Bi ging K Thût Säú Trang 124

Chỉång 5
HÃÛ TƯN TỈÛ
5.1. KHẠI NIÃÛM CHUNG
Mảch säú âỉåüc chia thnh hai loải chênh : Hãû täø håüp v hãû tưn tỉû.
Âäúi våïi hãû täø håüp: tên hiãûu ng ra åí trảng thại kãú tiãúp chè phủ thüc
vo trảng thại hiãûn tải ca ng vo, m báút cháúp trảng thại hiãûn tải ca
ng ra. Nhỉ váûy, khi cạc ng vo thay âäøi trảng thại (b qua thåìi gian
trãù ca tên hiãûu âi qua pháưn tỉí logic) thç láûp tỉïc ng ra thay âäøi trảng
thại.
Âäúi våïi hãû tưn tỉû: Cạc ng ra åí trảng thại kãú tiãúp vỉìa phủ thüc
vo trảng thại hiãûn tải ca ng vo, âäưng thåìi cn phủ thüc trảng thạ
i
hiãûn tải ca ng ra.
Do âọ, váún âãư thiãút kãú hãû tưn tỉû s khạc so våïi hãû täø håüp v cå såí
thiãút kãú hãû tưn tỉû l dỉûa trãn cạc Flip - Flop (trong khi viãûc thiãút kãú
hãû täø håüp dỉûa trãn cạc cäøng logic).
Màûûc khạc, âäúi våïi hãû tưn tỉû, khi cạc ng vo thay âäøi trảng thại thç
cạc ng ra khäng thay âäøi trảng thại ngay m chåì âãún cho âãún khi cọ
mäüt xung âiãưu khiãøn (gi l xung âäưng häư Ck) thç lục âọ cạc ng ra
måïi thay âäøi trảng thại theo cạc ng vo. Nhỉ váûy hãû tưn tỉû cn cọ
tênh âäưng bäü v tênh nhåï (cọ kh nàng lỉu trỉỵ
thäng tin, lỉu trỉỵ dỉỵ
liãûu), nãn hãû tưn tỉû l cå såí âãø thiãút kãú cạc bäü nhåï.
5.2. BÄÜ ÂÃÚM
5.2.1. Âải cỉång
Bäü âãúm âỉåüc xáy dỉûng trãn cå såí cạc Flip - Flop (FF) ghẹp våïi nhau
sao cho hoảt âäüng theo mäüt bng trảng thại (qui lût) cho trỉåïc.
Säú lỉåüng FF sỉí dủng l säú hng ca bäü âãúm.
Bäü âãúm cn âỉåüc sỉí dủng âãø tảo ra mäüt dáy âëa chè ca lãûnh âiãưu

chëu sỉû âiãưu khiãøn ca tên hiãûu âiãưu khiãøn Ck) do âọ mảch âãúm näúi
tiãúp cn gi l mảch âãúm khäng âäưng bäü.

5.2.2.2. Phán loải
- Âãúm lãn.
- Âãúm xúng.
- Âãúm lãn /xúng.
- Modulo M.
Bi ging K Thût Säú Trang 126

a. Âãúm lãn
Âáy l bäü âãúm cọ näüi dung âãúm tàng dáưn. Ngun tàõc ghẹp näúi cạc
TFF (hồûc JKFF thỉûc hiãûn chỉïc nàng TFF) âãø tảo thnh bäü âãúm näúi
tiãúp cn phủ thüc vo tên hiãûu âiãưu khiãøn Ck. Cọ 2 trỉåìng håüp khạc
nhau:
- Tên hiãûu Ck tạc âäüng sỉåìn xúng: TFF hồûc JKFF âỉåüc nghẹp
näúi våïi nhau theo qui lût sau:
Ck
i+1
= Q
i
- Tên hiãûu Ck tạc âäüng sỉåìng xúng: TFF hồûc JKFF âỉåüc nghẹp
näúi våïi nhau theo qui lût sau:
Ck
i+1
=
i
Q
Trong âọ T ln ln giỉỵ åí mỉïc logic 1 (T = 1) v ng ra ca TFF
âỉïng trỉåïc näúi våïi ng vo Ck ca TFF âỉïng sau.

Ck
1
T
Ck
2
Q
2
Q
1
11
Ck
Clr
1
Q
Q
2
H 5.1b
Ck
Q
1
Ck
1
1
1
1
0 0
0 0
1
0
1

1
0
1
0
1
0
1
1
0
1
0
1
0

Giaớn õọử thồỡi gian maỷch hỗnh 5.1b :
Bi ging K Thût Säú Trang 128

Ck
7
5
34
2
1
1
11
10 0 0 0
00
001 1
1
1

4
0
1
1
0
1
0
1
0
1
1
0
0
0
1
0
1

b. Âãúm xúng
Âáy l bäü âãúm cọ näüi dung âãúm gim dáưn. Ngun tàõc ghẹp cạc FF
cng phủ thüc vo tên hiãûu âiãưu khiãøn Ck:
- Tên hiãûu Ck tạc âäüng sỉåìn xúng: TFF hồûc JKFF âỉåüc nghẹp
näúi våïi nhau theo qui lût sau:
Ck
i+1
=
i
Q
- Tên hiãûu Ck tạc âäüng sỉåìn xúng: TFF hồûc JKFF âỉåüc nghẹp
näúi våïi nhau theo qui lût sau:

Clr
H 5.3b
Ck
Hỗnh 5.3a
Ck
T
Ck
1
T
Ck
2
Ck
Clr
1
Q
8
7
5
3 4
2
1
Ck
1
11
1 0 0 0 0
0 0
001 1
1
1
Q

Q
2
Q
1
1
2
3
4
0
1
1
0
0
1
0
1
1
1
0
0
1
0
1
0

Giaớn õọử thồỡi gian cuớa maỷch hỗnh 5.3b:
Q
2
Q
1

2
3
4
1
1
0
0
1
0
1
0
1
0
0
1
0
1
0
1

c. óỳm lón/xuọỳng:
Goỹi X laỡ tờn hióỷu õióửu khióứn chióửu õóỳm, ta quy ổồùc:
+ Nóỳu X = 0 thỗ maỷch õóỳm lón.
+ Nóỳu X = 1 thỗ õóỳm xuọỳng.

Ta xeùt 2 trổồỡng hồỹp cuớa tờn hióỷu Ck:
- Xeùt tờn hióỷu Ck taùc õọỹng sổồỡn xuọỳng:
Luùc õoù ta coù phổồng trỗnh logic:
iii1i
QXQX.QXCk =+=

Q
2
Q
1
Q
3
Q
2
Q
1
1
2
3
4
5
0
0
0
0
1
0
0
1
1
0
0
1
0
1
0

- Âäúi våïi FF cọ ng vo Clr tạc âäüng mỉïc 0 thç ta dng cäøng
NAND 2 ng vo.
Bi ging K Thût Säú Trang 132

- Âäúi våïi FF cọ ng vo Clr tạc âäüng mỉïc 1 thç ta dng cäøng
AND cọ 2 ng vo.
Nhỉ váûy så âäư mảch âãúm 5 l så âäư ci tiãún tỉì mảch âãúm 8 bàòng
cạch màõc thãm pháưn tỉí cäøng NAND (hồûc cäøng AND) cọ hai ng vo
(ty thüc vo chán Clr tạc âäüng mỉïc logic 0 hay mỉïc logic 1) âỉåüc
näúi âãún ng ra Q
1
v Q
3
, v ng ra ca cäøng NAND (hồûc AND) s
âỉåüc näúi âãún ng vo Clr ca bäü âãúm (cng chênh l ng vo Clr ca
cạc FF).
Trong trỉåìng håüp Clr tạc âäüng mỉïc tháúp så âäư mảch thỉûc hiãûn âãúm
5 nhỉ trãn hçnh 5.5 :
T
Ck
1
T
Ck
2
Clr
Ck
1
Q
2
Q

0
0 0
00
0
1
1
1
1
0 0
0 0
0
0
0
0
0
0
0
1
1
Q
3
Hçnh 5.6. Gin âäư thåìi gian mảch âãúm 5, âãúm lãn.
Chụ :
Do trảng thại ca ng ra l khäng biãút trỉåïc nãn âãø mảch cọ thãø âãúm
tỉì trảng thại ban âáưu l 000 ta phi dng thãm mảch xọa tỉû âäüng ban
âáưu âãø xọa bäü âãúm vãư 0 (cn gi l mảch RESET ban âáưu). Phỉång
phạp thỉûc hiãûn l dng hai pháưn tỉí thủ âäüng R v C.
Chỉång 5. Hãû tưn tỉû Trang 133
Y
1

Ck
2
Q
2
Q
1
1
1
C
k
Clr
T
Ck
3

1
Y
1
R1
C1
Y
VCC
1
Hçnh 5.8. Mảch cho phẹp xọa bäü âãúm tỉû däüng
Q
3

T
Ck
1 Hçnh 5.9. Mảch cho phẹp xọa bäü âãúm tỉû däüng v bàòng tay