BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_____________________

VÕ VĂN HIẾU

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN CAI LẬY
TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_____________________

VÕ VĂN HIẾU

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN CAI LẬY
TỈNH TIỀN GIANG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN ĐÌNH HUÂN

Võ Văn Hiếu
MỤC LỤC


19


BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT
CBQL

Cán bộ quản lý

CBQLGD

Cán bộ quản lý giáo dục

CĐ

Cao đẳng

CM

Chuyên môn

CNH - HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CSVC


HĐND

Hội đồng nhân dân

HĐNGLL

Hoạt động ngoài giờ lên lớp

NCKH

Nghiên cứu khoa học

PPDH

Phương pháp dạy học

SKKN

Sáng kiến kinh nghiệm

TBDH

Thiết bị dạy học

TBĐDDH

Thiết bị đồ dùng dạy học

TBDH



PPCT

Phân phối chương trình

PCGDTH

Phổ cập giáo dục tiểu học

PCGDTHCS

Phổ cập giáo dục trung học cơ sở

SGK

Sách giáo khoa


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
T.T

Nội dung

Trang

1

Bảng 2.1: Quy mô phát triển trường lớp cấp THPT trong 5
năm gần đây


8

Bảng 3.1: Bảng thống kê khảo sát mức độ cần thiết của các
nhóm giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.

105

9

Bảng 3.2: Bảng thống kê khảo sát mức độ khả thi của các
nhóm giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.

106

10

Biểu đồ 3.1: Biểu đồ biểu diễn tính cần thiết của các giải pháp

11

Biểu đồ 3.2: Biểu đồ biểu diễn tính khả thi của các giải pháp

48
54
55
63
66

108
108

sinh thế giới quan, nhân sinh quan tiến bộ, trang bị tri thức và phương pháp tư
duy khoa học, khả năng làm việc độc lập, sáng tạo. Vì vậy, vai trò của đội ngũ
nhà giáo rất quan trọng, công việc của họ sẽ để lại dấu ấn trong tương lai. Khi
nói về vai trò của đội ngũ nhà giáo, tại Hội nghị giáo dục ở Úc năm 1993, các
đại biểu đã đưa ra nhận định: người giáo viên sẽ là người có trách nhiệm làm
thay đổi thế giới. Đảng ta cũng xác định “Giáo viên là nhân tố quyết định chất
lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”.
Giáo dục là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển xã hội. Đảng và
Nhà nước ta luôn quan tâm và coi trọng công tác GD-ĐT, đầu tư cho giáo dục
là đầu tư cho sự nghiệp CNH, HĐH, là điều kiện để phát huy nguồn lực con
người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền
vững.
Nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế chính
là thời cơ nhưng cũng chính là thách thức to lớn đối với sự phát triển của nền
giáo dục nước ta, bởi giáo dục ngày nay thật sự là nhân tố quyết định sự phát
triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.
Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (được
sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2001) tại điều 35 đã chỉ rõ: “Phát triển giáo


2
dục là quốc sách hàng đầu”. Luật Giáo dục Việt Nam năm 2005 tại điều 9
cũng đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, nhằm nâng
cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”.[28]
Trong những năm qua, ngành GD-ĐT cả nước đã có những bước phát
triển mới, đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ trong việc mở rộng quy mô,
tăng cơ hội tiếp cận giáo dục cho mọi người và tạo nguồn nhân lực cho sự
nghiệp CNH, HĐH đất nước. Tuy vậy, trước những yêu cầu tăng về quy mô,
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực theo yêu cầu đổi mới
và hội nhập, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQL đạt chuẩn về trình độ,

cấu, chất lượng giảng dạy chưa đáp ứng yêu cầu.
Điều này bắt nguồn từ các khâu tạo nguồn, quy hoạch, tuyển dụng, bổ
nhiệm, bổ nhiệm lại, đào tạo, bồi dưỡng, chính sách đãi ngộ sử dụng, ... đối
với đội ngũ GV THPT huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang chưa được nghiên
cứu, phát triển một cách có cơ sở và có tầm nhìn dài hạn. Vì vậy, chúng tôi
chọn đề tài nghiên cứu: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên trung học phổ thông huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng của vấn
đề nghiên cứu, luận văn đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ
GV trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng
GV, đảm bảo số lượng, cơ cấu, yêu cầu phù hợp với thực tiễn các trường
THPT huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.


4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung học phổ thông.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung học phổ
thông huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
trung học phổ thông huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang một cách cụ thể, khả thi
và mang tính thực tiễn thì đội ngũ GV THPT huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang
sẽ phát triển và đạt chuẩn về số lượng, cơ cấu, chất lượng; phù hợp với điều
kiện kinh tế - xã hội của huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
− Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác nâng cao chất lượng đội ngũ GV

− Phương pháp chuyên gia: Bằng việc soạn thảo hệ thống các câu hỏi về
tính hợp lý và khả thi của các giải pháp quản lý gửi tới các chuyên gia (các
CBQL trường THPT, lãnh đạo các tổ chức, đoàn thể của các trường THPT
trong huyện, cán bộ quản lý và chuyên viên phòng GDTrH của Sở GD&ĐT)
phương pháp này được sử dụng với mục đích xin ý kiến chuyên gia về tính
hợp lý và khả thi của các giải pháp được đề xuất.
− Phương pháp thống kê toán học: Bằng việc sử dụng một số thuật toán
thống kê toán học áp dụng trong nghiên cứu giáo dục; phương pháp này được
sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra, phân tích nghiên cứu, đồng
thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra.


6
7. Phạm vi nghiên cứu
Nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT có thể tiếp cận trên nhiều góc độ
khác nhau (tâm lý học QL, giáo dục học, kinh tế học giáo dục, xã hội học...);
song để phù hợp với chuyên ngành đào tạo nên phạm vi nghiên cứu của luận
văn xin được tiếp cận dưới góc độ QLGD; khảo sát, đánh giá thực trạng ở các
trường THPT huyện Cai Lậy, trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tiền
Giang.
8. Đóng góp mới của đề tài
− Về mặt lý luận: Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận và xác định cơ sở
khoa học việc cần thiết nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT nhằm đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay.
− Về mặt thực tiễn: Khảo sát, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải
pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT huyện Cai Lậy của
tỉnh Tiền Giang.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, thì cấu trúc của luận
văn gồm 3 chương:

nghiệp vụ.
Ở Philippin, công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên không tiến
hành tổ chức trong năm học mà tổ chức bồi dưỡng thành từng khóa học trong
thời gian học sinh nghỉ hè. Hè thứ nhất bao gồm các nội dung môn học,
nguyên tắc dạy học, tâm lý học và đánh giá giáo dục; Hè thứ hai gồm các môn


8
về quan hệ con người, triết học giáo dục, nội dung và phương pháp giáo dục;
Hè thứ ba gồm nghiên cứu giáo dục, viết tài liệu trong giáo dục và Hè thứ tư
gồm kiến thức nâng cao, kỹ năng nhận xét, vấn đề lập kế hoạch giảng dạy,
viết tài liệu giảng dạy, viết sách giáo khoa, viết sách tham khảo.
Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên, cán
bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm.
Tùy theo thực tế của từng đơn vị, từng cá nhân mà cấp quản lý giáo dục đề ra
các phương pháp bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất
định. Cụ thể là mỗi cơ sở giáo dục cử từ 3 đến 5 giáo viên được đào tạo lại
một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp
dạy học.
Tại Thái Lan, từ năm 1998 việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở
các trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện
kỹ năng nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội.
Tại Triều Tiên một trong những nước có chính sách rất thiết thực về bồi
dưỡng và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên. Tất cả giáo viên đều phải tham
gia học tập đầy đủ các nội dung về chương trình về nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ theo quy định. Nhà nước đã đưa ra “Chương trình bồi dưỡng
giáo viên mới” để bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được thực hiện trong 10 năm
và “Chương trình trao đổi” để đưa giáo viên đi tập huấn ở nước ngoài.
Tại Liên Xô (cũ) các nghiên cứu quản lý giáo dục như: M.I. Kônđacốp,
P.V. Khudominxki… đã rất quan tâm tới việc nâng cao chất lượng dạy học

Cường, Trần Bá Hoành, Nguyễn Bá Kim, Lâm Quang Thiệp (Đổi mới nội
dung đào tạo giáo viên THCS theo chương trình cao đẳng sư phạm mới); Bùi
Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cầu (Một số cách tiếp cận trong nghiên cứu và phát


10
triển đội ngũ giảng viên)… Các công trình nghiên cứu phát triển đội ngũ theo
2 hướng: a) Nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ phát triển
nguồn nhân lực; b) Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục và c) Nghiên cứu đề xuất hệ thống các giải pháp xây dựng
phát triển đội ngũ giáo viên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Tuy nhiên, các công trình kể trên hầu hết vẫn còn để lại khoảng trống
nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa, về chính sách tuyển dụng, sử dụng và về vai trò, vị
trí mới của đội ngũ giáo viên trong tiến trình phát triển nhà trường Việt Nam
trong thời kỳ hội nhập quốc tế và xu thế toàn cầu hóa.
Ở bất kỳ giai đoạn nào của quá trình phát triển giáo dục, việc nghiên
cứu, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ QLGD và đội ngũ GV là một vấn
đề hết sức quan trọng và cấp thiết.
Ở nước ta, khoa học QLGD đang dần được hình thành và được các tác
giả như Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân, Nguyễn Gia
Quý, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc,
Trần Ngọc Giao… nghiên cứu và công bố những công trình có liên quan đến
chuyên ngành này, trong đó có đề cập đến các vấn đề liên quan đến công tác
nâng cao chất lượng đội ngũ GV trường THPT.
Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT, Học viện QLGD cũng đã tổ chức nhiều đợt hội
thảo khoa học về công tác QLGD, các nhà nghiên cứu về QLGD cũng đã có
các công trình nghiên cứu về vấn đề này, cụ thể như:
− Hội thảo khoa học “Chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ QLGD phục


dựng, phát triển đội ngũ GV trường THPT ở các địa phương. Các nghiên cứu
và một số luận văn trên đã đề cập vấn đề giải pháp nâng cao chất lượng đội
ngũ GV trường học.


12
Tuy nhiên, vận dụng kết quả nghiên cứu trên để nâng cao đội ngũ GV
trường THPT của huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn hiện nay là
không phù hợp. Do đó, luận văn này trình bày hướng nghiên cứu, đề xuất các
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV trường THPT huyện Cai Lậy, tỉnh
Tiền Giang trong giai đoạn hiện nay là cần thiết.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Giáo viên và đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông
1.2.1.1. Giáo viên
Điều 30, điều lệ trường trung học quy định: Giáo viên trường trung học
là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: Hiệu
trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn
thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (bí thư, phó bí thư hoặc trợ lý thanh niên,
cố vấn Đoàn), giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ
Chí Minh (đối với trường trung học có cấp tiểu học hoặc cấp THCS), giáo
viên làm công tác tư vấn cho học sinh [12]
Ngày nay phương pháp dạy học đang chuyển từ kiểu dạy học tập trung
vào vai trò của giáo viên sang kiểu dạy học tập trung vào vai trò của học sinh,
từ cách dạy học thông báo đồng loạt, học tập thụ động sang cách dạy học
phân hoá, học tập tích cực. Giáo viên không đóng vai trò là người truyền đạt
kiến thức mà là người gợi mở, hướng dẫn, tổ chức, cố vấn, trọng tài cho các
hoạt động tìm tòi, tranh luận của học sinh.
Vai trò chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh được phát huy nhưng
vai trò của giáo viên không hề giảm nhẹ mà ngược lại kinh nghiệm nghề
nghiệp của mỗi người trong chúng ta cho biết tiến hành một tiết dạy theo kiểu

những người làm nghề dạy học - Giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng,


14
cùng chung một nhiệm vụ, có đầy đủ các tiêu chuẩn của một nhà giáo, cùng
thực hiện các nhiệm vụ và được hưởng các quyền lợi theo Luật Giáo dục và
các luật khác được Nhà nước quy định.
1.2.1.4. Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông
Được cụ thể hoá từ khái niệm trên, đội ngũ giáo viên THPT là một tập
thể GV cùng thực hiện nhiệm vụ giảng dạy nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo
của trường THPT: là giúp HS phát triển toàn diện đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực của cá nhân, tính năng
động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên
hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Khi xem xét đội ngũ giáo viên THPT chúng tôi xem xét trên các yếu tố:
Cơ cấu đội ngũ.
Phẩm chất, năng lực.
Chức năng nhiệm vụ.
1.2.2. Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên
1.2.2.1. Chất lượng
“Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự
việc, sự vật” hoặc là “Cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác với
sự vật kia”.
Mặc dù chất lượng là cái tạo ra phẩm chất, giá trị, song khi phán xét về
chất lượng thì phải căn cứ vào phẩm chất, giá trị do nó tạo ra. Đó cũng là cơ
sở khoa học rất quan trọng cho việc “đo” chất lượng.
Một định nghĩa khác “chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu” (mục tiêu
ở đây được hiểu một cách rộng rãi, bao gồm các sứ mạng, các mục đích...,




16
Từ việc phân tích, xác định nội dung, nhiệm vụ nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên THPT, những biện pháp cần được nghiên cứu nằm
trong nhóm công việc: Đào tạo cơ bản ban đầu; đào tạo để đạt chuẩn và nâng
chuẩn; bồi dưỡng thường xuyên để cập nhật tri thức trong điều kiện khối
lượng tri thức nhân loại tăng lên nhanh chóng, sự thay đổi của nhà trường
cũng đang diễn ra không ngừng với tốc độ nhanh; Các biện pháp về tổ chức
nhân sự để hoàn thiện bộ máy, nhằm tạo ra môi trường tốt cho hoạt động.
1.2.3. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
1.2.3.1. Giải pháp
Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: “Giải pháp là giải quyết một vấn
đề cụ thể nào đó”. Như vậy, nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác
động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái
nhất định. Tựu trung lại, nhằm đạt được mục đích hoạt động giải phóng càng
thích hợp, càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những
vấn đề đặt ra. Tuy nhiên, để có những giải pháp như vậy cần phải đặt trên
những cơ sở lí luận và thực tiễn đáng tin cậy.[37]
1.2.3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
− Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là làm cho chất lượng của đội

ngũ giáo viên ngày càng hoàn thiện ở trình độ cao hơn về tất cả các yếu tố cấu
thành từ số lượng đến phẩm chất, năng lực, trình độ.
− Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thực chất là quá trình xây dựng

và phát triển đội ngũ làm cho đội ngũ trưởng thành ngang tầm với đòi hỏi yêu
cầu của sự nghiệp giáo dục - đào tạo nói chung và từng nhà trường nói riêng.
− Như vậy giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên: chính là đề