Tác giả luận văn

Vƣơng Hồng Hạnh


MôC LôC

PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................ 7
1.

Lý do chọn đề tài ............................................................................. 7

2.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................. 7

3.

Mục đích và ý nghĩa của đề tài ........................................................ 8

4.

Tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu ................................................ 9

5.

Kết cấu của luận văn ........................................................................ 9

CHƢƠNG I. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .. 10
1.

Động từ trong tiếng Việt hiện đại……………………………… 24

2.3.1. Khái niệm……………………………………………………
2.3.2. Tiêu chí nhận diện

24

……………………………………………… 26


2.3.3. Kết quả phân loại ……………………………………………… 30
2.4.

Tình hình nghiên cứu động từ nói năng ……….……………… 31

2.4.1. Tình hình nghiên cứu động từ nói năng trong tiếng Anh .............. 31
2.4.2 Tình hình nghiên cứu động từ nói năng trong tiếng Việt .............. 34

CHƢƠNG II. ĐẶC ĐIỂM NGỮ NGHĨA CỦA NHÓM ĐỘNG TỪ NÓI NĂNG
TRONG TIẾNG ANH (CÓ LIÊN HỆ VỚI TIẾNG VIỆT) ................... 38
1.

Nghĩa biểu hiện của các động từ nói năng..................................... 38

1.1.

Khái niệm nghĩa biểu hiện ............................................................. 38

1.2.



Vai trò trung tâm của động từ nói năng ......................................... 61

CHƢƠNG III. ĐẶC ĐIỂM NGỮ PHÁP CỦA NHÓM ĐỘNG TỪ


NÓI NĂNG TRONG TIẾNG ANH (CÓ LIÊN HỆ VỚI TIẾNG VIỆT) 65
1.

Đặc điểm về chức vụ cú pháp của các động từ nói năng .............. 65

1.1.

Vị ngữ-chức vụ cú pháp điển hình của động từ nói năng ............. 65

1.2.

Các kiểu cấu trúc câu có vị ngữ là động từ nói năng .................... 67

1.2.1. Cấu trúc nòng cốt ........................................................................... 69
1.2.2. Cấu trúc mở rộng ........................................................................... 71
1.2.3. Cấu trúc rút gọn ............................................................................. 74
2.

Đặc điểm về khả năng kết hợp của các động từ nói năng ............. 76

2.1.

Khả năng kết hợp với chủ ngữ....................................................... 76


2

§TPN

§éng tõ ph¸t ng«n

3

§NT

§Ých ng«n thÓ

4

NT

Ng«n thÓ

5

PNT

Ph¸t ng«n thÓ

6

QTPN

Qu¸ tr×nh ph¸t ng«n


một công trình nghiên cứu nào đi sâu phân tích và so sánh các đặc điểm ngữ pháp, ngữ
nghĩa của động từ nói năng trong tiếng Anh, tiếng Việt.
Việc nghiên cứu, đối chiếu đặc điểm ngữ pháp, ngữ nghĩa của nhóm động từ nói năng
trong tiếng Anh với nhóm động từ t-ơng ứng trong tiếng Việt không những là yêu cầu cấp
thiết của thực tiễn mà con là yêu cầu cấp thiết của lý luận ngôn ngữ học.

2. i tng v phm vi nghiờn cu ca lun vn
Đối t-ợng nghiên cứu của luận văn là nhóm động từ chỉ hoạt động nói năng trong tiếng
Anh và b-ớc đầu liên hệ với nhóm động từ t-ơng ứng trong tiếng Việt. Tuy nhiên, điều này
không có nghĩa là chúng tôi chỉ xem xét các đặc điểm ngữ pháp, ngữ nghĩa trong phạm vi
động từ mà còn xem xét chúng ở cấp độ câu và trên câu.

Trong khi nghiên cứu và đối chiếu các động từ nói năng trong tiếng Anh và
tiếng Việt, chúng tôi chỉ giới hạn sự phân tích và đối chiếu ở hai bình diện ngữ
pháp và ngữ nghĩa. Bình diện ngữ dụng học cũng đ-ợc phân tích trong một số
tr-ờng hợp khi cần thiết để làm sáng tỏ thêm các bình diện cấu trúc và ý nghĩa
nh-ng không phải là mối quan tâm chính của luận văn.
3. Mc ớch v ý ngha ca ti


Chọn tên đề tài là Đặc điểm ngữ pháp- ngữ nghĩa của nhóm động từ chỉ hoạt động
nói năng trong tiếng Anh (liên hệ với nhóm động từ t-ơng ứng trong tiếng Việt), ng-ời viết
h-ớng đến mục đích cụ thể sau:


Tổng kết các quan niệm về động từ trong tiếng Anh, tiếng Việt và động từ nói năng
trong tiếng Anh, tiếng Việt và các khái niệm lí thuyết có liên quan, xây dựng một cơ
sở lí thuyết để xem xét, đối chiếu về cách sử dụng và ý nghĩa của các động từ nói
năng trong tiếng Anh và tiếng Việt.


4. T liu v phng phỏp nghiờn cu
Về t- liệu, chúng tôi sử dụng các nguồn t- liệu trích dẫn từ nguyên bản và bản dịch các
tác phẩm văn học, báo chí... tiếng Anh và tiếng Việt hiện đại. Ngoài ra, chúng tôi cũng sử
dụng các ví dụ trong ngôn ngữ hàng ngày, trong một số công trình nghiên cứu về động từ nói


năng từ tiếng Anh sang tiếng Việt, một số từ điển song ngữ Anh-Việt, Việt-Anh, từ điển
t-ờng giải tiếng Anh và tiếng Việt, từ điển thuật ngữ ngôn ngữ học, từ điển đồng nghĩa
Anh-Anh...

gii quyt nhim v t ra, lun vn s s dng tng hp cỏc phng
phỏp nghiờn cu sau: quy nạp, diễn dịch, phõn tớch mụ t, phân tích cấu trúc, phân
tích chức năng, so sánh đối chiếu...
5. Kt cu ca lun vn

Ngoi phn m u, phn kt lun, lun vn bao gm ba chng vi cỏc ni
dung chớnh nh sau:
- Chng I: C s lớ thuyt v tỡnh hỡnh nghiờn cu
- Chng II: c im ng ngha ca nhúm ng t núi nng trong ting Anh
(cú liờn h vi nhúm ng t tng ng trong ting Vit)
- Chng III: c im ng phỏp ca nhúm ng t núi nng trong ting Anh
(cú liờn h vi nhúm ng t tng ng trong ting Vit)


TI LI U THAM KHO

[1]

Austin J.L. How to do things with words, Cambridge (Mass.) Harvard university Press,
1962


[9]

Dik S.C., Functional grammar, Dordrecht: Foris, C.p.Third, revised edition, 1981

[10]

Ducrot O., Illocutoire et performatif, Linguistique et Semiologie, Paris: Hermann, 1977

[11]

inh Vn c, Ng phỏp ting Vit-t loi, NXB HTHCN, H Ni, 1986

[12]

Fillmore, C.J., The case for case, In: E. Bach & R. Harms, Universals in Linguistic
theory, New York, Holt, 1968.

[13]

Nguyn Thin Giỏp, Lc s Vit ng hc, Tp 1, NXBGD, 2004.

[14]

Nguyn Thin Giỏp, T v nhn din t ting Vit, NXBGD, 1996

[15]

Givún, T., English grammar-A function-based introduction, John Banjamins Pub, 1993


Huddleston, R., Introduction to the Grammar of English. Cambridge university press,
1994.

[23]

Jackendoff, R., Semantics structures, MIT Press, 1990

[24]

Jack C. Richards, John Platt and Heidi Platt, Longman dictionary of Language teaching
and applied linguistics, Longman Group UK Limited, 1993John Eastwood, Oxford
Learner’s Grammar-Grammar Finder. Oxford University Press, 2005

[25]

John Eastwood, Oxford Guide to English Grammar. Oxford University Press, 20005

[26]

Leech, G., Semantics, New York, Penguin Books, 1974

[27]

Leech, G., Principles of Pragmatics, London, Longman, 1983

[28]

Nunan, D., Introducing discourse analysis, Penguin English, 1993

[29]

Bùi Phụng, Từ điển Việt -Anh, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2000.

[37]

Robins R.H. General Linguistics, An introductory survey, London, 1967


[38]

IU. Rozzdextvenski, Nhng bi ging Ngụn ng hc i cng, Nh xut bn Giỏo dc,
1998.

[39]

E. Sapir, An Introduction to the study of Speech, 1921.

[40]

Nguyễn Văn Thành., Tiếng Việt hiện đại (từ pháp học). Nxb KHXH, 2001

[41]

Nguyễn Kim Thản, Cơ sở ngữ pháp tiếng Việt, NXB TP HCM, 1981

[42]

A.J. Thompson và A.V. Martinet, A Practical English Grammar, Oxford University
Press, 1998

[43]

Hornby, A.S., Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English. Oxford

University, 2000
(5)

Nam Cao, tuyÓn tËp

(6)

Vò Träng Phông, tuyÓn tËp

(7)

Trần Anh Kim dịch, Jên Erơ, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2004

(8)

NguyÔn Kh¶i, truyÖn ng¾n

(9)

J. C. Richards, J. Platt and H. Platt, Longman dictionary of Language teaching and

applied linguistics, 1993
(10) Ng« TÊt Tè, truyÖn ng¾n
(11) Tạp chí Times
(12) Tố Hữu, tuyển tập
(13) Từ điển Việt - Anh, Nhà xuất bản Tp. HCM, 2000
(14) Từ điển Anh - Việt, Nhà xuất bản TP.HCM, 2000
(15) Từ điển Lạc Việt, 1997