BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
ĐẶNG PHÚC DŨNG
MỘT SỐ GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN YÊN THÀNH, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN - 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
ĐẶNG PHÚC DŨNG
MỘT SỐ GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN YÊN THÀNH, TỈNH NGHỆ AN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học:
Trang
MỞ ĐẦU..........................................................................................................1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI...............................................................................1
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.......................................................................3
3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU....................................3
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC......................................................................4
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.......................................................................4
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI...........................................................4
7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..............................................................4
8. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN:................................................5
9. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN:.................................................................5
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG..................................................6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.........................................................................6
1.2. Một số khái niệm cơ bản............................................................................9
1.2.1. Khái niệm quản lý...................................................................................9
1.2.2. Quản lý chất lượng và quản lý nhà trường............................................12
1.2.3. Quản lý đội ngũ giáo viên.....................................................................15
1.2.4. Khái niệm giải pháp..............................................................................15
1.2.5. Khái niệm giáo viên và đội ngũ giáo viên.............................................16
1.2.6. Khái niệm chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên........................19
1.3. Tầm quan trọng của việc quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên..............21
1.4. Cơ sở pháp lý quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên THPT.....................22
Kết luận chương 1...........................................................................................26
Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN YÊN THÀNH,
TỈNH NGHỆ AN...........................................................................................27
5
6
3.2.7. Chú trọng việc thực hiện chế độ chính sách thoả đáng và đổi mới công
tác thi đua khen thưởng...................................................................................93
3.3. Thăm dò tính khả thi của các giải pháp....................................................96
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................99
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................105
7
CÁC TỪ , CỤM TỪ VIẾT TẮT
VIẾT TẮT
VIẾT ĐẦY ĐỦ
CNH – HĐH:
Công nghiệp hoá- hiện đại hoá
XHCN:
Xã hội chủ nghĩa
KTXH:
Kinh tế xã hội.
THPT:
Trung học phổ thông.
Quản lý giáo dục.
UBND:
Uỷ ban nhân dân
HĐND:
Hội đồng nhân dân
GDPT:
Giáo dục phổ thông.
CSVC:
Cơ sở vật chất.
GD&ĐT:
Giáo dục và đào tạo
ATGT:
An toàn giao thông
CNTT:
Công nghệ thông tin
- Đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác quản lý chất lượng
đội ngũ giáo viên của 6 trường THPT công lập trên địa bàn huyện Yên Thành,
tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp phù hợp và có tính khả thi nhằm quản lý
chất lượng đội ngũ giáo viên các trường THPT công lập trên địa bàn huyện
Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
6.1. Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu
công tác quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên 6 trường THPT công lập trên
địa bàn huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
6.2. Giới hạn đối tượng điều tra: Cán bộ quản lý (hiệu trưởng, phó
hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) của 06 trường; khoảng 200 giáo viên và
300 học sinh.
7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Luận văn sử dụng 3 nhóm phương pháp, đó là:
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:
7.1.1. Phân tích - tổng hợp.
7.1.2. Khái quát hoá các nhận định độc lập.
7.1.3.Mô hình hoá.
5
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
7.2.1. Phương pháp điều tra.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn.
7.2.3. Phương pháp quan sát.
7.3. Phương pháp thống kê toán học:
Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu của
phiếu điều tra (ANKET).
những thập kỷ gần đây, sự phát triển mạnh mẽ như vũ bão của khoa học công nghệ theo xu thế quốc tế hoá, toàn cầu hóa, hầu hết các quốc gia trong
khu vực và trên thế giới đều rất quan tâm đến giáo dục, đặt giáo dục lên vị trí
hàng đầu nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tri thức. Điều đó làm
cho quy mô giáo dục tăng đột biến. Vì vậy, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý cũng tăng nhanh chóng trên phạm vi toàn thế giới và ở từng quốc gia.
Trên thế giới, các nước như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Singabore …… luôn xem
đội ngũ giáo viên là nhân tố có vai trò tiên quyết cho sự nghiệp phát triển giáo
dục. Vì vậy mà khi quyết định đưa giáo dục Hoa Kỳ lên hàng đầu thế giới trong
thế kỷ XXI chính phủ Hoa Kỳ đã lấy giải pháp giáo viên làm then chốt. Có
nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục. Có thể kể đến:
- R.R.Singh, nền giáo dục của thế kỷ XXI những triển vọng của Châu Á
Thái Bình Dương, Hà Nội 1994 (tài liệu dịch).
- Trong cuốn “Vấn đề quản lý và lãnh đạo nhà trường ”, tác giả
V.AXukhômlinxki cho rằng muốn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thì phải tổ
chức dự giờ và phân tích sư phạm tiết dạy; việc dự giờ và phân tích bài giảng là đòn
bẩy quan trọng nhất trong công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.
1.1.2. Ở Việt Nam
Ở nước ta do nhận thức rất rõ về vai trò giáo dục đối với sự phát
triển của đất nước, Đảng và nhà nước ta luôn coi giáo dục là quốc sách
7
hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển. Toàn xã hội phải
có trách nhiệm chăm lo cho sự nghiệp giáo dục. Việc quản lý hiệu quả chất
lượng đội ngũ, chất lượng dạy học và giáo dục là một trong những mục tiêu
quan trọng trong chiến lược đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay. Đã có rất
nhiều nhà sư phạm tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về
vị trí, vai trò của công tác bồi dưỡng giáo viên, ý nghĩa của việc nâng cao
chất lượng dạy học hiện nay như: Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Ngọc Quang,
Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Kỳ, Thái Duy Tuyên, Hồ Ngọc Đại, Thái văn
kế hoạch đào tạo bồi dưỡng.
Vấn đề đặt ra là để nâng cao chất lượng giáo dục, một trong những yếu tố
quan trọng có tính then chốt đó là công tác bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng
cao chất lượng đội ngũ, chất lượng dạy học và giáo dục là một trong những
mục tiêu quan trọng trong chiến lược đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay.
Vấn đề xây dựng, bồi dưỡng và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên đã
được các trường THPT trên địa bàn huyện Yên Thành - tỉnh Nghệ An quan
tâm chú ý nhưng chưa đạt được mục tiêu đề ra, các nhà quản lý chưa đưa ra
được những giải pháp đồng bộ, hiệu quả.
Cấp ủy Đảng, chính quyền và ngành giáo dục Yên Thành đã từng xây
dựng các Nghị quyết, đề án, ban hành các văn bản chỉ thị và các chương trình
hành động về giáo dục đào tạo đem lại những kết quả thiết thực trong lĩnh vực
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, chất lượng học tập của học sinh, góp
phần vào việc phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Song kết quả của
giáo dục chưa thực sự đáp ứng với yêu cầu thực tiễn. Mặc dù nhận thức
rõ ràng công tác quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên có tầm quan trọng
rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả giáo dục – đào tạo nhưng chưa có
một đề tài nào trong huyện nghiên cứu về vấn đề quan trọng này. Vậy
làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các trường
9
THPT ở huyện Yên Thành trong giai đoạn đổi mới và hội nhập hiện nay
chính là vấn đề mà tôi quan tâm trăn trở nghiên cứu. Vì thế, việc đề xuất
nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo
viênTHPT huyện Yên Thành - tỉnh Nghệ An” là rất cần thiết và có tính thực
tiễn cao.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Khái niệm quản lý
Các nhà khoa học đã đưa ra khái niệm quản lý theo những cách tiếp cận
lý, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tương tác với nhau giữa chủ thể quản lý
và khách thể quản lý.
- Bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều
khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong
một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt
được mục tiêu đề ra.
- Quản lý là một hoạt động mang tính tất yếu của xã hội. Chủ thể
quản lý và khách thể quản lý luôn có quan hệ tác động qua lại và chịu tác
động của môi trường. Con người là yếu tố trung tâm của hoạt động quản
lý vì thế quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Người quản lý phải
nhạy cảm, linh hoạt và mềm dẻo .
Hiện nay quản lý được định nghĩa rõ hơn. Quản lý là quá trình đạt
đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng)
kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra công việc của các
thành viên thuộc một hệ thống, đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù
hợp để đạt được mục đích đã định [33].
Theo khái niệm này, bản chất quá trình quản lý gồm các yếu tố:
Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Giữa chúng có mối quan hệ
qua lại lẫn nhau.
11
Sơ đồ 1.1. Bản chất của quá trình quản lý có thể biểu diễn theo sơ đồ sau:
Kế hoạch
Kiểm tra
Quá trình
QL
cán bộ dưới quyền thực hiện nhiệm vụ được phân công.
- Kiểm tra: Là hoạt động của người quản lý để kiểm tra các hoạt động
của đơn vị về thực hiện mục tiêu đặt ra. Các yếu tố cơ bản của công tác kiểm
tra là:
+ Xây dựng chuẩn thực hiện.
+ Đánh giá việc thực hiện trên cơ sở so sánh với chuẩn.
+ Điều chỉnh hoạt động khi có sự chênh lệch.
Trường hợp cần thiết có thể phải điều chỉnh mục tiêu.
Như vậy, đối với mỗi hệ thống hoạt động quản lý có thể phân chia thành
4 nội dung là: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, lãnh đạo việc thực
hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá các hoạt động nhằm thực hiện các mục
tiêu đề ra.
Từ những phân tích trên, có thể nói rằng: Quản lý là sự tác động có ý
thức của chủ thể quản lý để lãnh đạo, hướng dẫn, điều khiển các quá trình xã
hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt được mục đích của nhà
quản lý và phù hợp với quy luật khách quan.
1.2.2. Quản lý chất lượng và quản lý nhà trường
1.2.2.1. Quản lý chất lượng
Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ISO 9000 cho rằng: Quản lý chất
lượng là một hoạt động có chức năng quản lý chung nhằm mục đích đề ra
chính sách, mục tiêu, trách nhiệm và thực hiện chúng bằng các biện pháp như
13
hoạch định chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến
chất lượng trong khuôn khổ một hệ thống chất lượng.
1.2.2.2. Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường là quản lý giáo dục trong các nhà trường, các đơn
vị giáo dục. Nhà trường là một thể chế xã hội trong đó diễn ra qúa trình đào
tạo, giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tố: Thầy - Trò. Trường
quy chế đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp các nhà trường cấn triển
khai thực hiện tốt để làm căn cứ xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên.
+ Quản lý hoạt động học của học sinh thông qua giáo viên, hiệu trưởng
quản lý hoạt động học của học sinh. hoạt động đó xảy ra ở lớp, ngoài lớp
ngoài trường ở gia đình được thể hiện thông qua nhiều hình thức: học trên lớp,
học ở nhà, học thực hành, lao động tự học.
- Quản lý các hoạt động giáo dục bao gồm quản lý phổ cập giáo dục, chỉ
đạo hoạt động giáo dục đạo đức, hoạt động giáo dục hướng nghiệp dạy nghề.
- Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học trong nhà trường. Quản lý
cơ sở vật chất trong nhà trường được hiểu là hệ thống các phương tiện vật chất
kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục toàn diện con
người trong nhà trường THPT.
- Quản lý nhân sự tuyển dụng giáo viên công nhân viên, đào tạo bồi
dưỡng giáo viên, bổ nhiệm cán bộ, đánh giá xếp loại giáo viên, khen thưởng
kỷ luật giáo viên công nhân viên, Xây dựng tiêu chẩn kiểm tra nội bộ.....
Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi các tác
động hợp lý ( có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức
sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực
lượng giáo dục trong và ngoài trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối
hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trình này
vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện các tính
chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá
trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến
lên trạng thái mới về chất.[29].
15
1.2.3. Quản lý đội ngũ giáo viên
Trong hoạt động quản lý nhà trường, quản lý đội ngũ giáo viên là một
trong những nội dung chủ yếu nhất. Quá trình quản lý đội ngũ giáo viên phải
nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ sở lí
luận và thực tiễn đáng tin cậy.
Trên lĩnh vực giáo dục, giải pháp quản lí giáo dục là những cách thức
tác động của chủ thể quản lí hướng vào việc giải quyết những vấn đề đặt ra
của hệ thống giáo dục, làm cho hệ thống đó vận hành đạt được kết quả
mong muốn.
Thông thường các giải pháp quản lí giáo dục phải đảm bảo thực hiện cho
được các chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá quá
trình giáo dục. Vì thế, khi đưa ra bất kì giải pháp quản lí giáo dục nào cũng
cần quan tâm đúng mức đến hiệu quả của nó trên cơ sở xây dựng kế hoạch,
tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá quá trình giáo dục. Đây chính là điểm khác
biệt giữa giải pháp quản lí giáo dục với giải pháp nói chung. Vì vậy, những
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chính là đề cập đến cách làm,
cách quản lý cơ bản nhằm làm cho chất lượng đội ngũ giáo viên phát triển
đạt chất lượng cao hơn.
1.2.5. Khái niệm giáo viên và đội ngũ giáo viên
1.2.5.1. Khái niệm giáo viên
“Giáo viên là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương” (Từ
điển Tiếng Việt – Nhà xuất bản KHXH – Hà Nội 1994 ) [27].
Điều 70 Luật Giáo dục 2005 và Điều lệ trường Trung học (NXB Giáo
dục - 2000) cũng nêu rõ: Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục
trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác[30]. Giáo viên là những người làm
công tác dạy học - giáo dục, người trực tiếp biến các chủ trương, các chương
trình, cải cách, đổi mới giáo dục thành hiện thực.
17
1.2.5.2. Khái niệm đội ngũ giáo viên
Muốn hiểu khái niệm đội ngũ giáo viên trước hết cần hiểu thế nào là đội
ngũ ? Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về đội ngũ. Ngày nay, khái
giáo dục và các luật khác được Nhà nước quy định.
Từ khái niệm đội ngũ giáo viên nói chung ta còn có khái niệm đội ngũ
riêng cho từng bậc học, cấp học, như: Đội ngũ giáo viên mầm non, đội ngũ giáo
viên tiểu học, đội ngũ giáo viên THCS, đội ngũ giáo viên THPT, đội ngũ giáo
viên dạy nghề...
Tập hợp những người làm nghề dạy học - giáo dục của một tỉnh gọi là
đội ngũ giáo viên của tỉnh. Hoặc tập hợp những người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục ở một đơn vị trường học hay một địa phương gọi là đội ngũ
giáo viên của một trường hay một địa phương.
Tuy nhiên cũng phải nêu thêm rằng: Đội ngũ giáo viên không phải là
một tập hợp rời rạc, đơn lẻ mà là một tập hợp có tổ chức, có sự chỉ huy thống
nhất, bị ràng buộc bởi trách nhiệm, quyền hạn của Nhà giáo do luật pháp quy
định và người tổ chức chỉ huy chung đó là cơ quan quản lý Nhà nước về giáo
dục của một quốc gia, Ở trung ương là Bộ giáo dục và đào tạo, ở cấp tỉnh là
Sở giáo dục và đào tạo, cấp huyện là phòng giáo dục và đào tạo.
Một số tác giả đã nêu lên quan niệm về đội ngũ giáo viên: "Đội ngũ
giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm vững tri thức,
hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năng cống hiến toàn bộ
sức lực và tài năng của họ đối với giáo dục" [1]. Có một số khác quan niệm
"Đội ngũ giáo viên trong ngành giáo dục là một tập thể người, bao gồm
CBQL, giáo viên và nhân viên, nếu chỉ đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội
ngũ đó chủ yếu là đội ngũ giáo viên và đội ngũ quản lý giáo dục"[1].
Từ những quan niệm đã nêu trên , ta có thể hiểu đội ngũ giáo viên như
sau: Đội ngũ giáo viên là một tập hợp những người làm nghề dạy học - giáo
dục, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung một nhiệm vụ, có đầy đủ
Copyright: Tài liệu đại học ©