-1-

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM BÁ ĐƯỢC

SOẠN THẢO HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC
NGHIỆM KHÁCH QUAN NHIỀU LỰA CHỌN
TRONG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CHƯƠNG
“MẮT. CÁC DỤNG CỤ QUANG”
VẬT LÝ 11 - THPT

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý

Người hướng dẫn: TS. Lương Việt Thái

Hà Nội - 2009


Lời cảm ơn
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy giáo hớng
dẫn khoa học TS. Lơng Việt Thái đã tận tình hớng dẫn tôi
hoàn thành luận văn này. Với tôi, Thầy luôn là một tấm gơng
sáng về tinh thần làm việc, lòng say mê khoa học, lòng nhiệt
tình quan tâm bồi dỡng thế hệ trẻ.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới các Thầy cô giáo trong
tổ phơng pháp, các Thầy cô trong khoa Vật lí và phòng sau


SGK

Học sinh

GV

Nhà xuất bản giáo dục

HS

Trắc nghiệm khách quan

NXBGD

nhiều lựa chọn Thực nghiệm s

TNKQ

phạm

TNSP

Bộ giáo dục đào tạo

BGD-ĐT


Mục lục
Lời nói đầu


Mục đích của kiểm tra đánh giá..........................................6

1.1.3.

Chức năng của kiểm tra đánh giá..........................................6

1.1.4.

Các yêu cầu s phạm đối với việc kiểm tra, đánh giá

kết quả học tập của học sinh
8
1.1.4.1....................................................................................Đả
m bảo tính khách quan trong quá trình đánh giá.......8
1.1.4.2....................................................................................Đả
m bảo tính toàn diện..............................................................8
1.1.4.3....................................................................................Đả
m bảo tính thờng xuyên và hệ thống...............................8
1.1.4.4....................................................................................Đả
m bảo tính phát triển..............................................................9


1.1.5.

Nguyên tắc chung cần quán triệt trong kiểm tra đánh giá
9

1.1.6.


1.3.Phơng pháp và kỹ thuật trắc nghiệm khách quan nhiều lựa
chọn.....................................................................................................13
1.3.1..........................Các hình thức trắc nghiệm khách quan
13
1.3.1.1.

Trắc
13

nghiệm

đúng



sai

.................................................................
1.3.1.2. Trắc nghiệm cặp đôi (xứng hợp)


13

1.3.1.3. Trắc nghiệm điền khuyết
...

13

1.3.1.4. Phơng pháp trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn
..

19
1.4.4...........................................................................Chấm bài
20
1.4.5..................................Các loại điểm của bài trắc nghiệm
20
1.5...............................................................Phân tích câu hỏi
21
1.5.1...................................Mục đích của phân tích câu hỏi
21


1.5.2.......................................Phơng pháp phân tích câu hỏi
21
1.6. Phân tích đánh giá bài trắc nghiệm thông qua các chỉ
số thống kê
24
1.6.1..............................................Độ khó của bài trắc nghiệm
24
1.6.2.............................................................Độ lệch tiêu chuẩn
25
1.6.3.....................................................................Hệ số tin cậy
25
1.6.4..................................................Sai số tiêu chuẩn đo lờng
26
1.6.5...........................................Đánh giá một bài trắc nghiệm
26
Kết luận chơng 1...................................................................................27
Chơng 2: Soạn thảo hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách
quan Nhiều lựa chọn để sử dụng đánh giá kết quả học
tập chơng Mắt. Các dụng cụ quang vật lí 11 - THpt

2.2.2.

Bảng phân bố câu hỏi theo mục tiêu giảng dạy.............45

2.2.3.

Hệ thống câu hỏi TNKQ Nhiều lựa chọn chơng Mắt.

Các dụng 45 cụ quang
...................................................................................................
.
Kết luận chơng 2...................................................................................65
Chơng 3: Thực nghiệm s phạm.........................................................66
3.1..........................................................................................Mụ
c đích thực nghiệm s phạm.......................................................66
3.2..........................................................................................Đối
tợng thực nghiệm s phạm..............................................................66
3.3..........................................................................................Phơng pháp thực nghiệm s phạm..................................................66
3.4..........................................................................................Các
bớc tiến hành thực nghiệm s phạm...........................................67
3.4.1.......................................................................................Nội
dung kiểm tra................................................................................67
3.4.2.......................................................................................Trì
nh bày bài trắc nghiệm............................................................68
3.4.3.......................................................................................Tổ
chức kiểm tra.................................................................................68
3.5..........................................................................................Kết
quả thực nghiệm và nhận xét...................................................68
3.5.1.......................................................................................Kết
quả thực nghiệm..........................................................................68

1. Lý do chọn
đề tài
Trong những năm gần đây, việc đổi mới công tác giáo
dục diễn ra rất sôi
động trên thế giới và ở nớc ta. Sự nghiệp công nghiệp hóa
hiện đại hoá đất nớc đòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới
đồng bộ cả mục đích, nội dung, phơng pháp, phơng tiện
dạy học và việc kiểm tra đánh giá kết quả của học sinh .
Kiểm tra đánh giá là một hoạt động thờng xuyên, có
một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình dạy học. Nó
là một khâu không thể tách rời của quá trình dạy học.
Kiểm tra đánh giá tốt sẽ phản ánh đợc đầy đủ việc dạy
của thầy và việc học của trò, đồng thời giúp cho các nhà
quản lý giáo dục hoạch định đợc chiến lợc trong quá trình
quản lý và điều hành.
Đối với thầy (cô) giáo kết quả của việc kiểm tra đánh giá sẽ
giúp họ biết trò của mình học nh thế nào để từ đó hoàn
thiện phơng pháp giảng dạy của mình.
Đối với trò, việc kiểm tra sẽ giúp họ tự đánh giá, tạo
động lực thúc đẩy họ chăm lo học tập.
Đối với các nhà quản lý giáo dục, kiểm tra đánh giá đúng
sẽ giúp họ có cái nhìn khách quan hơn để từ đó có sự
điều chỉnh về nội dung chơng trình cũng nh về cách thức
tổ chức đào tạo.
Nhng làm thế nào để kiểm tra đánh giá đợc tốt? Đây
là một trong những vấn đề thu hút đợc sự quan tâm của


nhiÒu nhµ khoa häc vµ cã thÓ nãi r»ng ®©y lµ mét vÊn ®Ò
mang tÝnh thêi sù.

nghiệm khách quan cho một bộ môn là một công việc không
đơn giản, đòi hỏi sự quan tâm của nhiều ngời, đặc biệt
là các nhà giáo, phải qua nhiều thử nghiệm và mất nhiều thời
gian.


Xuất phát từ nhận thức các vấn đề trên với mong muốn
góp phần nhỏ bé vo việc đổi mới phơng pháp dạy học,
nâng cao chất lợng, hiệu qủa dạy v học Vật lí ở trờng THPT
chúng tôi chọn đề ti: soạn thảo hệ thống câu hỏi trắc
nghiệm khách quan nhiều lựa chọn trong đánh giá kết quả
học tập chơng Mắt. Các dụng cụ quang Vật lí 11- THPT.


- 10 -

2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu xây dựng đợc một hệ thống câu hỏi trắc
nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chơng Mắt. Các dụng
cụ quang Vật lí 11- THPT,
đảm bảo tính chất khoa học của hệ thống câu hỏi, theo
yêu cầu của TNKQNLC và đảm bảo yêu cầu kiểm tra, đánh
giá mức độ nắm vững kiến thức của học sinh.
3.Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
3.1.

Đối tợng nghiên cứu

Hệ thống câu hỏi TNKQNLC sử dụng trong kiểm tra
đánh giá kết quả học tập một số kiến thức thuộc chơng

- Phơng pháp thống kê toán học.
- Phơng pháp điều tra.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu có một hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan
nhiều lựa chọn
đợc soạn thảo một cách khoa học phù hợp với mục tiêu dạy học
và nội dung kiến thức chơng Mắt. Các dụng cụ quang
Vật lí 11- THPT để sử dụng trong kiểm tra đánh giá thì có
thể đánh giá chính xác, khách quan mức độ nắm vững kiến
thức chơng Mắt. Các dụng cụ quang của học sinh.
7. Đóng góp của đề tài
7.1.

Đóng góp về mặt khoa học

Đề tài nghiên cứu, hệ thống lại phơng pháp kiểm tra
đánh giá. Đặc biệt nghiên cứu sâu cách soạn một bài trắc
nghiệm khách quan nhiều lựa chọn và sử dụng phơng pháp
trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn để kiểm tra
đánh giá kết quả học tập một số kiến thức thuộc chơng
Mắt. Các dụng cụ quang Vật lí 11- THPT hiện hành.
7.2.

Đóng góp về mặt thực tiễn

- Góp phần khẳng định tính u việt của phơng pháp trắc
nghiệm khách quan nhiều lựa chọn trong kiểm tra đánh giá.
- Làm tài liệu tham khảo về kiểm tra đánh giá trong bộ môn
Vật lí ở trờng phổ thông.
- Bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn này có

Quá trình đánh giá gồm các khâu:
- Đo: theo định nghĩa của J.P.Guilford, là gắn một đối
tợng hoặc một biến cố theo một quy tắc đợc chấp nhận một
cách logic.
Trong dạy học đó là việc giáo viên gắn các số (các
điểm) cho các sản phẩm của học sinh. Cũng có thể coi đó là
việc ghi nhận thông tin cần thiết cho việc đánh giá kiến
thức, kĩ năng kĩ xảo của học sinh.
Để việc đo đợc chính xác thì đề ra phải đảm bảo:
+ Độ giá trị: Đó là khả năng của dụng cụ đo cho giá trị
thực của đại lợng đợc đo ( cho phép đo đợc cái cần đo).
+ Độ trung thực: Đó là khả năng luôn cung cấp cùng
một giá trị của cùng một đại lợng đo với dụng cụ đo.


+ Độ nhậy: Đó là khả năng của dụng cụ đo có thể
phân biệt đợc khi hai đại lợng chỉ khác nhau rất ít.


-Lợng giá: Là việc giải thích các thông tin thu đợc về
kiến thức kĩ năng của học sinh, làm sáng tỏ trình độ tơng đối của một học sinh so với thành tích chung của tập
thể hoặc trình độ của học sinh so với yêu cầu của chơng
trình học tập
+ Lợng giá theo chuẩn: Là sự so sánh tơng đối với chuẩn
trung bình chung của tập hợp.
+ Lợng giá theo tiêu chí: Là sự đối chiếu với những tiêu
chí đã đề ra.
- Đánh giá: Là việc đa ra những kết luận nhận định, phán xét
về trình
độ của học sinh.

mong muốn.


+ Tạo điều kiện cho ngời dạy nắm vững hơn tình hình
học tập của kiểm tra giúp giáo viên giảng dạy tốt hơn, góp
phần nâng cao chất lợng dạy và học vật lí.
1.1.3.

Chức năng của kiểm tra đánh giá.
Chức năng của kiểm tra đánh giá đợc phân biệt dựa vào

mục đích kiểm tra đánh giá. Các tác giả nghiên cứu kiểm
tra đánh giá nêu ra các chức năng khác nhau.
GS. Trần Bá Hoành đề cập ba chức năng của đánh giá
trong dạy học: Chức năng s phạm, chức năng xã hội, chức năng
khoa học.
Theo GS -TS. Phạm Hữu Tòng, trong thực tiễn dạy học ở
phổ thông thì chủ yếu quan tâm đến chức năng s phạm,
đợc chia nhỏ thành 3 chức năng: Chức năng chuẩn đoán;
chức năng chỉ đạo, định hớng hoạt động học; chức năng
xác nhận thành tích học tập, hiệu quả dạy học.
+ Chức năng chuẩn đoán:
Các bài kiểm tra, trắc nghiệm có thể sử dụng nh phơng
tiện thu lợm thông tin cần thiết cho việc đánh giá hoặc việc
cải tiến nội dung, mục tiêu và phơng pháp dạy học.
Nhờ việc xem xét kết quả kiểm tra đánh giá kiến thức,
ta biết rõ trình độ xuất phát của ngời học để điều chỉnh
nội dung phơng pháp dạy học cho phù hợp, cho phép đề xuất
định hớng bổ khuyết những sai sót, phát huy những kết
quả trong cải tiến hoạt động dạy học đối với những phần

thức kĩ năng. Các bài kiểm tra trắc nghiệm nh vậy có thể
đợc sử dụng để nghiên cứu đánh giá mục tiêu dạy học và
hiệu quả của phơng pháp dạy học. [19]
1.1.4.

Các yêu cầu s phạm đối với việc kiểm tra, đánh

giá kết quả học tập của học sinh
Vấn đề kiểm tra đánh giá tri thức kĩ năng, kĩ xảo
chỉ có tác dụng khi thực hiện các yêu cầu sau:
1.1.4.1.
Đảm bảo tính khách quan trong quá trình
đánh giá:
- Là sự phản ánh trung thực kết quả lĩnh hội nội dung tài liệu
học tập của học sinh so với yêu cầu chơng trình quy định.
- Nội dung kiểm tra phải phù hợp với các yêu cầu chơng trình quy
định.
- Tổ chức thi phải nghiêm minh.
Để đảm bảo tính khách quan trong kiểm tra, đánh giá
từ khâu ra đề, tổ chức thi tới khâu cho điểm; xu hớng


chung lµ tuú theo ®Æc trng m«n häc mµ lùa chän h×nh thøc
thi thÝch hîp.