BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN THỊ THU HIỀN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ
BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Nghệ An - 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN THỊ THU HIỀN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ
BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGÔ SỸ TÙNG
Nghệ An - 2014
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Vinh,
Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Giáo dục, các nhà khoa học và các giảng
viên giảng dạy các học phần cho chuyên ngành Quản lý giáo dục - những
người đã dành cho chúng tôi nhiều chỉ dẫn khoa học quý báu.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Ngô Sỹ Tùng,
người trực tiếp hướng dẫn đề tài và luôn tận tình chỉ dẫn tôi trong quá trình
thực hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng Nai, các đồng
chí cán bộ quản lý và giáo viên các trường THPT thành phố Biên Hoà, gia

1.3.1. Mục tiêu của giáo dục THPT
1.3.2. Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT
1.4. Một số vấn đề về chất lượng đội ngũ giáo viên THPT
1.4.1. Vai trò, vị trí của người giáo viên THPT
1.4.2. Đặc điểm lao động sư phạm của người giáo viên
1.4.3. Thách thức đặt ra đối với người giáo viên
1.4.4. Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của GV THPT
1.4.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ GV THPT
1.5. Vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ GV
1.5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ GV
1.5.2. Nội dung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên THPT
1.5.3 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ giáo viên THPT
1.6. Cơ sở pháp lý của việc nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT
Kết luận chương 1
Chương 2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THPT
THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
2.1. Khái quát tình hình KT-XH và GD thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và dân cư
2.1.2 .Tình hình kinh tế - xã hội thành phố Biên Hòa
2.1.3. Tình hình giáo dục của thành phố Biên Hòa
2.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên THPT thành phố Biên Hòa
2.2.1. Số lượng giáo viên
2.2.2. Cơ cấu đội ngũ giáo viên
2.2.3. Phẩm chất đạo đức và thái độ nghề nghiệp
2.2.4. Trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên
2.2.5 Trình độ tin học, ngoại ngữ của giáo viên
2.2.6. Kiến thức chuyên môn và kiến thức bổ trợ
2.2.7. Năng lực sư phạm
2.2.8. Khả năng tự phát triển của giáo viên

3.4.3. Đối tượng 107
3.4.4. Phương pháp 107
3.4.5. Kết quả 107
Kết luận chương 3 110
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 111
Tài liệu tham khảo 114
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
BDTX: Bồi dưỡng thường xuyên
CBQL : Cán bộ quản lý
CNTT: Công nghệ thông tin
GD : Giáo dục
GV : Giáo viên
GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo
PPDH: Phương pháp dạy học
TTCM : Tổ trưởng chuyên môn
THPT : Trung học phổ thông
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống
chính trị, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi nước. Hơn nửa thế kỷ lãnh
đạo sự nghiệp giáo dục, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định “giáo dục
và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài”.
Nói đến giáo dục thì không thể tách rời khỏi vai trò của đội ngũ giáo
viên. Họ chính là lực lượng nòng cốt, nhân tố quyết định trong việc phát triển
và nâng cao chất lượng giáo dục.
Khẳng định vai trò quyết định của đội ngũ nhà giáo trong việc phát triển
và nâng cao chất lượng giáo dục, Chỉ thị 40/CT-TW ngày 15 tháng 6 năm
2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa IX về việc xây dựng, nâng cao

trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ lớn và hiện đại của khu vực phía
Nam, phấn đầu trở thành tỉnh cơ bản công nghiệp hóa, hiện đại hóa vào năm
2015 và tỉnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kết cấu hạ tầng đồng bộ hiện đại
vào năm 2020” thì phát triển nguồn nhân lực chất lượng luôn được sự quan
tâm của Đảng, chính quyền tỉnh Đồng Nai. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tỉnh
Đồng Nai lần thứ IX nhiệm kỳ 2010-2015 khẳng định: “Tiếp tục đổi mới và
phát triển toàn diện, mạnh mẽ giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao” [20].
Những năm gần đây, ngành Giáo dục - Đào tạo tỉnh Đồng Nai phát triển
tương đối nhanh và khởi sắc: Mạng lưới trường lớp phát triển rộng khắp, ngân
sách đầu tư cho giáo dục tăng mạnh (chi xây dựng cơ bản cho giáo dục chiếm
24,06% tổng chi xây dựng cơ bản của tỉnh, chi thường xuyên cho giáo dục
3
chiếm 45,15% tổng chi ngân sách), chất lượng Giáo dục - Đào tạo có tiến bộ
rõ rệt.
Song bên cạnh đó, vẫn còn những tồn tại, yếu kém, bất cập như: Đầu tư
cho giáo dục tuy ở mức cao nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; đội
ngũ cán bộ quản lý, giáo viên vừa thừa vừa thiếu cục bộ; chất lượng giáo viên
chưa tương xứng với bằng cấp hiện có; chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào
tạo chưa tương xứng với thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, chưa
ngang tầm với lợi thế và yêu cầu của thực tế, chưa thực sự trở thành khâu đột
phá động lực trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở Đồng Nai.
Thành phố Biên Hòa với dân số chiếm 24,5 % dân số của tỉnh, là trung
tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học kỹ thuật của tỉnh
Đồng Nai, là nơi tập trung toàn bộ các cơ quan Đảng, hành chính Nhà nước
của tỉnh. Trên địa bàn thành phố hiện có 06 khu công nghiệp với hơn 200
ngàn công nhân lao động. Để đáp ứng nhu cầu về nguồn lao động chất lượng
cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thành phố, đòi
hỏi phải đào tạo ra đội ngũ lao động lao động có trình độ, có tay nghề cao. Vì
vậy, nâng cao chất lượng giáo dục bậc THPT là một việc làm hết sức cần

Đồng Nai trong thời gian tới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục bậc
THPT.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
5
5.1.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về đội ngũ giáo viên và vấn đề nâng cao
chất lượng đội ngũ giáo viên THPT
5.1.2. Tìm hiểu thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên THPT và các
giải pháp đã và đang được áp dụng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên trường THPT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
5.1.3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
của các trường THPT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
5.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ thu thập, khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ GV ở các
trường THPT công lập trong địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản chỉ đạo và
quản lý, các công trình và các tài liệu khoa học; tổng hợp, phân loại tài liệu,
nghiên cứu các tri thức khoa học nhằm chuẩn hoá các khái niệm, các thuật
ngữ, chỉ ra các cơ sở lý luận, đặc biệt là các yếu tố quản lý có ảnh hưởng đến
việc nâng cao chất lượng đội ngũ GV trường THPT.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1. Phương pháp điều tra
- Tiến hành điều tra để khảo sát thực trạng tình hình giáo dục nói chung
và tình hình giáo dục bậc THPT của thành phố Biên Hòa, điều tra thực trạng
về chất lượng đội ngũ GV, khảo sát thực trạng việc thực hiện các giải pháp các
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV của các trường THPT ở thành phố
Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
6

Chương 3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung
học phổ thông thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
8
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong xu thế phát triển của thời đại, các quốc gia trên thế giới đang phấn
đấu để đưa nền kinh tế - xã hội của đất nước phát triển đạt trình độ cao nhất.
Để đáp ứng được tình hình đó, mỗi quốc gia đầu phải trang bị cho mình một
nguồn nhân lực dồi dào. Nguồn nhân lực chịu tác động bởi nhiều nhân tố:
Giáo dục và đào tạo, sức khỏe và dinh dưỡng, môi trường, Nhưng giáo dục
và đào tạo là nhân tố cốt lõi, là cơ sở của các nhân tố khác và đồng thời cũng
là cơ sở quan trọng nhất cho sự phát triển nền kinh tế - xã hội bền vững. Có
thể nói, giáo dục và đào tạo là con đường, biện pháp tối ưu nhằm nâng cao
trình độ về mọi mặt cho sự phát triển của mỗi quốc gia. Chính vì thế, để phát
triển đất nước thì điều cần thiết các quốc gia phải chú trọng phát triển sự
nghiệp giáo dục và đào tạo. Trong sự nghiệp đó, mỗi quốc gia đều có sự quan
tâm đặc biệt đến nguồn lực, vai trò của đội ngũ giáo viên, đội ngũ giáo viên
chính là lực lượng quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp giáo dục, đồng thời,
họ cũng là một nguồn lực góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Việt Nam - một đất nước đang phát triển theo định hướng xã hội chủ
nghĩa. Sự nghiệp phát triển của đất nước Việt Nam luôn gắn với những mục
tiêu cụ thể là làm cho nhân dân ngày càng được ấm no, hạnh phúc và ngày
càng được nâng cao về trí tuệ, về phẩm chất đạo đức. Sự nghiệp đó không thể
thực hiện được nếu như thiếu vai trò của giáo dục và đào tạo và cũng không
thể thực hiện được nếu như thiếu vai trò của đội ngũ giáo viên. Vì thế, Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ta đã khẳng đinh: “Giáo dục và đào tạo
9
cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động

Thái Văn Thành, Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo Một số
Luận văn thạc sĩ cũng đã nghiên cứu về quản lý chất lượng đội ngũ như:
“Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở các trường THPT
thị xã Thái Hòa - Tỉnh Nghệ An” của tác giả Nguyễn Văn Cường; “Một số
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên THPT quận 9, thành phố Hồ
Chí Minh” của tác giả Nguyễn Hồng Anh
Các công trình khoa học trên với tầm vóc quy mô về giá trị lý luận và
thực tiễn đã được áp dụng rộng rãi và mang lại những hiệu quả nhất định
trong quản lý GD, quản lý nhà trường. Phần lớn các công trình đó chủ yếu đi
sâu nghiên cứu lý luận có tính chất tổng quan về quản lý GD, quản lý nhà
trường, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.
Nhìn chung các đề tài nghiên cứu đã đạt được những thành tựu đáng
khích lệ và góp phần cải tiến, hoàn thiện hơn công tác quản lý giáo dục của
đất nước và của từng cơ sở giáo dục cụ thể.
Tuy vậy cho đến nay, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở
các trường THPT trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai vẫn chưa
được quan tâm nghiên cứu đầy đủ, còn có những khía cạnh chưa được nghiên
cứu sâu, còn thiếu những biện pháp mang tính hiệu quả và đồng bộ. Vì vậy,
việc nghiên cứu đề tài này là vô cùng cần thiết.
Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi muốn đi sâu hơn để xác định
cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn và trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở các trường THPT trên địa bàn thành
11
phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai cho phù hợp với tình hình kinh tế xã hội của địa
phương và đáp ứng với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo
theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Giáo viên, giáo viên THPT
Điều 70 Luật Giáo dục quy định:
- Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường

1.2.1.3. Quyền của nhà giáo
- Được giảng dạy theo chuyên ngành đào tạo;
- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ;
- Được hợp đồng thỉnh giảng và nghiên cứu khoa học tại các trường, cơ
sở giáo dục khác và cơ sở nghiên cứu khoa học với điều kiện bảo đảm thực
hiện đầy đủ nhiệm vụ nơi mình công tác;
- Được bảo vệ nhân phẩm, danh dự;
- Được nghỉ hè, nghỉ Tết âm lịch, nghỉ học kỳ theo quy định của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và các ngày nghỉ khác theo quy định của Bộ
luật lao động [29, điều 73].
1.2.1.4. Trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo
Có bằng tốt nghiệp đại học sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp đại học và
có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên trung học phổ
thông [29, điều 77].
13
1.2.2. Đội ngũ giáo viên, đội ngũ giáo viên THPT
Từ điển Tiếng Việt có ghi: “Đội ngũ là khối đông người cùng chức năng
nghề nghiệp được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng” [27].
Đội ngũ có thể được hiểu là tập hợp một số người có cùng chức năng,
nhiệm vụ và nghề nghiệp. Các quan niệm về đội ngũ tuy có khác nhau nhưng
đều thống nhất ở chỗ, đội ngũ là tập hợp một số người thành một lực lượng,
thực hiện một hay một số chức năng, nhiệm vụ nhất định để đem về kết quả
cụ thể nào đó.
Đội ngũ giáo viên là tập hợp những giáo viên được tổ chức thành một lực
lượng, cùng chung nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đặt ra cho
tổ chức đó.
Đội ngũ giáo viên THPT là tập hợp những giáo viên THPT được tổ chức
thành một lực lượng, cùng chung nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục
trong nhà trường THPT.
1.2.3. Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên

- Cơ cầu đội ngũ giáo viên [21, tr.47].
1.2.4. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
1.2.4.1. Giải pháp
Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên thì: “Giải pháp là cách
làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [27].
15
Như vậy, nghĩa chung nhất của giải pháp là cách làm, thực hiện một
công việc nào đó nhằm đạt được mục đích đề ra.
1.2.4.2. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ GV là những cách thức tác động
hướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng trong đội ngũ GV.
1.3. Giáo dục THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân
1.3.1. Mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông
Theo Điều 27 - Luật Giáo dục quy định: “Mục tiêu của giáo dục phổ
thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và
sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây
dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên
hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển
những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và
có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện
phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học,
cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [29].
1.3.2. Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT
1.3.2.1. Vị trí của trường THPT
Luật Giáo dục, Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có
nhiều cấp học nêu rõ:
- Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục
quốc dân. Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng.

đó, nhà trường có vai trò quyết định vì ở đó quá trình giáo dục được thực hiện
một cách hệ thống bởi các yếu tố xác định: Mục tiêu, chương trình, nội dung,
phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục. Hệ thống đó được vận hành,
phát triển bền vững nhờ động lực được tạo ra bởi tương tác hoạt động dạy và
học. Nói theo chủ thể hoạt động thì đó là tương tác hoạt động giữa giáo viên
và học sinh. Bản chất tương tác đó là vai trò quyết định của hoạt động dạy đối
với hoạt động học và cũng là nhấn mạnh vai trò quyết định của giáo viên đối
với chất lượng giáo dục.
Mặc dù nội dung, hình thức, phương pháp lao động sư phạm của GV
ngày nay đã có nhiều thay đổi cùng với sự phát triển của xã hội loài người nói
chung, của khoa học kỹ thuật nói riêng nhưng vai trò của họ không thay đổi.
Dạy là hoạt động biến kinh nghiệm, tri thức của loài người thành tri thức của
học sinh. Học là hoạt động của học sinh có bản chất là hoạt động nhận thức.
Dạy và học chỉ tạo ra một hệ động lực khi giữa chúng tạo ra sự tương tác.
Ðộng lực càng lớn, hiệu quả giáo dục càng cao khi sự tương tác đó càng
phong phú. Sự tương tác càng phong phú khi GV tạo được hoạt động nhận
thức đáp lại của học sinh một cách tích cực, chủ động.
Trước đây, khi khoa học chưa phát triển, lượng và kênh thông tin khoa
học hạn chế thì thế hệ trước truyền thụ tri thức, kinh nghiệm cho thế hệ sau
chủ yếu bằng truyền khẩu hay thuyết trình, độc thoại. Hoạt động dạy chủ yếu
là cung cấp thông tin, được học sinh đáp lại bằng ghi nhớ. GV trở thành người
cung cấp tri thức chủ yếu nên người học phụ thuộc chủ yếu vào người dạy.
Ngày nay, tri thức khoa học của nhân loại tăng gấp đôi theo chu kỳ
khoảng năm năm. Bối cảnh đó xuất hiện một nghịch lý là thời gian học trong
18
nhà trường của học sinh là một số hữu hạn trong khi tri thức khoa học vừa đổi
mới, vừa tăng đột biến là vô hạn. Giải quyết nghịch lý đó chỉ bằng cách mỗi
người phải tự học suốt đời, hình thành ở học sinh năng lực tự học là mục tiêu
cơ bản của quá trình dạy học. Ðể đạt mục tiêu đó, nhà trường phải đổi mới
chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục. Nếu như trước đây nội dung