MỤC LỤC

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

MĐKT

Mức độ khuyết tật

NKT

Người khuyết tật

TTLT

Thông tư liên tịch

UBND

Ủy ban nhân dân

Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 1


MỞ ĐẦU
Người khuyết tật là người mang trong mình một hoặc nhiều khiếm khuyết trên cơ
thể hoặc bị suy giảm chức năng, họ có thể gặp các rào cản do yếu tố xã hội, môi trường
hoặc con người khi tham gia vào mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội. Tuy nhiên, để
xác nhận một người là người khuyết tật, cần làm thủ tục xác định người khuyết tật và
Hội đồng xác định mức độ khuyết tật sẽ xác định mức độ khuyết tật của người đó, từ đó
đưa ra kết luận về mức độ khuyết tật cũng như xác nhận có đủ tiêu chuẩn hay không.
Chính vì vậy, để nghiên cứu, làm rõ hơn vấn đề này, nhóm em xin chọn đề tài: “Quy

2. Thẩm quyền xác định đối tượng và mức độ khuyết tật.

Trách nhiệm xác định MĐKT thuộc về Hội đồng xác định MĐKT. Tuy nhiên, việc
xác định MĐKT sẽ do Hội đồng giám định y khoa thực hiện trong các trường hợp sau:
-

Hội đồng xác định MĐKT không đưa ra được kết luận về MĐKT.
NKT hoặc đại diện hợp pháp của NKT không đồng ý với kết luận của Hội đồng xác định

-

MĐKT.
Có bằng chứng xác thực về việc xác định MĐKT của Hội đồng xác định MĐKT không
khách quan, chính xác.
II/ Quy trình, thủ tục xác định đối tượng, mức độ khuyết tật.

1. Quy trình, thủ tục xác định đối tượng và mức độ khuyết tật do Hội đồng xác định

mức độ khuyết tật thực hiện.
-

Bước 1: Nộp và tiếp nhận hồ sơ.
Khi có nhu cầu xác định MĐKT, xác định lại MĐKT, NKT hoặc người đại diện hợp
pháp của NKT nộp 01 bộ hồ sơ theo quy định tại Điều 4 Thông tư liên tịch số
37/2012/TTLT – BLĐTBXH – BYT – BTC – BGDĐT đến UBND cấp xã nơi NKT cư
trú. Khi nộp hồ sơ phải xuất trình sổ hộ khẩu hoặc chứng minh nhân dân để cán bộ tiếp
nhận hồ sơ đối chiếu các thông tin kê khai trong đơn.
Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 3



Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày có biên bản kết luận của Hội đồng về
MĐKT của NKT, Chủ tịch UBND cấp xã niêm yết và thông báo công khai kết luận của
Hội đồng tại trụ sở UBND cấp xã và cấp Giấy xác nhận khuyết tật. Trường hợp có khiếu
nại, tố cáo hoặc có ý kiến thắc mắc không đồng ý với kết luận của Hội đồng thì trong
thời hạn 05 ngày, Hội đồng tiến hành xác minh, thẩm tra, kết luận cụ thể và trả lời bằng
văn bản cho người khiếu nại, tố cáo hoặc thắc mắc.
Đối với trường hợp do Hội đồng giám định y khoa xác định, kết luận về dạng khuyết
tật và MĐKT: Căn cứ kết luận của Hội đồng Giám định y khoa về dạng khuyết tật và
MĐKT, Chủ tịch UBND cấp xã cấp Giấy xác nhận khuyết tật. Trường hợp NKT không

Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 4


đủ điều kiện để cấp Giấy xác nhận khuyết tật, Chủ tịch UBND xã có văn bản trả lời và
nêu rõ lý do.
2.

Quy trình, thủ tục xác định đối tượng, mức độ khuyết tật do Hội đồng giám định y
khoa thực hiện.

-

Bước 1: Hoàn thiện và nộp hồ sơ.
Trường hợp NKT hoặc đại diện hợp pháp của NKT không đồng ý với kết luận của
Hội đồng xác định MĐKT, NKT hoặc đại diện hợp pháp của NKT có đơn gửi Chủ tịch
Hội đồng xác định mức độ khuyết tật cấp xã. Hồ sơ khám giám định nộp tại UBND xã
nơi NKT cư trú, bao gồm các giấy tờ, tài liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 5 TTLT số
34/2012/TTLT-BYT-BLĐTBXH.

-



đồng giám định y khoa có trách nhiệm tổ chức khám giám định, kết luận dạng tật và
MĐKT.
- Bước 5: Thực hiện khám giám định y khoa.
+ Quy trình khám giám định được thực hiện theo quy định hiện hành về giám định y
khoa.
+ Quy trình khám giám định phúc quyết được thực hiện như sau:
Cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức hoặc đại diện hợp pháp của NKT không đồng ý với
kết luận của Hội đồng Giám định y khoa thì làm đơn đề nghị khám giám đinh phúc quyết
gửi đến Hội đồng Giám định y khoa đã ban hành biên bản khám giám định (giải quyết
lần 01).
Trong thời gian 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, Hội đồng
Giám định y khoa đã ban hành Biên bản giám định có trách nhiệm giải quyết (giải quyết
lần 02). Nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức đề nghị vẫn chưa đồng ý với giải quyết của Hội
đồng Giám định y khoa, chậm nhất sau 15 ngày làm việc kể từ ngày ban hành Biên bản
giải quyết lần 02, phải có kiến nghị bằng văn bản gửi Hội đồng Giám định y khoa.
Sau 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được kiến nghị, Hội đồng Giám định y khoa
bị kiến nghị hoàn chỉnh hồ sơ giám định theo quy định và gửi đến Hội đồng Giám định y
khoa cấp trên.
Các trường hợp kiến nghị về kết quả giám định của Hội đồng Giám định y khoa cấp
tỉnh thì Hội đồng Giám định y khoa Trung ương, Phân Hội đồng Giám định y khoa
Trung ương I hoặc Phân Hội đồng Giám định y khoa Trung ương II khám phúc quyết
theo quy định.
Trường hợp đã khám giám định phúc quyết tại Hội đồng Giám định y khoa Trung
ương, Phân Hội đồng Giám định y khoa Trung ương I hoặc Phân Hội đồng Giám định y
khoa Trung ương II nhưng vẫn còn kiến nghị hoặc khiếu nại, tố cáo, Bộ trưởng Bộ Y tế
thành lập Hội đồng Giám định y khoa khám phúc quyết lần cuối và kết luận của Hội
đồng này là kết luận cuối cùng.
Sau khi có kết quả khám phúc quyết lần cuối, nếu đối tượng vẫn còn kiến nghị, thì

Một số trường hợp, NKT được giới thiệu lên giám định tại Hội đồng giám định y
khoa của tỉnh, đảm bảo đầy đủ các quyền lợi. Trạm y tế các xã, phường khám chữa bệnh
định kỳ, phát hiện các trường hợp dị tật bẩm sinh trong bào thai và cấp phát thuốc miễn
phí một số chương trình cho NKT, lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe và chăm sóc sức
khỏe ban đầu cho NKT tại nơi cư trú…
b)

Hạn chế còn tồn tại.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc xác định MĐKT cho NKT vẫn còn những

tồn tại cần được quan tâm khắc phục, cụ thể:

1 http://www.molisa.gov.vn/vi/Pages/chitiettin.aspx?IDNews=23935

Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 7


Trong một số trường hợp, Hội đồng cấp xã khi lập hồ sơ và kết luận MĐKT chưa
chính xác với tình hình bệnh tật , không đánh giá đầy đủ tình trạng bệnh tật của đối
tượng trong hồ sơ gửi lên Hội đồng giám định y khoa (kết luận của Hội đồng giám định
y khoa là đánh giá tình trạng bệnh tật, tỷ lệ % tổn thương cơ thể và khả năng tự chăm sóc
bản thân của NKT). Chính vì vậy trên thực tế đã xảy ra tình trạng có một số trường hợp
được Hội đồng giám định kết luận tỷ lệ tổn thương cơ thể như nhau nhưng mức độ có
thể khác nhau nên đã dẫn đến những thắc mắc không đáng có.
Ở một số địa phương, Hội đồng giám định cấp giấy xác nhận khuyết tật chưa đúng
đối tượng, dạng tật, MĐKT. Việc đánh giá sai MĐKT sẽ rất nhạy cảm, vì MĐKT có liên
quan đến chế độ trợ cấp. Đồng thời việc có nhiều quan điểm khác nhau giữa các thành
viên về MĐKT gây khó khăn cho Chủ tịch Hội đồng khi đưa ra kết luận.
Thực tế, rất ít người tự làm hồ sơ đề nghị xác định khuyết tật mà thường do trưởng
thôn/ấp, tổ trưởng tổ dân phố xác định và giới thiệu cho Hội đồng xác định khuyết tật xã.

hiện xác định đối tượng và MĐKT. Trên thực tế, việc tập huấn không quy định cụ thể và
thiếu tính hệ thống giữa các vùng, chỉ bao gồm những người trực tiếp tham gia vào công
việc xác định khuyết tật. Trong hầu hết các trường hợp, vì ngân sách còn hạn chế nên chỉ
có duy nhất một người trong Hội đồng xác định khuyết tật xã được tham gia tập huấn.
Chi phí cho công tác xác định khuyết tật và trợ cấp xã hội cho NKT được lấy từ ngân
sách hàng năm của xã. Có trường hợp báo cáo ngân sách không đủ để thanh toán chi phí
tới tận nhà NKT thì Hội đồng khuyết tật xã chỉ cử một đến hai người đi, điều này cũng
gây ảnh hưởng đến chất lượng của công tác xác định đối tượng và MĐKT.
Đồng thời quy trình, thủ tục xác định đối tượng khuyết tật và MĐKT nhiều cơ sở
vẫn còn khá lúng túng dẫn đến quá trình kéo dài, không chính xác. Nhiều trường hợp
quyền lợi của NKT không được đảm bảo. Thực tế, nhiều phụ huynh phản ánh khi họ đưa
con em có dấu hiệu bị tự kỷ, tâm thần, thần kinh... đến các phường, xã để xác định
MĐKT thì những Hội đồng ở địa phương tỏ ra rất lúng túng, khó đưa ra quyết định chính
xác. 3
b) Kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

Để khắc phục những tồn tại làm ảnh hưởng đến quyền lợi NKT cần thực hiện một số
giải pháp sau:
-

Để giải quyết tình trạng xác định không chính xác MĐKT do không có chuyên môn y
khoa, đối với những trường hợp Hội đồng giám định y khoa của địa phương không xác
định được bằng mắt (ví dụ như khuyết tật nghe, khuyết tật trí tuệ, thần kinh…) thì không
cần thông qua Hội đồng ở cấp phường, xã mà có thể giới thiệu người dân lên thẳng cơ
quan cấp cao hơn, có chức năng y khoa rõ ràng hơn để xác định MĐKT cho NKT có nhu
cầu. Giải pháp này vừa tránh được rắc rối cho người dân khi phải đi lại nhiều và cán bộ
địa phương cũng không phải băn khoăn, lúng túng khi không biết đưa ra quyết định như
thế nào đối với tình trạng của người khuyết tật mình quản lý.
khuyết tật về thần kinh, tâm thần, trí tuệ.
3

trị chứng ảnh hưởng thần kinh do rượu. Nhưng mới đây, nhiều người quen biết khá ngạc
nhiên khi ông T. lại bỗng dưng được UBND huyện Bình Chánh (TP.HCM) ra quyết định
trợ cấp 570 nghìn đồng/tháng và cấp thẻ BHYT theo diện NKT nặng .
Chuyện giấy xác nhận khuyết tật “từ trời rơi xuống” này xảy ra khi ông T. bị nhồi
máu não và được chuyển thẳng từ bệnh viện tuyến huyện ở Tiền Giang lên Bệnh viện
Chợ Rẫy (TP.HCM) cứu chữa vào ngày 20-3. Khi nhập viện, bệnh nhân không có BHYT
và được người thân (công tác trong ngành y) bảo lãnh viện phí. Chi phí điều trị tính đến
ngày 1-5 đã lên đến 151 triệu đồng.
Chính thời điểm này, người nhà ông T. trình BHYT và cả giấy xác nhận khuyết tật
của UBND xã Bình Hưng (huyện Bình Chánh) ký ngày 3-4, yêu cầu bệnh viện phải giải
quyết 100% viện phí cho người có chế độ khuyết tật. ( ông T tạm trú tại xã Bình Hưng từ
năm 2006)

Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 10


Bác sĩ Phạm Thanh Việt, Trưởng phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Chợ Rẫy cho
biết, viện phí từ 1-5 cho đến lúc bệnh nhân T. xuất viện ngày 23-5 ngót nghét hơn 128
triệu đồng nữa. Nhưng vì đã có BHYT, nên bệnh nhân được BHYT thanh toán 104 triệu
đồng, phần còn lại 24,4 triệu đồng gồm vật tư, thuốc men ngoài danh mục BHYT do
bệnh nhân đồng chi trả. Tuy nhiên qua rà soát, bệnh viện phát hiện nhiều nghi vấn liên
quan đến việc cấp BHYT và giấy xác nhận khuyết tật của ông T.
Tại sao một địa phương ở TP.HCM lại duyệt cấp giấy cho người ở Tiền Giang? Thời
điểm UBND xã Bình Hưng xét duyệt hồ sơ khuyết tật là thời điểm ông T. còn đang nằm
điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy? Vậy hội đồng giám định của xã dựa vào tiêu chí, cơ sở
khoa học nào để xác nhận ông T. khuyết tật tâm thần nặng?
Sau khi rời khỏi Bệnh viện Chợ Rẫy, gia đình tiếp tục cho ông T. lần lượt vào điều trị
tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện Nhân dân 115. Với thẻ BHYT do UBND
huyện Bình Chánh cấp từ hồ sơ nhiều nghi vấn trên, ông T. tiếp tục được BHYT chi trả
hàng chục triệu đồng

động và trí tuệ ở mức độ nhẹ. Bà Trần Thị Dương, là mẹ của anh Thương, không đồng ý
với kết luận của Hội đồng xác định MĐKT của xã đã xin tiến hành cho anh Thương đi
giám định tại Hội đồng giám định y khoa tỉnh Yên Bái. Ngày 27/6/2014, UBND xã nhận
được biên bản khám giám định y khoa đối với anh Vũ Vinh Thương có kết luận: Dạng
khuyết tật: Thần kinh, tâm thần, trí tuệ, vận động; tỷ lệ tổn thương cơ thể do bệnh
tật/khuyết tật là 81%; MĐKT: đặc biệt nặng.
Thực tế, anh Thương vẫn tự đi lại, trả lời các câu hỏi bình thường và tự ăn uống, vệ
sinh cá nhân không cần sự trợ giúp nào khác. Trong biên bản họp thôn Trung Tâm ngày
23/7/2014 có xác nhận "anh Thương vẫn tự đi lại quanh xóm, tự ăn uống, vệ sinh cá
nhân bình thường". Năm 2009, anh Thương đã kết hôn bình thường, tình trạng hiện nay
không có thay đổi gì so với trước, do vậy, kết quả giám định của Hội đồng Giám định y
khoa tỉnh Yên Bái đã gây nên sự bức xúc trong nhân dân.
 Nhận xét:

Pháp luật hiện hành đã quy định trình tự, thủ tục xác định đối tượng và MĐKT của
NKT khá cụ thể, rõ ràng, tuy nhiên việc thực hiện ở nhiều địa phương, đặc biệt là ở các
tỉnh thành miền núi thì bên cạnh những thành tựu đạt được còn tồn tại nhiều vướng mắc,
bất cập. Cụ thể là xuất phát từ thủ tục phức tạp, rườm rà, thời gian thực hiện kéo dài, tốn
kém về chi phí, trình độ chuyên môn của các thành viên Hội đồng xác định MĐKT còn
hạn chế dẫn đến hiệu quả thực hiện chưa cao.
Đối với những trường hợp khuyết tật về vận động như trường hợp của anh Thương
thì hội đồng xác định MĐKT có thể đánh giá được, còn đối với dạng khuyết tật thần
kinh, tâm thần thì không thể xác định chỉ dựa vào việc đặt câu hỏi và thông qua quan sát
thông thường để kết luận MĐKT nặng hay nhẹ. Tuy nhiên thực tế tình trạng này xảy ra
không ít, dẫn đến việc rất những đối tượng khuyết tật chưa được công nhận, MĐKT của
họ chưa được xác định đúng… do đó ảnh hưởng đến quyền lợi, chế độ của họ hoặc thậm
chí họ không được hưởng bất kì chế độ trợ cấp nào.
Mặt khác, với quy trình, thủ tục xác định đối tượng và mức độ khuyết tật như hiện
nay, tình trạng lạm quyền xảy ra không còn là điều hiếm gặp. Vấn đề này là một trong
những yếu tố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền của NKT, khi mà nhiều cán bộ cấp


7.

http://thanhnien.vn/gioi-tre/khong-chuyen-mon-cung-xac-dinh-khuyet-tat-cho-tre610632.html

8.

http://congan.com.vn/doi-song/suc-khoe/cap-giay-xac-nhan-khuyet-tat-cho-nguoinghien-ruou_4510.html

9.

http://nhandao.net.vn/index.php/hoat-dong-hoi/nghien-cuu-trao-doi/10148-cap-giay-xacnhan-khuyet-tat-quy-dinh-va-nhung-van-de-con-bat-cap

10.

http://www.baoyenbai.com.vn/233/116214/Xac_dinh_muc_do_khuyet_tat_theo_dung_q
ui_trinh.htm
Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 13


Pháp luật về người khuyết tật - N02 - Nhóm 04Page 14