ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI ĐỨC QUỲNH
Tên đề tài:
NGHIÊN CỨU TẠO CỦ IN VITRO CÂY BÁCH HỢP
(Lilium brownii Brown)

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành : Công nghệ Sinh học
Khoa

: CNSH & CNTP

Khoá học

: 2012- 2016

Thái Nguyên, năm 2016


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI ĐỨC QUỲNH
Tên đề tài:



i

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn chỉnh tốt chương trinh đào tạo trong nhà trường với phương châm
học đi đôi với hành, mỗi sinh viên khi ra trường cần chuẩn bị cho mình lượng kiến
thức cần thiết , chuyên môn vững vàng. Thời gian thực tập tốt nghiệp là một phần
quan trọng không thể thiếu được trong trương trình đào tạo sinh viên đại học nói
chung và sinh viên Đại Học Nông Lâm nói riêng. Đây là khoảng thời gian cần thiết
để mỗi sinh viên củng cố lại những kiến thức lý thuyết đã được học một cách có hệ
thống và nâng cao khả năng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, xây dựng phong cách
của một kỹ sư .
Với lòng biết ơn vô hạn, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo và cô giáo,
trong khoa CNSH – CNTP Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã truyền đạt
cho tôi những kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại
trường.
Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS Nguyễn Văn Duy và cô giáo
ThS Vũ Hoài Sâm đã tận tình chỉ bảo hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực tập và
hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Đốc trung tâm Nghiên Cúu Trồng và
Chế Biến Cây Thuốc Hà Nội, Viện Dược Liệu cùng toàn thể nhân viên của các
Phòng / Bộ môn tại trung tâm đã tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình thực tập.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 5 Năm 1016
Sinh Viên

Bùi Đức Quỳnh





iv

MỤC LỤC
Trang
PHẦN I: MỞ ĐẦU ................................................................................................... 1
1.1. Đặt vấn đề ............................................................................................................. 1
1.2. Mục tiêu của đề tài ............................................................................................... 2
1.2.1. Mục tiêu tổng quát ............................................................................................ 2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể .................................................................................................. 2
PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ....................................................................... 3
2.1. Giới thiệu chung về chi Lilium và cây Bách hợp ................................................. 3
2.1.1. Giới thiệu chung về chi Lilium .......................................................................... 3
2.1.2. Giới thiệu c1hung về cây Bách hợp .................................................................. 4
2.2. Các phương pháp nhân giống chi Lilium và cây Bách hợp ................................. 8
2.2.1. Phương pháp nhân giống bằng hạt .................................................................... 8
2.2.2. Phương pháp nhân giống bằng vảy củ .............................................................. 9
2.2.3. Phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô ................................................... 11
PHẦN III: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU .......................................................................................................... 18
3.1. Đối tượng ........................................................................................................... 18
3.2. Địa điểm nghiên cứu .......................................................................................... 18
3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ............................................................... 18
3.3.1. Nội dung nghiên cứu ....................................................................................... 18
3.3.2. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 19
PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................... 25
4.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian khử trùng đến hiệu quả khử trùng
mẫu ............................................................................................................................ 25
4.2. Kết quả nghiên tái sinh in vitro từ đốt thân và vẩy củ ....................................... 27

1885, tên đồng danh là Lilium brownii Brown var. Colchesteri Wils.ex Stapf.,
1921., thuộc họ hành tỏi (Liliaceae) là cây thuốc phổ biến và quan trọng trong Đông
y (Nguyễn Tập, 2007) [7]. Bách hợp có dạng cây cỏ, cao 0,5 – 1m, thân hành to
màu trắng, dọc thân có nhiều vảy xếp chồng lên nhau. Cây thường mọc hoang ở các
trảng cỏ và bờ nương rẫy vùng núi cao. Vẩy thân hành của cây thường được dùng
làm thuốc giảm đau, chống ho, chống viêm hoặc như một nguồn dinh dưỡng. Theo
tài liệu cổ, Bách hợp có tác dụng bổ phổi, trừ ho, định tâm, an thần, thanh nhiệt, lợi
tiểu, chữa ho lao thổ huyết, ho có đờm, viêm phế quản, hư phiền hồi hộp, tim đập
mạnh, phù thũng (Đỗ Huy Bích, 2004) [2]. Ở Trung Quốc, Bách hợp thường được
dùng làm thuốc nhuận phế, chỉ khái, an thần bình tâm. Ở Việt Nam, Bách hợp có
mặt trong thành phần của nhiều loại thuốc trị ho đang có mặt trên thị trường như
Bách hợp chỉ khái lộ, An khái hoa, Cốm ho Ma hạnh Vinet….Ngoài các tác dụng
làm thuốc kế trên, Bách hợp còn là cây cho hoa đẹp để làm cảnh.
Với những đặc tính như trên từ những năm 1980 cây đã bị khai thác quá mức
để lấy nguyên liệu làm thuốc và xuất khẩu tiểu ngạch qua biên giới. Thêm vào đó
nguồn Bách hợp tự nhiên còn bị thu hẹp do nạn phá rừng ngày càng gia tăng. Mặc
dù cây có thể tái sinh tự nhiên bằng hạt, nhưng chỉ có những hạt khi phát tán, được
tiếp xúc được với mặt đất ẩm hay hốc đá có mùn mới có cơ hội nẩy mầm (Đỗ Huy
Bích, 2004) [2]. Do vậy, nó liên tục được đưa vào danh lục đỏ Cây thuốc Việt Nam
các năm 1996, 2001 và 2006 và trong Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của chính phủ
(30/3/2006) nhằm quản lý và bảo vệ. Tuy nhiên, nghiên cứu nhân giống cây bách
hợp cho đến nay chưa được quan tâm nhiều ở Việt Nam. Nhằm bảo tồn nguồn gen
và nhân rộng giống cây thuốc đang bị đe dọa này chúng tôi đã tiến hành đề tài:
“Nghiên cứu tạo củ in vitro cây bách hợp (Lilium brownii Brown)”.


2

1.2. Mục tiêu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu tổng quát

tạo ra, Hàn Quốc có khoảng 110 giống trong đó có 30 giống đặc trưng của nước
này. Theo Phạm Hoàng Hộ (1999) [12] ở Việt Nam, ngoài 2 loài được trồng phổ
biến là L. longiflorum Thunb và L. lancifolium, hiện có 3 loài hoa loa kèn hoang dại
thuộc chi Lilium được ghi nhận là Lilium brownii F.E. Brown (bách hợp), Lilium
poilanei Gagne và Lilium arboricola. Trong các loài mọc tự nhiên, đáng chú ý nhất
là cây bách hợp, đây loài cây vừa có hoa đẹp làm cảnh và vừa có tác dụng làm
thuốc chữa bệnh. Bách hợp còn gọi là Tỏi rừng, Khẻo ma, Suôn phạ (Tày), Kíp pá
(Thái), Cà ngái dòi (Dao), có tên khoa học là Lilium brownii Brown var. viridulum
Baker (năm 1885), tên đồng danh là Lilium brownii Brown var. colchesteri Wils.ex
Stapf. (năm 1921), là cây thuốc phổ biến và rất quan trọng trong Đông y.


Khóa luận đầy đủ ở file: Khóa luận full