Chu Văn Bằng Tr ờng THPT DTNT Quế Phong
Phơng pháp tổ chức nhóm trong giờ dạy học Ngữ
văn ở trờng THPT
Phần mở đầu
1.Đổi mới phơng pháp dạy học ngữ văn ở trờng PT đã đợc khởi động hơn
mời năm, đặc biệt là những năm gần đây vấn đề này lại đợc đặt ra cấp bách,
việc biên soạn chơng trình sách giáo khoa mới yêu cầu ngời dạy , ngời học
phải đổi mới hơn nữa cách dạy , cách học.
Tuy nhiên lối học truyền thụ một chiều, sao chép, kiến thức rồi tái hiện
kiến thức vẫn là khá phổ biến. Vai trò của ngời thầy, của học sinh phần nào vẫn
cha có sự thay đổi lớn, nhiều tiết dạy vẫn theo lối áp đặt thầy nói trò ghi. Hậu
quả tai hại tất nhiên của lối học sao chép là sự thấp kém và non nớt về t duy
sáng tạo. Yêu cầu đặt ra của đổi mới cách dạy cách học là thầy chủ động, trò
chủ đạo, đặc biệt là coi trọng việc phát huy khả năng t duy độc lập và t duy
sáng tạo cho học sinh bên cạnh đó giáo dục tinh thần hợp tác làm việc theo
nhóm.
Có thể nói, trong tiến trình đổi mới, ngời giáo viên đang dần đi đến vận
dụng mọi phơng pháp với thế mạnh của nó. Tuy nhiên trong khi thực thi thì
nhiều giáo viên lại còn tỏ ra lúng túng đặc biệt là các phơng pháp dạy học tích
cực trong đó có phơng pháp tổ chức nhóm. Một số giáo viên quan niệm giản
đơn về đổi mới phơng pháp dạy học. Nhiều tiết dạy theo chuyên đề Đổi mới
phơng pháp dạy học, và những tiết dạy mẫu, giáo viên chia nhóm tuỳ tiện
dẫn tới chất lợng giờ không cao mà vẫn nghĩ rằng mình đã đổi mới , lúc tổ
nhận xét rút kinh nghiệm cũng cho rằng giáo viên đã có sự đổi mới. Dẫn đến
ngộ nhận tiết học có chia nhóm là đã đổi mới, bất kể nhóm có thực sự hiệu quả
hay không.
Phơng pháp dạy học theo nhóm đang đợc các giáo viên dạy văn quan tâm
song mặt hạn chế của nó thì một phần đã nói ở trên. Nghiên cứu vận dụng ph-
ơng pháp tổ chức nhóm trong dạy học Ngữ văn ở trờng phổ thông là góp
phần tìm hiểu vận dụng một phơng pháp dạy học tích cực giúp ngời dạy, ngời
học tổ chức tốt hơn giờ học nhằm nâng cao chất lợng hiệu quả, đồng thời thực

I. Ưu thế và hạn chế của phơng pháp nhóm.
Chu Văn Bằng Tr ờng THPT DTNT Quế Phong
1. Ưu thế:
Việc đổi mới phơng pháp dạy học vài ba năm gần đây đã đợc đặt lên
hàng đầu khi chơng trình & sách giáo khoa đã thay đổi. Từ chỗ đổi mới nội
dung dạy và học kéo theo sự đổi mới về phơng pháp. Phơng pháp tổ chức
nhóm là một trong những phơng pháp dạy học tích cực. Vận dụng tốt phơng
pháp này theo tôi có những u thế sau:
1.1 Tổ chức học theo nhóm sẽ đa dạng hoá các hoạt động của học sinh. Bên
cạnh sử dụng các phơng pháp nh thuyết giảng, gợi mở, nêu vấn đề, đàm
thoại thì giờ văn có tổ chức nhóm sẽ làm cho không khí học tập phong
phú sinh động hơn.
1.2 Tổ chức hoạt động nhóm là phát huy tốt tính chủ động của ngời học.
Tính chủ động trong việc tiếp thu, lĩnh hội kiến thức, thể hiện mình. Đặc
biệt học sinh có khả năng rèn đợc kĩ năng nghe, nói , biết lắng nghe thấu
hiểu và chia sẻ trớc một vấn đề. Điều rất cần cho các các nhân trong
cuộc sống. Rèn tính tự giác tích cực của ngời học.
1.3 Tổ chức nhóm là cách dạy học tích cực đợc các nớc tiên tiến sử dụng
khá lâu bởi tổ chức theo nhóm là rèn cho học sinh tính hợp tác, cộng
đồng. Đây là điều rất cần thiết của cuộc sống hiện đại, triết lí sống xu
thế ngày nay là Dựa vào nhau mà sống.
1.4 Sử dụng phơng pháp học theo nhóm sẽ khắc phục đợc sự thiếu thốn về
phơng tiện dạy học ở một số trờng cha có điều kiện tốt về cơ sở vật chất,
bởi tổ chức nhóm đơn giản tính khả thi cao.
1.5 Qua hoạt động nhóm giáo viên có thể phát hiện ra năng lực , khả năng
mặt mạnh, mặt yếu của từng học sinh và vì vậy việc dạy học sát đối tợng
càng có cơ sở thực hiện tốt hơn nữa.
1.6 Tổ chức chia nhóm học sinh sẽ tham gia đợc nhiều bài tập hơn không
chia nhóm vì vậy phạm vi bao quát mục tiêu bài học sẽ rộng hơn.
2. Hạn chế của ph ơng pháp dạy học theo nhóm.

- Nhóm 1: tìm hiểu tính hình tựơng.
- Nhóm 2: ìm hiểu tính truyền cảm.
- Nhóm 3: tìm hiểu tính cá thể hoá.
Chu Văn Bằng Tr ờng THPT DTNT Quế Phong
Theo tôi, nh vậy thì không cần phải chia nhóm, hay nói cách khác những
phần này chỉ phù hợp với câu hỏi tái hiện bởi sách giáo khoa đã viết khá kĩ học
sinh chỉ cần đọc tìm hiểu là có thể nắm đợc nội dung. Nếu chúng ta chia nhóm
mà câu hỏi giao cho nhóm làm việc lại quá đơn giản, không tạo ra đợc nhu cầu
thảo luận nhóm, nếu không cần sự hợp tác thì không nên chia thành hoạt đông
nhóm.
Vì vậy vấn đề đặt ra là khi tổ chức nhóm ngời dạy phải chú ý trớc hết về
câu hỏi đa ra cho nhóm làm việc. Công việc này đòi hỏi ngời giáo viên trong
quá trình chuẩn bị bài phải thật kĩ lỡng. Các vấn đề đa ra thảo luận phải chú ý
cả về phạm vi và qui mô của nó ( Phạm vi là cái khoảng nào đó làm giới hạn
rộng hẹp, dài ngắn của một hoạt động; qui mô: là độ lớn về nhiều mặt chứ
không phảI chỉ rộng hẹp về không gian). Nghĩa là câu hỏi nào không cần hoạt
động nhóm, câu hỏi nào cần nhóm nhỏ , câu hỏi nào cần nhóm lớn. Nhiều
giáo viên thờng hay nhầm lẫn đồng nhất giữa câu hỏi nêu vấn đề (loại câu hỏi
dành cho từng cá nhân suy nghĩ) và vấn đề cần thảo luận nhóm nên xẩy ra
hiện tợng trên. Một phơng pháp dạy học tích cực, chủ động là tạo tình huống
có vấn đề nghĩa là cần phải tạo bằng đợc nhu cầu nhận thức cho học sinh. Nhu
cầu này xuất hiện trong quá trình học tập học sinh gặp phải khó khăn trở ngai
về nhận thức. Và qua đó, các em sẽ tìm tòi, phát hiện tri thức mới. Giáo viên
đặt học sinh vào tình huống có vấn đề để học sinh tự suy nghĩ phân tích, so
sánh sau đó rút ra kết luận cần thiết. Ví dụ khi dạy bài Luyện tập về trờng từ
vựng và từ trái nghĩa (Văn 11 tập 1- nâng cao) giáo viên có thể đặt câu hỏi:
- Các từ trái nghĩa có những nét gì đồng nhất với nhau không?
- Học sinh có thể có hai ý kiến: có và không . Tiếp đó giáo viên cho học
sinh làm các bài tập ở sách giáo khoa theo nhóm. So sánh các nét tơng
đồng và dị biệt của các từ trái nghĩa: tại sao lại nói sâu nông mà không