Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n

!
* +,-

" #$% &' #$% !
. #& +,-

(

(/ )

)
%

&

0 12"

3

! "# $%&'(')(

Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
PGS.TS. Bùi Đức Thọ

)


LỜI CAM ĐOAN


Nghiên cứu sinh

Phạm Thị Thơm


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC HÌNH
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
PHẦN MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 1
1. Giới thiệu tóm tắt công trình nghiên cứu ......................................................... 1
2. Lý do chọn đề tài nghiên cứu của luận án ........................................................ 2
3. Mục tiêu nghiên cứu .......................................................................................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án ................................................. 5
5. Tóm tắt phương pháp nghiên cứu .................................................................... 5
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.... 10
1.1. Một số công trình nghiên cứu trong nước ................................................... 10
1.2. Một số công trình nghiên cứu ngoài nước ................................................... 26
1.3. Kết luận rút ra từ tổng quan nghiên cứu ..................................................... 42
1.4. Khoảng trống nghiên cứu ............................................................................. 43
1.5. Kết luận chương 1......................................................................................... 44
CHƯƠNG II: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MỘT SỐ NHÂN
TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC HỆ VỪA LÀM
VỪA HỌC .................................................................................................... 45
2.1. Giáo dục và giáo dục đại học ........................................................................ 45
2.1.1. Quan niệm về giáo dục và giáo dục đại học ............................................. 45
2.1.2. Yêu cầu của giáo dục đại học................................................................... 49

3.1.1. Khối ngành kinh tế .................................................................................. 83
3.1.2. Khối ngành quản lý ................................................................................. 87
3.1.3. Khối ngành quản trị kinh doanh ............................................................... 90
3.1.4. Thực trạng chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học khối ngành
kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh .............................................................. 93
3.1.5. Nguyên nhân của thực trạng chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa
học khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ..................................... 97
3.2. So sánh số lượng sinh viên theo học giữa các khối ngành kinh tế, quản lý
và quản trị kinh doanh ở Việt Nam trong các năm 2014, 2015, 2016 ............... 99
3.3. Phân tích tác động của các nhân tố đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa
làm vừa học khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở Việt Nam
thông qua dữ liệu thu thập được....................................................................... 101
3.3.1. Mã hóa dữ liệu....................................................................................... 101
3.3.2. Kết quả phân tích tổng hợp .................................................................... 104
3.3.3. Phân tích hồi quy đa biến ....................................................................... 126
3.3.4. Kết luận về kết quả nghiên cứu .............................................................. 129


3.4. Kết luận chương 3....................................................................................... 129
CHƯƠNG IV: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
GIÁO DỤC ĐẠI HỌC HỆ VỪA LÀM VỪA HỌC TRONG KHỐI NGÀNH KINH
TẾ, QUẢN LÝ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH Ở VIỆT NAM .................................131
4.1. Cơ hội và thách thức đối với đào tạo đại học hệ vừa làm vừa học khối
ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở Việt Nam ............................ 132
4.1.1. Cơ hội.................................................................................................... 132
4.1.2. Thách thức............................................................................................. 136
4.2. Phương hướng, nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm
vừa học trong khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở Việt Nam 140
4.2.1. Phương hướng ....................................................................................... 140
4.2.2. Nhiệm vụ ............................................................................................... 140

Bảng 3.4: Tình hình thực hiện chỉ tiêu tuyển sinh hệ VLVH khối ngành quản lý của
một số cơ sở đào tạo thời kỳ 2012 – 2016 .................................................................. 90
Bảng 3.5: Quy mô đào tạo không chính quy khối ngành quản trị kinh doanh các năm
2014, 2015, 2016 ....................................................................................................... 91
Bảng 3.6: Tình hình thực hiện chỉ tiêu tuyển sinh hệ VLVH khối ngành quản trị kinh
doanh của một số cơ sở đào tạo thời kỳ 2012 – 2016 ................................................. 93
Bảng 3.7: Mã hóa dữ liệu các nhân tố tác động đến Chất lượng giáo dục đại học hệ
VLVH ............................................................................................................. 101
Bảng 3.8: Kết quả thu thập phiếu điều tra ................................................................ 105
Bảng 3.9: Thống kê mô tả mẫu điều tra ................................................................... 106
Bảng 3.10: Thống kê mô tả về giới tính ................................................................... 106
Bảng 3.11: Thống kê mô tả sự kết nối tiêu chí giới tính và nơi công tác................... 106
Bảng 3.12: Thống kê mô tả giá trị các thang đo ....................................................... 107
Bảng 3.13: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về học viên ................................................................................................. 109
Bảng 3.14: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về giảng viên .............................................................................................. 110
Bảng 3.15: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân


tố thuộc về cơ sở vật chất phục vụ đào tạo ............................................................... 111
Bảng 3.16: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về năng lực quản lý đào tạo của cơ sở đào tạo ............................................ 112
Bảng 3.17: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về ngành đào tạo ........................................................................................ 114
Bảng 3.18: Mô tả thống kê giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về các nhân tố bên ngoài cơ sở đào tạo nói chung ...................................... 115
Bảng 3.19: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân
tố thuộc về chính phủ ............................................................................................... 116
Bảng 3.20: Thống kê mô tả giá trị các thang đo của các biến quan sát thuộc nhóm nhân

Hình 1.10: Mô hình đảm bảo chất lượng bên trong của mạng lưới các trường đại học
tại các trường đại học khu vực Đông Nam Á ............................................................. 38
Hình 1.11: Mô hình đảm bảo chất lượng (AUN-QA) cấp chương trình ...................... 39
Hình 2.1: Hệ thống hoá các loại hình giáo dục và phương thức tổ chức đào tạo ......... 56
Hình 2.2: Mô hình nhóm các nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa
làm vừa học ............................................................................................................... 65
Hình 2.3: Mô hình các nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học hệ VLVH .. 81
Hình 3.1: Biểu đồ so sánh số lượng sinh viên theo học các ngành Kinh tế, Quản lý,
Quản trị kinh doanh và các ngành khác trong các năm 2014, 2015, 2016 ................. 100
Hình 3.2: Biểu đồ so sánh tỷ lệ sinh viên theo học các ngành Kinh tế, Quản lý, Quản
trị kinh doanh và các ngành khác trong năm 2016.................................................... 100
Hình 3.3: Mô hình mối quan hệ giữa các nhóm nhân tố tác động đến chất lượng giáo
dục đại học hệ VLVH trong khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ...... 129
Hình 4.1: Tháp học tập ............................................................................................ 156


PHẦN MỞ ĐẦU

1. Giới thiệu tóm tắt công trình nghiên cứu
Dựa trên khung lý thuyết về một số nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục
đại học hệ vừa làm vừa học (VLVH); dựa trên trải nghiệm của bản thân về việc thực
hiện giáo dục, đào tạo cho những người vừa đi làm, vừa đi học; nghiên cứu này thực
hiện thu thập dữ liệu được cho là các nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học
hệ VLVH, đồng thời tiến hành kiểm định độ tin cậy và lượng hóa mức độ tác động của
các nhân tố đó tới chất lượng giáo dục đại học hệ VLVH khối ngành kinh tế, quản lý
và quản trị kinh doanh tại Việt Nam. Từ đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của hệ này.
1.1. Hệ thống dữ liệu mà tác giả thu thập được bao gồm:
+. Các dữ liệu cho nghiên cứu định tính:
Dữ liệu phỏng vấn sâu một số cán bộ lãnh đạo của 23 tổ chức, cơ quan công lập

người giỏi vào học dẫn đến chất lượng đào tạo càng cao và ngược lại; (iv) Đòi hỏi của
xã hội, của tổ chức sử dụng lao động càng cao thì chất lượng đào tạo càng cao và
ngược lại; (v) Việc quản lý đào tạo của nhà trường càng khoa học, linh hoạt, phù hợp
với xu hướng phát triển xã hội thì chất lượng đào tạo càng cao và ngược lại.
Từ kết quả này, tác giả đề xuất một số khuyến nghị với các trường đại học, với các
cơ quan quản lý vĩ mô và với bản thân người học để có thể nâng cao chất lượng giáo dục
đại học hệ VLVH khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh tại Việt Nam.
Tổng thể luận án được trình bày gồm 150 trang, ngoài phần mở đầu, kết luận,
danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án được trình bày
trong kết cấu gồm 04 chương như sau:
Chương I: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến luận án
Chương II: Những vấn đề lý luận cơ bản về một số nhân tố tác động đến chất
lượng giáo dục Đại học hệ vừa làm vừa học
Chương III: Kết quả nghiên cứu: lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố
đến chất lượng giáo dục Đại học hệ vừa làm vừa học trong khối ngành Kinh tế, Quản
lý và Quản trị kinh doanh
Chương IV: Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đại học hệ
vừa làm vừa học trong khối ngành Kinh tế, Quản lý và Quản trị kinh doanh ở Việt Nam
2. Lý do chọn đề tài nghiên cứu của luận án
2.1. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn
Nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao hay nhân lực có trình độ đại học
đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội, có tính quyết
định tới sự tồn tại và phát triển của mọi cá nhân, mọi tổ chức, mọi doanh nghiệp, mọi
quốc gia.
Một là, hội nhập và toàn cầu hóa ngày càng sâu, rộng đã thúc đẩy cạnh tranh
ngày càng gay gắt trên mọi lĩnh vực, nên các tổ chức, cá nhân, quốc gia muốn tồn tại

2



được nhu cầu đổi mới đất nước, mà còn dẫn đến nhiều bất cập về mặt chất lượng. Các
cơ sở giáo dục đại học hiện nay vẫn có xu hướng chạy theo số lượng hơn là quản lý tốt
chất lượng đối với hệ đào tạo phi chính quy này.
Có hai vấn đề mà xã hội đặc biệt quan tâm đó là: chất lượng đào tạo và mức độ

3


đáp ứng nhu cầu học tập. Loại hình đào tạo vừa làm vừa học (VLVH) là loại hình
quyết định việc đáp ứng nhu cầu học tập thường xuyên, suốt đời và ngày càng cao của
mọi tầng lớp người dân trong xã hội, góp phần to lớn tạo nên một xã hội học tập.
Vừa để tự phát triển, vừa để thực hiện chủ trương, đường lối, nhiệm vụ mà
Đảng và Nhà nước giao, ngành giáo dục và các cơ sở đào tạo đã và đang chung tay
thực hiện đổi mới giáo dục. Rõ ràng con đường tất yếu phải thực hiện là: phát triển
nhanh quy mô; đồng thời phải bảo đảm về chất lượng.
2.3. Xuất phát từ khoảng trống lý thuyết
Các công trình nghiên cứu trước đây (được phân tích trong chương 1 “Tổng
quan các nghiên cứu liên quan đến luận án”) về giáo dục đào tạo đại học hệ vừa làm
vừa học trong và ngoài nước hiện nay khá nhiều và phong phú, nhưng chủ yếu tập
trung vào lĩnh vực quản lý đào tạo, trao đổi đúc rút kinh nghiệm, đề xuất các giải pháp
đổi mới phương pháp giảng dạy và quản lý đào tạo.
Tác giả luận án nhận thấy việc đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng
giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học, việc lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của
từng nhân tố đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học vô cùng quan trọng
và cấp thiết mà chưa có một công trình nghiên cứu nào trước đây bàn đến. Do vậy, đây
chính là khoảng trống mà tác giả luận án phải nghiên cứu, bàn luận để đưa ra các
khuyến nghị phát triển giáo dục đào tạo đại học hệ vừa làm vừa học trong khối ngành
kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài: “Phân tích
một số nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học trong

luận án đứng trên góc độ của người nghiên cứu khoa học, nhìn nhận đánh giá chất
lượng giáo dục đào tạo đại học hệ VLVH từ cái tổng thể nhìn cả bức tranh giáo dục
đại học nói chung, giáo dục đại học hệ VLVH nói riêng trong bối cảnh thực tiễn của
xã hội. Luận án tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của 03 nhóm nhân tố đến chất lượng
giáo dục đại học hệ VLVH trong khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở
Việt Nam, bao gồm: Nhóm nhân tố bên ngoài trường đại học; Nhóm nhân tố bên trong
trường đại học; Nhóm nhân tố thuộc về người học.
- Phạm vi nghiên cứu về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn một số tỉnh thành
trong nước gồm: Hà Giang, Hà Nội, Đà nẵng, Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Nai.
- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Luận án tập trung phân tích tác động của các
nhóm nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học trong
khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở Việt Nam trong giai đoạn 20052016; Những phương hướng và giải pháp được đề xuất đến năm 2025.
5. Tóm tắt phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên
cứu, cụ thể như sau:

5


5.1. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
5.1.1. Phương pháp quan sát khoa học
Tác giả luận án đã thực hiện 08 buổi hội thảo có tham dự và không tham dự để
tác động trực tiếp vào đối tượng, tri giác đối tượng một cách có hệ thống để thu thập
thông tin đối tượng nhằm làm rõ bản chất và các quy luật của đối tượng.
5.1.2. Phương pháp thống kê
Bởi thống kê là một hệ thống các phương pháp thu thập, tổng hợp, trình bày số
liệu và tính toán các đặc trưng của đối tượng nghiên cứu nhằm phục vụ cho quá
trình phân tích, đánh giá, dự đoán và ra quyết định, nên tác giả luận án chỉ trình bày tại
luận án Phương pháp điều tra để thu thập số liệu, còn việc trình bày số liệu, phân tích,
tính toán, đánh giá, dự báo, ra quyết định được tác giả trình bày tại phần kết quả phân

quá trình đào tạo thực tế của mình để hướng sự phát triển của họ theo mục tiêu dự kiến
của mình. Đồng thời phối hợp với một số doanh nghiệp tư nhân tác động vào người
lao động bằng cách tăng lương và thăng tiến với yêu cầu đòi hỏi tính kỷ luật và trình
độ cao hơn, khắt khe hơn ở vài vị trí công việc.
5.1.4 Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm
Tác giả luận án đã nghiên cứu và đánh giá lại những thành quả thực tiễn trong
quá trình thực hiện nghiên cứu để rút ra kết luận bổ ích cho luận án.
5.1.5 Phương pháp chuyên gia
Tác giả luận án đã sử dụng trí tuệ của đội ngũ chuyên gia bao gồm các thầy đã
từng dạy mình, các nhà quản lý giáo dục và các nhà nghiên cứu giáo dục có kinh
nghiệm, các đồng nghiệp là các giảng viên ở nhiều lĩnh vực trong Câu lạc bộ TOT
(Training Of Trainer) Việt nam để xem xét nhận định bản chất của đối tượng, tìm ra
một giải pháp nghiên cứu tối ưu cho luận án.
5.2. Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
5.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
Tác giả luận án đã nghiên cứu tại bàn các tài liệu, lý luận khác nhau bằng cách
phân tích chúng thành từng bộ phận để tìm hiểu sâu sắc về đối tượng. Tổng hợp từng
bộ phận thông tin đã được phân tích tạo ra một hệ thống lý thuyết mới đầy đủ và sâu
sắc về đối tượng nghiên cứu.

7


5.2.2. Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết
Tác giả luận án đã sắp xếp các tài liệu khoa học theo từng vấn đề có cùng dấu
hiệu bản chất, cùng một hướng phát triển, sắp xếp tri thức thành một hệ thống trên cơ
sở một mô hình lý thuyết làm sự hiểu biết về đối tượng đầy đủ hơn.
5.2.3 Phương pháp mô hình hóa
Tác giả luận án đã nghiên cứu các đối tượng bằng xây dựng mô hình gần giống
với đối tượng để nghiên cứu.

hợp những dữ liệu định tính; thống kê mô tả và kiểm định các dữ liệu định lượng để có
thể đưa ra những kết luận khả thi và đáng tin cậy cho luận án.
7. Những đóng góp mới của luận án
- Về mặt phát triển khoa học: (i) luận án hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận
về những nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học trong
khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh; (ii) Phát hiện và thẩm định các
nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học hệ VLVH trong khối ngành kinh
tế, quản lý và quản trị kinh doanh và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố,
(iii) Xây dựng mô hình các nhân tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học hệ
VLVH phù hợp với điều kiện Việt Nam.
- Về mặt thực tiễn: Căn cứ vào kết quả kiểm chứng độ tin cậy của dữ liệu và
định lượng được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tác động tới chất lượng giáo dục
đại học hệ vừa làm vừa học trong khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh
và mối quan hệ giữa chúng đã được nghiên cứu, luận án đã dùng kết quả đó làm cơ sở
đưa ra các giải pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học hệ VLVH
trong khối ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh phù hợp với điều kiện hoàn
cảnh thực tiễn của Việt Nam.

9


CHƯƠNG I
TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
Trong chương 1 này, tác giả tổng quan các công trình nghiên cứu trong và nước
ngoài của nhiều học giả, nhiều nhà giáo, nhiều nhà nghiên cứu và quản lý giáo dục có nội
dung liên quan đến chất lượng giáo dục đại học nói chung, giáo dục đại học hệ vừa làm
vừa học nói riêng, kết hợp kinh nghiệm đào tạo thực tiễn của mình để phát hiện những
khoảng trống gợi mở cho quá trình nghiên cứu của luận án.
1.1. Một số công trình nghiên cứu trong nước
Trong những năm gần đây, đề cập đến vấn đề chất lượng giáo dục đại học hệ

của chương trình đào tạo, sự yếu kém và không đáp ứng nhu cầu công việc của một bộ
phận học viên sau khi tốt nghiệp lấy bằng đại học hệ vừa làm vừa học… Liên quan
quan đến nhân tố bản thân người học, tác đã chỉ ra 6 yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng
giáo dục đại học hệ vừa làm vừa học như sau: (i) Xuất phát từ bản thân người học; (ii)
Chương trình dạy học hệ vừa học vừa làm; (iii) Người thầy hướng dẫn; (iv) Giáo trình
học tập; (v) cơ sở vật chất đào tạo cho người vừa làm vừa học; (vii) Quan tâm của xã
hội và các ngành.
Nguyễn Thị Hoàng (2009), đề tài cấp Bộ: “Giải pháp đảm bảo chất lượng đào
tạo hệ vừa làm vừa học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tại các trường CĐ, ĐH Việt
Nam” đã đề cập đến một số hạn chế trong chất lượng đào tạo đại học VLVH tại ĐH
KTQD, lý giải những nguyên nhân dẫn đến các hạn chế, trên cơ sở đó đưa ra một số
giải pháp và đề xuất nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của lĩnh vực này ở Đại học ĐH
KTQD nói riêng và các trường Đại học, Cao đẳng trong cả nước nói chung. Đề cập
đến người học, tác giả có đoạn viết: “sinh viên hệ VLVH có nhiều hạn chế so với sinh
viên tốt nghiệp hệ chính quy đó là: kết quả học tập còn thấp, chưa phản ánh đúng năng
lực thực chất, năng lực đảm đương công việc còn hạn chế, mức độ trọng dụng của
người sử dụng lao động và của xã hội thấp”. Trong số những giải pháp mà Nguyễn Thị
Hoàng đưa ra có giải pháp “nâng cao chất lượng đầu vào” là điều kiện cần cho việc
nâng cao chất lượng đào tạo đại học, nhưng còn điều kiện đủ là cách thức đào tạo thế
nào để sinh viên có thể phát huy hết mọi tiềm năng, năng lực của mình thì tác giả chưa
nhắc đến. Đây cũng là khoảng trống để tác giả tiếp tục nghiên cứu.
Nguyễn Thị Bích Hà (2007), nghiên cứu về “Quản lý đào tạo đại học hệ vừa
học vừa làm ở trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh,
thực trạng và giải pháp”. Trong nghiên cứu này, tác giả chỉ khảo sát thực trạng công
tác quản lý tại các phòng ban, cán bộ quản lý, cán bộ giảng dạy, sinh viên theo học và
sinh viên đã tốt nghiệp hệ VHVL, để tìm hiểu công tác quản lý đào tạo hệ vừa làm vừa
học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh từ đó
cũng tìm được nguyên nhân của thực trạng yếu kém về chất lượng đào tạo. Tác giả đã
đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo đại học hệ vừa học
vừa làm của Trường. Tuy nhiên, những đề xuất đó chỉ ứng dụng trong phạm vi nhà

XXI là thế kỷ của giáo dục không chính quy”. Thế kỷ XXI là được đặc trưng bởi sự phát
triển mạnh mẽ của khoa học, kỹ thuật, công nghệ, của kinh tế tri thức và xu thế toàn cầu
hóa. Do vậy mà nhu cầu học tập để hoàn thiện mình, để sống, làm việc một cách hòa
đồng của nhân dân ngày càng cao. Do vậy, giáo dục không chính quy ngày càng phát
triển và là chìa khóa để bước vào thế kỷ XXI. Từ đó Thái Thị Xuân Đào đưa ra một số
kiến nghị nhằm cải thiện chất lượng giáo dục không chính quy và định hướng giáo dục
không chính quy tại Việt Nam.
Nguyễn Thị Hồng Nga (2013), qua tác phẩm “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất
lượng đào tạo theo hình thức vừa làm vừa học ở việt nam hiện nay”, kỷ yếu hội thảo
giải pháp đảm bảo chất lượng đào tạo hệ vừa học vừa làm tại các trường đại học, cao
đẳng. Tác giả đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo theo hình thức
VLVH dựa trên cơ sở kết quả khảo sát từ 500 sinh viên đang theo học hình thức này
với 500 phiếu khảo sát sinh viên đang theo học hình thức đào tạo VLVH của một số

12


trường đại học khu vực phía Bắc từ năm thứ nhất đến năm thứ 5, thu thập ý kiến của
các giảng viên có nhiều kinh nghiệm giảng dạy hệ VLVH thông qua hình thức phỏng
vấn trực tiếp. Các nhân tố được tác giả đề cập bao gồm: Chương trình đào tạo, chất
lượng giảng viên, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ đào tạo, tài liệu, giáo trình, thời khóa
biểu, mục tiêu tham gia, sinh viên (tuổi, giới tính, được hỗ trợ đào tạo, lý do tham gia
học). Thông qua việc phân tích định lượng các dữ liệu khảo sát, tác giả đã đề xuất giải
pháp nâng cao chất lượng đào tạo theo hình thức VLVH gồm: siết chặt đầu vào, xây
dựng chương trình đào tạo phù hợp, thực hiện đầu ra chuẩn, tăng cường liên kết giữa
thầy - trò, tăng cường cơ sở vật chất (Nguyễn Thị Hồng Nga, 2013, tr.76).
Ngô Minh Oanh (2013), trong tác phẩm “Đào tạo hệ vừa làm vừa học: thành
công, hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng” đã chứng minh những lợi
ích thiết thực mà hệ đào tạo VLVH đã mang lại cho xã hội, địa phương, các trường đại
học, cao đẳng và người học. Tác giả cũng khẳng định hệ vừa làm vừa học là một chủ

lượng đầu vào rất thấp, do tính chất đặc thù của đối tượng học, hệ thống cơ sở vật chất,
tư liệu học tập kém, việc thanh tra quản lý giường như bỏ ngỏ, sinh viên không có
động cơ học tập. Từ đó cũng đưa ra một số giải pháp nhấn mạnh đến nhòm nhân tố
quản lý siết chặt đầu vào của hệ VLVH.
Lê Hữu Bình (2013), trong tác phẩm “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo hệ
vừa làm vừa học tại trường Đại học Đồng Tháp” của mình đã nêu nên một số hạn chế
làm ảnh hưởng xấu đến chất lượng đào tạo hệ VLVH như: Điều kiên, cơ sở vật chất
kém, việc đưa đón cán bộ giảng viên chưa chu đáo, Một số ít giáo viên chưa thực sự tâm
huyết, nhiệt tình với việc giảng dạy, Một số học viên cũng chưa có tinh thần, thái độ học
tập tốt, Việc kiểm tra, đánh giá chưa thực sự chính xác hiệu quả. Tác giả đã đưa ra một
số giải pháp cải thiện chất lượng đào tạo cho hệ này là: cần nâng cao ý thức trách nhiệm,
sự tận tâm, tận lực của người dạy, kiểm tra, đánh giá cần có sự cải tiến, coi thi cần
nghiêm túc, chặt chẽ, cần có Hội nghi đánh giá độc lập để nâng cao chất lượng đào tạo.
Nguyễn Thanh Bình (2013), đi tìm “Giải pháp đảm bảo chất lượng đào tạo hệ
vừa làm vừa học tại trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An”, tác giả sau khi
nghiên cứu thực trạng đào tạo tại trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An đã nếu
một số hạn chế và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho hệ VLVH như sau: phải
thực hiện đúng các quy định, quy chế tuyển sinh đào tạo hệ VLVH; Nâng cao chất
lượng tuyển sinh đầu vào; Xây dựng và công bố công khai chuẩn đầu ra, chương trình
đào tạo, kế hoạch đào tạo, điều kiện đảm bảo chất lượng đối với chương trình đào tạo.
Trần Thanh Trúc (2013), trong tác phẩm “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả
quản lý các lớp đại học hệ vừa học vừa làm ở trường Cao đẳng Bến Tre”. Sau nghiên
cứu thực trạng quản lý các lớp đại học hệ VLVH ở trường Cao đẳng Bến Tre, tác giả
đã nêu ra những hạn chế từ phía học viên, hạn chế từ phía giảng viên. Từ đó đưa ra các
giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của hệ này như: Nâng cao nhận thức đội
ngũ giảng viên, Đổi mới phương pháp giảng dạy, Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất,
trang thiết bị dạy học và tăng cường quản lý trong ngoài trường đối với các đơn vị liên
kết.
Nguyễn Thị Thu Ba (2013), nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
đào tạo hệ vừa làm vừa học”, tác giả khẳng định có ba nhân tố ảnh hưởng đến chất

làm vừa học tại trường Đại học Hà Tĩnh”, tác giả không phân tích nhiều về hệ VLVH
mà chỉ đưa ra một số giải pháp vào định hướng phát triển hệ VLVH trong thời gian tới
như: Đánh giá đúng đặc điểm người học, Chú trọng công tác tổ chức quản lý lớp học,
Chuẩn bị đầy đủ chương trình và tài liệu học tập, Đổi mới phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học, Đổi mới hình thức đánh giá kết quả học tập.
Nguyễn Thị Minh Hằng và cộng sự (2013) trong tác phẩm “Đề xuất các giải
pháp nâng cao hiệu quả đào tạo đảm bảo chất lượng cho hệ vừa làm vừa học trong
các trường cao đẳng, đại học Việt Nam hiện nay”. Nguyễn Thị Minh Hằng và cộng sự
đã nghiên cứu về vấn đề kỷ cương đào tạo hệ VLVH tại các trường đại học bao gồm
kỷ cương trong tuyển sinh, kỷ cương trong quản lý đào tạo trong phạm vi các trường

15


Đại học ngành kinh tế trên địa bàn Hà Nội bao gồm 4 trường: Đại học Kinh tế quốc
dân, Đại học Ngoại thương, Học viện Tài chính và Đại học Thương mại. Tác giả và
cộng sự đã đưa ra giải pháp: Tăng cường kỷ cương trong công tác tuyển sinh, Tăng
cường kỷ cương trong công tác quản lý đào tạo, Tăng cường kỷ cương trong công tác
khác như việc đeo thẻ hay đồng phục. Đó cũng là một số giải pháp góp phần cải thiện
chất lượng giáo dục đại học hệ VLVH.
Trần Thị Kim Huệ (2013), trong “Động cơ học tập - Yếu tố cơ bản tác động
đến hoạt động học của học viên hệ vừa làm vừa học”. Khi nghiên cứu, tác giả đặc biệt
chú trọng đến động cơ học tập của người học và coi đó là nhân tố ảnh hưởng mạnh
nhất đến hoạt động học, kết quả học tập của học viên và chất lượng đào tạo hệ VLVH.
Giải pháp tác giả đưa ra đó là: nâng cao nhận thức của học viên về động cơ học tập và
vai trò của nó với quá trình học tập, giúp học viên xác định rõ mục tiêu yêu cầu đào
tạo của khoá học, hình thành hứng thú, thái độ học tập đúng đắn, xây dựng chương
trình, nội dung dạy học hợp lý, tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực,
đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học, giảng viên và học viên
phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc của quá trình dạy học.