A. ĐẶT VẤN ĐỀ :
I. Lời mở đầu:
Người xưa từng nói “Văn học là nhân học”. Có thể hiểu ý nghĩa khái quát của lời nói
ấy là “văn học có vai trò rất quan trọng trong đời sống và trong sự phát triển tư duy của
con người”
Quan niệm như vậy, thật chí lí. Thực tế đã kiểm nghiệm rằng, nhiều người có thể
giành thắng lợi, lấy được lòng người hoặc thành công trên nhiều lĩnh vực đời sống
không phải bằng vũ lực mà lại có thể nhờ vào những bài nói, bài viết, bằng việc kể ra
những câu chuyện hoặc một bài diễn văn, bài thuyết trình Muốn bài diễn thuyết hấp
dẫn, sinh động, hoặc bài viết có sức thuyết phục, thì phải có lời văn hay, câu từ hay,
đoạn văn hay, dẫn chứng xác thực, lối viết rõ ràng Tất cả mọi ý tứ sâu sa ấy bắt nguồn
từ môn Văn, dạy Văn - học Văn .
Như chúng ta đã biết, Ngữ văn là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội , môn
Văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm , tư tưởng , tình cảm cho học sinh.
Nhưng nó cũng là môn học thuộc nhóm công cụ. Học tốt môn Văn sẽ tác động tích cực
đến nhận thức của các em học sinh. Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường tính thực hành ,
giảm lí thuyết , gắn học với hành , gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phú , sinh
động của cuộc sống. Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Dạy làm văn là chủ
yếu là dạy cho học sinh diễn tả cái gì mình suy nghĩ, mình cần bày tỏ một cách trung
thành , sáng tỏ chính xác , làm nổi bật điều mình muốn nói” . . . Một bài văn có sức hấp
dẫn khi có bố cục rõ ràng, có các đoạn văn mạch lạc, liên kết chặt chẽ với nhau, khi bài
văn có sự việc hấp dẫn, tái hiện được cuộc sống, giải quyết được vấn đề bức xúc đang
đặt ra trong cuộc sống. Nói khái quát hơn là văn bản đó phải vì cuộc sống Dạy Văn là
dạy cho học sinh biết điều đó. Trong muôn vàn ý tình, kinh nghiệm, kĩ năng ấy thì dạy
học sinh cách viết đoạn văn là một khâu không thể bỏ qua trong quá trình dạy - học văn.
Bởi vì đoạn văn là một bộ phận quan trọng cấu thành văn bản. Một bài văn có thể có rất
nhiều đoạn văn. Dạy và học cách viết đoạn văn là một đề tài có tính lịch sử nhưng
không bao giờ cũ đối với mỗi chúng ta. Vậy xin mời các bạn cùng tôi khám phá vấn đề
hấp dẫn này nhé.
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1. Thực trạng :

0
8B 2008 - 2009 24 0 02 08 10 04 0
8B 2009 - 2010 30 0 08 17 04 01 0
Qua bảng thống kê trên đây tôi thấy kết quả làm bài của học sinh có sự chuyển biến rõ
rệt. Nhìn chung kết quả năm sau cao hơn năm trước. Mặc dù chưa triệt tiêu hoàn toàn
điểm kém, nhưng đó cũng là điều đáng mừng và đó cũng là yếu tố tác động để tôi không
ngừng nghiên cứu, cải tiến phương pháp giảng dạy trong những năm học tiếp theo.

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Giải pháp thực hiện đề tài :“Giải pháp giúp học sinh lớp 8 viết đoạn văn có hiệu quả”
1. Điều tra, tập trung khảo sát việc viết đoạn văn của học sinh.
2. Nghiên cứu, ghi chép, tích luỹ tri thức về đoạn văn, các cách viết đoạn văn
3. Giảng dạy cung cấp tri thức về đoạn văn, các cách viết đoạn văn
4. Kiểm tra đánh giá , sửa lỗi, bổ sung kiến thức.
II. Các biện pháp để tổ chức thực hiện:
1. Điều tra, tập trung khảo sát việc viết đoạn văn của học sinh:
GV khảo sát việc viết đoạn văn của học sinh để nắm bắt được thực tế của các em.
2. Giảng dạy cho học sinh hiểu các tri thức về đoạn văn:
a. Phân tích ví dụ cho học sinh hiểu khái niệm đoạn văn:
Rừng cây im lặng quá. Một tiếng lá rơi lúc này cũng có thể khiến người ta giật mình.
Lạ quá, chim chóc chẳng nghe con nào kêu. Hay vừa có tiếng chim ở một nơi nào xa
lắm, vì không chú ý mà tôi không nghe chăng?
Gió bắt đầu thổi rào rào theo với khối mặt trời tròn đang tuôn ánh sáng vàng rực
xuống mặt đất. Một làn hơi đất nhè nhẹ toả lên, phủ mờ những cây cúc áo, rồi tan dần
theo hơi ấm mặt trời. Phút yên tĩnh của rừng ban mai dần dần biến đi.”
- Đoạn văn là một bộ phận cấu thành văn bản, bao gồm một số câu liên kết chặt chẽ với
nhau.
+ Đặc trưng về hình thức : Bắt đầu bằng chữ cái viết hoa và viết thụt đầu dòng, kết thúc
bằng dấu chấm xuống dòng.
+ Đặc trưng về nội dung: Các câu trong đoạn văn có liên kết chặt chẽ với nhau, thường

thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là
một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo
nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh hướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến
đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng. Sau
Cách mạng nhà văn tận tụy công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống
Pháp. Ngô Tất Tố được Nhà nước truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ
thuật (năm 1996). Tác phẩm chính của ông: Các tiểu thuyết “Tắt đèn”(1939) , “Lều
chõng”(1940); phóng sự “Tập án cái đình” (1939), “Việc làng” (1940), ”
Đoạn văn này, các câu đều có tầm quan trọng ngang nhau trong việc thể hiện tiểu chủ
đề của đoạn. Mỗi câu thường khai triển một phương diện của tiểu chủ đề, do đó tập hợp
tất cả các câu mới cho thấy rõ tiểu chủ đề của đoạn. Ở loại cấu trúc này không có câu
chủ đề. Ở cấu trúc song hành, phương thức liên kết câu thương là những phương thức
lặp (từ vựng, ngữ pháp), hoặc phương thức thế (thế đại từ và thế bằng từ gần nghĩa) Có
thể thấy đoạn văn cấu trúc song hành sử dụng thường xuyên trong các văn bản kể
chuyện, cũng có thể sử dụng trong các văn bản khác nữa (đoạn văn giới thiệu khái quát
về cuộc đời - sự nghiệp của một tác giả)
* Cấu trúc móc xích:
“Muốn có kiến thức thì phải học. Muốn học cho giỏi thì phải chăm chỉ, năng động,
luôn tìm tòi, trong học tập. Muốn trở thành người năng động, sáng tạo thì không được
ngại khó, ngại khổ, không được ỷ lại, không ngừng học hỏi. Vậy học là khâu rất cần
thiết”
Đoạn văn theo cấu trúc này có đặc điểm : các câu trực tiếp móc nối vào nhau như
những mắt xích. Thường thường có một bộ phận của câu đi trước được nhắc lại ở câu
sau nhờ phương thức lặp, hoặc phương thức thế. Cấu trúc đoạn văn này thường sử dụng
trong văn bản khoa học và văn bản chính luận.
* Cấu trúc tổng phân hợp:
“Lão Hạc là người cha thương con vô hạn. Cứ mỗi lần nghĩ đến con trai nơi xa lão
lại khóc. Lão rằn vặt vì chuyện con trai không lấy được vợ, quẫn chí ra đi. Lão để giành
tất cả những gì gọi là của cải cho con trai. Lão chọn cái chết để giành sự sống cho con
mặc dù lâu nay chưa biết tin tức gì của con. Lão Hạc quả là một người cha đáng kính”