LỜI CẢM ƠN
Luận văn Thạc sỹ chuyên nghành Quản lý xây dựng với đề tài:
“ Nghiên cứu công tác quản lý an toàn lao động trong xây dựng công trình
ngầm, áp dụng cho hầm thủy điện Ngàn Trươi” được hoàn thành.Trước hết,
tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của GS.TS. Vũ Thanh Te,
đã trực tiếp hướng dẫn giúp đỡ học viên trong quá trình thực hiện luận văn
này.
Tiếp đến, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới quý Giáo sư, quý Thầy Cô tại
Khoa Công Trình, Trường Đại Học Thủy Lợi đã trao cho tôi những kiến thức
quý báu trong lĩnh vực Quản lý xây dựng, giúp đỡ cho tôi có được hành trang
đầy đủ trong nghề nghiệp.
Tôi cũng hết lòng cảm ơn sự giúp đỡ của Phòng Đào Tạo đại học và
sau đại học; quý anh chị em lớp Cao học khóa 21 Trường Đại Học Thủy Lợi
đã giúp tôi trong quá trình học tập.
Với thời gian và trình độ còn hạn chế, luận văn không thế tránh khỏi
những thiếu sót. Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của các thầy cô và
đồng nghiệp
Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn ! Kính chúc Thầy cô và đồng
nghiệp sức khỏe, thành công và hạnh phúc.

Hà Nội, ngày 26 tháng 05 năm 2015
Tác giả

Đinh Thị Huế

1


LỜI CAM KẾT
Tôi tên là Đinh Thị Huế
Là học viên cao học nghành Quản Lý Xây Dựng –Trường Đại Học



6

MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Xây dựng là một ngành công nghiệp mũi nhọn, chiếm tỷ trọng lớn
trong thu nhập kinh tế quốc dân, lực lượng lao động chiếm khoảng 10% trong
tổng số lực lượng lao động. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những ngành có
nhiều yếu tố nguy hiểm, nặng nhọc, độc hại, chiếm khoảng 28% tổng số vụ
mất ATLĐ. Chưa kể, số lao động chưa qua đào tạo, lao động phổ thông, làm
việc thời vụ chiếm tỷ lệ rất lớn. Số lao động này hầu hết ở các vùng quê lên
thành phố kiếm sống, làm việc theo kinh nghiệm, thiếu kiến thức và ý thức về
an toàn lao động. Trong khi đó, các đơn vị xây dựng còn thờ ơ trong việc bảo
hộ lao động theo đúng quy định như: Thực hiện các quy định về đăng ký,
kiểm định các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ,
huấn luyện về ATLĐ cho người lao động, ký hợp đồng với người lao động.…
Trong những năm vừa qua, các vụ tai nạn lao động trong ngành xây
dựng ngày càng phổ biến.Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và
Xã hội, trong 06 tháng đầu năm 2014 cả nước đã xảy ra 3.454 vụ tai nạn lao
động làm 3.505 người bị nạn trong đó số vụ TNLĐ chết người là 258 vụ.
Năm 2013 trên toàn quốc đã xảy ra 6695 vụ TNLĐ làm 6887 người bị nạn
trong đó ngành xây dựng chiếm 28,6%. [3]
Những năm gần đây công trình ngầm ngày càng trở nên bức thiết trong
nền kinh tế quốc dân.Việc thi công công trình ngầm ngày càng nhiều,không
chỉ trong các công trình thủy lợi ,thủy điện,hầm lò còn trong công trình hầm
giao thông như:đường hầm xuyên đèo Hải Vân,hầm giao thông Đèo Cả,hầm
thủy điện Đại Ninh,Ngàn Trươi....Song bên cạnh các yếu tố chất lượng hay
tiến độ thi công thì an toàn lao động trong công trình ngầm cũng là yếu tố
quan trọng.Việc mất an toàn lao động trong công trình ngầm không những hư

7


8

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ ATLĐ TRÊN CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG NÓI
CHUNG VÀ CÔNG TRÌNH NGẦM NÓI RIÊNG
1.1.

TÌNH HÌNH XÂY DỰNG CÁC CÔNG TRÌNH NƯỚC TA
TRONG GIAI ĐOẠN GẦN ĐÂY
1.1.1. Các công trình xây dựng hiện nay
Trên thế giới xây dựng luôn được coi là ngành kinh tế quan trọng, là bộ

phận không thể thiếu của nền kinh tế quốc dân. Ở nhiều nước trên thế giới
trong bảng xếp hạng các nghành tạo nguồn thu chủ yếu và sử dụng nhiều lao
động ta luôn thấy tên của ngành xây dựng.
Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, nước ta đang bắt đầu hội nhập
kinh tế quốc tế, diện mạo đất nước ngày càng không ngừng đổi mới, đó là đời
sống kinh tế của người dân ngày càng được cải thiện, nề kinh tế ngày càng
tăng trưởng và phát triển. Cùng với sự phát triển và nâng cao không ngừng
của các ngành kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục…Xây dựng cũng đang
khẳng định vị thế quan trọng của mình đối với sự phát triển của đất nước. Đó
là sự mọc lên của những công trình dân dụng và công nghiệp nhằm đáp ứng
yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Hoạt động xây dựng năm

2014 đã có những khởi sắc. Ngay từ cuối năm 2013 và các tháng đầu năm

9


10

tượng quá tải , ùn tắc giao thông và nâng cao chất lượng phục vụ người lưu
hành cũng như bảo vệ và xử lý môi trường
-Trong xây dựng thủy lợi và thủy điện , công trình ngầm là bộ phận
không thể thiếu khi xây dựng các công trình đầu mối.
-Trong quốc phòng, công trình ngầm được sử dụng làm các công trình
phòng thủ, kho chứa và các nhà máy mang tính chất đặc biệt .
-Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, cải tạo đất trong nông nghiệp,
nhất thiết phải dùng đến công trình ngầm để phục vụ công tác tưới tiêu trong
sản xuất nông nghiệp và vận chuyển khoáng sản đã khai thác
Trước đây nước ta đã xây dựng được một vài công trình như: Hầm
giao thông Rú Cóc, tổ hợp công trình ngầm nhà máy thủy điện Hòa Bình.
Nhờ sự giúp đỡ của các chuyên gia nước ngoài và sự phát triển về kỹ thuật,
công nghệ, nhiều công trình đã được xây dựng như: Hầm A Roàng dài 453m,
hầm đường bộ Hải Vân dài 6290m, hầm thủy điện Đại Ninh...Và đang được
xây dựng hiện nay như: hầm giao thông Đèo Cả,Metro..

Tên công trình

Tỉnh

Chiều dài hầm

Đường kính trong

(km)


4

7

An Vương

Quảng Nam

8.3

5.5

Bảng 1.1: Một số dự án thủy điện có dây dựng công trình ngầm nước ta

10


11

1.1.2. Hệ thống quản lý an toàn lao động của nhà nước
Quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn lao động là việc nhà nước
thông qua các cơ quan có thẩm quyền quản lý hoạt động an toàn lao động
thông qua việc nhà nước lập chương trình quốc gia về bảo hộ lao động, ban
hành các văn bản pháp luật, đầu tư, tự nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực
an toàn lao động, hỗ trợ các doanh nghiệp.
Bộ lao động thương binh và xã hội
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan của Chính phủ, thực
hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực: Việc làm, dạy nghề, lao
động, tiền lương, tiền công, bảo hiểm xã hội (bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo

chức thông tin, huấn luyện về an toàn lao động, vệ sinh lao động; hợp tác với
nước ngoài và các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực an toàn lao động.
Bộ xây dựng
Bộ Xây dựng là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý
nhà nước về: Quy hoạch xây dựng, kiến trúc; hoạt động đầu tư xây dựng; phát
triển đô thị; hạ tầng kỹ thuật đô thị và khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công
nghệ cao; nhà ở; công sở; thị trường bất động sản; vật liệu xây dựng; quản lý
nhà nước các dịch vụ công trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ theo
quy định của pháp luật.[15]

Bộ xây dựng

Cục quản lý hoạt động XD

Sở xây dựng tỉnh/thành

Phòng an toàn lao động

Các phòng ban ATLĐ

Bộ phận an toàn lao động
Hình 1.3: Sơ đồ tổ chức của Bộ xây dựng về ATLĐ
( Trích )
Cục Quản lý hoạt động xây dựng là tổ chức thuộc Bộ Xây dựng, thực
hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước và thực thi pháp
luật đối với lĩnh vực hoạt động xây dựng gồm: lập, thẩm định, phê duyệt và
12


13

phương
tổngđịa
công
ty

Cán bộ phụ trách ATLĐ

BCH công đoàn cơ sở-Mạng lưới ATLĐ

Hình 1.4: Sơ đồ tổ chức của Công đoàn về ATLĐ
( Trích www.congdoanvn.org.vn)

13


14

1.1.3. Tình hình an toàn lao động trong xây dựng hiện nay
1.1.3.1.

Tình hình lao động nước ta năm 2012

Theo thông báo số 543 /TB – LĐTBXH ngày ngày 25 tháng 02 năm 2013
về tình hình lao động năm 2014 được thống kê như sau:[1]

Hình 1.5: Biểu đồ ngành xảy ra tai nạn nhiều nhất năm 2012
Phân tích theo ngành nghề xảy ra tai nạn lao động
-Thợ khai thác mỏ, xây dựng: chiếm tỷ lệ 8,25 % trên tổng số người chết
- Lao động khai thác mỏ: tỷ lệ 5,11 % trên tổng số người chết
- Sản xuất vật liệu sản xuất: chiếm tỷ lệ 2,47% trên tổng số người chết

1.1.3.3.

Tình hình lao động nước ta năm 2014

Theo thông báo số 653 /TB – LĐTBXH ngày ngày 27 tháng 02 năm 2015 về
tình hình lao động năm 2014 được thống kê như sau:[3]
Phân tích theo ngành nghề xảy ra tai nạn lao động
-

Xây dựng chiếm 33,1% tổng số vụ tai nạn và 33,9% tổng số người chết.

-

Khai thác khoáng sản chiếm 11% tổng số vụ và 12% tổng số người
chết.

-

Lĩnh vực dịch vụ chiếm 9,4% tổng số vụ và 8,5% tổng số người chết

-

Cơ khí chế tạo chiếm 5,5 % tổng số vụ và 5,8% tổng số người chết.

-

Dệt may, da giày chiếm 4,9% tổng số vụ và 4,5% tổng số người chết.
Hình 1.7: Biểu đồ ngành xảy ra tai nạn nhiều nhất năm 2014
Các nguyên nhân chủ yếu để xảy ra tai nạn lao động chết người
Nguyên nhân do người sử dụng lao động chiếm 72,7%

Các tiêu chuẩn quy chuẩn cũng dần được hoàn thiện, tuy chưa được
hoàn chỉnh nhưng cũng tạo được khung pháp lý về an toàn lao động, giúp các
chủ thể tham gia thực hiện tốt công việc quản lý an toàn góp phần đảm bảo
nâng cao chất lượng công tác quản lý ATLĐ.
Thực hiện công tác quản lý an toàn lao động
Thời gian qua, thực hiện chương trình quốc gia về an toàn lao động giai
đoạn 2011- 2015, công tác ATLĐ đã được các cấp uỷ Đảng, chính quyền quan
16


17

tâm, chỉ đạo thực hiện. Nhận thức và trách nhiệm của người sử dụng lao
động, người lao động về việc đảm bảo ATLĐ, cải thiện điều kiện làm việc
ngày càng được nâng lên. Bên cạnh đó còn tuyên truyền pháp luật về ATLĐ
để người lao động, người dân nắm bắt được các quy định của Nhà nước về
công tác này. Phát miễn phí hàng chục nghìn các loại tranh, tờ rơi, đĩa CD
hướng dẫn, cảnh báo về nguy cơ mất an toàn ATLĐ và hàng trăm đầu sách, sổ
tay hướng dẫn về công tác ATLĐ cho các doanh nghiệp. Tổ chức huấn luyện
cho người sử dụng lao động, cán bộ ATLĐ trong các doanh nghiệp xây dựng;
tổ chức huấn luyện ATLĐ cho người lao động.
Ủy ban nhân dân huyện, thành phố tổ chức phổ biến, hướng dẫn thực
hiện các yêu cầu về kỹ thuật an toàn trong thi công xây dựng quy định tại Quy
chuẩn kỹ thuật quốc gia An toàn trong xây dựng, QCVN 18:2014/BXD ban
hành kèm theo Thông tư số 14/2014/TT-BXD ngày 05/9/2014 của Bộ Xây
dựng đến các tổ chức, cá nhân có liên quan thuộc lĩnh vực hoặc địa bàn hành
chính do mình quản lý; Tăng cường công tác kiểm tra trên các công trường
xây dựng việc tuân thủ các quy định đảm bảo an toàn lao động trong thi công
xây dựng; Yêu cầu tạm dừng hoặc đình chỉ thi công, kiên quyết xử lý các
trường hợp vi phạm nghiêm trọng về an toàn trong thi công xây dựng công

công trình ngầm luôn được các cấp, các ngành quan tâm đặc biệt. Mặc dù tại
các công trường thi công đã đưa ra nhiều biện pháp ATLĐ nhưng nhiều vụ
gây mất an toàn khi khai thác các công trình ngầm vẫn chiếm tỷ lệ khá cao và
có nguy cơ tiếp tục gia tăng: như vụ sập dàn giáo khu hầm đèo Cổ Mã thuộc
dự án thi công hầm Đèo Cả rất may không có ai thiệt mạng; hay một vụ tai
nạn nghiêm trọng đã xảy ra tại công trường thi công Thủy điện Suối Sập 1,
thuộc địa bàn xã Tà Xùa, huyện Bắc Yên (tỉnh Sơn La), làm ít nhất 8 công
nhân chết và mất tích.
18


19

Vậy cần nâng cao năng lực quản lý của chủ đầu tư, nhà thầu và các
đơn vị thi công, đơn vị tư vấn hơn nữa để vấn đề an toàn lao động trong xây
dựng được thực hiện tốt hơn.
1.3.

NHỮNG SỰ CỐ MẤT ATLĐ ĐÃ XẢY RA TRONG THI CÔNG

CTN VÀ NGUYÊN NHÂN
Ngày càng nhiều các dự án khu đô thị mới, khu công nghiệp, sân bay,
bến cảng, nhà ga, các công trình cầu đường, công trình ngầm được đầu tư xây
dựng với quy mô lớn, trọng điểm ở nhiều nơi trên cả nước trong thời gia qua
mang ý nghĩa to lớn về mặt kinh tế-chính trị-xã hội. Dù rằng có rất nhiều dự
án mang lại sự thành công xét cả khía cạnh hiệu quả kỹ thuật lẫn kinh tế, song
thực tế cũng cho thấy trong quá trình thi công xây dựng rất ít công trình
không xảy tai nạn, sự cố kỹ thuật gây ảnh hưởng lớn đến lợi ích kinh tế- xã
hội cũng như con người.Và thi công công trình ngầm luôn xảy ra nguy cơ bị
mất an toàn lao động rất cao.

1.3.3. Sự cố nhà máy thủy điện Suối Sập 1
Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 8h ngày 17/12/2011, tại công trường
thi công Nhà máy Thủy điện Suối Sập 1, thuộc địa bàn xã Tà Xùa, huyện
Bắc Yên, tỉnh Sơn La.
Vào thời điểm xảy ra tai nạn, khi công nhân đang thi công tại khu vực
lắp ráp turbin của nhà máy, thì van xả đáy không đóng được, nước từ hồ chứa
đã ập nhanh vào đường hầm dẫn nước khi đang có 11 công nhân thi công. Chỉ
có 3 công nhân kịp chạy thoát, 8 công nhân đã bị nước cuốn vào đường hầm,
chết ngạt. [18]

20


21

Theo điều tra ban đầu, nguyên nhân vụ tai nạn là do chập điện công tắc
điều chỉnh cửa xả cát, dẫn đến cửa van đường hầm dẫn nước không đóng
được.
1.3.4. Sập hầm thủy điện Đạ Dâng
Ngày 16.12.2014, công trình đang thi công thủy điện Đạ Dâng tại thôn
Păng Tiêng, xã Lát, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng đã xảy ra sự cố sập
hầm. Đoạn bị sập cách cửa hầm 300m, hầm sâu khoảng 6m. Vào thời điểm
xảy ra tai nạn có 32 công nhân đang đổ bê tông vòm, 20 người đã nhanh
chóng chạy ra ngoài,12 công nhân bị mắc kẹt, sau 3 ngày tất cả công nhân bị
kẹt trong hầm thủy điện Đạ Dâng đã được cứu hộ ra ngoài an toàn. [19]

Hình 1.8 : Mất ATLĐ tại hầm thủy điện Đạ Dâng
Nguyên nhân: Do địa chất yếu cộng với việc gia cố chèn chống sạt lở
không đảm bảo. Vấn đề quản lý ATLĐ còn yếu kém, nhà thầu chưa thực hiện
việc đo lường các yếu tố có hại trong hầm (không khí, độ ồn, độ ẩm, hơi khí

bảo đảm an toàn trong môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm là
nguyên nhân dẫn tới những vụ tai nạn lao động thương tâm.

22


23

Trên thực tế, hơn 80% số công nhân trong ngành xây dựng là lao động
thời vụ, lao động tự do, không được đào tạo nghề bài bản, làm việc chủ yếu
dựa trên kinh nghiệm lại không có ý thức tuân thủ đúng quy trình trong thi
công, sử dụng các phương tiện bảo hộ lao động cần thiết nên dễ để xảy ra
hoặc gặp tai nạn trong quá trình lao động.
Để hạn chế tình trạng mất an toàn lao động trong lĩnh vực xây dựng,
thời gian qua, các cấp công đoàn quan tâm duy trì, phát triển mạng lưới an
toàn vệ sinh viên trong các doanh nghiệp thuộc ngành, đồng thời tổ chức
tuyên truyền phổ biến về an toàn vệ sinh lao động tới công nhân, trong đó có
công nhân ngành Xây dựng. Tuy nhiên, ngoài giải pháp mang tính lâu dài,
bền vững là tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cả chủ sử dụng lao động và
người lao động, thiết nghĩ, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra,
kiểm tra việc thực hiện các quy định bảo đảm an toàn lao động tại các đơn vị,
công trường xây dựng. Với những đơn vị vi phạm, cần có biện pháp xử phạt
nghiêm như đình chỉ thi công, phạt hành chính đối với nhà thầu, tạo tác dụng
răn đe, ngăn ngừa vi phạm, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng được
làm việc trong môi trường an toàn của người lao động.
Bảng 1.2: Tổng hợp một số nguyên nhân gây tai nạn trong CTN
STT Nguyên nhân tai nạn
1
Ngã từ trên cao xuống
2

nước ngầm
7
Thiết bị nâng hạ
Cần cẩu, thang nâng
Thang nâng và dụng cụ vận chuyển lắp
dựng cấu kiện
8
Các thiết bị khác
Máy đào đất; máy trộn bê tông, vữa
lỏng; băng tải
9
Xe máy
Đầu máy kéo và đẩy
Xe máy bánh lốp
10
Lắp đặt điện
Điện giật
11
Cháy nổ
Bỏng; chấn thương
12
Ô nhiễm không khí
Các chất ô nhiễm không khí
13
Bảo quản vật liệu
Các bộ phận vải bạt, ống sắt
Các nhân viên kỹ thuật và các nhà quản lý cần đào tạo để có thể nhạn
biết các nguy hiểm đến sức khỏe của công nhân; để có thể nhanh chóng điều
trị. Nếu có điều liện phù hợp, công nhận thi công xây dựng công trình ngầm
cần phải được khám sức khỏe định kỳ.