ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA CÁC KHOA HỌC LIÊN NGÀNH

VƯƠNG THỊ THANH LAN

ĐÁNH GIÁ SỰ THAM GIA CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG
TIẾN TRÌNH XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH REDD+
TẠI XÃ MỸ PHƯƠNG, HUYỆN BA BỂ, TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hà Nội – 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA CÁC KHOA HỌC LIÊN NGÀNH

VƯƠNG THỊ THANH LAN

ĐÁNH GIÁ SỰ THAM GIA CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG
TIẾN TRÌNH XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH REDD+
TẠI XÃ MỸ PHƯƠNG, HUYỆN BA BỂ, TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Thị Vân Huệ

Hà Nội – 2017


UN-REDD tỉnh Bắc Kạn đã hỗ trợ về mặt chuyên môn để luận văn được hoàn
thành. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy, Cô giáo Khoa các khoa
học liên ngành - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức, tạo
điều kiện và hướng dẫn trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Trong
khuôn khổ một luận văn, do sự giới hạn về thời gian và kinh nghiệm nên không
tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy Tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng
góp quý báu của các thầy cô và các bạn.
Hà Nội, ngày 30 tháng 07 năm 2017
Tác giả

Vương Thị Thanh Lan


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC SƠ ĐỒ
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC HỘP
DANH MỤC CÁC HÌNH
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ........................................................................... 6
1.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu và REDD+ ................................................................ 6
1.1.1. Biến đổi khí hậu ................................................................................................... 6
1.1.2. REDD+ ................................................................................................................ 6
1.2. Sự tham gia trong các dự án phát triển và tham gia trong REDD+ ........................... 9
1.2.1. Khái niệm tham gia trong các dự án phát triển .................................................... 9

3.1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của các bên liên quan chính trong xây
dựng Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương ......................................................... 53
3.2. Sự tham gia của các bên liên quan trong thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ xã
Mỹ Phương .......................................................................................................................... 57
3.2.1. Các bên liên quan và vai trò trong thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ xã
Mỹ Phương ....................................................................................................................... 57
3.2.2. Tiến trình các bên liên quan tham gia thực hiện Kế hoạch REDD+ xã Mỹ
Phương .......................................................................................................................... 60
3.2.3. Mức độ tham gia của các bên liên quan trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch hành
động REDD+ xã Mỹ Phương ........................................................................................... 61
3.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tham gia của các bên liên quan trong thực hiện Kế
hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương. ....................................................................... 73
3.3. Bài học kinh nghiệm để thúc đẩy sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của các bên liên quan
trong tiến trình xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương ........ 76
3.3.1. Bài học kinh nghiệm để thúc đẩy sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của các bên
liên quan trong tiến trình xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương ......... 76
3.3.2. Bài học kinh nghiệm để thúc đẩy sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của các bên
liên quan trong tiến trình thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương ......... 78
KẾT LUẬN ............................................................................................................................. 79
KHUYẾN NGHỊ ..................................................................................................................... 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................................... 82
PHỤ LỤC ................................................................................................................................ 85

1


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BĐKH



KNK

Khí nhà kính

NRAP

Chương trình hành động REDD+ quốc gia

PPMU

Ban quản lý Chương trình cấp tỉnh (thuộc Chương trình UN-REDD Việt
Nam Giai đoạn II)

PRAP

Kế hoạch hành động REDD+ cấp tỉnh

REDD

Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng ở các nước đang phát triển

REDD+

Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng ở các nước đang phát
triển; và vai trò của bảo tồn, quản lý bền vững rừng và nâng cao trữ
lượng carbon rừng ở các nước đang phát triển

SIRAP


Bảng 3. 1. Chỉ số đánh giá vai trò của các các bên liên quan chính trong xây dựng Kế hoạch
hành động REDD+ xã Mỹ Phương .......................................................................................... 40
Bảng 3. 2. Chỉ số đánh giá mức độ tham gia xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ của các
bên liên quan chính tại xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn ......................................................... 44
Bảng 3. 3. Mức độ tham gia của người dân trong xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ xã
Mỹ Phương ............................................................................................................................... 44
Bảng 3. 4. Sự tham gia của các bên liên quan chính vào các giai đoạn xây dựng Kế hoạch hành
động REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn ....................................................................... 48
Bảng 3. 5. Thành phần phát biểu ý kiến nhiều trong các cuộc họp tuyên truyền REDD+ và tham
vấn xây dựng Kế hoạch REDD+ xã Mỹ Phương ..................................................................... 49
Bảng 3. 6.Tỷ lệ góp ý kiến trong các cuộc họp xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ
Phương, Ba Bể, Bắc Kạn .......................................................................................................... 50
Bảng 3. 7. Thành phần giới tính tham gia các cuộc họp tham vấn lập Kế hoạch hành động
REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn ................................................................................ 50
Bảng 3. 8. Chỉ số hài lòng của các các bên liên quan chính trong lập kế hoạch REDD+ tại xã
Mỹ Phương, huyện Ba Bể, Bắc Kạn......................................................................................... 52
Bảng 3. 9. Chỉ số nhận thức tầm quan trọng của các bên liên quan chính trong thực hiện Kế
hoạch hành động REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn .................................................... 60
Bảng 3. 10. Chỉ số tham gia thực hiện các hoạt động REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn
.................................................................................................................................................. 61
Bảng 3. 11. Kết quả khảo sát mức độ tham gia thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ xã Mỹ
Phương, Ba Bể, Bắc Kạn .......................................................................................................... 62
Bảng 3. 12. Các hoạt động REDD+ cấp xã các bên liên quan chính tham gia trong thực hiện
Kế hoạch REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn ................................................................ 64
Bảng 3. 13.Tổng hợp số lượng hộ tham gia thực hiện các hoạt động REDD+ tại xã Mỹ Phương,
huyện Ba Bể, Bắc Kạn .............................................................................................................. 65
Bảng 3. 14. Mức độ hoàn thành và tiến độ thực hiện các hoạt động REDD+ tại Mỹ Phương
theo kế hoạch REDD+ được phê duyệt .................................................................................... 67
Bảng 3. 15. Chỉ số hài lòng của các bên liên quan chính trong thực hiện kế hoạch Kế hoạch
hành động REDD+ xã Mỹ Phương, Ba Bể, Bắc Kạn ............................................................... 72

Hộp 4. Hiệu quả của xây dựng quy chế bảo vệ rừng tại thôn Vằng Kheo, xã Mỹ Phương, Ba
Bể, Bắc Kạn .............................................................................................................................. 68
Hộp 5. Kết quả nhân rộng mô hình rau bò khai tại thôn Thạch Ngõa 1, xã Mỹ Phương, Ba Bể,
Bắc Kạn .................................................................................................................................... 69
Hộp 6. Kết quả vay vốn phát triển sản xuất nông lâm nghiệp tại thôn Khuổi Sliến, Mỹ Phương,
Ba Bể, Bắc Kạn ........................................................................................................................ 70
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2. 1. Vị trí địa lý xã Mỹ phương, huyện Ba bể, tỉnh Bắc Kạn ........................................ 29
Hình 2. 2. Thôn Thạch Ngõa 1, xã Mỹ Phương, huyện Ba Bể, Bắc Kạn ................................ 35


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây, Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã trở thành một vấn đề
toàn cầu với những tác động tiêu cực như nước biển dâng, nhiệt độ nóng lên của
trái đất gây ra những thiệt hại rất lớn về kinh tế, con người. Nguyên nhân chủ yếu
gây ra biến đổi khí hậu là do lượng khí nhà kính (KNK) sản sinh ra ngày càng
nhiều từ các hoạt động của con người như sử dụng năng lượng từ nhiên liệu hóa
thạch, phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Để giảm lượng phát thải
KNK, các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH
(UNFCCC)- diễn đàn quốc tế đã đưa ra sáng kiến ứng phó với BĐKH từ giảm
phát thải khí nhà thông qua nỗ lực giảm mất rừng và suy thoái rừng, bảo tồn trữ
lượng các bon rừng, quản lý rừng bền vững và tăng trữ lượng các bon rừng. Sáng
kiến này được xây dựng để tạo ra giá trị tài chính cho lượng các bon được lưu trữ
trong rừng bằng cách cung cấp hỗ trợ ưu đãi cho các nước đang phát triển từ việc
giảm phát thải từ mất rừng, suy thoái rừng và đầu tư theo hướng các bon thấp để
phát triển bền vững [43].
Quyết định 1/CP.16 của UNFCCC ở Cancun đã yêu cầu các quốc gia phải
đảm bảo “sự tham gia hiệu quả và đầy đủ của các bên liên quan, đặc biệt là các
dân tộc bản địa và người dân địa phương” trong quá trình thực hiện REDD+ bởi

những xã được chọn thí điểm thực hiện tiến trình Kế hoạch hành động REDD+
cấp xã từ 2015. Đến năm 2017, tiến trình Kế hoạch hành động REDD+ cấp xã tại
Mỹ Phương đã sang giai đoạn giám sát, đánh giá và sẽ kết thúc năm 2018.
Trong khi một số nghiên cứu về REDD+ chỉ ra tại Việt Nam chỉ ra hạn chế về
sự tham gia của các nhóm dễ bị tổn thương trong việc thực hiện các hoạt động
REDD+, việc đánh giá kết quả tham gia của các bên liên quan trong tiến trình nêu
trên tại các xã thí điểm của Chương trình (bao gồm cả xã Mỹ Phương) là cần thiết
để đưa ra các khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự tham gia đầy đủ và hiệu quả hơn nữa
của các bên liên quan chính trong quá xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động
REDD+ cấp xã ở các xã nêu trên nói chung và xã Mỹ Phương nói riêng cho giai
đoạn tiếp theo (2018-2020). Vì vậy đây chính là lý do để Tác giả chọn đề tài
“Đánh giá sự tham gia của các bên liên quan trong tiến trình xây dựng và thực
hiện kế hoạch REDD+ tại xã Mỹ Phương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn”
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện để đánh giá sự tham gia của các bên liên quan
chính trong tiến trình xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ tại xã
Mỹ Phương đến thời điểm hiện tại và bài học kinh nghiệm để thúc đẩy sự tham
2


gia đầy đủ và hiệu quả hơn nữa của các bên liên quan trong tiến trình xây dựng
và thực hiện Kế hoạch hành động REDD+ tại xã Mỹ Phương và các xã của tỉnh
Bắc Kạn trong khuôn khổ Chương trình UN-REDD Việt Nam giai đoạn II.
3. Dự kiến những đóng góp của đề tài
Phương pháp nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần bổ sung cho phương pháp
nghiên cứu, phân tích và đánh giá sự tham gia của các bên liên quan trong tiến
trình thực hiện REDD+ ở các tỉnh thí điểm của Chương trình UNREDD Việt Nam
cũng như là cho các tỉnh chuẩn bị tham gia thực hiện REDD+ trong tương lai. Kết
quả nghiên cứu của đề tài sẽ đóng vai trò cung cấp thông tin đầu vào cho Chương
trình UN-REDD Việt Nam giai đoạn II, chủ chương trình, cơ quan chủ quản tham

Bể, tỉnh Bắc Kạn.
Xã Mỹ Phương, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn là xã đầu tiên của tỉnh Bắc Kạn
được lựa chọn để thí điểm xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động REDD+
cấp xã. Đến 7/2017, xã đã hoàn thành hầu hết các hoạt động trong Kế hoạch hành
động REDD+ cấp xã. Vì vậy xã được lựa chọn là địa điểm nghiên cứu của luận
văn.
Trong xã Mỹ Phương, Tác giả lựa chọn 3 thôn điển hình để nghiên cứu là
thôn Vằng Kheo, Khuổi Sliến và Thạch Ngõa 1. Các tiêu chí lựa chọn ba thôn bao
gồm: số hộ gia đình, thành phần dân tộc, phân chia giàu nghèo, đặc điểm kinh tế
văn hóa và xã hội đại diện cho đặc điểm kinh tế văn hóa xã hội của xã Mỹ Phương.
6. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
Các câu hỏi nghiên cứu gồm:
1. Sự tham gia của các bên liên quan trong xây dựng và thực hiện Kế hoạch
hành động REDD+ xã Mỹ Phương như thế nào?
1a. Các bên liên quan trong xây dựng và thực hiện kế hoạch hành động
REDD+ xã Mỹ Phương là ai và vai trò của họ là gì?
1b. Tiến trình các bên liên quan tham gia xây dựng và thực hiện kế hoạch
hành động REDD+ xã Mỹ Phương như thế nào? Mức độ của sự tham gia của các
bên liên quan trong tiến trình xây dựng và thực hiện kế hoạch hành động REDD+?
1c. Các yếu tố thúc đẩy và cản trở sự tham gia của các bên liên quan trong
tiến trình Kế hoạch hành động REDD+ cấp xã?
2. Làm thế nào để thúc đẩy sự tham đầy đủ và hiệu quả của các bên liên quan
trong tiến trình xây dựng và thực hiện kế hoạch hành động REDD+ cấp xã?
4


Giả thuyết nghiên cứu:
1. Các bên liên quan chính tham gia lập và thực hiện kế hoạch REDD+ xã Mỹ
Phương bao gồm người dân địa phương, lãnh đạo và cán bộ chính quyền
địa phương, Ban Quản lý Chương trình UN-REDD thuộc Sở Nông nghiệp

1.1.1. Biến đổi khí hậu
Theo IPCC (2007), biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự biến đổi trạng thái của hệ
thống khí hậu, có thể được nhận biết qua sự biến đổi về trung bình và sự biến động
của các thuộc tính của nó, được duy trì trong một thời gian đủ dài, điển hình là
hàng thập kỷ hoặc dài hơn [13].
Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã trở thành vấn đề toàn cầu bởi những tác động
xấu nghiêm trọng của BĐKH đến trái đất là rất lớn thể hiện cụ thể bằng tăng nhiệt
độ trung bình và mực nước biển dâng, băng tan, các hiện tượng khí hậu bất thường
như nắng nóng, bão lụt, hạn hán... làm gia tăng dịch bệnh, thiệt hại kinh tế, giảm
đa dạng sinh học, hủy diệt hệ sinh thái trở thành vấn đề toàn cầu. Sự ấm lên của
khí hậu có nguyên nhân lớn xuất phát từ sự gia tăng các loại khí trong khí quyển.
Trong báo cáo lần thứ 5, IPCC khẳng định rằng rất có khả năng (95%) hơn một
nửa sự gia tăng nhiệt độ trung bình bề mặt trái đất từ 1951 đến 2010 là do sự gia
tăng nồng độ khí nhà kính và các khí khác do con người tạo ra. Đặc biệt quan
trọng là khí CO2 được tạo thành do sử dụng năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch
(như dầu mỏ, than đá, khí tự nhiên…), phá rừng và chuyển đổi sử dụng đất [44].
1.1.2. REDD+
1.1.2.1. Vai trò của rừng và sáng kiến REDD+ trên thế giới và ở VN
Trên phạm vi toàn cầu, rừng che phủ khoảng 4 tỷ ha hay gần 31% diện tích
bề mặt của trái đất (so với diện tích 5.9 tỷ ha rừng trước thời kỳ công nghiệp [45].
Hầu hết rừng xuất hiện ở các vùng nhiệt đới và trong khu vực rộng lớn của bán
cầu Bắc ở Canada, Mỹ, Châu Âu, Siberia và Trung Quốc. Rừng không chỉ là
nguồn tiềm năng gây phát thải carbon vào bầu khí quyền, mà còn đóng vai trò như
là những bể chứa carbon và hấp thụ carbon cả khi rừng tăng trưởng, phục hồi bể
chứa sinh khối và là một phần của bể chứa carbon trên mặt đất. Rừng và chu kỳ
carbon có thể có tác động lớn đến phát thải khí nhà kính và đến biến đổi khí hậu.
Theo FAO (2005), mất rừng, chủ yếu do chuyển đổi rừng sang đất nông nghiệp
tiếp lục tăng ở mức độ đáng báo động gần 13 triệu hecta hàng năm trong giai đoạn
6


và thực hiện thí điểm chiến lược quốc gia về REDD từ năm 2009.
7


Ở Việt Nam hoạt động REDD+ mới chỉ được thí điểm ở một số địa phương
bao gồm Lào Cai, Bắc Kạn, Hà Tĩnh, Lâm Đồng, Bình Thuận và Cà Mau
(UNREDD), Kiên Giang (GIZ), Điện Biên (JICA), Thái Nguyên (NORAD),
Quảng Bình, Quảng Trị, Đắc Nông (FCPF), Thanh Hóa (USAID), Lai Châu, Sơn
La, Hòa Bình (JICA) [1].
1.1.2.2.

Chương trình hành động REDD+ quốc gia (NRAP), Kế hoạch hành

động REDD+ cấp tỉnh (PRAP), Kế hoạch hành động REDD+ cấp cơ sở (SiRAP)
Là một trong 13 nước được chọn để thực hiện thí điểm các hoạt động của
Chương trình UN-REDD toàn cầu, Việt Nam đã soạn thảo và phê duyệt Chương
trình Hành động quốc gia REDD+ (NRAP) năm 2012. Chương trình hành động
REDD+ cấp quốc gia (NRAP) tại Việt Nam được xây dựng để đáp ứng một trong
bốn yêu cầu của UNFCCC đối với các quốc gia có mục đích nhận chi trả dựa trên
kết quả. NRAP xây dựng các chính sách, giải pháp và sắp xếp thể chế ở các ngành
lĩnh vực cần được thực hiện thành công để đạt được các mục tiêu REDD+.
Kế hoạch hành động REDD+ cấp tỉnh (PRAP) sẽ dựa trên các chính sách và
giải pháp của NRAP để giải quyết các nguyên nhân mất rừng và suy thoái rừng
và rào cản để tăng cường các hoạt động giảm mất rừng và suy thoái rừng ở địa
phương. Bằng cách lôi kéo sự tham gia của các bên liên quan vào tiến trình xây
dựng, PRAP được mong đợi sẽ tăng cường sự minh bạch, quyền làm chủ và bền
vững về mặt xã hội của việc thực hiện các chiến lược REDD+ [3]
Các gói giải pháp cấp cơ sở được xác định trong PRAP được thực hiện thông
qua các kế hoạch hành động cấp cơ sở (Kế hoạch hành động REDD+ cấp xã). Kế
hoạch hành động REDD+ cấp xã tuân thủ tiến trình mở, minh bạch, có sự tham

REDD+.
 Xây dựng một cơ chế minh bạch để thực hiện chia sẻ lợi ích từ REDD+
dựa vào kết quả thực hiện các gói hoạt động [3].
1.2.

Sự tham gia trong các dự án phát triển và tham gia trong REDD+

1.2.1. Khái niệm tham gia trong các dự án phát triển
Các khái niệm tham gia và các bên liên quan cung cấp cái nhìn khái quát về
đối tượng và cách thức họ tham gia trong các chương trình, dự án phát triển.
Theo Quỹ đối tác Các bon trong lâm nghiệp (FCPF) và Chương trình UNREDD (2012), các bên liên quan là những nhóm có vai trò/ sự quan tâm/ quyền
đối với rừng và những nhóm sẽ bị ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực bởi các hoạt
9


động của REDD+. Các bên liên quan ở đây là các cơ quan chính phủ, những người
sử dụng rừng chính thức và không chính thức, các tổ chức cá nhân, người dân bản
địa và các cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng khác [41].
Theo Cohen và Uphoff (1977), tham gia bao gồm sự can dự của người dân
trong tiến trình ra quyết định, trong thực hiện chương trình, chia sẻ quyền lợi của
các chương trình phát triển cũng như trong đánh giá những chương trình này [23].
White (1981) nhấn mạnh yêu cầu cơ bản của sự tham gia trong việc ra quyết
định là “sự tham gia chủ động của đông đảo quần chúng trong việc ra quyết định
liên quan đến xây dựng hay thực hiện dự án” [42]
Theo FAO (1982), sự tham gia của người dân chủ yếu là tạo mối quan hệ với
kinh tế và chính trị trong diện rộng xã hội; nó không chỉ là sự can dự trong những
hoạt động dự án, mà hơn nữa là tiến trình trong đó người dân nông thôn có khả
năng tự tổ chức, thông qua tổ chức của riêng họ, họ có khả năng xác định nhu cầu
của mình, chia sẻ thiết kế, thực hiện và lượng giá hành động cùng tham gia [28].
Theo Lisk (1985), sự tham gia phổ biến trong chương trình phát triển và được


Xoa dịu

Tham gia hình thức
Tham vấn

Thông báo

Trị liêu

Không tham gia

Lôi kéo

Theo nghiên cứu về phát triển nông thôn của Uphoff và cộng sự (1979), tham
gia được chia thành 4 loại: tham gia trong việc ra quyết định, tham gia trong thực
hiện, tham gia trong chia sẻ lợi ích, tham gia trong theo dõi và đánh giá.
Hình 1. 2. Phân loại tham gia trong phát triển nông thôn của Uphoff 1979

Ra quyết
định

Thực hiện

Chia sẻ lợi ích

Theo dõi và đánh
giá

Tham gia trong việc ra quyết định: là mức độ tham gia của các bên liên quan

- Người dân tham gia bằng cách trả lời các câu hỏi được
đưa ra bởi các nghiên cứu viên thực địa bằng phương pháp
bảng hỏi hay các phương pháp tương tự. Người dân địa
phương không có cơ hội tham gia vào quá trình tìm ra kết quả,
cũng như kiểm chứng tính chính xác.

- Tham gia
thông qua thảo
luận

- Người tham gia cùng thảo luận và các nhà khoa học/điều
tra nghe những quan điểm này. Những nhà khoa học này sẽ
xác định các vấn đề và giải pháp, có thể có sự điều chỉnh nhỏ
từ những phản hồi của người dân. Tuy nhiên, quá trình tham
vấn cộng đồng này lại không bao gồm quá trình ra quyết định,
và những nhà khoa học này không bắt buộc phải xem xét tới
quan điểm của cộng đồng.

- Mọi người tham gia bằng các cung cấp nguồn lực (như
nhân lực) để đổi lại với thức ăn, tiền mặt hay các giá trị vật
chất tương tự. Nhiều nghiên cứu triển khai trên đồng ruộng
- Tham gia
rơi vào trường hợp này khi người dân nhường đất canh tác cho
với những động
các nhà khoa học, nhưng họ lại không tham gia vào quá trình
cơ về mặt vật chất
triển khai thử nghiệm hay học hỏi. Do đó, có thể thấy là, mọi
người cũng sẽ kết thúc việc tham gia nếu các động cơ vật chất
không còn.


World. World Development , vol. Volume 23, nº Number 8, p. pp. 1247–1263, 1995 [18]

Gần đây, trong nghiên cứu “Sẵn sàng để thu hút sự tham gia của các bên liên
quan, kinh nghiệm cho các cộng đồng và thị trường các bon lâm nghiệp”, Nancy.
Diamond (2013) phân loại sự tham gia của các bên liên quan thành 4 loại: loại A
(chia sẻ thông tin và xây dựng năng lực) – truyền tải thông tin về mục tiêu, cung
cấp các cơ hội đối thoại và xây dựng năng lực, loại B (phân tích các vấn đề) – thu
thập thông tin từ các bên liên quan cần được tiến hành và giới thiệu cho các nhà
hoạch định chính sách, loại C (đàm phán, xây dựng và đạt được đồng thuận) – tập
hợp người dân để cân nhắc thông tin, đưa ra phản hồi và ý tưởng mới, tương tác
với các bên liên quan khác và trực tiếp tham gia ra quyết định, loại D (theo dõi và
kiểm tra) – cùng làm việc để theo dõi và giám sát tiến trình, chiến lược, chương
trình hay thực hiện chính sách [34].
Mặc dù có nhiều cách phân loại sự tham gia khác nhau như phân tích ở trên,
Tác giả áp dụng cách phân loại của Ufhoff để đánh giá sự tham gia của các bên
liên quan chính trong tiến trình xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động
REDD+ theo các giai đoạn: Lập kế hoạch và phê duyệt kế hoạch, thực hiện kế

13


hoạch và theo dõi đánh giá kế hoạch vì cách phân loại sự tham gia của Ufhoff phù
hợp với mục tiêu nghiên cứu của luận văn.
1.2.3. Rào cản của sự tham gia
Trong tài liệu về quản trị tài nguyên thiên nhiên, Patti Moore và cộng sự
(2011) cho rằng sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý và bảo vệ rừng
còn gặp những rào cản về lợi ích kinh tế, văn hoá, năng lực và điều kiện thể chế
tạo điều kiện cho sự tham gia. Các rào cản của sự tham gia cụ thể là thiếu năng
lực và thể chế để tạo điều kiện cho sự tham gia, thiếu cơ chế hỗ trợ sự tham gia,
thiếu sự minh bạch và công khai, đại diện giả tạo có nghĩa trong nhiều trường hợp

quyền quyết định, những nội dung nhân dân giám sát [18].
16