 
THÁNG 05/2008
 
Lời nói đầu

Từ lâu người ta đã biết rằng protein tham gia mọi hoạt
động sống trong cơ thể sinh vật, từ việc tham gia xây
dưng tế bào, mô, tham gia hoạt động xúc tác và nhiều
chức năng sinh học khác. Ngày nay, khi hiểu rõ vai trò
to lớn của protein đối với cơ thể sống, người ta càng
thấy rõ tính chất duy vật và ý nghĩa của định nghĩa thiên
tài của Engels P. “Sống là phương thức tồn tại của
những thể protein”. Với sự phát triển của khoa học, vai
trò và ý nghĩa của protein đối với sự sống càng được
khẳng định. Cùng với nucleic acid, protein là cơ sở vật
chất của sự sống.
 
Protein là gì

Protein là hợp chất cao phân tử giữ nhiều vai trò nòng cốt
trong cơ thể. Hầu hết chúng làm việc trong tế bào đáp ứng
yêu cầu của các bào quan và mô trong cơ thể về cấu trúc,
chức năng và điều hòa.
Protein có dạng mạch thẳng hình thành từ hàng trăm hoặc hàng
ngàn đơn vị nhỏ gọi là amino acid liên kết với nhau. Có 20 loại
amino acid khác nhau có thể được kết hợp để hình thành một
protein. Trình tự amino acid xác định cấu trúc không gian 3 chiều
của protein và chức năng chuyên biệt của chúng.

I -ĐẶC TÍNH CHUNG VÀ VAI TRÒ SINH
HỌC

 
2 . Vận tải
Một số protein có vai trò như những chiếc" xe tải "
vận chuyển các chất trong cơ thể .
Ví dụ : hemoglobin, mioglobin (ở động vật có xương
sống ), hemoxianin(ở động vật có xương sống) kết
hợp với oxy và tải chúng đến khắp các mô và cơ
quan trong cơ thể . Nhờ các chất tải oxy này , mặc dù
độ hòa tan trong nước của oxy thấp , vẫn đảm bảo
thỏa mãn nhu cầu oxy của cơ thể. Có hemoglobin
trong máu đã làm tăng dung tích " tải " oxy của máu.
Hemoglobin còn có vai trò quan trọng trong vận tải
CO2 , H+.
 

3 . Chuyển động

Nhiều protein trực tiếp tham gia trong quá trình
chuyển động như : co cơ , chuyển vị trí các nhiễm
sắc thể trong quá trình phân bào ….

Ở động vật có xương sống, sự co cơ vẫn được
thực hiện nhờ chuyển động trượt trên nhau của hai
loại sợi protein : sợi to chứa protein miozin và sợi
mảnh chứa protein actin, tropomiozin và troponin.
Ngày nay người ta cũng đã biết được rằng actin và
miozin có vai trò co cơ ở hầu hết các tế bào
Eukaryote khác.
 


Protein điều hòa quá trình biểu hiện gen như các
protein repressor ở vi khuẩn có thể làm ngừng sinh
tổng hợp enzyme của các gen tương ứng. Ở các cơ
thể bậc cao sự điều hòa hoạt động biểu hiện gen theo
một cơ chế phức tạp hơn nhưng các protein cũng
đóng vai trò quan trọng.
Các protein có hoạt tính hoocmon , các protein ức chế
đặc hiệu enzyme đều có chức năng.
ví dụ:Hormone Insulin và Glucagon do tế bào đảo tụy
thuộc tuyến tụy tiết ra có tác dụng điều hòa hàm
lượng đường Glucose trong máu động vật có xương
sống
 
7 . Kiến tạo chống đỡ cơ học
Các protein này thường có dạng sợi như : sclerotin
có trong lớp vỏ ngoài ccủa sâu bọ, fibroin của tơ tằm,
tơ nhiện; colagen elastin của mô liên kết, mô xương.
Colagen đảm bảo độ bền và tính mềm dẻo của mô
liên kết.
"#$%!& !' 
()*'+',-.$
!-/' ((/&0!
 
8 . Dự trữ dinh dưỡng
Protein là chất dinh dưỡng quan trọng cung cấp các
acid amine cho phôi phát triển. Ví dụ : ovalbumin
trong lòng trắng trứng , gliadin trong hạt lúa mì, zein
của ngô. Các protein dự trữ khác như cazein của sữa,
feritin (protein dự trữ sắt) trong lá lách
/ !

Hến
Đậu tương
Lạc
Ngô
Lúa
18-19
16-18
16-22
13-15
3-5
17-21
19-23
17-20
11-12
8-9
4-5
34-40
23-27
8-10
7-8