TAP CHI KHOA HOC ĐHQGHN. KHTN&CN. T XX, số 4PT.. 2004

X Â Y D ự N G

M Ô

H ÌN H

c ơ

s ở

D Ử L IỆ U

D A T Đ A I T ỈN H

LÀ O

C A I

T r ầ n V ã n T u ấ n , T r ầ n Q u ố c B in h , N g u y ể n Đ ử c K h ả

K hoa Đ ịa lý, Trường Đ ạ i học Khoa học Tự nhiên, Đ H Q G H à N ộ i
1. M ở d ầ u
T r o n g n h ữ n g n ă m g ầ n đ â y , n h iề u t ỉ n h ở nước ta , t r o n g đ ó c ó L à o C a i, đ ã ứ n g d ụ n g
c ô n g n g h ệ G IS v à bước đ ầ u t iế n h à n h x â y d ự n g cơ sở d ữ liệ u ( C S D L ) d ấ t đ a i. T r ê n cơ sở h a i
k h ô i th ô n g t i n là b ả n đ ồ đ ịa c h í n h v à h ồ sơ đ ịa c h ín h , C S D L n h ằ m p h ụ c v ụ c h o c ác y ê u cầ u
c ù a cô n g tá c q u à n l ý n h à nước v ể đ ấ t đ a i [2 ], N g o à i c hứ c n ă n g c h ủ y ế u n à y , v ấ n đ ể m ở r ộ n g
C S D L th à n h m ộ t C S D L đ ấ t đ a i đ a m ụ c đ íc h đ ể q u ả n l ý th ô n g n h ấ t q u ỹ đ ấ t, c u n g câ’p th ô n g
t i n c h o các h o ạ t đ ộ n g p h á t t r i ể n k i n h t ế - x ã h ộ i v à b ả o v ệ m ô i tr ư ờ n g là y ê u c ầ u c ấ p th iế t.
B à i b á o n à y đ ể c ậ p t ố i v ấ n đ ề x â y d ự n g m ô h ì n h C S D L đ ấ t đ a i t ỉ n h L à o C a i.


3.

Sơ đ ổ p h â n rã ch ứ c n ă n g
Sơ dồ p h â n r à chứ c n ă n g c ủ a h ệ th ô n g th ô n g t i n đ ấ t đ a i L à o C a i được th ể h iệ n tr ê n

h ì n h 1. C ảc chứ c n à n g c ủ a hệ th ô n g g ồ m 2 k h ố i lố n là th u th ậ p d ữ liệ u ( n h ậ p d ữ liệ u b a n
đ ầ u . cặ p n h ậ t b iế n d ộ n g ) v à x ử lý , c u n g c ấ p dữ liệ u ( th ô n g k ê , t i m k iế m , p h â n tíc h k h ô n g
g ia n , in h ồ sơ v à b ả n đồ ). T r o n g 2 k h ố i c hứ c n ă n g tr ê n t h ì c hứ c n à n g t h u th ậ p d ữ liệ u c ầ n
p h ả i dược h o à n c h ỉn h trư ớ c k h i đ ư a C S D L v à o h o ạ t đ ộ n g . T r o n g k h i đó , các c hứ c n ă n g x ử lý
- c u n g c ấ p d ữ liệ u có th ể được b ổ s u n g , h o à n th iệ n tr o n g q u á t r ì n h v ậ n h à n h hệ th ố n g .

1. Chức n ă n g nh ập d ữ liệ u ban đ ầ u : có n h iệ m v ụ c u n g c ấ p d ữ liệ u p h ủ k í n to à n b ộ
k h ô n g g ia n lâ n h t h ổ c ủ a t ỉn h . C ác n g u ồ n dữ liệ u b a n đ ầ u c ủ a h ệ th ố n g b a o g ồ m h ồ sơ đ ịa
c h ín h (số đ ịa c h ín h , sổ m ụ c k ê , sô đ ă n g k ý b iế n đ ộ n g đ ấ t đ a i, b ả n d ồ d ịa c h ín h ), c á c b ả n đồ
đ ịa h ì n h v à b ả n đ ồ c h u y ê n đ ể l iê n q u a n đ ế n t à i n g u y ê n đ ấ t, các s ố liệ u q u a n tr ắ c , đ o đạ c...
Y ê u c ầ u lớ n n h ấ t đ ố i v ớ i c hứ c n ă n g n h ậ p dữ liệ u b a n đ ầ u là k h ò n g được x u ấ t h iệ n n h ữ n g
“ v ù n g tr ố n g " , tứ c là n h ữ n g k h u v ự c h o à n to à n k h ô n g có d ữ liệ u v ê m ộ t c h u y ê n đ ể n à o đó.
B ê n c ạ n h dó , t í n h h iệ n th ờ i c ủ a d ữ l iệ u k h ô n g p h ả i là y ê u c ầ u b ắ t b u ộ c đ ô i v ố i c hứ c n ă n g
n à y . Đ ể g iú p c h o hệ th ố n g sớm được đư a và o h o ạ t đ ộ n g , tr o n g q u á t r i n h n h ậ p d ữ liệ u b a n
đ ầ u k h ô n g n h ấ t t h iế t c ầ n p h ả i c ó d ữ liệ u m ới n h â 't m à c ó th ể tạ m sử d ụ n g các d ữ l iệ u cũ,
s on g c ầ n p h ả i g h i n h ậ n th ờ i đ iể m t h u th ậ p dữ liệ u đ ể có th ể h o à n t h iệ n b à n g c h ú c n ă n g c ặ p
n h ậ t d ữ liệ u .

2. Chức nă ng cập n h ậ t d ữ liệ u : n h ằ m g h i n h ậ n các b iế n đ ộ n g v ề k h ô n g g ia n v à th u ộ c
t í n h c ủ a cá c d ô i tư ợ n g q u à n lý . Đ â y là c hứ c n ă n g được th ự c h iệ n n h iề u n h ấ t c ù a h ệ th ố n g k ể
từ k h i b ắ t d ầ u đư a v à o v ậ n h à n h . X é t v ề p h ư ơ ng d iệ n k ỹ th u ậ t , c ó 2 v ấ n đ ề được c o i là k h ó
k h ả n n h ấ t k h i th ự c h iệ n c á c c h ử c n ă n g n à y là v iệ c cậ p n h ặ t, b iế n đ ộ n g k h ô n g g ia n v à lư u
tr ữ lịc h sử c ủ a các th ử a đ ấ t. C ác b iế n đ ộ n g k h ô n g g ia n c ủ a th ử a đ ấ t x ã y r a t hư ờ ng x u y ê n và
r ấ t đ a d ạ n g v ề lo ạ i h ìn h , đ ặ c b iệ t là ở k h u vự c đ ô t h ị n h ư t h ị x ã L à o C a i, t h ị t r ấ n S a Pa. Đ ê

Ị

Phăn lích khònp gian

Cập nhại biến dông

Chóne xỉ'pcác lớp
dữ liíu kliỏnị! gian
Ị
Phânlích mạng (giao
Ihõng. diín. nước )
Thiỉi ki' tối ưucác
đối lượng KT- XH

-Ị Bândồdịachinh~|
Đánh giã vũng lãc
động mỏi Iruỉmg

H
hi
H

Inlisơdĩachính 1

I Bán dó dịachinh
~|
(Bân sao)

1
1


5. ỉn hổ sơ g iấ y : là c h ứ c n ă n g được sử d ụ n g th ư ờ n g x u y ê n bở i các cơ q u a n q u á n lý có
liê n q u a n đ ế n t à i n g u y ê n đ ấ t. T r o n g các lo ạ i hồ sơ t h i h ổ sơ đ ịa c h í n h p h ụ c v ụ q u ả n lý đ ấ t
đ a i có n h u c ầ u lớ n n h ấ t. C ầ n c h ú ý là m ộ t số h ồ sơ n h ư s ố đ ịa c h í n h được i n r a c h ỉ là b ả n sao
có t in h th a m k h ả o và d ể k iể m tr a h ồ Sri gốc v ì n ó k h ô n g c ó đ ủ t í n h p h á p lý d o th iế u chữ k ý
c ủ a c h ủ sử d ụ n g 2.
ổ. T h ành lậ p bản đồ: từ d ử l iệ u c ủ a hệ th ố n g th ô n g q u a c h ứ c n ă n g th ố n g k ẽ , tìm k iế m
và p h â n tíc h k h ô n g g ia n c ó th ể th à n h lậ p bà n d ồ đ ịa h ì n h v à cá c b ả n đ ồ c h u y ê n để n h ư b á n
đ ổ d ịa c h ín h , b à n đố h iệ n t r ạ n g S D Đ , b ả n đ ồ h iệ n t r ạ n g m ô i trư ờ n g ...
4 . C á c lở p d ữ l i ệ u c h u y ê n đ ể
X u ấ t p h á t từ m ô h ì n h c hứ c n ă n g v à các y ê u c ầ u đ ặ t r a đ ô i v ó i h ệ th ô n g . C S D L dât. d a i
L à o C a i được x â y d ự n g v ó i 7 lớ p d ữ liệ u c h u y ê n đ ể ( h ìn h 2). M ỗ i lớ p d ữ l iệ u c h u y ê n dể gó m 2
k h ô i th ô n g t i n c h ín h là d ữ l iệ u k h ô n g g ia n v à d ữ liệ u th u ộ c tí n h . D ữ liệ u k h ô n g g ia n c ủ a 2
lớ p k h á c n h a u có th ể có q u a n h ệ v ớ i n h a u th ô n g q u a các q u y tắ c to p o lo g y . M ụ c đ íc h sử d ụ n g ,
đ ố i tư ợ n g k h a i th á c , n g u ồ n d ữ liệ u c ủ a c á c lố p c h u y ê n đê' được m ô tả t r o n g b ả n g 1.

a. Lớp "D ữ liệ u nền"
L ố p n à y c h ứ a các đ ố ì tư ợ n g là m cơ sở đ ể h iể n t h ị v à k iể m t r a d ữ l iệ u c ủ a các lớp
c h u y ê n đ ể k h á c . P h ầ n lớ n d ữ li ệ u n ể n t ỷ ]ệ t r u n g b ìn h v à n h ỏ đư ợ c k h a i th á c từ b ả n d ồ d ịa
h ì n h n ê n v iệ c th u th ậ p d ữ liệ u b a n đ ầ u k h ô n g g ặ p tr ở n g ạ i lớ n d o ở t ỉ n h L à o C a i h ệ th ố n g
b à n d ồ đ ịa h in h t ỳ lệ 1 :5 0 .0 0 0 đ ã h o à n th à n h , n h iề u k h u v ự c đ ã có b ả n đ ồ t ỷ lệ 1 :10 .00 0 1 :25 .00 0 v à to à n b ộ cá c b ả n đ ồ n à y đ ã dược sô h ó a bở i C ô n g t y Đ o đ ạ c ả n h đ ịa h ì n h từ n ă m

• Việc lưu trử sổ ilịa chinh trên giấy vẫn rần thiết C'h
vụ quản lý CSHT như
diện, nước, giao thống,
liên iac
Cung cấp thông tin vé
hiện trạng, quy hoạch và
kế hoạch sử dụng dất

4

Thửa dấl

5

6

7

Cung cấp thóng tin vé
điéu kiện tự nhiên, kinh té
- xã hội vầ pháp lý của
từng thừa đất
Số liệu
Kếl quả đo đạc địa chinh,
địa hình để xây dựng và
do dạc
cập nhật các lớp thõng tin
chuyên đé ở trên
Tư liệu ảnh Dữ liệu đáu vào để xây
hầng
dựng cảc lớp chuyẽn dé,


Sử dụng trong phạm vi
hệ thống và cho các cơ
quan đo đạc

Được sử dụng trong
phạm vi hệ thống

Nguón dữ
liệu

Tỷ lệ

Đối tượng
không gian
chỉnh
Vũng
(polyline)

Sở Tài
nguyên và
Môi trưởng
(TN & MT)

Từ 1:2000
đến
1:100.000

Sở Xây dựng,
Sở Giao

đó
Trung tâm TT
TL Đia chính BộTN&M T

Từ 1:500
đến
1:100.000

Điểm
(point)

Từ 1:5000
đến
1:40.000

Dữ liệu
dạng raster
(Geotiff)

SỜTN&MT

Từ 1:5000
dến
1:100.000

Đường
(line), diểm
(point)



ký s ử d ụ n g : q u á n

l v th ô n g t i n v ề đ ă n g k ý sử d ụ n g d ấ t v à liê n k ế t th ự c th ê c h ủ

sứ d ụ n g v ỏ i th ử a d ấ t. C á c th u ộ c t í n h c h í n h bao gồ m m à đ ă n g k ý , m ã s ố c ủ a th ử a đ ấ t v à c h ủ
sử d ụ n g , n g à v đ ă n g k ý , cơ sở p h á p lý , d iệ n tíc h v à th ờ i h ạ n sử d ụ n g . T r o n g cơ sở d ữ liệ u ,
d ă n g k ý sử d ụ n g có v a i t r ò p h á n r ã m ố i q u a n h ệ n h iề u - n h iề u g iũ a c á c th ự c t h ể "T h ử a đ ấ t”
v à “ C h ủ sử d ụ n g ” .


Xày dựng mõ hình ca sớ dữ liệu dit đai linh Lào Cai

- B ất độ ng sán: m ô tà v ể n h à v à các b ấ t đ ộ n g s ả n k h á c có tr ê n th ử a đất. C ác th ô n g
t in c ủ a th ự c t h ể n à y b a o g ồ m m ã sô', đ ịa c h ỉ, tê n c h ủ sớ h ữ u , d iệ n tíc h m ặ t b ằ n g , d iệ n tíc h
sứ d ụ n g , s ố tầ n g , k ế t c ấ u , h ư ổ n g , k iế n tr ú c , m ứ c độ t iệ n n g h i, g iá t r ị .
- Đ ăng k ý sở h ữ u : n h à m t h iế t lậ p m ô i q u a n h ệ giữ a các th ự c th ể “ C h ủ sử d ụ n g " v à
“ B ấ t d ộ n g s ả n ". T h ự c th ể n à y có cá c th u ộ c t í n h q u a n tr ọ n g là m ã đ ă n g k ý , m ã sô' c ủ a b ấ t
đ ộ n g sản v à c h ủ sử d ụ n g , n g à y d ă n g k ý , c ã n cứ p h á p lý , n g u ồ n gôc, m ụ c đ íc h s ử d ụ n g .
6. K ế t lu ậ n
X â v d ự n g cơ sở d ữ liệ u đ ấ t đ a i là m ộ t y ê u c ầ u c ấ p t h iế t c ủ a q u á t r ì n h p h á t t r i ể n k in h
tẽ - xã h ộ i ỡ t i n h L à o C a i. D ự a tr ê n cơ sở p h â n tíc h đ iể u k iệ n v à k h ả n ă n g h iệ n có c ủ a tìn h ,
b à i b ã o n à y đ ã đ ể x u ấ t m ộ t m ô h ì n h cơ sỏ d ữ liệ u đ ấ t đ a i v ỏ i 6 n h ó m c h ứ c n ă n g là n h ậ p dữ
liệ u b a n đ ầ u , c ậ p n h ậ t b iế n đ ộ n g , th ố n g k ê t i m k iế m , p h â n tíc h k h ô n g g ia n , in h ồ sơ v à
th à n h lặ p b à n đ ồ . Đ ê th ự c h iệ n các c hứ c n ă n g đó, C S D L được t h iế t k ê g ồ m 7 lố p d ũ liệ u
c h u y ê n đề là d ữ l iệ u n ề n , tư l iệ u ả n h , s ố liệ u d o đạ c, th ử a đ ấ t, q u y h o ạ c h sử d ụ n g đ ấ t, cơ sở
h ạ tầ n g v à m ô i tr ư ờ n g . T r o n g các lớ p dữ liệ u n à y t h ì lố p th ử a đ ấ t đ ó n g v a i tr ò h ạ t n h â n củ a
C S D L và sơ đ ồ q u a n h ệ th ự c th ể c ủ a n ó đ ã được d ề x u ấ t tr o n g b à i b á o . Cơ sở d ữ l iệ u đ ấ t d a i
x â y d ự n g th e o m ô h ì n h n à y sẽ p h ụ c v ụ đ á c lự c c h o c ô n g tá c q u à n lý v à sử d ụ n g đ ấ t ở tìn h
L à o C ai.



lý tổ n g h ợ p p h ụ c v ụ q u à n l ý v à sử d ụ n g đ ấ t t ỉ n h L à o C a i, T hông báo khoa học của các
trường đ ạ i học - chuyên san Đ ịa lý , B ộ G iá o d ụ c v à Đ à o tạ o , H à N ộ i, 2 0 0 2 , t r 1 0 2 -1 0 8 .
P .A .,

F ra n k

A .u .

( E d ito r s ),

Geographic

objects

w ith

indeterm inate

boundaries, T a y lo r & F r a n c is , 1996.
6.

R ig a n x P ., S c h o ll M ., V o is a r d A ., S p a tia l Databases (w ith a p p lic a tio n to GIS), M o r g a n

7.

Z e ile r M ., M o d e lin g o u r W orld - The E S R I g u id e to geodatabase design, R e d la n d s , C A ,

K a u f m a n n P u b lis h e r s , 2 0 0 2 , p p . 5 4 -6 1 .


la n d

p a rc e ls ,

la n d u s e

p la n n in g ,

in fr a s t r u c t u r e

and

e n v iro n m e n ta l c o n d itio n s . A m o n g th e s e th e m a t ic le v e ls , th e la n d p a rc e ls le v e l s e rv e s as a
k e r n e l o f th e g e o d a ta b s e a n d i t ’s e n t i ty - r e la tio n s h ip d ia g r a m ( E R D ) h a s b e en d e v e lo p e d .