ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT
..……..

NGUYỄN XUÂN VINH

BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI LAO ĐỘNG
TRONG VÀ SAU QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN HOÁ
DOANH NGHIỆP NHÀ NƢỚC:
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS NGUYỄN NIÊN

Hà Nội, 2009

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT
..……..

NGUYỄN XUÂN VINH

BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI LAO ĐỘNG
TRONG VÀ SAU QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN HOÁ
DOANH NGHIỆP NHÀ NƢỚC:

Mục lục
Bảng chữ viết tắt
MỞ ĐẦU

1

CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CỔ PHẦN HOÁ

6

DOANH NGHIỆP NHÀ NƢỚC VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI
NGƢỜI LAO ĐỘNG TRONG VÀ SAU QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN
HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƢỚC

1.1.

Cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước

6

1.1.1.

Khái niệm cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước

6

1.1.2.

Phương thức tiến hành cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước



Cổ phần hoá ở Hàn Quốc

22

1.3.4.

Bµi häc kinh nghiÖm cho ViÖt Nam:

24

CHƢƠNG 2: BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA NGƢỜI LAO ĐỘNG

28

TRONG VÀ SAU QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN HOÁ DOANH
NGHIỆP NHÀ NƢỚC – PHÁP LUẬT, THỰC TRẠNG VÀ
NGUYÊN NHÂN

2.1.

Lịch sử phát triển pháp luật về quyền lợi của người lao
động khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

4

28


2.1.1.

hiện hành

41

2.2.1.1

Quyền lợi của người lao động tiếp tục làm việc tại c«ng ty
cæ phÇn

42

2.2.1.2. Quyền lợi của người lao động đủ điều kiện nghỉ hưu

46

2.2.1.3. Quyền lợi của người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao
động

48

2.2.1.4

Quyền lợi của người lao động bị dôi dư khi cổ phần hoá
doanh nghiệp nhà nước

49

2.2.2.

Quyền lợi người lao động và nội dung bảo vệ quyền lợi


2.3.2.1. Khuyết điểm về mặt xây dựng pháp luật

5

66


2.3.2.2. Khuyt im v mt thc hin phỏp lut

68

2.4.

Nguyờn nhõn

75

2.4.1.

Nguyờn nhõn ca u im

75

2.4.2.

Nguyờn nhõn ca khuyt im

77


3.4.

Bi dng, nõng cao ý thc chp hnh phỏp lut v bo v
quyn li ngi lao ng ca cỏn b lm cụng tỏc c phn
hoỏ doanh nghip nh nc v cỏn b qun lý ti cỏc cụng
ty c phn cú vn Nh nc sau c phn hoỏ

88

3.5.

Phỏt huy vai trũ ca t chc cụng on trong vic bo v
quyn li ngi lao ng trong v sau c phn hoỏ doanh
nghip nh nc.

91

3.6.

Nõng cao hiu qu qun tr doanh nghip sau c phn húa
gn vi bo v quyn li ngi lao ng

96

KT LUN

99

Danh mc ti liu tham kho


(CPH) còn tạo điều kiện để NLĐ góp vốn, có cổ phần trong doanh nghiệp,
thông qua đó tăng cường vai trò làm chủ thực sự của NLĐ và hiện thực hóa
quyền tự do kinh doanh của NLĐ.
- Việc bảo vệ quyền lợi của NLĐ cũng chính là giúp giải quyết thoả
đáng chế độ chính sách cho NLĐ. NLĐ trong doanh nghiệp là người công
nhân trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất nuôi sống xã hội. Do vậy họ có tầm
quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển của xã hội.
1.2. Xuất phát từ thực trạng bảo vệ quyền lợi người lao động trong
và sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước.
CPH DNNN là một chủ trương đúng đã được khẳng định trong thực tế.
Đó là “phác đồ điều trị” hữu hiệu để vực dậy những doanh nghiệp nhà nước
(DNNN) đang tồn tại ngắc ngoải trong nhiều năm; là biện pháp tích cực để
thu hút vốn của mọi tầng lớp nhân dân đầu tư vào sản xuất, kinh doanh của
các doanh nghiệp. Đó là điều kiện quan trọng nhất để xoá bỏ cơ chế chủ quản

8


– cái nôi của cơ chế “xin – cho”. CPH là biện pháp có hiệu quả để biến những
NLĐ làm thuê tại các DNNN thành những người đồng sở hữu thực sự; phát
huy vai trò tự chủ, năng động sáng tạo của NLĐ và doanh nghiệp trong sản
xuất và kinh doạnh. Mặc dù CPH, bên cạnh những mặt tích cực nêu trên thì
nó cũng bộc lộ những mặt hạn chế như: biến một bộ phận NLĐ trở thành
trắng tay [2] sau khi đã “bán lúa non” [3] cổ phiếu của mình để kiếm chút tiền
chênh lệch và trở thành người làm thuê; vai trò của nhà nước, pháp luật và tổ
chức công đoàn trong việc bảo vệ quyền lợi NLĐ cũng chưa được phát huy có
hiệu quả.
1.3. Xuất phát từ yêu cầu mới trong giai đoạn hiện nay. CPH DNNN là
một chủ trương đúng đắn, tuy nhiên trong quá trình tổ chức thực hiện, đang
đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để bảo vệ quyền lợi NLĐ, nhất là

và sau CPH.
3. Tình hình nghiên cứu
Bảo vệ quyền lợi NLĐ trong quá trình CPH DNNN là một vấn đề đã có
nhiều công trình nghiên cứu và bài viết về vấn đề này nhưng chủ yếu tiếp cận
dưới góc độ kinh tế. Dưới góc độ pháp luật lao động, trong phạm vi nghiên
cứu khoa học tác giả thấy có:
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Chế độ, quyền lợi người lao
động khi cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước” năm 2007 của Trường Đại
học Luật Hà Nội do Tiến sỹ Nguyễn Hữu Chí làm chủ nhiệm đề tài.
Ngoài ra còn có một số bài viết trên các tạp chí nghiên cứu liên quan
trực tiếp đến đề tài này như:
- “Cổ phần hoá cần đảm bảo quyền lợi người lao động” đăng trên Việt
Báo ngày 6/11/2006;

10


- “Lao động dôi dư sau cổ phần hoá doanh nghiệp: Chờ một hướng đi
thích hợp” báo điện tử của Bộ Tài chính () ngày
4/12/2006;
- “Cổ phần hóa: Đừng để người lao động trắng tay”, Báo người lao
động, ngày 28/3/2007.
- “Cổ phần hoá DNNN: Người lao động phải thật sự được hưởng lợi”,
báo điện tử của Tổng công ty thép Việt Nam (), ngày
26/6/2007;
- “ Về chế độ, quyền lợi người lao động khi cổ phần hóa doanh nghiệp
nhà nước” của tác giả TS. Nguyễn Hữu Chí trên tạp chí nghiên cứu Lập pháp
số tháng 10/2007; vvv…
Và một số các bài viết khác trên các tạp chí, báo… trong các năm 2003,
2004, 2005, 2006, 2007, 2008…

NLĐ trong và sau CPH.
7. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn
được kết cầu gồm 3 chương:
- Chương 1: Một số vấn đề lý luận về CPH DNNN và bảo vệ quyền lợi
NLĐ trong và sau quá trình CPH DNNN.
- Chương 2: Bảo vệ quyền lợi NLĐ trong và sau quá trình CPH DNNNPháp luật, thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm.
- Chương 3: Một số giải pháp tăng cường bảo vệ quyền lợi của NLĐ
trong và sau quá trình CPH DNNN.

12


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nan khoá VIII, Hiến
pháp năm 1992 (đã sửa đổi, bổ sung năm 2001), Điều 55.
2. “Cổ phần hóa: Đừng để người lao động trắng tay”, Báo người lao
động, ngày 28/3/2007.
3. Ngọc Minh (2007) “Cổ phần hóa và những vấn đề cần cảnh báo”,
Báo Thanhnien.com.vn, ngày 11/4/2007.
4. Nguyễn Minh Phong (2002), “Ba nghịch lý hậu cổ phần hoá cần
được xoá bỏ”, Thời báo kinh tế Việt Nam, ngày 13/12/2002.
5. Quang Trưởng- Phạm Trường (2004) “Lệch lạc trong cổ phần hóa,
Người lao động và nhà nước đều bị thiệt” Báo Sài gòn giải phóng, ngày
11/12/2004.
6. Vũ Thành Tự Anh (2003), “Cổ phần hoá ở Việt Nam: Cổ phần hoá
lợi cho ai”.Trích trong tập sách: Để kinh tế Việt Nam khởi sắc (237).
7. Hội đồng Bộ trưởng (1990), Quyết định số 143/HĐBT ngày
10/5/1990 về việc tổng kết thực hiện quyết định 217-HĐBT ngày 14/11/1987,
các Nghị định 50-HĐBT ngày 22/3/1988 và 98-HĐBT ngày 2/6/1988 và làm

14/11/1987, các nghị định 50-HĐBT ngày 22/3/1988 và 98-HĐBT ngày
2/6/1988 và làm thử việc tiếp tục đổi mới quản lý xí nghiệp quốc doanh.
17. Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng (1992), Quyết định số 202/CT ngày
8/6/1992 về việc tiếp tục làm thí điểm chuyển một số doanh nghiệp Nhà nước
thành công ty cổ phần.

14


18. Thủ tướng Chính phủ (1993), Chỉ thị số 84/TTg ngày 14/3/1993 về
việc xúc tiến thực hiện thí điểm cổ phần hoá DNNN và các giải pháp đa dạng
hoá hình thức sở hữu đối với các DNNN.
19. Chính phủ (1996), Nghị định số 28/CP ngày 7/5/1996 về chuyển
một số DNNN thành CTCP.
20. Chính phủ (1998), Nghị định số 44/1998/NĐ-CP ngày 29/6/1998 về
chuyển DNNN thành CTCP
21. Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX (2001), Nghị quyết số
05-NQ/TW ngày 24/9/2001 tại Hội nghị lần thứ 3 về tiếp tục sắp xếp, đổi
mới, phát triển và nâng cao hiệu quả DNNN.
22. Chính phủ (2002), Nghị định số 64/2002/NĐ-CP ngày 19/6/2002 về
chuyển DNNN thành CTCP.
23. Chính phủ (2002), Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 về
chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại DNNN.
24. Chính phủ (2004), Nghị định số 187/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004
về chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần.
25. Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (2007), Thông tư số
20/2007/TT-BLĐTBXH ngày 4/10/2007 hướng dẫn thực hiện chính sách đối
với NLĐ theo Nghị định số 109/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính phủ
về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần.
26. Chính phủ (2006), Nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006


Bộ

Công

thương:

/>34. Mạnh Bôn (2008), “Giai đoạn 2008 - 2010: sẽ cổ phần hoá 948
doanh nghiệp”, báo điện tử , ngày
22/8/2008.
35. Thông tấn xã Việt Nam (2007), “Hội thảo Cổ phần hóa ở VN-Con
đường phía trước”, báo điện tử: , ngày 17/8/2007.

36. Bộ Ngoại giao Việt Nam (2006), “Mục tiêu hoàn thành cổ phần hóa
hơn

1.500

doanh

nghiệp

vào

năm

2010”,

báo


46. Trần Ngọc Hiên (2007), “Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước thực trạng và giải pháp”, tạp chí cộng sản điện tử, số 6 (126) năm 2007.
47. Tổng công ty thép Việt Nam (2007), “Cổ phần hoá DNNN: Người
lao động phải thật sự được hưởng lợi” báo điện tử của Tổng công ty thép Việt
Nam (), ngày 16/6/2007.
48. Nghị định số 87/2007/NĐ-CP ngày 28/5/2007 của Chính phủ về
ban hành quy chế thực hiện dân chủ ở công ty cổ phần, công ty trách nhiệm
hữu hạn.

17