VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN KHÁNH TRƯỜNG

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ
TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ THEO PHÁP LUẬT
TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN
TỈNH KIÊN GIANG

Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số:

60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Phùng Thế Vắc

Phản biện 1: ...................................................................................
...................................................................................

Phản biện 2: ...................................................................................
..................................................................................

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp

dụng. Bên cạnh đó, nhận thức về tầm quan trọng và vai trò của công
1


tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị
khởi tố vẫn chưa thực sự được đề cao, nhiều vụ việc có dấu hiệu hình
sự không được xử lý đúng quy trình, dẫn đến khả năng bỏ lọt tội
phạm là rất lớn, ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân vào các cơ
quan tư pháp.
Do vậy, bản thân chọn đề tài: Kiểm sát việc giải quyết tố
giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố
tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Kiên Giang làm luận văn
tốt nghiệp Thạc sỹ Luật.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua, đã có khá nhiều công trình nghiên
cứu về các vấn đề lý luận liên quan đến công tác kiểm sát tố giác, tin
báo tội phạm và kiến nghị khởi tố, làm tiền đề cho việc nghiên cứu
đề tài. Vấn đề tố giác, tin báo tội phạm đã được nghiên cứu dựa trên
các quy định pháp luật hiện hành, tuy nhiên liên quan trực tiếp đến
công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến
nghị khởi tố từ thực tiễn địa bàn tỉnh Kiên Giang chưa được nghiên
cứu một cách có hệ thống, toàn diện, sâu sắc. Do vậy, đề tài không
trùng với bất cứ đề tài nào đã được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Thông qua việc nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực
tiễn liên quan đến công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo
về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo pháp luật tố tụng hình sự Việt
Nam trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, luận văn đề xuất những giải pháp
tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác kiểm sát giải quyết
2

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SÁT
TỐ GIÁC, TIN BÁO TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ
TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
1.1 Khái niệm
1.1.1 Khái niệm tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố
BLTTHS năm 2003 Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLTBCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 02/8/2013 hướng
dẫn thi hành quy định của BLTTHS về tiếp nhận, giải quyết tố giác,
tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Theo đó:
Tố giác về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu hiệu
tội phạm do cá nhân có danh tính, địa chỉ rõ ràng cung cấp cho cơ
quan, cá nhân có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết.
Tin báo về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu hiệu
tội phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc do cơ quan,
tổ chức cung cấp cho cơ quan, cá nhân có trách nhiệm tiếp nhận, giải
quyết.
Kiến nghị khởi tố là việc các cơ quan nhà nước khi thực hiện
nhiệm vụ của mình phát hiện sự việc có dấu hiệu tội phạm và có văn
bản kiến nghị CQĐT xem xét khởi tố vụ án hình sự.
Theo chúng tôi, để đảm bảo cho các khái niệm về tố giác, tin
báo tội phạm và kiến nghị khởi tố được hiểu thống nhất, đầy đủ và
chính xác thì cần phải đưa ra một khái niệm ngắn gọn nhưng phải thể
hiện được cả nội hàm và ngoại diên của nó. Điều 144, BLTTHS
2015 đã đưa ra được khái niệm tố giác, tin bảo tội phạm và kiến nghị
4


khởi tố một cách khái quát nhưng đầy đủ cả về chủ thể, đặc điểm lẫn
nguồn gốc của thông tin:
Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi

tố. CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động
điều tra có trách nhiệm thông báo đầy đủ, kịp thời tố giác, tin báo về
tội phạm và kiến nghị khởi tố đã tiếp nhận cho VKSND; Trực tiếp
kiểm sát; kiểm sát việc kiểm tra, xác minh, lập hồ sơ và kết quả giải
quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT, cơ
quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều
tra có trách nhiệm thông báo đầy đủ, kịp thời kết quả xác minh, giải
quyết cho VKSND;
Khi phát hiện việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội
phạm và kiến nghị khởi tố không đầy đủ, vi phạm pháp luật thì
VKSND yêu cầu CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một
số hoạt động điều tra thực hiện các hoạt động như: Tiếp nhận, kiểm
tra, xác minh, ra quyết định giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và
kiến nghị khởi tố đầy đủ, đúng pháp luật; Kiểm tra việc tiếp nhận,
giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và thông
báo kết quả cho VKSND; Cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật
trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến
nghị khởi tố; Khắc phục vi phạm pháp luật và xử lý nghiêm người vi
phạm; Ngoài ra VKS là cơ quan được giao thẩm quyền giải quyết
6


các tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm
và kiến nghị khởi tố; Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong
kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và
kiến nghị khởi tố theo quy định của BLTTHS.
Chức năng kiểm sát hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin
báo tội phạm và kiến nghị khởi tố là hoạt động của VKSND nhằm
kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ

1.2 Quy định pháp luật về kiểm sát việc tiếp nhận, giải
quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố
1.2.1 Về chủ thể thực hiện quyền kiểm sát
VKSND là một cơ quan thuộc hệ thống tổ chức bộ máy Nhà
nước với chức năng Hiến định là: VKSND thực hành quyền công tố,
kiểm sát hoạt động tư pháp.
Luật tổ chức VKSND năm 2014 quy định: VKSND là cơ quan
thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. VKSND có nhiệm vụ bảo vệ Hiến
pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ
chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi
ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được
chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.
Theo quy định thì VKSND có hai chức năng cụ thể:
Thứ nhất, chức năng thực hành quyền công tố: là hoạt động
của VKSND trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của
8


Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải
quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt
quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự. Với việc
thực hiện chức năng này nhằm mục đích đảm bảo cho mọi hành vi
phạm tội, người phạm tội phải được phát hiện, khởi tố, điều tra, truy
tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp
luật, không làm oan người vô tội, không để lọt tội phạm và người
phạm tội; Không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giữ, tạm giam,
bị hạn chế quyền con người, quyền công dân trái luật.
Thứ hai, Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của VKSND
để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan,

phạm và kiến nghị khởi tố
Căn cứ các quy định về trình tự, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin
báo tội phạm và kiến nghị khởi tố, VKS thực hiện quyền kiểm sát
của mình nhằm kịp thời phát hiện các sai phạm, thiếu sót để ban
hành kiến nghị, yêu cầu khắc phục, chấn chỉnh kịp thời. Pháp luật
quy định trách nhiệm của VKS trong giai đoạn này bao gồm:
Thứ nhất, tiếp nhận đầy đủ tố giác, tin báo về tội phạm và kiến
nghị khởi tố do các cơ quan, tổ chức, cá nhân chuyển đến và chuyển
ngay cho CQĐT có thẩm quyền giải quyết. Trong trường hợp công
dân đến tố giác tại VKS, Viện trưởng phải phân công KSV tiếp nhận
đầy đủ, ghi nhận vào sổ theo dõi và thực hiện việc phân loại, xử lý
đơn đã tiếp nhận. Sau đó, chuyển ngay đơn thư tố giác kèm các tài
10


liệu liên quan đến CQĐT có thẩm quyền đồng thời thực hiện việc
kiểm sát giải quyết tin tố giác đó trong trường hợp thuộc thẩm quyền
kiểm sát của mình. Việc tổ chức thực hiện tiếp nhận đơn thư tố giác
tại VKS được thực hiện do bộ phận kiểm sát giải quyết khiếu tố phụ
trách tiếp nhận và theo dõi, đồng thời phối hợp với đơn vị kiểm sát
điều tra án hình sự thực hiện quyền kiểm sát đối với các tố giác thuộc
thẩm quyền.
Thứ hai, kiểm sát việc tuân theo pháp luật của CQĐT, cơ quan
được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc
tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. CQĐT, cơ
quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có
trách nhiệm thông báo đầy đủ, kịp thời tố giác, tin báo về tội phạm
và kiến nghị khởi tố đã tiếp nhận cho VKSND.
1.2.3.2 Kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và
kiến nghị khởi tố

những tình tiết khác của hành vi phạm tội; Ai là người thực hiện
hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng
lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội;
Những tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của
bị can, bị cáo và những đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo;
Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Văn bản
yêu cầu xác minh phải lưu vào hồ sơ kiểm sát.

12


KSV kiểm sát chặt chẽ hoạt động giải quyết của ĐTV, nắm
chắc nội dung và tiến độ giải quyết, bảo đảm kết quả giải quyết và
các yêu cầu xác minh được thực hiện đầy đủ, khách quan, đúng pháp
luật. Khi thấy có vấn đề cần phải xác minh thêm, KSV kịp thời bổ
sung yêu cầu xác minh, nếu ĐTV chưa rõ, KSV có trách nhiệm giải
thích nội dung những yêu cầu xác minh. Trường hợp ĐTV không
nhất trí thì KSV yêu cầu ĐTV nêu rõ lý do và báo cáo lãnh đạo VKS
hoặc lãnh đạo đơn vị xem xét, kiến nghị với Thủ trưởng CQĐT;
Trường hợp CQĐT không thực hiện được đầy đủ các yêu cầu xác
minh thì phải nêu rõ lý do trong văn bản kết luận xác minh vụ việc.
Ngoài việc kiểm sát nội dung, trình tự giải quyết tố giác, tin
báo tội phạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT và các cơ quan được
giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, VKS còn phải
thực hiện kiểm sát về thời hạn giải quyết.
1.2.3.3 Kiểm sát kết quả giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và
kiến nghị khởi tố
Khi kết thúc việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và
kiến nghị khởi tố, trong thời hạn 03 ngày làm việc, cơ quan có thẩm
quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

phải gửi quyết định đó cho CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến
hành một số hoạt động điều tra, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác,
báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

14


Chương 2
THỰC TRẠNG KIỂM SÁT GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO
VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH KIÊN GIANG
2.1 Các yếu tố tác động đến kiểm sát giải quyết tố giác, tin
báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địa bàn tỉnh Kiên
Giang
2.1.1 Yếu tố kinh tế - xã hội
Với những đặc điểm về điều kiện tự nhiên và sự phát triển của
kinh tế xã hội tỉnh Kiên Giang nêu trên, các yếu tố tiêu cực cũng
đồng thời phát sinh, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, tinh vi, đa
dạng, gây ảnh hưởng xấu đến nhiều quan hệ xã hội được Nhà nước
và pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Các loại tội phạm ở các khu vực
biên giới, hải đảo, cửa khẩu, đường biển, diễn ra thường xuyên, mức
độ nguy hiểm ngày càng cao, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh
chính trị địa phương.
2.1.2 Tình hình tội phạm
Những diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm, có tác động
rất lớn đến số lượng, mức độ của các hành vi phạm tội, ảnh hưởng
trực tiếp đến công tác tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo tội phạm và
kiến nghị khởi tố.
2.1.3 Điều kiện về tổ chức cán bộ làm công tác kiểm sát
Diễn biến số lượng tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi

16


thống nhất, ảnh hưởng đến việc đánh giá tình hình, diễn biến của các
hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm
- Hai là, kiểm sát việc tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm và
kiến nghị khởi tố: Công an xã, phường, thị trấn, đồn, trạm công an
(gọi chung là công an cấp xã) có trách nhiệm tiếp nhận các tố giác,
tin báo tội phạm nhưng pháp luật hiện hành không quy định thẩm
quyền kiểm sát việc tiếp nhận này của công an cấp xã dễ dẫn đến khả
năng bỏ lọt tội phạm, hành chính hóa các hành vi phạm tội; Một vài
trường hợp công an cấp xã tự thu thập tài liệu, chứng cứ, tổ chức hòa
giải đối với hành vi có dấu hiệu tội phạm.
- Ba là, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và
kiến nghị khởi tố: Theo Thông tư 06 quy định thì sau khi tiếp nhận
thông tin tội phạm CQĐT nhanh chóng xác minh có phải là tin báo,
tố giác tội phạm hay không nhưng không quy định thời gian xác
minh trong bao lâu, nên trên thực tế có trường hợp CQĐT để kéo dài
không thụ lý giải quyết và thường viện lý do đang xác minh có khó
khăn nên chưa thụ lý; Công tác phối hợp giữa ĐTV và KSV đôi lúc
chưa thật tốt, chưa chặt chẽ, KSV chậm đề ra yêu cầu xác minh vụ
việc, phối hợp trong khám nghiệm hiện trường, thu thập chứng cứ
đôi lúc chưa toàn diện gây khó khăn cho công tác đấu tranh xử lý
hành vi phạm tội.
Bốn là, về kiểm sát kết quả giải quyết tố giác, tin báo tội phạm
và kiến nghị khởi tố: Theo quy định sau khi giải quyết xong, CQĐT
phải thực hiện thông báo cho VKS cùng cấp, cơ quan tổ chức báo tin,
cá nhân tố giác. Tuy nhiên qua công tác trực tiếp kiểm sát phát hiện
17


MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SÁT
GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO TỘI PHẠM VÀ KIẾN
NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN TỈNH KIÊN GIANG
3.1 Dự báo những yếu tố tác động, ảnh hưởng đến việc tiếp
nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố
3.1.1 Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn tỉnh
Kiên Giang
Điều kiện kinh tế có khả năng phát triển kéo theo việc hình
thành các khu dân cư, công nhân dẫn đến những khó khăn cho công
tác quản lý, tình hình tội phạm len lõi trong các khu ở của công nhân
ngày càng phức tạp. Hệ thống giao thông được thông suốt một mặt là
điều kiện quan trọng cho các hoạt động kinh doanh, trao đổi mua
bán, đi lại của nhân dân, mặt khác cũng tạo điều kiện thuận lợi cho
các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội liên xã, liên huyện,…
3.1.2 Dự báo tình hình tội phạm ở địa bàn tỉnh Kiên Giang
Tình hình tội phạm tiếp tục diễn biến phức tạp, mức độ tinh vi
và tính chất của hành vi ngày một tăng.
3.2 Một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng kiểm
sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến
nghị khởi tố
3.3.1 Tổ chức thực hiện tốt việc triển khai công tác kiểm sát
giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố theo tinh
thần BLTTHS 2015
* Xây dựng văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật
19


* Tổ chức tập huấn nghiệp vụ theo tinh thần BLTTHS 2015.
* Nghiên cứu, tổ chức bộ máy hợp lý
* Nâng cao chất lượng cán bộ

phạm.

21


KẾT LUẬN
Luận văn đã đi sâu nghiên cứu khái niệm tố giác, tin báo tội
phạm, kiến nghị khởi tố, nêu lên những nội dung, phạm vi, chủ thể
cũng như các hoạt động kiểm sát được thực hiện trong quá trình
kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố.
Luận văn đã phân tích các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về
tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố,
đồng thời đã nêu lên vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Viện
kiểm sát; phân tích các quy định liên quan đến tố giác, tin báo tội
phạm và kiến nghị khởi tố của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003,
những điểm mới của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Trên cơ sở
quy định của pháp luật, luận văn đã liên hệ với thực tiễn công tác
kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố
trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, từ thực tiễn đó đã nêu lên những kết
quả đạt được và phân tích những nguyên nhân của nó. Bên cạnh các
kết quả đạt được luận văn cũng nêu lên một số hạn chế, bất cập và
phân tích những nguyên nhân của hạn chế, bất cập của nó. Trên cơ
sở các hạn chế, bất cập đó, luận văn đã đưa ra các yêu cầu và đã đề
xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát giải
quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố.

22