ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN NAM

SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM
TRONG TỔ CHỨC DẠY HỌC KIẾN THỨC
CHƯƠNG “ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÍ 10
GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM
CỦA HỌC SINH MIỀN NÚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN NAM

SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM
TRONG TỔ CHỨC DẠY HỌC KIẾN THỨC
CHƯƠNG “ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÍ 10
GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM
CỦA HỌC SINH MIỀN NÚI
Chuyên ngành: LL & PPDH Bộ môn Vật lí
Mã số: 60. 14. 01. 11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. CAO TIẾN KHOA

đồng nghiệp đã cổ vũ, động viên, góp ý và tiếp thêm động lực để tôi hoàn thành
luận văn này.
Mặc dù có nhiều cố gắng, nhưng do thời gian có hạn và năng lực bản thân
còn nhiều hạn chế trong kinh nghiệm nghiên cứu, nên luận văn không tránh
khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các
thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2017
Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Nam

ii


MỤC LỤC
Trang
Lời cam đoan ........................................................................................................ i
Lời cảm ơn ........................................................................................................... ii
Mục lục ............................................................................................................... iii
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt .............................................................. iv
Danh mục các bảng.............................................................................................. v
Danh mục các hình ............................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu........................................................................................... 3
3. Giả thuyết khoa học ............................................................................................ 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................................... 4
5. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 4
6. Đóng góp của đề tài ............................................................................................ 5
7. Cấu trúc của đề tài ................................................................................................. 5

Vật lí 10 THPT ..................................................................................................... 36
2.2.1. Giới thiệu bộ thí nghiệm chuyển động thẳng biến đổi đều ....................... 37
2.2.2. Lắp ráp và phương án thí nghiệm khảo sát chuyển động thẳng
biến đổi đều .......................................................................................................... 37
2.2.3. Giới thiệu bộ thí nghiệm rơi tự do .............................................................. 39
2.2.4. Lắp ráp thí nghiệm và phương án thí nghiệm nghiên cứu chuyển
động rơi tự do ........................................................................................................ 40
2.3. Thiết kế một số tiến trình dạy học kiến thức phần “Động học chất điểm”
theo hướng nâng cao năng lực thực nghiệm của học sinh ................................... 42
2.3.1. Thiết kế tiến trình xây dựng kiến thức và tiêu chí đánh giá năng lực
thực nghiệm của học sinh khi dạy đơn vị kiến thức bài chuyển động thẳng
biến đổi đều ........................................................................................................... 42

iv


2.3.2. Thiết kế tiến trình xây dựng kiến thức và tiêu chí đánh giá năng lực
thực nghiệm của học sinh khi dạy đơn vị kiến thức xác định tính chất của
chuyển động rơi tự do ........................................................................................... 49
Kết luận chương 2 ................................................................................................. 55
Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ......................................................... 56
3.1. Mục đích và nhiệm vụ TNSP ........................................................................ 56
3.1.1. Mục đích...................................................................................................... 56
3.1.2. Nhiệm vụ ..................................................................................................... 56
3.2. Đối tượng và nội dung TNSP ........................................................................ 57
3.2.1. Đối tượng .................................................................................................... 57
3.2.2. Nội dung ...................................................................................................... 57
3.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm .............................................................. 57
3.3.1. Chọn mẫu thực nghiệm sư phạm ................................................................ 57
3.3.2. Quan sát giờ học.......................................................................................... 58


GV

Giáo viên

5

HS

Học sinh

6

NXB

7

TS

8

PPDH

Phương pháp dạy học

9

SGK

Sách giáo khoa

Thực nghiệm

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1: Năng lực chuyên biệt môn Vật lí ...................................................... 14
Bảng 1.2: Cấp độ các năng lực .......................................................................... 16
Bảng 1.3: Kết quả khảo sát việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học Vật lí ....... 30
Bảng 2.1: Các bộ thí nghiệm ............................................................................. 36
Bảng 3.1: Bảng số liệu HS được chọn làm mẫu TNSP ..................................... 58
Bảng 3.2: Thống kê ý kiến đánh giá của GV .................................................... 60
Bảng 3.3: Ý kiến của GV sau khi dự giờ tổ chức dạy học sử dụng TN ............ 63
Bảng 3.4: Ý kiến của HS sau khi học giờ Vật lí có sử dụng TN ....................... 64

v


DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 1.1: Mối liên hệ giữa mục tiêu hoạt động dạy học và công cụ đánh giá .. 12
Hình 1.3: Các thành tố của năng lực thực nghiệm ............................................ 19
Hình 1.2: Sơ đồ khái quát của tiến trình xây dựng kiến thức theo kiểu dạy
học phát hiện và giải quyết vấn đề .................................................... 20
Hình 2.1: Bộ thí nghiệm chuyển động thẳng biến đổi đều ................................ 37
Hình 2.2: Bộ thí nghiệm rơi tự do ..................................................................... 39

vi