TÌNH TRẠNG SỨC KHỎE VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHĂM SÓC SỨC
KHỎE CHO NGƯỜI CAO TUỔI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

I.

Lý do chọn đề tài:
Hiện nay, với vị thể là một đất nước đang phát triển trong thời kỳ hội nhập
quốc tế, Việt Nam đã và đang có những thành tựu vượt bậc trong sự phát triển
toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội. Song song với quá trình phát triển thì
nước ta cũng nảy sinh một số vấn đề mang tính xã hội, đặc biệt là các vấn đề
liên quan đến dân số, gia tăng tuổi thọ trung bình của người dân khiến tình
trạng dân số già hóa đang tăng nhanh. Nếu từ những năm 2007, Việt nam ở
trong thời kỳ dân số vàng thì tới năm 2011 là cột mốc đánh dấu nước ta bước
vào thời kỳ chuyển hóa, bước vào giai đoạn già hóa dân số với số người trên
60 tuổi chiếm hơn 10% dân số cả nước. Và tỷ lệ này được dự báo là sẽ còn
tăng lên nhanh chóng, tới năm 2050 thì người cao tuổi có thể chiếm tới 25%
dân số cả nước. Điều này đã đặt ra nhiều nhiệm vụ cấp thiết mang tính thử
thách cho xã hội về các vấn đề của người cao tuổi, đặc biệt là vấn đề chăm sóc
sức khỏe cho người cao tuổi.
Người cao tuổi được xem là vốn quý giá của xã hội bởi những sự đóng góp
của họ về kinh nghiệm, kiến thức cho sự phát triển của xã hội, đồng thời là
động lực tinh thần cho các thế hệ mai sau và là niềm hạnh phúc của mỗi gia
đình. Thế nhưng sự thay đổi cơ cấu dân số theo hướng già hóa quá nhanh cũng
sẽ tác động sâu sắc tới mọi khía cạnh của cá nhân, cộng đồng, của từng quốc
gia; liên quan đến mọi mặt của đời sống loài người: xã hội, kinh tế, chính trị,
văn hóa, tâm lý và tinh thần. Với tốc độ già hóa dân số nhanh nhưng các hệ
thống chăm sóc, chế độ an sinh xã hội và các loại hình dịch vụ chuyên môn
chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi ở nước ta còn rất thiếu và yếu dẫn đến
ghánh nặng sức khỏe của người cao tuổi tăng cao, số năm sống khỏe mạnh rất




lên.
Phân loại người cao tuổi:
Quy ước của Liên Hiệp Quốc chia người cao tuổi thành 2 nhóm
- Tuổi từ 60- 74 tuổi là NCT.
- Tuổi từ 75 trở lên là người già.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phân chia các lứa tuổi người già như sau:
-

Từ 60- 74 tuổi: Người cao tuổi.

-

Từ 75- 90 tuổi: Người già

-

Ngoài 90 tuổi: Người già sống lâu


1.2 Khái niệm sức khỏe và chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi:
Theo định nghĩa về sức khỏe của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):
“Sức khỏe là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về thể chất, tâm thần
và xã hội, chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tàn phế”. Dựa
vào định nghĩa trên thì sức khỏe được cho là bao gồm tình trạng của cả
tinh thần lẫ thể chất. Để hoàn thiện khái niệm về sức khỏe, chúng ta cần
nhìn nhận rõ ràng mối tương quan giữa tinh thần và thể chât như sau: “
Sức khỏe của một người là kết quả tổng hòa của tất cả các yếu tố tạo
nên tinh thần và thể chất của con người ấy”.
Chăm sóc sức khỏe là một ngành dịch vụ, trong đó người cung ứng

đình nghèo.
Theo VNAS năm 2011, có ngày càng nhiều “gia đình khuyết hệ”
(chỉ có ông bà sống với các cháu) gia tăng từ 6,8% đến 7,1% thay thế cho
gia đình có cha mẹ sống chung với các con. Nguyên nhân là từ sự di cư của
người lao động trẻ tuổi từ nông thôn ra thành thị. Thực trạng này có thể làm
cho cuộc sống của người cao tuổi càng thêm khó khăn hơn về cả kinh tế, xã
hội và tâm lý.
3. Tình trạng sức khỏe người cao tuổi
Báo cáo năm 2006 cho thấy số người cao tuổi ở Việt Nam tự đánh
giá về sức khỏe bản thân là khá tốt mới có 5,7% và 22,9% đánh giá sức
khỏe kém. Điều tra về người cao tuổi năm 2011 cũng chỉ ra rằng hơn 55%
và trên 10% số người đánh giá sức khỏe bản thân là yếu và rất yếu. Nghiên
cứu này cũng cho thấy tỷ lệ người cao tuổi gặp ít nhất một loại khó khăn về
vận động là gần 72% và gặp ít nhất một trở ngại trong sinh hoạt hằng ngày
là 37,6%.
Tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính khá cao và thường mắc nhiều bệnh
đồng thời với tỷ lệ trung bình một người mắc gần 3 bệnh. Theo nghiên cứu
của bệnh viện Lão khoa trung ương, tăng huyết áp là bệnh phổ biến với tỷ
lệ mắc lên tới 45,6% (trong đó những người từ 60 tuổi đến 74 tuổi là 42%
và những người từ 75 tuổi trở lên là 54,6%), tỷ lệ mắc bệnh mạch vành là
gần 10%. Những bệnh lý tim mạch này thực sự là những bệnh đe dọa
nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của NCT. Ngoài ra, ở NCT cũng
mắc một số loại bệnh khác thể hiện sự thoái hóa chức năng sức khỏe và


chất lượng cuộc sống như bệnh về xương khớp, thị giác, thính giác. Có tới
76,7% NCT có dấu hiệu giảm thị lực, tỷ lệ người bị giảm thính lực là trên
40%. Các tình trạng sa sút về sức khỏe đáng kể khác ở cả nam và nữ giới
cao tuổi là các bệnh tiểu đường và bệnh của đường tiêu hóa như loét dạ dày,
viêm đại tràng, nuốt nghẹn có tỷ lệ mắc tương ứng là 15,4%, 9,7% và

Nhìn chung, các nghị định, chính sách của Nhà nước ban hành cũng
đã phần nào thực hiện sự quan tâm đến người cao tuổi, giúp họ cải thiện
cuộc sống và bảo vệ các quyền lợi thiết yếu lúc tuổi già. Thế nhưng việc
triển khai các chính sách còn chưa thật tốt và triệt để. Các ưu tiên về chăm
sóc sức khỏe cho người già chưa được các cơ sở tuyến dưới làm việc hết
công suất. Nguyên nhân chủ yếu là Người cao tuổi nước ta còn chưa mạnh
dạn và chủ động trong việc khám và chữa bệnh, có tâm lý sợ bệnh và mặc
kệ. Đa số người cao tuổi là lao động phổ thông, chủ yếu là làm nông, không
có tài sản tích lũy mà bệnh tật đa số là mãn tính nên dẫn tới không đủ chi
phí khám và chữa bệnh. Hơn 70% số người cao tuổi ở nước ta sống ở nông
thôn, công tác truyền thông, điều kiện vật tư y tế và các cơ sở ở đây còn yếu
kém dẫn đến việc người cao tuổi không được tiếp cận đầy đủ các quyền lợi
của mình.
5. Vai trò của nhân viên xã hội trong việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe
cho người cao tuổi:
Hiện nay, công tác xã hội với người cao tuổi đang là nghành nghề
được quan tâm bởi các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội. Các nhân
viên xã hội chủ yếu được phân bố làm việc ở các nơi: viện dưỡng lão; trung
tâm bảo trợ xã hội cho các đối tượng chủ yếu là phụ nữ, trẻ em, người già;
các cơ quan hành chính nhà nước như phòng lao động thương binh xã hội,
phòng bảo trợ xã hội,.. các tổ chức phi chính phủ, ngoài ra còn một số cá
nhân làm việc tự do. Một nhân viên xã hội đảm nhiệm nhiệm vụ hỗ trợ,
giúp đỡ người cao tuổi thích ứng với những thay đổi không thể tránh khỏi
như: nhận thức về sự thay đổi vị trí trong xã hội, thích ứng với sự thay đổi
trong quan hệ giữa người với người, giải trừ u uất sầu muộn, thích ứng với


việc mất người bạn đời, thoát khỏi nỗi lo sợ tử vong, đối phó với tình trạng
bị bạc đãi và bạo lực… Dù có thể đa dạng làm việc trong các cơ sở và tính
chất nghề nghiệp như vậy nhưng mục đính cối lõi và tiên quyết của nhân

động kinh tế để tìm kiếm thu nhập, vì vậy mà tình trạng sức khỏe của họ bị
giảm sút rất nhanh. Do đó, cần phải tiến hành một số giải pháp sau để bảo
vệ sức khỏe người cao tuổi:
- Xúc tiến các hình thức lao động phù hợp với nhu cầu, năng lực, tình
-

trạng sức khỏe hiện thời của người cao tuổi.
Nghiêm cấm các hành vi phân biệt với những người lao động là người
cao tuổi, các hành vi lạm dụng người cao tuổi về sức lực và đuổi việc

-

người cao tuổi khi gặp ốm đau…
Tạo ra nhiều hoạt động kinh tế phù hợp với khả năng, trình độ, tình hình

-

sức khỏe hiện tại của người cao tuổi.
Loại trừ mọi sự ràng buộc đối với người lao động là người cao tuổi , ví
dụ như là phạt vi phạm hợp đồng lao động khi họ không thể hoàn thành

-

số thời gian lao động, số lượng sản phẩm đề ra…
Hỗ trợ, mở rộng các chính sách phù hợp khuyến khích các cơ sở dạy
nghề của người cao tuổi để họ có cơ hội truyền đạt các kinh nghiệm

-

sống của mình tới thế hệ trẻ.

-

Đảm bảo mức sống tối thiểu cho người cao tuổi và gia đình để họ có thể

-

tiếp tục cuộc sống tốt đẹp.
Khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có những
chương trình, dự án chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt là những người
cao tuổi neo đơn, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và không nơi nương

-

tựa.
Xây dựng và tạo ra sự thích nghi của hệ thống bảo hiểm với mọi thành
phần của người cao tuổi nhằm đảm bảo sự bình đẳng. Tạo mối quan hệ
tương hỗ giữa các thế hệ, xóa bỏ mọi sự ngăn cách, hạn chế sự lệ thuộc
của người cao tuổi vào thế hệ trẻ, xây dựng các hình thức tổ chức nhằm

khuyến khích người cao tuổi tích lũy tài sản khi về già.
7.4 Trên lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
- Phát triển các hệ thống y tế, chăm sóc sức khỏe và chữa trị một cách
-

hiệu quả các bệnh lý của người cao tuổi.
Khuyến khích các biện pháp chữa bệnh sớm và các biện pháp phòng

-

ngữa để tránh bệnh tật khi về già và ngăn chặn quá trình lão hóa sớm.

họ hưởng trọn niềm vui tuổi già.
Tài liệu tham khảo:
Kết quả điều tra biến động dân số và nhà ở năm 2012, Tổng cục thống kê.
“Báo cáo tổng quan về chính sách chăm sóc người già thích ứng với thay đổi
cơ cấu tuổi tại Việt Nam”. UNFPA. Hà Nội
“Báo cáo đánh giá 10 năm (2002 – 2012) thực hiện chương trình hành động
quốc tế Madrid về người cao tuổi”, Hà Nội.
Bài giảng “ Công tác xã hội với người cao tuổi” – Nguyễn Thị Nguyệt.
“Hiện trạng công tác chăm sóc người cao tuổi”tạp chí Dân số&phát triển, số
1.