BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN XUÂN KIỆM

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ
TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN XUÂN KIỆM

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ
TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG


thành khóa học. Đặc biệt với việc đƣợc Giám đốc Học viện ra quyết định giao
tên đề tài viết luận văn cuối khóa, bản thân càng có cơ hội vận dụng những
kiến thức đã đƣợc truyền dạy để tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn về vào công
việc thực tế của địa phƣơng, để cố gắng phấn đấu trở thành ngƣời cán bộ,
công chức hay một thạc sĩ có năng lực đóng góp những gì đã đƣợc học vào
nhiệm vụ đƣợc giao tại cơ quan, địa phƣơng nơi công tác. Luận văn tốt
nghiệp còn là bƣớc đánh dấu sự trƣởng thành của bản thân trên giảng đƣờng
sau đại học, là kết quả của sự tìm tòi, nỗ lực nghiên cứu, lao động nghiêm túc
của bản thân trong thời gian qua.
Để hoàn thành luận văn, bản thân luôn có sự quan tâm giúp đỡ của
các thầy, cô Học viện hành chính Quốc gia, trƣờng Chính trị tỉnh Kiên Giang,
bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Vì vậy với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin
gửi đến thầy, cô của Học viện, trƣờng Chính trị tỉnh đã tận tình truyền dạy
kiến thức và tạo điều kiện thật tốt cho bản thân tôi trong suốt thời gian theo
học. Đặc biệt, xin chân thành cám ơn Phó giáo sƣ - Tiến sĩ Bùi Đức Kháng,
ngƣời hƣớng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn này. Xin chân thành cảm ơn, tri


ân với Thầy, cô chủ nhiệm lớp, bạn bè, đồng nghiệp, ngƣời thân và các anh,
chị cùng học lớp Thạc sĩ Quản lý công HC20.N10 đã đồng hành, giúp đỡ bản
thân hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Để hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành cảm ơn Thƣờng trực Hội
đồng nhân dân tỉnh Kiên Giang, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân
dân, các phòng, ban của thành phố Rạch Giá đã nhiệt tình cung cấp thông tin,
số liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm luận văn.
Xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chính, Thƣờng
trực Tỉnh ủy - Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, Ban Tổ chức tỉnh, Sở Nội vụ
và trƣờng Chính trị tỉnh Kiên Giang đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho bản
thân tôi đƣợc học lớp Thạc sĩ Quản lý công tại tỉnh nhà.

: Mặt trận Tổ quốc

UBND

: Ủy ban nhân dân

VP.HĐND –UBND

: Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân


MỤC LỤC
Trang

Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài (Tính cấp thiết của đề tài) ……………………….

01

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn ……………….

03

3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ………………………………..


5.2. Cơ sở thực tiễn ...............................................................................

05

5.3. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................

05

6. Những đóng góp về khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

06

6.1. Những đóng góp về khoa học ........................................................

06

6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn ......................................................

06

7. Kết cấu của luận văn .........................................................................

06

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
VÀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

07

1.1. Khái quát chung về Hội đồng nhân dân .........................................

18

1.2.4. Nội dung, hình thức giám sát của HĐND cấp huyện ..................

19

1.3. Một số tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát của HĐND cấp huyện

21

Tiểu kết chƣơng 1 ……………………………………………………..

25

CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ -TỈNH KIÊN
GIANG NHIỆM KỲ 2011-2016 …………………………………..

26

2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên và tình hình KT - XH hội thành phố
Rạch Giá ảnh hƣởng đến hoạt động giám sát của HĐND thành phố

26

2.2. Cơ cấu tổ chức của HĐND thành phố Rạch Giá ............................

28

2.3. Thực trạng hoạt động giám sát của HĐND thành phố Rạch Giá từ

2.4.4. Một số bài học rút ra …………………………………………..

52

Tiểu kết chƣơng 2 ……………………………………………………..

55

CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG HOẠT ĐỘNG GIÁM

56


SÁT CỦA HĐND THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ, TỈNH KIÊN
GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI ………………………………..
3.1. Những dự báo thuận lợi, khó khăn tác động đến công tác giám sát
của HĐND thành phố ……………………………………………...

56

3.1.1. Thuận lợi ……………………………………………………….

56

3.1.2. Khó khăn ……………………………………………………….

57

3.2. Giải pháp hoạt động giám sát của HĐND thành phố trong thời
gian tới ……………………………………………………………..


3.3.5. Tăng cƣờng trách nhiệm giữa TT. HĐND, UBND và Ủy ban
MTTQ cùng cấp trong tổ chức tiếp xúc cử tri ……………………..

72

3.3.6. Thực hiện nghiêm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tính độc lập
của chính quyền địa phƣơng …………………………………….....

73

3.3.7. Nâng cao trình độ của cơ quan giúp việc, trang bị cơ sở vật chất
đảm bảo cho hoạt động giám sát của HĐND ……………………..

74

Tiểu kết chƣơng 3 ……………………………………………………..

77

KẾT LUẬN …………………………………………………………..

78

TÀI LIỆU THAM KHẢO


LỜI CAM ĐOAN
Ngoài sự giúp đỡ của PGS. Tiến sĩ Bùi Đức Kháng, Luận văn này là sản
phẩm của quá trình tìm tòi, nghiên cứu và trình bày của tác giả về đề tài luận

Để hoàn thành luận văn, bản thân luôn có sự quan tâm giúp đỡ của
các thầy, cô Học viện hành chính Quốc gia, trƣờng Chính trị tỉnh Kiên Giang,
bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Vì vậy với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin
gửi đến thầy, cô của Học viện, trƣờng Chính trị tỉnh đã tận tình truyền dạy
kiến thức và tạo điều kiện thật tốt cho bản thân tôi trong suốt thời gian theo
học. Đặc biệt, xin chân thành cám ơn Phó giáo sƣ - Tiến sĩ Bùi Đức Kháng,
ngƣời hƣớng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá


trình nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn này. Xin chân thành cảm ơn, tri
ân với Thầy, cô chủ nhiệm lớp, bạn bè, đồng nghiệp, ngƣời thân và các anh,
chị cùng học lớp Thạc sĩ Quản lý công HC20.N10 đã đồng hành, giúp đỡ bản
thân hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Để hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành cảm ơn Thƣờng trực Hội
đồng nhân dân tỉnh Kiên Giang, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân
dân, các phòng, ban của thành phố Rạch Giá đã nhiệt tình cung cấp thông tin,
số liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm luận văn.
Xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chính, Thƣờng
trực Tỉnh ủy - Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, Ban Tổ chức tỉnh, Sở Nội vụ
và trƣờng Chính trị tỉnh Kiên Giang đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho bản
thân tôi đƣợc học lớp Thạc sĩ Quản lý công tại tỉnh nhà.
Do thời gian và điều kiện nghiên cứu của bản thân có hạn, chắc không
tránh khỏi những tồn tại, thiếu sót. Kính mong các Thầy, Cô, bạn bè đồng
nghiệp, các nhà quản lý thông cảm. Bản thân tôi mong nhận đƣợc sự góp ý
chân thành để tiếp tục hoàn thiện nội dung trên ở những công trình tiếp theo.
Một lần nữa, tôi xin gửi những làm cảm ơn chân thành và kính chúc quý
thầy, cô đang công tác tại Học viện Hành chính Quốc gia, lãnh đạo Tỉnh ủyỦy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Sở Nội vụ và thầy
cô trƣờng Chính trị tỉnh Kiên Giang, lãnh đạo thành phố Rạch Giá luôn mạnh
khỏe, hạnh phúc và thành công. Xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, ngƣời
thân, cùng bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ, giúp đỡ, tạo điều


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài (Tính cấp thiết của đề tài) .................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn ......................................... 3
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ................................................................. 5
3.1. Mục đích nghiên cứu................................................................................... 5
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 5
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ............................................... 6
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu ................................................................................. 6
4.2. Phạm vi nghiên cứu..................................................................................... 6
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn .......................... 6
5.1. Cơ sở lý luận ............................................................................................... 6
5.2. Cơ sở thực tiễn ............................................................................................ 6
5.3. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................ 6
6. Những đóng góp về khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn ..................... 6
6.1. Những đóng góp về khoa học ..................................................................... 6
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn ................................................................... 7
7. Kết cấu của luận văn ......................................................................................... 7
CHƢƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN VÀ HOẠT
ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN .......................................... 8
1.1. Khái quát chung về Hội đồng nhân dân ...................................................... 8
1.1.1. Khái niệm Hội đồng nhân dân .............................................................. 8
1.1.2. Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân ................................................. 10
1.1.3. Chức năng của Hội đồng nhân dân ..................................................... 11
1.2. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện........................... 13
1.2.1. Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện là gì?............ 13
1.2.2. Đặc điểm, vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện .......... 16



Hội đồng nhân dân Thành phố ......................................................................... 66
3.1.1. Thuận lợi ............................................................................................. 66
3.1.2. Khó khăn ............................................................................................. 67
3.2. Giải pháp tăng cƣờng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân thành
phố trong thời gian tới...................................................................................... 68
3.3.1. Đổi mới phƣơng thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát
của Hội đồng nhân dân thành phố Rạch Giá ................................................ 69
3.3.2. Tiếp tục nâng cao chất lƣợng đại biểu, phụ cấp trách nhiệm ngƣời
đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố ........................................................ 70
3.3.3. Phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc; giám sát của nhân
dân đối với hoạt động của Hội đồng nhân dân thành phố ............................ 72
3.3.4. Đổi mới phƣơng thức, nội dung giám sát của Hội đồng nhân dân
thành phố tại kỳ họp và giữa hai kỳ họp ....................................................... 73
3.3.5. Tăng cƣờng trách nhiệm giữa Thƣờng trực Hội đồng nhân dân, Ủy
ban nhân dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp trong tổ chức tiếp xúc
cử tri .............................................................................................................. 85
3.3.6. Thực hiện nghiêm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tính độc lập của
chính quyền địa phƣơng................................................................................ 85
3.3.7. Nâng cao trình độ của cơ quan giúp việc, trang bị cơ sở vật chất
đảm bảo cho hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân ........................... 87
Tiểu kết chƣơng 3................................................................................................ 90
KẾT LUẬN ......................................................................................................... 91
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài (Tính cấp thiết của đề tài)
Nhà nƣớc ta là Nhà nƣớc của giai cấp công nhân mà ý chí, nguyện vọng,
lợi ích của giai cấp công nhân là thống nhất với ý chí, nguyện vọng, lợi ích
của nhân dân lao động, của dân tộc; sự thống nhất về lợi ích đó dẫn đến sự

hợp pháp của cá nhân, công dân, tổ chức trên một đơn vị hành chính - lãnh
thổ của một quốc gia, trong giới hạn thẩm quyền, thủ tục, cách thức nhất định
do pháp luật quy định.
Do đó, vấn đề cải cách, kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả
hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc nói chung và hệ thống chính quyền địa
phƣơng nói riêng, trong đó đặc biệt HĐND là yêu cầu khách quan và tất yếu.
Quy định giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật là một trong
những chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn quan trọng của HĐND đã đƣợc ghi
nhận trong Hiếp Pháp 2013 và Luật tổ chức Chính quyền địa phƣơng 2015,
Luật hoạt động giám sát của Quốc Hội và HĐND 2015. Tại khoản 2, điều
113, Hiến pháp 2013, quy định: “HĐND quyết định các vấn đề của địa
phƣơng do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa
phƣơng và việc thực hiện nghị quyết của HĐND”.
Tại sao phải có hoạt động giám sát của HĐND? Do tính chất Hiến định
của HĐND và vị trí, vai trò hết sức quan trọng của HĐND là: đại diện ý chí,
nguyện vọng của Nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nƣớc
thuộc về Nhân dân; do đó thực hiện tốt chức năng giám sát là một trong
những hoạt động quan trọng của HĐND.
Thực trạng hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện hiện nay và của
thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang hiện nay:
Những ưu điểm: Hoạt động của HĐND cấp huyện từng bƣớc đổi mới nội
dung và phƣơng thức hoạt động tốt hơn, đảm bảo cho hiệu lực, hiệu quả hoạt
động giám sát của HĐND; các yêu cầu chính đáng của cử tri đƣợc UBND

2


cùng cấp giải quyết kịp thời, từng bƣớc loại bỏ những tiêu cực, tham nhũng
trong tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nƣớc. Từ đó củng cố niềm tin, thu hút
sự quan tâm, theo dõi và tham gia tích cực của cử tri vào các hoạt động giám

giám sát của Quốc hội, còn về liên quan đến hiệu quả của việc tổ chức giám
sát của Hội đồng nhân dân trong thời kỳ đổi mới ở nƣớc ta hiện nay chƣa
nhiều, cụ thể:
- Trần Thị Trà Giang, “Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội
đồng nhân dân cấp tỉnh” (từ thực tiễn Gia Lai), Luận văn thạc sĩ hành chính
công, Học viện Hành chính quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 2013.
- Cao Thị Bích Lan, “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát
của Hội đồng Nhân dân từ thực tiễn hoạt động của HĐND quận Hoàn Kiếm,
thành phố Hà Nội”, Luận văn thạc sĩ hành chính công, Học viện Hành chính
quốc gia Hà Nội, 2005.
- Phạm Hồng Thái, Hiến pháp 2013 về chính quyền địa phƣơng và việc
ban hành Luật tổ chức chính quyền địa phƣơng. Tạp chí Tổ chức nhà nƣớc, số
tháng 01/2015.
- Nguyễn Ngọc Thanh “Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
huyện Phong Điền, Thành phố Cần Thơ”, Luận văn thạc sĩ hành chính công,
Học viện Hành chính quốc gia, 2015.
- Tô Thanh Tùng, “Giám sát của Hội đồng nhân dân xã đối với chính
quyền cấp xã” (Qua nghiên cứu thực tiễn ở Thành phố Hồ Chí Minh), Luận
văn thạc sĩ hành chính công, Học viện Hành chính quốc gia Thành phố. Hồ
Chí Minh, 2014.
- Nguyễn Quốc Tuấn, “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động
của Hội đồng Nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp”, Tạp chí Tổ chức nhà
nƣớc, số 6/2002.

4


- Nguyễn Bá Vui, “Tăng cƣờng tổ chức hoạt động giám sát của Hội đồng
nhân dân trong thời kỳ đổi mới”, Luận văn thạc sĩ hành chính công, Học viện
Hành chính quốc gia Hà Nội, 2011.

số văn bản pháp luật có liên quan.
- Hoạt động giám sát của HĐND, Thƣờng trực HĐND, Hai ban của
HĐND, tổ đại biểu HĐND và đại biểu HĐND thành phố Rạch Giá.
- Thời gian nghiên cứu đánh giá từ năm 2011 đến năm 2016.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Cơ sở lý luận
Trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê nin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh,
quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc ta về vai trò, vị trí, chức năng giám sát của
HĐND.
5.2. Cơ sở thực tiễn
Cơ sở thực tiễn của luận văn là thực trạng hoạt động giám sát của HĐND
thành phố Rạch Giá từ năm 2011- 2015.
5.3. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phƣơng pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và các phƣơng
pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê, khảo sát tổng kết thực tiễn. Bên
cạnh đó còn sử dụng và kế thừa thành quả của một số công trình nghiên cứu
khoa học, bài viết, báo cáo, tạp chí,...
6. Những đóng góp về khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn
6.1. Những đóng góp về khoa học
- Khái quát những nội dung cơ bản về khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội
dung giám sát của HĐND thành phố.

6


- Góp phần làm rõ hơn cơ sở khoa học về giám sát HĐND thành phố
Rạch Giá.
- Làm rõ thực trạng hoạt động giám sát và hiệu quả hoạt động giám sát
của HĐND thành phố Rạch Giá nhiệm kỳ 2011- 2016.
- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng lên hiệu quả hoạt động giám sát

HĐND quyết định các vấn đề của địa phƣơng do luật định; giám sát việc
tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phƣơng và việc thực hiện nghị quyết
của HĐND”.
HĐND đƣợc tổ chức ở ba cấp: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng
(gọi chung là cấp tỉnh); quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố
thuộc thành phố trực thuộc trung ƣơng (gọi chung là cấp huyện); xã, phƣờng,
thị trấn (gọi chung là cấp xã).
Theo Điều 6, Luật tổ chức chính quyền địa phƣơng 2015, quy định:
HĐND gồm các đại biểu HĐND do cử tri địa phƣơng bầu ra, là cơ quan
quyền lực Nhà nƣớc ở địa phƣơng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền
làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trƣớc Nhân dân địa phƣơng và cơ
quan Nhà nƣớc cấp trên.
Đại biểu HĐND là ngƣời đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân
địa phƣơng, chịu trách nhiệm trƣớc cử tri địa phƣơng và trƣớc HĐND về việc
thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của mình.

8


Đại biểu HĐND bình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề
thuộc nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của HĐND.
Thƣờng trực HĐND là cơ quan thƣờng trực của HĐND, thực hiện những
nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật; chịu trách nhiệm và báo
cáo công tác trƣớc HĐND.
Thành viên của thƣờng trực HĐND không thể đồng thời là thành viên
của UBND cùng cấp.
Ban của HĐND là cơ quan của HĐND, có nhiệm vụ thẩm tra dự thảo
nghị quyết, báo cáo, đề án trƣớc khi trình HĐND, giám sát, kiến nghị về
những vấn đề thuộc lĩnh vực ban phụ trách; chịu trách nhiệm và báo cáo công
tác trƣớc HĐND.