ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ THU HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG
CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ THU HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG
CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG
Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Tính


thân luôn cố gắng, nỗ lực hết mình nhưng không tránh khỏi những thiếu sót.
Kính mong được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy, các cô và các bạn đồng nghiệp.
Trân trọng cảm ơn!
Hải Dương, tháng 10 năm 2017
Tác giả luận văn

Phạm Thị Thu Huyền

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ............................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu.................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài ...................................................................... 4
6. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
7. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƯỠNG NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ
TRƯỜNG Ở TRƯỜNG THPT ........................................................................ 6
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu....................................................................... 6

chương trình nhà trường cho giáo viên phổ thông ............................................ 30
1.5.1. Các yếu tố khách quan ............................................................................. 30
1.5.2. Các yếu tổ chủ quan................................................................................. 31
Kết luận chương 1.............................................................................................. 33
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNGBỒI DƯỠNG
NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG
CHO GIÁO VIÊN THPT HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG ........ 34
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu và tổ chức khảo sát ................................ 34
2.1.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ............................................................. 34
2.1.2. Tổ chức khảo sát ...................................................................................... 38
2.2. Thực trạng bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà trường
cho GV THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương................................................ 39
2.2.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về bồi dưỡng ..... 39

iv


2.2.2. Nội dung bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà trường
cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tin̉ h Hải Dương ...................................... 40
2.2.3. Hình thức và phương pháp bồi dưỡng năng lực phát triển chương
trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tin̉ h Hải Dương ........... 44
2.2.4. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tỉ nh
Hả i Dương ........................................................................................................ 47
2.3. Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà
trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ........................... 49
2.3.1. Thực trạng công tác lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tỉ nh
Hả i Dương ........................................................................................................ 49
2.3.2. Công tác tổ chức, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng năng lực phát

3.2.4. Huy động nguồn lực tổ chức bồi dưỡng năng lực phát triển chương
trình nhà trường cho giáo viên.......................................................................... 78
3.2.5. Chỉ đạo đa dạng hóa phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng
năng lực phát triển chương trình nhà trường cho giáo viên ............................. 81
3.2.6. Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng .................................. 84
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 87
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất .... 88
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 88
3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm ........................................................................... 88
3.4.3. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 88
Kết luận chương 3.............................................................................................. 92
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 94
1. Kết luận .......................................................................................................... 94
2. Khuyến nghị................................................................................................... 96
2.1. Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Hải Dương ....................................................... 96
2.2. Đối với Ban giám hiệu các trường THPT .................................................. 96
2.3. Đối với GV các trường THPT .................................................................... 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 98
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

BD

:

Bồi dưỡng


GD

:

Giáo dục

GD&ĐT

:

Giáo dục và đào tạo

GV

:

Giáo viên

HS

:

Học sinh

NQ

:

Nghị quyết


iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu bồi dưỡng
năng lực phát triển chương trình cho giáo viên THPT .................... 39
Bảng 2.2. Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về nội dung bồi dưỡng
phát triển chương trình cho giáo viên THPT đã triển khai .............. 42
Bảng 2.3. Hình thức bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà
trường cho giáo viên ......................................................................... 44
Bảng 2.4. Phương pháp bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà
trường cho giáo viên ......................................................................... 46
Bảng 2.5: Đánh giá của CBQL, GV về việc sử dụng các phương tiện thiết bị,
điều kiện CSVC trong hoạt động bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc .......... 48
Bảng 2.6: Công tác tổ chức, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình cho giáo viên các trường THPT huyện Gia Lộc ............ 53
Bảng 2.7: Đánh giá của CBQL và GV về công tác kiểm tra đánh giá hoạt
động bồi dưỡng năng lực phát triển chương trình nhà trường cho
giáo viên THPT huyện Gia Lộc ....................................................... 55
Bảng 2.8: Những khó khăn trong quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực
phát triển chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện
Gia Lộc ............................................................................................. 58
Bảng 3.1. Bảng khảo nghiệm về tính cần thiết của các biện pháp đề xuất ....... 89
Bảng 3.2. Bảng khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất ............... 91

v



trường và chương trình môn học để thực hiện có hiệu quả nhất các hoạt động
dạy học, giáo dục học sinh.
Thực tế cho thấy hiện nay giáo viên còn bỡ ngỡ trong hoạt động phát
triển chương trình giáo dục nhà trường và chương trình môn học, chưa có thói
quen dạy theo chương trình và phát triển chương trình mà phần lớn dạy theo
sách giáo khoa vì vậy vấn đề đặt ra là phải bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình cho giáo viên.
1


Huyện Gia Lộc là một trong 10 đơn vị hành chính của tỉnh Hải Dương,
một tỉnh trung tâm của đồng bằng sông Hồng, giáp với các tỉnh Hải Phòng,
Thái Bình. Hưng Yên. Huyện Gia Lộc gồm 25 xã và 1 thị trấn, diện tích tự
nhiên của huyện khoảng 187 km2, chiếm 13,34% diện tích tỉnh Hải Dương.
Dân số của huyện năm 2016 là trên 190 nghìn người, mật độ dân số khoảng
1.000 người/km2 và phân bố tương đối đồng đều giữa các xã, thị trấn trong
huyện. Nhìn chung, trong những năm qua chất lượng GD của huyện Gia Lộc đã
có sự chuyển biến tích cực đặc biệt là GD THPT luôn được giữ vững và phát
triển. Các ngành, các cấp và nhân dân luôn quan tâm, chăm lo và đầu tư cho
cho sự nghiệp GD của địa phương.
Nhiều năm qua, công tác BD năng lực phát triển CTNT cho GV THPT ở
huyện Gia Lộc đã được quan tâm góp phần nâng cao chất lượng GD của toàn
huyện. Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện đang gặp phải những khó
khăn, bất cập về chất lượng, nhiều GV không theo kịp yêu cầu đổi mới và phát
triển GD. Việc tham gia BD và tự BD của GV còn thụ động, hình thức, mang
tính đối phó, chưa có những biện pháp BD thực sự hiểu quả do đó năng lực
giảng dạy của GV còn hạn chế đặc biệt là năng lực phát triển chương trình theo
hướng đổi mới CTGD phổ thông hiện nay. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho
ngành GD huyện Gia Lộc nói chung và các trường THPT trong huyện nói riêng.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề nghiên cứu: “Quản lý

bàn huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác QL hoạt động BD năng lực phát triển CTNT cho GV THPT
huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương nhiều năm qua đã được quan tâm và có nhiều
tiến bộ, tuy nhiên đứng trước yêu cầu về đổi mới CTGD phổ thông vẫn còn bộc
lộ nhiều hạn chế đặc biệt là năng lực phát triển chương trình thuộc các lĩnh vực
mình giảng dạy. Nếu đề xuất được các biện pháp BD phù hợp với tình hình
thực tiễn sẽ cải thiện được chất lượng đội ngũ, đáp ứng được yêu cầu đổi mới
chương trình, sách giáo khoa GD phổ thông; nâng cao chất lượng GD ở các
trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.

3


5. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Để thực hiện được mục đích trên, nhiệm vụ của đề tài là:
5.1. Xây dựng cơ sở lý luận về QL hoạt động BD năng lực phát triển
CTNT ở trường THPT
5.2. Khảo sát, phân tích thực trạng QL hoạt động BD năng lực phát triển
CTNT cho GV THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
5.3. Đề xuất các biện pháp QL hoạt động BD năng lực phát triển CTNT
cho GV THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu phân tích,
tổng hợp, hệ thống hoá, phân loại các tài liệu khoa học có liên quan nhằm xây
dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Thông qua việc sử dụng hệ
thống các câu hỏi và phiếu điều tra theo mẫu nhằm thu thập số liệu về thực
trạng công tác QL BD năng lực phát triển CT nhà trường cho GV THPT huyện

triển chương trình nhà trường ở trường THPT
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực phát triển
chương trình nhà trường cho giáo viên THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG
LỰC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG
Ở TRƯỜNG THPT
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trên thế giới về phát triển
CTNT và các vấn đề liên quan. Các công trình nghiên cứu về phát triển CTNT
bao gồm các báo cáo tổng kết đề tài khoa học, bài báo, sách chuyên khảo, các
bài phê bình, các văn bản pháp qui về chính sách GD nói chung và về phát triển
CTGD nói riêng. Các công trình này xuất hiện chủ yếu vào những năm từ 1974
cho đến nay.
1.1.1. Trên thế giới
Ở Hàn Quốc: trong vòng 42 năm từ 1955 đến 1997 các nhà GD của Hàn
Quốc đã nghiên cứu, thay đổi 7 lần CTGD quốc gia. Chương trình quốc gia lần
thứ 7 được công bố vào ngày 30/12/1997, năm 2007 chương trình GDPT của
Hàn Quốc lại đã thay đổi và hiện đang chuẩn bị xây dựng lại chương trình mới
(chỉ tập trung ở bậc THPT) gọi là chương trình 2009. Mỗi lần thay đổi chương
trình ở mỗi cấp học có một mục tiêu khác nhau như: Mục tiêu của bậc THPT
nhằm khuyến khích HS có những kỹ năng khác nhau cần thiết cho tương lai và
với tính cách của một công dân toàn cầu.
Chương trình bao gồm chương trình cơ bản chung của quốc gia và

GD trung học chia thành 2 bậc: Trung học bậc thấp (năm 1-3), Trung học
bậc cao (năm 4-5).
Ở Liên bang Nga: Nội dung GD phổ thông theo truyền thống được phân
chia thành các lĩnh vực Khoa học xã hội- nhân văn và Khoa học tự nhiên -Toán
học. Lĩnh vực Khoa học xã hội - nhân văn bao gồm các môn học: tiếng Nga,
tiếng nước ngoài, Văn học, Nghệ thuật, Lịch sử, Địa lý, Xã hội. Lĩnh vực Khoa
học tự nhiên -Toán học bao gồm các môn học: Toán học, Tin học, Vật lý, hóa
học, Sinh học.

7


Tổ chức dạy học phân ban ở trung học phổ thông: Từ những năm 1970,
Liên bang Nga cho thí điểm và từ những năm 1980 đưa vào chương trình giảng
dạy các môn học nâng cao tự chọn bắt buộc, các giáo trình tự chọn ngoại khóa
chuyên sâu, cơ sở của GD phân hóa. Có các lớp học thí điểm dạy học một số
môn chuyên như Toán, Lý, Hóa, Sinh, Ngoại ngữ.
Liên Xô trước đây áp dụng hệ thống GDPT 10 năm gồm 3 cấp Tiểu học:
4 năm, THCS: 4 năm, THPT hoàn chỉnh: 2 năm.
Chương trình học gồm 3 phần: chuẩn quốc gia + nhà trường lựa chọn +
HS tự chọn.
Ở Phần Lan: Việc đổi mới chương trình GDPT diễn ra theo chu kì
khoảng 10 năm. Chương trình quốc gia đầu tiên vào năm 1970 là chặt chẽ và
chi tiết, sau nhiều lần đổi mới, cuộc đổi mới tiếp theo gần đây nhất bắt đầu năm
2000, Chương trình mới được ban hành năm 2004 và triển khai bắt buộc vào
2006. Hiện nay Phần Lan cũng đang chuẩn bị cho đổi mới CTGD phổ thông
trong tương lai (chẳng hạn đã thành lập nhóm để xem xét sự phân bổ thời lượng
như thế nào, ...?) Nhìn tổng quát quá trình đổi mới chương trình ở Phần Lan
cho thấy quá trình chuyển từ chương trình truyền thống, quản lý tập trung (với
chương trình cụ thể) tới chương trình trên cơ sở nhà trường mà nhấn mạnh tới

không cần thiết, rườm rà và tổ chức các nội dung theo một hệ thống thứ tự bảo
đảm sự nguyên vẹn không gián đoạn. Đa dạng hóa nội dung chương trình,
phương pháp giảng dạy để phù hợp với cá tính, năng lực, năng khiếu và hướng
lựa chọn nghề nghiệp của HS. Chất lượng chương trình được kiểm định xuyên
suốt hệ thống đánh giá chương trình bằng việc áp dụng chuẩn đã xác định. Các
nghiên cứu nêu trên tập trung vào nghiên cứu phát triển chương trình ở cả 03
cấp học tiểu học, THCS và THPT trên phạm vi toàn quốc của mỗi quốc gia,
chưa có nghiên cứu riêng về phát triển CTGD ở trường THPT.
1.1.2. Ở Việt Nam
Ở nước ta có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về phát triển CTGD. Tác
giả Nguyễn Hữu Châu với công trình “Một số vấn đề cơ bản về phát triển

9


chương trình” đã chỉ ra các quan điểm khác nhau về cách tiếp cận phát triển
chương trình và quy trình về phát triển chương trình [3].
Tác giả Phạm Hồng Quang, với công trình “Phát triển chương trình đào
tạo GV - những vấn đề lý luận và thực tiễn”, tác giả đề cấp đến vấn đề chất
lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo GV nói riêng phụ thuộc vào
nhiều yếu tố, trong đó chất lượng chương trình có tầm quan trọng đặc biệt.
Người GV có thích ứng được với yêu cầu của thực tiễn GD phổ thông hay
không phụ thuộc vào quá trình đào tạo - khâu chuẩn bị quan trọng của các khoa
trường sư phạm. Việc đào tạo một GV có chất lượng là mục tiêu của các cơ sở
đào tạo GV. Chất lượng GD, chất lượng GV, chất lượng chương trình... là các
khái niệm cơ bản cốt logic của GD [13]. Trong công trình nghiên cứu “Phát
triển chương trình và tổ chức quá trình đào tạo” thì tác giả đề cập các vấn đề
phần lý thuyết gồm (1) chương trình và phát triển chương trinh đào tạo; (2) Nội
dung và CTGD; phần thực hành - tự nghiên cứu có (1) Đối tượng đào tạo - cơ
sở xuất phát để xây dựng và phát triển chương trình, (2) Kết quả phân tích

bối cảnh thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện GD Việt Nam hiện nay. Như
vậy, lý luận về BD năng lực phát triển CTNT cho GV THPT là vấn đề mới cần
được quan tâm.
1.2. Những khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Bồi dưỡng
Có một số khái niệm về BD:
- BD là “làm tăng cường thêm năng lực hoặc phẩm chất” [10].
- BD là “quá trình làm cho đối tượng tốt hơn, giỏi hơn” [21].
- Theo quan niệm của Tổ chức UNESCO: “BD với ý nghĩa nâng cao
nghề nghiệp. Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng
cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng
nhu cầu lao động nghề nghiệp” [19].
- Tác giả Nguyễn Minh Đường cho rằng: “BD có thể coi là một quá trình
cập nhật kiến thức và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học,
bậc học và thường xuyên được xác định bằng một chứng chỉ” [7].

11


Như vậy, nếu đào tạo là một quá trình tác động làm cho đối tượng được
đào tạo “trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”, thì BD
là quá trình làm “tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất”.
Qua các quan niệm trên, chúng tôi quan niệm: BD là quá trình bổ sung
tri thức, kỹ năng để củng cố, nâng cao phẩm chất và năng lực trong lĩnh vực
hoạt động chuyên môn cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc
đang làm.
1.2.2. Chương trình giáo dục
Thuật ngữ CTGD xuất hiện từ năm 1820, tuy nhiên phải đến giữa thế kỉ
20, thuật ngữ này mới được sử dụng một cách chuyên nghiệp ở Hoa Kỳ và một
số nước có nền GD phát triển. Hầu hết các nhà GD ở giai đoạn đầu xem CTGD

các nhà thực hành khi suy nghĩ và thiết kế chương trình.
Ngày nay, quan niệm về CTGD đã rộng hơn, đó không chỉ là việc trình
bày mục tiêu cuối cùng và bảng danh mục các nội dung giảng dạy. Chương
trình vừa cần cụ thể hơn, bao quát hơn, vừa là một phức hợp bao gồm các bộ
phận cấu thành:
- Mục tiêu học tập
- Phạm vi, mức độ và cấu trúc nội dung học tập
- Các phương pháp, hình thức tổ chức học tập
- Đánh giá kết quả học tập.
Có thể xem định nghĩa sau đây đã bao hàm được những ý đó:
CTGD là sự trình bày có hệ thống một kế hoạch tổng thể các hoạt động
GD trong một thời gian xác định, trong đó nêu lên các mục tiêu học tập mà
người học cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi, mức độ nội dung học
tập, các phương tiện, phương pháp, cách thức tổ chức học tập, cách đánh giá
kết quả học tập v.v nhằm đạt được các mục tiêu học tập đề ra.
Như vậy CTGD là một khái niệm động, quan niệm về CTGD được
phát triển, mở rộng theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội, của khoa học,
kỹ thuật và công nghệ thông tin. Với mục đích góp phần tạo ra nguồn lực
đáp ứng yêu cầu thị trường lao động ở các giai đoạn phát triển khác nhau của

13


xã hội, CTGD cũng phải phát triển, cập nhật không ngừng để thực hiện được
chức năng của mình.
1.2.3. Chương trình nhà trường
CTNT là chương trình quốc gia được giữ nguyên hoặc điều chỉnh một
phần, được lựa chọn và sắp xếp lại hoặc (hiếm khi) thiết kế mới với sự tham gia
của GV, các chuyên gia hoặc các bên liên quan (stakholder), cho phù hợp với
đối tượng HS trong một bối cảnh dạy học cụ thể.