SÁNG KIẾN CẢI TIẾN KỸ THUẬT
Đề tài: “ Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái”
I. Phần mở đầu:
1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách
lớn quan tâm đến giáo dục mầm non, đặc biệt là vấn đề về giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ về thể chất và
tinh thần được đặt lên hàng đầu.
Để thực hiện tốt được mục tiêu đó, đòi hỏi người giáo viên mầm non phải có tấm lòng yêu nghề, mến
trẻ một cách thực sự, bằng tất cả những kiến thức, kỹ năng mình đã được đào tạo chuyên ngành và cùng với
lương tâm nghề nghiệp, để đầu tư trí tuệ, công sức vào công tác chăm sóc giáo dục trẻ một cách toàn diện nhất.
Trong tất cả các hoạt động, lĩnh vực phát triển ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng nó là một phương tiện
hỗ trợ cho trẻ lĩnh hội kiến thức sau này. Đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ cái.
Đối với trẻ mầm non, hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động quan trọng trong
việc phát triển toàn diện của trẻ, nó có tầm quan trọng rất lớn trong việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ,
khả năng phát âm-đọc chuẩn chữ, tiếng mẹ đẻ, để phát triển các giác quan và hoàn thiện các nhân cách cho trẻ.
Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1.
Với mục đích và ý nghĩa như vậy là một giáo viên dạy lớp 5 - 6 tuổi bản thân tôi luôn băn khoăn trăn,
trở làm thế nào để giúp trẻ học tốt môn làm quen chữ cái. Qua những năm trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy rằng
trẻ làm quen với chữ cái không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó biết vận
dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn chữ cái.
Thấy được tầm quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cái, bản thân tôi đã cố gắng thực hiện tốt
chuyên đề học hỏi kinh nghiệm ở các đồng nghiệp, nghiên cứu các biện pháp hữu hiệu nhất nhằm truyền thụ đến
trẻ, sao cho trẻ lĩnh hội một cách nhẹ nhàng thoải mái hơn tránh được sự gò bó. Vì vậy tôi đã chọn đề tài nghiên
cứu “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái”.
* Điểm mới của đề tài.
Đề tài này có lẽ đã được nhiều giáo viên nghiên cứu, song mỗi người, mỗi đơn vị đều có điều kiện, tình
hình khác nhau nên đã tìm nhiều biện pháp khác nhau để vận dụng vào quá trình nghiên cứu và thực hiện. Trong
thực tế ở trường mầm non việc giúp trẻ 5- 6 tuổi làm quen chữ cái chưa được chú trọng đúng mức. Mà coi đó là
những kiến thức đơn giản mà cháu nào cũng học được và giáo viên nào cũng giáo dục cho trẻ được. Nhưng điều
quan trọng là giáo dục trẻ như thế nào cho đúng, cho phù hợp để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, óc sáng tạo của
mình, để sau này chúng ta có một nền tảng tri thức vươn cao, vươn xa hơn. Làm được điều đó hơn ai hết chính là

việc dạy trẻ 5- 6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen với chữ cái.
Bản thân được tham gia tập huấn do Sở, Phòng GD- ĐT tổ chức.
Đa số phụ huynh rất quan tâm đến con em mình thường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học
tập của con. Phụ huynh nhiệt tình ủng hộ khi giáo viên tuyên truyền vận động, sưu tập đồ dùng, đồ chơi phục vụ
chuyên đề. Đó cũng chính là những hạt nhân tốt trong công tác phối hợp với nhà trường làm tốt công tác tuyên
truyền thông qua các buổi họp phụ huynh.
Trẻ ngoan và đa số cháu đều học qua lớp mẫu giáo nhỡ. Qua khảo sát trẻ, tôi thấy trẻ đã nghe, nói, hiểu
thông thường, biết trả lời một số câu hỏi của cô đưa ra.
Lớp có góc chuyên đề chữ làm quen với chữ cái, phù hợp, sáng tạo, kích thích được tính tò mò và
khám phá của trẻ, có đủ diện tích cho trẻ hoạt động.
Mặt khác bản thân tôi rất yêu nghề mến trẻ, không bao giờ ngại khó, ngại khổ, tìm tòi học hỏi những gì
tốt đẹp nhất để truyền thụ cho các cháu với mong muốn rằng “Các cháu sẽ có một kỹ năng tốt làm hành trang
vững bước vào đời”.
1.2. Khó khăn.
Bên cạnh những thuận lợi trên, trong quá trình thực hiện, bản thân tôi gặp một số khó khăn sau:
Số cháu đông 40 cháu/ lớp nên việc rèn luyện kỹ năng cá nhân làm ảnh hưởng đến việc tiếp thu kiến
thức.
Nhận thức của trẻ chưa đồng đều, trẻ ở nông thôn nên phát âm mang nặng tiếng địa phương, một số trẻ
còn nhút nhát, nói chưa rõ ràng, cách ngồi, cách cầm bút tô màu chữ, tô chữ, phát âm không chuẩn. Trẻ chưa tập
trung chú ý, chưa có ý thức học, kĩ năng sử dụng đồ dùng còn hạn chế.
Bên cạnh đó, phụ huynh ở trường tôi nghề nghiệp chính chủ yếu là làm nông nghiệp nên chưa coi trọng
việc học tập của con. Đưa con đi học chưa đúng giờ, hay nghỉ học tùy tiện, một số phụ huynh còn khó khăn
trong việc phối hợp với giáo viên để chăm sóc giáo dục trẻ.
Trước những thuận lợi và khó khăn trên bản thân tôi không ngại khó luôn cố gắng tìm ra mọi biện pháp
để nâng cao chất lượng của lớp học và tôi đã sử dụng một số biện pháp sau:
2. Biện pháp thực hiện:
Dựa vào đặc điểm tình hình lớp, đặc điểm tâm lý nhận thức của lứa tuổi, tôi mạnh dạn đưa ra một số
biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo lớn làm quen chữ cái.
Biện pháp 1: Xây dựng môi trường làm quen chữ cái.
Môi trường có tác dụng rất tốt đến quá trình giáo dục trẻ, đặc biệt với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ,

khi cho trẻ làm quen với chữ cái là kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, dễ hiểu, tránh sự rập
khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng
chu đáo, nghiên cứu bài soạn kỹ lưỡng. Ví dụ: Với chủ đề “tết và mùa” tiết dạy làm que chữ cái l, m, n. Tôi cho
trẻ sưu tầm các loại hoa khô, lá khô, các loại hột hạt, tên của các loại lá, hoa, hạt đó có chứa cữ cái l, m, n. Cô và
trẻ sẽ cùng nhau phết màu cho các loại hoa, lá khô đó….Với cách sử dụng các đồ dùng đồ chơi gần gũi với trẻ
như vậy tôi thấy rất hiệu quả trẻ rất hứng thú tham gia vào giờ hoạt động.
Để tiết hoạt động làm quen chữ cái sinh động mà không gò bó, nhàm chán, tôi luôn
tích hợp với các môn học khác và tạo tình huống để làm nổi bật trọng tâm của bài. Khi vào bài tôi thường dùng
các thủ thuật như câu đố, bài hát, trò chơi…để dẫn dắt trẻ vào hoạt động.
Ví dụ: Làm quen với chữ cái g, y (chủ đề giao thông).
Phần ổn định: Tôi cho trẻ hát bài “Đường em đi” cô đàm thoại với trẻ về nội dung bài hát, hỏi trẻ về chủ
đề giao thông, giới thiệu bài mới.
Phần trọng tâm: Cô trẻ xem tranh minh họa cảnh ga tàu. Bên dưới bức tranh có từ “ga tàu”, cô phát âm
từ “ga tàu” và phát âm từ “ga tàu”. Cho trẻ tìm chữ đã học trong từ “ga tàu” (a, t, u) sau đó cô giới thiệu chữ g và
phát âm mẫu 3 lần. Cho cả lớp, tổ, cá nhân phát âm chữ g. Bây giờ các con hãy quan sát kỹ chữ cái g và cho cô
biết con có nhận xét gì về chữ cái g. Cô tổng hợp ý kiến của trẻ và giải thích giúp trẻ hiểu rõ chữ cái g gồm có 2
nét, một nét cong kín ở bên trái và một nét móc ở bên phải. (Bật máy chiếu phân tích rõ từng nét). Cô giới thiệu
chữ g in thường, chữ g in hoa, chữ g viết thường. Cho trẻ phát âm lại 3 loại chữ cái g.
Tiếp theo tôi sẽ dùng câu đố về máy bay và cho trẻ giải câu đố. Khi trẻ trả lời đúng tôi sẽ cho xuất hiện
hình ảnh máy bay trên máy tính và dưới hình ảnh có từ “máy bay”. Cô cho trẻ phát âm từ “máy bay” và đếm số
lượng chữ cái có trong từ “máy bay”. Trẻ lên tìm những chữ cái đã học, cô đưa chữ “y” lên màn hình máy chiếu,
cô phát âm chữ y 3 lần. Cho trẻ quan sát và nhận xét về chữ cái y. Cô nhắc lại: Chữ y gồm 2 nét: một nét xiên

3


ngắn bên trái, một nét xiên dài bên phải. (Cho trẻ quan sát chữ cái trên màn hình và phân tích rõ từng nét). Cô
giới thiệu 3 kiểu chữ cái y: Chữ y in thường, chữ y in hoa, chữ y viết thường và cho trẻ phát âm chữ cái y.
Phần ôn luyện bằng hình thức tổ chức trò chơi.
Trò chơi: “Chọn chữ theo yêu cầu”

Việc tổ chức trò chơi làm quen với chữ cái phải theo một “chương trình” xuyên suốt, cô giáo là người
dẫn chương trình kết hợp khéo léo các trò chơi, có khoảng thời gian cho trẻ thư giãn bằng các trò chơi linh động
xen kẽ, để trẻ cảm thấy thoải mái, và tích cực tham gia.
Bằng các trò chơi mới trẻ sẽ hứng thú khám phá những điểm mới của bài học, tạo được sức hút mạnh
mẽ của trẻ vào bài học và giúp trẻ khắc sâu trí nhớ về cấu tạo chữ được làm quen.
Cho nên với mỗi tiết dạy tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những trò chơi mới, cách chơi mới ứng dụng với
các hình thức khác nhau, thường xuyên thay đổi trò chơi để tạo sự mới lạ hứng thú với trẻ.
Biện pháp 4: Dạy trẻ làm quen với chữ cái dưới các hính thức khác.
Như chúng ta đã biết, ở lứa tuổi mẫu giáo “Trẻ học bằng chơi, chơi mà học” ghi nhớ của trẻ không chủ
định, trẻ nhanh nhớ nhưng nhanh quên. Do đó muốn nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái không

4


dừng lại trên tiết học mà phải thường xuyên, tranh thủ ở mọi lúc mọi nơi, các hoạt động trong ngày để cho trẻ
làm quen với chữ cái một cách hợp lý.
*Cụ thể như:
Giờ đón trẻ:
Khi trẻ đến lớp, có thể cho trẻ tìm ảnh của mình gắn đúng vào tên của mình có trong bảng “Bé đến lớp, bé
ở nhà” hoặc cho trẻ gắn ký hiệu vào bảng thời tiết: Ví dụ: Mưa thì phải gắn chữ m,nắng thì phải gắn chữ n....Có
thể cho trẻ luyện phát âm qua đọc thơ, đọc đồng dao như luyện phát âm chữ g cho trẻ đọc bài đồng dao “ Gánh
gánh gồng gồng”.
Giờ hoạt động góc:
Các góc chơi đều có môi trường chữ, cô cho trẻ tự tìm hiểu như làm các bài tập gắn,viết và gài chữ
theo mẫu. Như góc học tập trẻ gắn những chữ cái đã học và cùng phát âm.
Giờ hoạt động ngoài trời:
Cô cho trẻ xếp các hột, hạt, hòn sỏi thành các chữ đã học, hay dùng phấn viết lên sân những chữ đã học
rồi cùng phát âm.
Giờ ăn:
Khi đến giờ ăn, tôi giới thiệu các món ăn và giải thích các món ăn như: Món cá gồm có hai chữ cái



Và các chữ cái khác cũng vậy, tôi thường sử dụng thơ ca hò vè câu đố đề gây hứng thú. Ví du: chữ V
Quả gì tên gọi dịu êm
Như dòng sữa mẹ nuôi em thuở nào?
(Quả vú sữa)
Thơ ca hò vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây sự hứng thú cho trẻ như bài “Gánh gánh gồng gồng” “Rềnh rềnh
ràng ràng”, “vè con cua”, “ Cây đào” hay một số bài thơ cô tự sáng tác.
* Tích hợp môn môi trường xung quanh.
Một trong những bộ môn được tích hợp nhiều nhất là môn môi trường xung quanh. Muốn cho trẻ làm
quen chữ cái một cách hiệu quả phải có tranh ảnh, mô hình, vật thật có chứa các chữ cái mà cô sẽ cho trẻ làm
quen.
Ví dụ: Khi dạy một tiết chữ cái i, t, c chủ đề “Thế giới động vật” Tôi cho trẻ tìm hiểu chữ t qua từ “Con
Tôm” trẻ được quan sát con Tôm và sẽ biết thêm về đặc điểm bên ngoài của con tôm, từ đó làm tăng thêm hứng
thú cho trẻ .
* Tích hợp bộ môn làm quen với toán:
Với trẻ, học phải đi đôi với hành, khi kết hợp lồng ghép môn toán với tiết chữ cái tôi thường được đưa
vào trò chơi như: “Thi đội nào nhanh” trẻ thi đua nhau gắn chữ, sau đó đếm số lượng và cùng kiểm tra kết quả
đội nào nhiều hơn, nhiều hơn là mấy. Cô cùng trẻ đọc chữ cái và đếm xem gạch được bao nhiêu chữ cái.
* Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ cái:
Mục đích: Trẻ được làm quen và nhận biết, phát âm các chữ cái, được tham gia vào các trò chơi trên
máy tính như sử dụng chuột bấm chuột di chuột để chọn chữ. Kết hợp với những âm thanh sống động kích thích
trẻ tham gia vào hoạt động tốt nhất .Vì vậy khi tiếp cận với máy tính trẻ rất thích. Vì thế ngoài tiết dạy theo kiểu
truyền thống, tôi còn sử dụng máy tính để soạn giáo án điện tử dạy cho trẻ.Tùy từng bài, tôi có thể sử dụng phần
mềm giáo án điện tử đã có sẵn, nhưng có bài tôi không thể dùng được phần mềm có sẵn, mà tôi soạn giáo án
điện tử bằng các cách như sau:
Dùng máy chụp hình hoặc Scan hình ảnh từ ngoài vào dùng phần mềm Photoshop để cắt xén, chỉnh
sửa.
Tạo hiệu ứng cho các nhân vật cử động, lấy những hình ảnh sống động đưa vào chương trình
Powerpoint để trình chiếu.

tuyên truyền với phụ huynh một cách thuyết phục, đạt kết quả cao, phối kết hợp thật tốt? Đây cũng là vấn đề
không đơn giản trong công tác tuyên truyền với phụ huynh tôi đã thực hiện các biện pháp sau:
Hằng ngày vào lúc đón trẻ, trả trẻ tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của trẻ
để phụ huynh biết, từ đó có kế hoạch kèm dạy thêm con em mình.
Lên kế hoạch chương trình dạy, nội dung dạy dán vào bảng tuyên truyền ở ngoài cửa lớp để phụ huynh
theo dõi và biết được tuần này học đến chữ gì để về ôn luyện cho con mình.
Giới thiệu các loại sách vở để phụ huynh tham khảo về dạy thêm cho các cháu. Trao đổi với phụ huynh
về những nhược điểm về cách phát âm, nhận mặt chữ, cách cầm bút, cách tô để phụ huynh nắm được.
3. Kết quả đạt được.
Qua thời gian nghiên cứu áp dụng các biện pháp trên bản thân tôi đã gặt hái được những kết quả đáng
phấn khởi.
* Đối với trẻ:
Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động, đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ cái. Từ chỗ trẻ chưa
hứng thú khi tham gia vào giờ hoạt động làm quen chữ cái, đến nay trẻ đã hứng thú tham gia vào giờ hoạt động.
Trẻ phát âm to rõ ràng hơn, nhận biết được các chữ cái mà trẻ đã học, trẻ biết cách cầm bút. Trẻ mạnh dạn hơn,
tự tin hơn làm cho không khí giờ hoạt động sôi nổi và hứng khởi hơn.
- 90- 95% trẻ nhận biết và phân biệt được các chữ cái đã học.
- 90- 95% trẻ sao chép lại được chữ cái đã học.
- 90- 95% trẻ phát âm chuẩn, chính xác các chữ cái đã học.
- 100% trẻ biết cách cầm bút.
- 100% trẻ có kĩ năng sử dụng đồ dùng trong giờ hoạt động.
* Đối với giáo viên:
Tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái bản thân tôi đã nắm chắc hơn phương pháp, có thêm nhiều kinh
nghiệm hơn trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ, quan trọng hơn là tôi đã giúp trẻ thực hiện được mong muốn
của mình, đáp ứng kịp thời mọi nhu cầu của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động. Từ kết quả đạt được ở
trên trẻ tôi đã tạo được lòng tin đối với các bậc phụ huynh.
Có được những kết quả đó bản thân tôi đúc rút được nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo
dục trẻ.
Trước hết bản thân phải xác định được nhiệm vụ của người giáo viên mầm non là: “Cô giáo như mẹ
hiền”, tận tình chịu thương chịu khó.

chăm sóc giáo dục trẻ. Mỗi giáo viên mầm non phải thật sự nhiệt tình say mê với công việc, có tấm lòng yêu
thương, tôn trọng, đối xử công bằng giữa các trẻ. Hy vọng rằng chúng ta sẽ có một “thế hệ tương lai mai sau đầy
triển vọng”.
2. Kiến nghị đề xuất:
Đối với tổ chuyên môn: Cần tổ chức thêm nhiều hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nhiều giờ dạy về
chuyên đề làm quen chữ cái hơn nữa để giáo viên trong trường cùng học hỏi lẫn nhau, đúc rút thêm kinh nghiệm,
góp phần cho công tác dạy học được tốt hơn.
Đối với nhà trường: Tôi kiến nghị mua sắm và hỗ trợ thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt
động làm quen chữ cái, để giáo viên có đồ dùng dạy học phong phú hơn, làm cho giờ hoạt động hấp dẫn hơn.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi, bản sáng kiến khó tránh khỏi một số hạn chế. Vì vậy tôi rất
mong được sự góp ý chân thành của hội đồng khoa học nhà trường, hội đồng khoa học phòng giáo dục để tôi tiếp
tục rèn luyện điều chỉnh góp phần vào việc chăm sóc giáo dục các cháu đạt kết quả tốt nhất./.

8


9


10


11


12