ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

ĐỒNG THỊ PHƯƠNG ANH

ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KHOA HỌC
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

Hà Nội, 2014
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

ĐỒNG THỊ PHƯƠNG ANH

ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KHOA HỌC
TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60.34.72



MỤC LỤC
MỤC LỤC ......................................................................................................... 4
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................... 6
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 7
1. Lý do nghiên cứu........................................................................................ 7
2. Lịch sử nghiên cứu ..................................................................................... 7
3. Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứuError!

Bookmark

not

defined.
3.1 Mục tiêu nghiên cứu ............................ Error! Bookmark not defined.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu........................... Error! Bookmark not defined.
4. Phạm vi nghiên cứu .................................. Error! Bookmark not defined.
5. Mẫu khảo sát ............................................ Error! Bookmark not defined.
6. Câu hỏi nghiên cứu .................................. Error! Bookmark not defined.
7. Giả thuyết nghiên cứu .............................. Error! Bookmark not defined.
8. Phƣơng pháp chứng minh ........................ Error! Bookmark not defined.
8.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu ........ Error! Bookmark not defined.
8.2 Phương pháp phỏng vấn sâu............... Error! Bookmark not defined.
9. Kết cấu của luận văn ................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUẨN MỰCError! Bookmark not
defined.
1.1 Khái niệm chuẩn mực ............................ Error! Bookmark not defined.
1.2 Khái niệm lệch chuẩn ............................. Error! Bookmark not defined.
1.3 Khái niệm chuẩn mực khoa học ............. Error! Bookmark not defined.
1.4 Khái niệm đánh giá ................................ Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Chuẩn mực trong tổ chức nghiên cứu khoa họcError!

Bookmark

not defined.
2.2.3 Chuẩn mực trong đánh giá nghiên cứu khoa họcError! Bookmark
not defined.
2.2.4 Chuẩn mực trong chính sách đối với nhân lực nghiên cứu ...... Error!
Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. ĐÁNH GIÁ VIỆC TUÂN THỦ CHUẨN MỰC TRONG
HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC KH&CN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1 Đánh giá việc áp dụng các chuẩn mực trong hoạt động của các tổ chức
KH&CN ....................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Đề tài được đánh giá theo cấp hành chínhError! Bookmark not
defined.
3.1.2 Thành tích khoa học của người nghiên cứu được đánh giá căn cứ
vào cấp đề tài ............................................ Error! Bookmark not defined.
3.1.3 Bổ nhiệm chức vụ khoa học căn cứ vào quyết định hành chính
................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.4 Các cơ quan quản lý nhà nước cũng được giao đề tài nghiên cứu
................................................................... Error! Bookmark not defined.
5


3.1.5 Nghiệm thu đề tài nghiên cứu chưa có tiêu chí cụ thể .............. Error!
Bookmark not defined.
3.2 Những biện pháp điều chỉnh hành vi lệch chuẩnError! Bookmark not
defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................. Error! Bookmark not defined.

1. Lý do nghiên cứu
Trong thời đại ngày nay, KH&CN đóng vai trò rất quan trọng góp
phần phát triển kinh tế, xã hội. Những thành tựu to lớn của KH&CN đang tác
động sâu sắc đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, ở tất cả các quốc gia
trên thế giới. Tri thức KH&CN ngày càng chứng tỏ vai trò là lực lƣợng lao
động mạnh, tiên quyết, không thể thiếu. Bối cảnh hội nhập và hợp tác quốc tế
càng phát triển, càng đặt ra những yêu cầu mới, hết sức khó khăn cho hoạt
động quản lý KH&CN nói chung và hoạt động nghiên cứu ứng dụng KH&CN
nói riêng.
7


Trong xã hội hiện nay đều tồn tại những chuẩn mực chung mang tính
toàn xã hội. Tuy nhiên mỗi nhóm xã hội, mỗi địa vị xã hội đều có những
chuẩn mực riêng biệt và cộng đồng khoa học cũng không nằm ngoài điều đó.
Thực tế trong cộng đồng này tình hình lệch chuẩn diễn ra khá phổ biến, trong
cái lệch chuẩn ấy có khi là ngƣời ta vô ý thức, thiếu kiến thức, thông tin mà
lệch chuẩn, cũng có khi là ngƣời ta có ý thức, có tính toán, cố tình lệch chuẩn.
Đã có nhiều phân tích nguyên nhân tình trạng yếu kém của khoa học Việt
Nam từ thiếu đầu tƣ cho nghiên cứu khoa học, thiếu động cơ làm việc, cơ chế
quản lý còn nhiều bất cập… Và một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn
tới tình trạng này là do ở Việt Nam chƣa có quy định về chuẩn mực khoa học
phù hợp với các chuẩn mực quốc tế.
Để giải quyết vấn đề trên chúng ta cần phải nhận diện các lệch chuẩn
và đƣa khuyến nghị bổ sung vào các văn bản quy phạm pháp luật góp phần
điều chỉnh các hành vi lệch chuẩn. Đƣa ra một nghiên cứu đánh giá việc áp
dụng các chuẩn mực khoa học đã đƣợc thừa nhận trên thế giới vào hoạt động
của các tổ chức khoa học và công nghệ ở Việt Nam hiện nay nhƣ thế nào.
2. Lịch sử nghiên cứu
Thực tế hiện nay nghiên cứu về chuẩn mực khoa học là vấn đề đƣợc

“Cần xem lại tiêu chuẩn cấp đề tài khi đánh giá thành tích khoa học”
của tác giả Vũ Cao Đàm đƣợc đăng trên tạp chí Hoạt động Khoa học, số
5,2000
“Căn bệnh hành chính hóa khoa học” của tác giả Vũ Cao Đàm đƣợc
đăng trên tạp chí Khoa học và Tổ quốc, số 14, 2002
“Khảo luận về những chuẩn mực giá trị trong khoa học ở Việt Nam
hiện nay” và “Khảo luận về căn bệnh hành chính hóa khoa học” đƣợc đăng
trong tập I – Lý luận và phƣơng pháp luận khoa học, Tuyển tập các công trình
đã công bố của tác giả Vũ Cao Đàm
“Khác biệt và phức tạp so với các chuẩn mực quốc tế” của tác giả
Nguyễn Văn Tuấn đƣợc đăng trên tạp chí Tia Sáng, số 11, 2009
“Chuyện nhƣ đùa về chuẩn mực trong khoa học và giáo dục” đƣợc
đăng trong tập IV – Nghịch lý của khoa học và giáo dục trong xã hội đƣơng
đại Việt Nam, Tuyển tập các công trình đã công bố của tác giả Vũ Cao Đàm.
9


“Cần thoát khỏi sự tự ti trong quản lý khoa học và giáo dục” của tác
giả Vũ Cao Đàm đƣợc đăng trên tạp chí Tia Sáng, số 8, 2014
“Đã đến lúc cần nâng cao tính tự tin trong quá trình hoạch định chính
sách của Việt Nam” của tác giả Vũ Cao Đàm, trong báo cáo đề dẫn Hội thảo
RLS ngày 28/4/2014.
Những bài viết, báo cáo trên chủ yếu đƣa ra những tiêu chuẩn hay chuẩn mực
để đánh giá kết quả hay hiệu quả nghiên cứu, phân tích những yếu tố ảnh
hƣởng đến chất lƣợng nghiên cứu, đến quá trình xét duyệt bổ nhiệm GS, PGS,
nghiệm thu đề tài nghiên cứu nói chung hiện nay chứ chƣa áp dụng trực tiếp
vào một tổ chức KH&CN nào cả.
Luận văn “Nâng cao chất lƣợng đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học
(Nghiên cứu trƣờng hợp Hải Phòng)” của tác giả Nguyễn Văn An
Luận văn đã nêu ra đƣợc thực trạng đánh giá các kết quả nghiên cứu khoa học

vụ nghiên cứu khoa học, đánh giá tình hình tổ chức thực hiện đề tài nghiên
cứu khoa học và đánh giá nghiệm thu đề tài. Đồng thời cũng đƣa ra đƣợc một
số biện pháp nâng cao hiệu quả của việc thực hiện quy trình quản lý đề tài
nghiên cứu khoa học: đổi mới một số bƣớc trong thực hiện quy trình, ban
hành những quy định cụ thể, nâng cao năng lực của cán bộ quản lý, nghiên
cứu.
Tuy nhiên, những luận văn trên mới chỉ đƣa ra những đánh giá chung, không
có tiêu chí cụ thể và không dựa trên những chuẩn mực khoa học chung của
thế giới.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục & Đào tạo (2009), Thông tư số 16/2009/TT-BGDĐT Quy
định chi tiết việc xét công nhận, hủy bỏ công nhận đạt tiêu chuẩn, bổ
nhiệm, miễn nhiệm chức danh GS, PGS
2. Bộ KH&CN (2009), Thông tư số 12/2009/TT-BKHCN Hướng dẫn
đánh giá nghiệm thu đề tài KH&CN, dự án sản xuất thử nghiệm cấp
nhà nước
3. Chính phủ (2014), Nghị định số 40/2014/NĐ-CP Quy định việc sử
dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động KH&CN
4. Chính phủ (2013), Nghị định số 141/2013/NĐ-CP Quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục đại học
11


5. Vũ Cao Đàm (2002), Căn bệnh hành chính hóa khoa học, Tạp chí Khoa
học và Tổ quốc, số 14/2002
6. Vũ Cao Đàm (2005), Cần xem lại tiêu chuẩn cấp đề tài khi đánh giá
thành tích khoa học, Tạp chí Hoạt động Khoa học, số 5/2000
7. Vũ Cao Đàm (2014), Cần thoát khỏi sự tự ti trong quản lý khoa học và
giáo dục, Tạp chí Tia sáng, số 8/2014
8. Vũ Cao Đàm (2014), Đã đến lúc cần nâng cao tính tự tin trong quá

23. Nguyễn Văn Tuấn (2009), Khác biệt và phức tạp so với các chuẩn mực
quốc tế, Tạp chí Tia sáng, số 11/2009
24. Merton, R.K. (1973), The Sociology of Science: Theoretical and
Empirical Investigations, The University of Chicago Press

13