VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ THỊ HOÀI

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
TỪ THỰC TIỄN LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY
CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, 2017


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY ............... 9
1.1. Một số khái niệm về chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa
cháy ............................................................................................................................................. 9
1.2. Nội dung chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ....... 12
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy
chữa cháy ở Việt Nam và kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về chính sách
phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ............................................ 15
Chương 2

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN

NGUỒN NHÂN LỰC CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY Ở VIỆT
NAM HIỆN NAY ............................................................................................ 23


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CAND

: Công an nhân dân

CNH, HĐH

: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

KH&CN

: Khoa học và công nghệ

PCCC

: Phòng cháy chữa cháy

PC&CC

: Phòng cháy và chữa cháy

PCCC&CNCH

: Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ

dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng
và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả
và bền vững” [Đại hội Đảng lần thứ XI]. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội
của nước ta thì lĩnh vực PCCC đã, đang có vai trò ngày càng quan trọng đối với thời
kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức.
Đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế
ở nước ta đã góp phần làm đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, trung tâm thương mại, nhà
cao tầng, khu công nghiệp, khu chế xuất, giàn khoan khai thác dầu lửa, khí đốt, nơi
chế biến, sang chiết khí gas, xăng, dầu, nhà ga, chợ... xuất hiện ngày càng nhiều;
ngoài ra, biến đổi của khí hậu ngày càng phức tạp, hậu quả để lại ngày càng lớn cho
xã hội; tình hình cháy rừng, lũ lụt, hạn hán bất thường; vấn đề đảm bảo an ninh
quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội có nhiều biểu hiện mới, khó lường; đặc biệt,
ý thức của một bộ phận người dân về PCCC còn hạn chế, chủ quan; mặt khác, thời
gian qua, các vụ cháy, nổ lớn và thiệt hại do cháy, nổ gây ra có chiều hướng gia
tăng, đã xuất hiện các vụ cháy, nổ lớn khó khống chế. Trong khi đó, chính sách phát

1


triển nguồn nhân lực lực lượng Cảnh sát PCCC dù đã được quan tâm nhưng chưa
đáp ứng được yêu cầu, còn dàn trải, hiện đang tồn tại không ít vấn đề ở các phương
diện khác nhau, làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC và
sau đó là đến hiệu quả công tác của lực lượng PCCC Việt Nam.
Chính vì vậy, để góp phần phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh quốc
gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và đảm bảo an toàn cháy, nổ trong điều kiện đất
nước hội nhập quốc tế thì chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC là
rất quan trọng, là vấn đề cấp bách và có tính thời sự cao trong giai đoạn hiện nay.
Từ những vấn đề nêu trên, việc lựa chọn đề tài “Chính sách phát triển nguồn
nhân lực từ thực tiễn lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện
nay” để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công là hết sức cần thiết, có

quốc tế có nguy cơ ảnh hưởng đến nước ta…tình hình đó đã đặt ra cho lực lượng
Công an nhân dân nói chung và các đơn vị đào tạo nói riêng những yêu cầu, nhiệm
vụ mới, trong đó có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cảnh sát phòng cháy, chữa
cháy”; ngoài ra, để đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực cảnh sát PCCC đáp
ứng yều cầu của đất nước trong giai đoạn mới thì tác giả bài báo đưa ra 5 giải
pháp hữu hiệu để thực hiện mục đích trên.
- Tác giả Nguyễn Mạnh Hà (2009), “Một số suy nghĩ về xây dựng lực lượng
cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới”, Tạp chí Khoa học
và giáo dục PCCC. Ở bài báo này tác giả đã đưa ra nhiều số liệu thống kê về tình
hình cháy, nổ và thiệt hại do cháy, nổ gây ra trong 5 năm từ 2004-2008 và làm rõ
trước tình hình đó sự phát triển của lực lượng cảnh sát PCCC là rất quan trọng và
tầm quan trọng của công tác PCCC đối với các quốc gia phát triển, cũng như Việt
Nam là rất quan trọng; đồng thời, qua phân tích các vụ cháy, nổ, số lượng, trình độ
chuyên môn nghiệp vụ, cơ cấu tổ chức, sự phân bố cán bộ, chiến sĩ cảnh sát PCCC
và phương tiện chữa cháy trước ảnh hưởng của kinh tế thị trường, tác giả đưa ra 5
giải pháp để thúc đẩy quá trình phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC đáp ứng
về cơ cấu tổ chức, trình độ chuyên môn trong tình hình mới.
- Sách tham khảo của Bùi Văn Ngần (chủ biên-2006), “Những văn bản quy
phạm pháp luật về PCCC”, Nxb Công an nhân dân. Cuốn sách được kết cấu thành
6 phần: Phần 1 trình bày về luật PCCC; phần 2 trình bày các thông tư, nghị định,

3


chỉ thị hướng dẫn thực hiện luật PCCC; phần 3 trình bày các tiêu chuẩn của Việt
Nam về an toàn cháy, nổ; phần 4 trình bày các tiêu chuẩn về PCCC của Bộ Công
an; phần 5, trình bày các tiêu chuẩn về xây dựng để đảm bảo an toàn cháy, nổ;
phần 6 trình bày quy chuẩn xây dựng của Việt Nam. Trong 6 phần trên thì phần 1
có nội dung liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ, tổ chức của cảnh sát
PCCC, công tác PCCC, công tác phối hợp trong hoạt động PCCC, cũng như phát

Tạp chí PCCC. Tác giả bài viết đã khẳng định, nguồn nhân lực cảnh sát PCCC có
vai trò, vị trí ngày càng quan trọng trong quá trình tăng trưởng, phát triển kinh tế
của nước ta, trong điều kiện hội nhập quốc tế nước ta không chỉ phát triển nguồn
nhân lực cảnh sát PCCC phổ thông mà phát triển nhanh cần nguồn nhân lực chất
lượng cao cảnh sát PCCC, so sánh thực trạng đào tạo nguồn nhân lực cảnh sát
PCCC ở nước ta trong 12 năm (2000-2012) và đưa ra các 5 nội dung mang tính
định hướng để phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC ở nước ta trong giai đoạn
2015 đến 2020.
Nhìn chung, các công trình khoa học nêu trên, dưới các góc độ khác nhau
nghiên cứu vấn đề nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC dưới
các khía cạnh: Quản lý đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ làm công tác PCCC; xây
dựng lực lượng cảnh sát PCCC trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; các giải pháp
để đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cảnh
sát PCCC trước yêu cầu của thời kỳ hội nhập... cũng như làm rõ tầm quan trọng của
việc xây dựng lực lượng cảnh sát PCCC trong tình hình mới; đưa ra các yêu cầu về
phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC trong tình hình mới; đổi mới công tác
giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học đối với nguồn nhân lực cảnh sát PCCC.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào đề cập một cách trực tiếp
về lý luận và thực tiễn của chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở
nước ta.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của luận văn là nhằm xây dựng luận cứ khoa học để trên cơ sở đó
tăng cường chính sách phát triển nguồn nhân lực từ thực tiễn lực lượng cảnh sát
PCCC ở nước ta hiện nay.
Để thực hiện mục đích nêu trên, luận văn có các nhiệm vụ sau đây:

5


Thứ nhất, nghiên cứu, làm rõ các vấn đề lý luận về chính sách phát triển



tiếp tới vấn đề phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC. Đồng thời, thu thập các
tài liệu của các tổ chức và học giả liên quan đến đề tài trong thời gian qua.
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn sâu là phương pháp được dùng
khá phổ biến trong nghiên cứu xã hội học, đó là phương pháp đối thoại với một đối
tượng nhằm thu thập thông tin. Theo dự kiến, phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
được sử dụng đối với đối tượng là lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng Cảnh
sát PCCC.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
- Đề tài này có ý nghĩa về mặt lý luận, tác giả nghiên cứu và vận dụng các lý
thuyết về chính sách công để thực hiện đề tài.
- Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ, minh chứng cho các thuyết liên quan đến
chính sách công, từ đó hình thành các tiến trình đề xuất các giải pháp chính sách
nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả chính sách đã ban hành.
- Mặt khác, kết quả của luận văn sẽ góp phần cung cấp những luận chứng
khoa học cho các cấp, các ngành, lực lượng CAND, đặc biệt là đối với lực lượng
Cảnh sát PCCC để hoạch định các đề án, chiến lược, chính sách phát triển nguồn
nhân lực Cảnh sát PCCC.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Luận văn cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc vận dụng
các lý thuyết về chính sách công để xem xét giữa lý thuyết và thực tiễn về phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam, từ đó nâng cao hiệu quả chất lượng
của chính sách trong những năm tiếp theo.
- Góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các cơ quan, ban ngành
và lực lượng PCCC trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách một cách hiệu
quả trong công cuộc phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn
trật tự, an toàn xã hội và đảm bảo an toàn cháy, nổ trong điều kiện đất nước hội
nhập quốc tế.

Từ điển Bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau:
“Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính
sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào
đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất
của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…”
Có thể hiểu quan niệm về chính sách như sau: Chính sách là chương trình
hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào
đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình.
Chính sách công là một trong những công cụ quan trọng của quản lý nhà
nước, thông qua việc ban hành và thực thi các chính sách, những mục tiêu của Nhà
nước được hiện thực hóa. Chủ thể ban hành chính sách công chính là Nhà nước
thông qua các cơ quan quyền lực và các cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà
nước. Do đó, khái niệm chính sách công được diễn đạt như sau: “Chính sách công
là một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn
các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã
hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền” [10].
* Quan niệm về nguồn nhân lực: Quan niệm này được đề cập dưới hai góc độ
chủ yếu sau:
Thứ nhất, nguồn nhân lực là tổng thể lực lượng lao động của xã hội có tiềm
năng và hiện hữu, với kiến thức, kỹ năng và năng lực sáng tạo của con người, là

9


nguồn lực quan trọng nhất quyết định thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Khả
năng của nguồn nhân lực bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực.
Thứ hai, nguồn nhân lực được nghiên cứu trên bình diện số lượng, chất
lượng, cơ cấu của một cộng đồng người cụ thể (gia đình, doanh nghiệp, cơ quan,
ngành nghề hoặc quốc gia).
Từ những phân tích trên, có thể khái quát: Nguồn nhân lực là nguồn cung

điểm, bản chất của nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở nước ta thì phát triển nguồn
nhân lực Cảnh sát PCCC có thể quan niệm: Phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC là sự gia tăng giá trị nguồn nhân lực về số lượng, chất lượng, cơ cấu trên các
mặt hiện hữu và tiềm năng, thông qua hoạt động tự giác của chủ thể, phù hợp với
điều kiện, hoàn cảnh và quy luật của hiện thực khách quan, làm cho nguồn nhân lực
ngày càng hoàn thiện đáp ứng ngày càng tốt nhiệm vụ PCCC của đất nước.
Từ sự phân tích nêu trên, có thể hiểu: Chính sách phát triển nguồn nhân lực
Cảnh sát PCCC là khái niệm bao gồm tập hợp các quyết định chính sách về tuyển
dụng, sử dụng; chính sách tiền lương, phụ cấp; chính sách đào tạo, bồi dưỡng;
chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài, có tác động trực tiếp tới việc sử dụng, quản lý
và phát huy tối đa năng lực của nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC. Chính sách phát
triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC là một trong hệ thống chính sách của Nhà
nước, được ban hành nhằm phát huy tối đa tài năng, trí tuệ của nguồn nhân lực
Cảnh sát PCCC góp phần nâng cao chất lượng phục vụ xã hội, đảm bảo TTATXH.
1.1.2. Đặc điểm của nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở
Việt Nam hiện nay
Thứ nhất, nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC thuộc lực lượng cảnh sát PCCC
chuyên trách công tác PCCC. Theo Luật PCCC năm 2001 đã khẳng định: Lực
lượng làm công tác PCCC của nước ta là lực lượng nòng cốt trong hoạt động PCCC
của toàn dân và bao gồm 4 lực lượng: 1) Lực lượng dân phòng; 2) Lực lượng PCCC
cơ sở; 3) Lực lượng PCCC chuyên ngành được tổ chức và hoạt động theo quy định
của pháp luật; 4) Lực lượng cảnh sát PCCC [14, tr.22]. Đồng thời, Luật PCCC cũng
quy định rõ Cảnh sát PCCC là lực lượng làm công tác chuyên trách về PCCC trên
phạm vi cả nước, là một trong các lực lượng của lực lượng vũ trang, được tổ chức
thống nhất từ trung ương đến địa phương do Bộ trưởng Bộ Công an quản lý, chỉ đạo
và có thể huy động các lực lượng, phương tiện tham gia chữa cháy theo quy định

11





lượng PCCC, trong đó giao cho lực lượng Cảnh sát PCCC là lực lượng nòng cốt
thực hiện nhiệm vụ CNCH. Bộ Công an đã ban hành 06 Thông tư: Thông tư số
66/2014/TT-BCA ngày 16/12/2014 “Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật
PCCC và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCCC”; Thông tư số
39/2015/TT-BCA ngày 21/8/2015 “Phân công trách nhiệm và quan hệ phối hợp
trong công tác điều tra vụ cháy, nổ trong lực lượng Công an nhân dân”; Thông tư số
47/2015/TT-BCA ngày 06/10/2015 “Hướng dẫn về bảo đảm an toàn PCCC đối với
cơ sở kinh doanh vũ trường, karaoke”; Thông tư số 48/2015/TT-BCA ngày
06/10/2015 “Quy định về trang phục chữa cháy của lực lượng dân phòng, lực lượng
PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành”; Thông tư số 57/2015/TT-BCA ngày
26/10/2015 “Hướng dẫn trang bị phương tiện PCCC đối với phương tiện giao thông
cơ giới”; Thông tư số 60/2015/TT-BCA ngày 09/11/2015 “Quy định về tiêu chuẩn,
định mức trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho lực
lượng Cảnh sát PCCC”; Năm 2015, Bộ Công an ban hành Chỉ thị số 03/CT-BCAC66 ngày 04/5/2015 về “Tăng cường công tác PCCC của lực lượng Công an nhân
dân trong tình hình mới”…
Năm 2013, Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
PCCC. Để kịp thời đưa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCCC vào thực
tế, Chính phủ, Bộ Công an đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật hướng
dẫn thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCCC, cụ thể trong 03 năm
(từ năm 2013 đến 2016) đã ban hành 02 nghị định của Chính phủ, 11 Thông tư của
Bộ Công an và 05 Thông tư liên tịch của Bộ Công an với các Bộ Tài chính, Bộ
Quốc phòng, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội. Bên cạnh đó, công tác xây dựng
Quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC được quan tâm chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Đặc
biệt, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và huy động sức mạnh
của cả hệ thống chính trị trong công tác PCCC, Ban Bí thư Trung ương đã ban hành
Chỉ thị số 47-CT/TW ngày 25/6/2015 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với
công tác phòng cháy, chữa cháy.


14


1.3. Các yếu tố ảnh hưởng chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát
phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam và kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
về chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy
1.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh
sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam
* Yếu tố khách quan:
Thứ nhất, tác động của cách mạng khoa học và công nghệ và kinh tế tri thức
đến sự phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
Sự phát triển của cách mạng khoa học kỹ thuật và kinh tế tri thức còn làm
cho việc sử dụng các thiết bị công nghiệp, máy móc, điện, các thiết bị dễ cháy, nổ,
các chất dễ cháy được sử dụng ngày càng nhiều; đặc biệt, cùng với quá trình đó thì
nhận thức của người dân về vấn đề đảm bảo an toàn cháy, nổ còn chưa đầy đủ,
nhiều người còn thờ ơ; làm gia tăng các nguy cơ tiềm ẩn gây cháy, nổ. Để đảm bảo
an toàn và giảm thiểu các vụ cháy, nổ trong quá trình ứng dụng KH&CN và kinh tế
tri thức vào phát triển đất nước thì đòi hỏi lực lượng cảnh sát PCCC nói chung,
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC nói riêng cần phải phát triển tương xứng, đáp ứng
được yêu cầu về đảm bảo an toàn PCCC trong điều kiện mới của đất nước. Sự phát
triển của cách mạng khoa học kỹ thuật và kinh tế tri thức cũng có tác động và làm
gia tăng nhanh các thiết bị PCCC hiện đại, đặc biệt là các thiết bị chuyên dụng để
tiến hành công tác PCCC nhà cao tầng, hầm ngầm, trung tâm thương mại, cũng như
là có các phương cách PCCC tiên tiến, hiệu quả hơn. Do đó, yêu cầu cần gia tăng số
lượng các chiến sĩ cảnh sát PCCC có trình độ học vấn, có kỹ năng lao động tốt, có
lao động sáng tạo trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ.
Thứ hai, tác động của quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế
đến sự phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam.
Do ý thức sử dụng, bảo quản, bảo trì của người lao động Việt Nam đối với
máy móc tham gia sản xuất còn nhiều hạn chế nên đã góp phần làm gia tăng các cơ

tâm thương mại, các nhà cao tầng, các nhà ga, chợ, nơi tập trung đông người, gây
nên cháy, nổ lớn và ngày càng phức tạp. Thực tiễn đó đã đòi hỏi cần phát triển
nhanh nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC để góp phần ngăn chặn, đẩy lùi, khắc phục
các hậu quả đó.

16


* Yếu tố chủ quan:
Thứ nhất, tác động của các quan điểm, chủ trương, chính sách về phát triển
nguồn nhân lực của quốc gia và của ngành Công an đến sự phát triển nguồn nhân
lực Cảnh sát PCCC.
Đảng và Nhà nước ta đã ban hành các cơ chế, chính sách để thúc đẩy nhanh
quá trình phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu của đất nước
trong giai đoạn đổi mới. Ngày 17/8/2012 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định
1110/QĐ-TTg về việc Phê duyệt Quy hoạch tổng thể hệ thống cơ sở của lực lượng
Cảnh sát PCCC&CNCH đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 và khẳng định:
“Xây dựng và phát triển lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu
hộ trên địa bàn cả nước và ở từng địa phương, nhằm tăng cường hiệu quả công tác
phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đảm bảo tính mạng và tài sản của nhân
dân, bảo vệ tài sản quốc gia, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội và bảo vệ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [20, tr.1]. Để thực
hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển nguồn nhân lực trong thời
kỳ mới, Bộ Công an, Cục cảnh sát PCCC&CNCH đã xây dựng các đề án để định
hướng phát triển lực lượng cảnh sát PCCC nói chung, phát triển nguồn nhân lực nói
riêng đáp ứng cho nhu cầu đảm bảo an ninh, trật tự trong tình hình mới. Chính các
quan điểm, chính sách và các đề án về phát triển nguồn nhân lực quốc gia, cũng như
nguồn nhân lực CAND đã trở thành hành lang pháp lý và cung cấp các luận cứ khoa
học, cơ sở lý luận, thực tiễn để lực lượng Cảnh sát PCCC tiến hành xây dựng các
chủ trương, chính sách phát triển nguồn nhân lực trong các giai đoạn phát triển của

nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy
Trong phạm vi nghiên cứu, đề tài chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu sơ lược về
kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về chính sách đào tạo nguồn nhân lực
Cảnh sát PCCC.
* Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
Về nội dung chương trình đào tạo, ở các quốc gia Hoa Kỳ, Liên bang Nga,
Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Australia, nội dung chương trình
đào tạo liên tục được đổi mới cho phù hợp với mục tiêu đào tạo và từng đối tượng
đào tạo. Nhân viên PCCC&CNCH ở Hoa Kỳ, Singapore và Australia thường được
đào tạo theo nhu cầu công việc, nghĩa là đào tạo những nội dung mà công việc cần.

18


Ở Hoa Kỳ và Australia, nội dung các chương trình học được xây dựng tương đối
ngắn gọn, súc tích, tập trung vào những kiến thức và kỹ năng liên quan trực tiếp đến
chuyên ngành đào tạo. Trong khi ở Liên bang Nga, Trung Quốc và nhiều quốc gia
khác, nội dung các chương trình đào tạo PCCC mang tính chất tổng hợp và bao gồm
nhiều môn học. Về công tác tuyển dụng đối tượng đầu vào của lực lượng
PCCC&CNCH, hầu hết các quốc gia đều có những yêu cầu nghiêm ngặt về sức
khỏe thể chất và tinh thần do tính chất công việc nguy hiểm liên quan đến tính
mạng, sức khỏe trong việc chiến đấu với cháy nổ và các sự cố. Việc đào tạo nguồn
nhân lực PCCC &CNCH đã chú trọng đến việc rèn luyện thể lực để có một sức
khỏe dẻo dai và bền bỉ phục vụ cho yêu cầu của công việc. Bên cạnh đó, nhân viên
PCCC&CNCH là những người có nghiệp vụ chuyên môn cho công tác
PCCC&CNCH.
Đối với yêu cầu về chuyên môn, ở mỗi quốc gia lại có những quy định khác
nhau. Ở Hoa Kỳ, các nhân viên PCCC &CNCH khi được tuyển dụng vào làm việc
không nhất thiết phải có bằng cao đẳng hay đại học, do hầu hết các kỹ năng của họ
sẽ được đào tạo tại chỗ khi làm việc, và yêu cầu về bằng cấp nói chung chỉ cần có

lượng PCCC là nhiệm vụ quan trọng của nhiều quốc gia trong quá trình xây dựng
đội ngũ PCCC tinh nhuệ đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế - xã hội hiện đại.
* Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam trong chính sách đào tạo nguồn
nhân lực Cảnh sát PCCC
Thứ nhất, việc xác định mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC cần
được đặt trong bối cảnh, trình độ và giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội cụ thể của
quốc gia. Trong bối cảnh hiện nay, đào tạo nguồn nhân lực cảnh sát PCCC ở nước
ta không có mục tiêu nào khác ngoài xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC chính quy,
tinh nhuệ và từng bước hiện đại; vững mạnh về tổ chức; có trình độ khoa học, kỹ
thuật PCCC tiên tiến; có trình độ chuyên môn nghiệp vụ giỏi; tương xứng với vị trí
là lực lượng nòng cốt trong công tác PCCC.
Thứ hai, Việt Nam cần làm tốt và kết hợp tốt công tác tuyển sinh đào tạo
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC với công tác tuyển dụng nhân lực cho lực lượng
PCCC, cần có sự cân đối hợp lý giữa việc tuyển dụng các học viên vốn là học sinh
phổ thông được đào tạo bài bản về PCCC ngay từ đầu với việc tuyển các học viên
tốt nghiệp các chuyên ngành không phải PCCC, giữa người được đào tạo lý thuyết

20