I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
-----------------------------

TR N TH
tài:
C B NH VIÊM PH I
NT

N 21 NGÀY TU I VÀ TH

TR T I CÔNG TY C

PH

L N GIAI

NGHI

I D CH V

HUY

KHOÁ LU N T T NGHI
H

o:

Chuyên ngành:

H chính quy


NGHI

I D CH V

HUY

KHOÁ LU N T T NGHI

IH C

H
o: H chính quy
L p: 43 Thú y N02
Chuyên ngành: Thú y
Khoá h c: 2011 2015
Gi
ng d n: TS. Nguy n Thu Quyên

U


i

L IC

h

Tôi xin chân thành c
c công ty c ph


nt

n 21 ngày tu i và th nghi
i d ch v

, huy n

u tr
, t nh


iii

DANH M C CÁC B NG
Trang
B

b trí thí nghi m .............................................................................33

B ng 4.1: L ch phòng vavcine c a tr i l n nái .........................................................36
B ng 4.2. L ch sát trùng tr i l n nái..........................................................................37
B ng 4.3. K t qu công tác ph c v s n xu t ...........................................................42
B ng 4.4. T l l n m c b nh viêm ph

............................43

B ng 4.5. T l l n m c b nh viêm ph i theo l a tu i.............................................44
B ng 4.6. T l l n m c b nh viêm ph


Công ty c ph

TT

Th t

i d ch v


v

M CL C
Trang
Ph n 1. M
tv

U ............................................................................................ 1
.............................................................................................. 1

1.2. M c tiêu nghiên c u............................................................................... 2
tài................................................................................... 2
c ............................................................................ 2
c ti n ................................................................... 2
Ph n 2. T NG QUAN TÀI LI U ................................................................. 3
khoa h c c

tài ...................................................................... 3
h hô h p c a l n...................................................... 3

2.1.2. M t s b

3.3. N i dung nghiên c u............................................................................ 32
3.4. Các ch tiêu theo dõi............................................................................. 32
u...................................................................... 33
u............................................................... 33
, thu th p thông tin ..................................... 34


vi

Ph n 4. K T QU NGHIÊN C U ............................................................. 35
4.1. Công tác ph c v s n xu t ................................................................... 35
4.1.1. Công tác phòng và tr b nh ........................................................... 35
......................................................... 39
nh m t s

m d ch t b nh viêm ph i

l n t i tr i c a

.................................. 42
4.2.1. T l l n m c b nh viêm ph

................. 42

4.2.2.T l l n m c b nh viêm ph i theo l a tu i

l n con t i tr i

.......................................................................................... 44
4.2.3. T l l n m c b nh viêm ph



1

Ph n 1
M
1.1.

U

tv
thành ngành s n xu

ng nhu c u

th t, s a, tr ng nh t là th t l n xu t kh u. Trong nh
c, B Nông nghi p và Phát tri
gia c

t và ch

tri n nh m m

p các gi ng gia súc,
ng cao t các n
ng và ch

c có n
ng s n ph m.



gây thi t h i kinh t r t l

n. B i vì b nh lây lan
iv

th l

l n là b nh

l n. M m b nh t n t i r t lâu t
ng bên ngoài làm cho vi c phòng tr r t khó

n b nhi m b

u tr l n, th i gian và li

u

tr kéo dài.
Xu t phát t th c ti n s n xu t nh m hi u k
tình hình m c b

ng k ho

b nh viêm ph i và
ts

m


c a công ty c ph

n con nuôi t i

i d ch v

n

nh Thái Bình.
-

u tr th nghi m, t

a ch

u tr có hi u qu

i

v i b nh.
- Xây d

u tr b nh góp ph n h n ch nh ng

thi t h i do b nh viêm ph
1.3.

n t i tr i.

tài

Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
2.1.

khoa h c c

tài

h hô h p c a l n
2.1.1.1. C u t o gi i ph
*C

i th , vi th c a ph i l n

i th

- Ph i l n có m t nhánh ph qu n tách
nh

phía trên bên ph

n khí qu

phân vào

c khi phân hai ph qu n g c. Lá ph i

nh, thùy tim và thùy hoành. Lá ph i ph i phân
làm b


- M t ngoài hay m

nh

trên.

n. M t ngoài c a ph i l i áp sát vào thành

trong c a l ng ng c. Gi a các l

a l ng ng c và m t ngoài c a

ph i ch có màng ph i. M t ngoài có các v t n lõm c

n.

- M t trong hay m t trung th t. Có r n ph i n m g
i, có các thành ph n c a ph qu n g
qu n g

ng m ch ph

ch ph i.

i. Trong r n ph i có ph


4

-


ng m t tr c (g i là thân chính). T thân chính s tách ra các ph qu n

thùy theo ki u nhánh bên. Các ph qu n thùy d n khí vào m
nh

ph i

nh g i là thùy ph i. T các ph qu n thùy chia ra các ph qu n phân

thùy. Các ph qu n phân thùy l i chia thành các ph qu

i phân thùy.

Các ph qu n này l i chia nhi u l n n a và sau cùng chia thành các ph qu n
trên ti u thùy.
M i ph qu n trên ti u thùy d n khí cho m

ph i, th tích

kho ng 1 cm3 g i là ti u thùy. Xung quanh các ti u thùy là m t l p t ch c
liên k

ch. Các ti u thùy hi n lên b m t c a ph i thành các
i ph qu n trên ti

u thùy thì g i là ph qu n

trong ti u thùy. Các ph qu n trong ti u thùy l i chia nhi u nhánh g i là ti u
ph qu n. Các nhánh ti u ph qu n l i chia thành ti u ph qu n t n. M i ti u

c oxy và th i khí cacbonic.
i v i t t c các lo
ns s

ng v t thì m t trong nh ng y u t quy

ng oxy trong m

ng v t có vú c n 6

8ml O2 và th i tr 250ml CO2
ng cacbonic ra kh
Hô h p c

nh

ng oxy thi t y u này và th i

ph i th c hi n nh

ng tác hô h p.

l n chia thành 3 quá trình:

- Hô h

i khí gi

c th c hi n



ng hô h
th

i

c khi vào ph i. Trên niêm m c

p lông nhung luôn chuy

ng ra ngoài do

y các d v t và b i ra ngoài.
m th trên niêm m

ng hô h p r t nh y c m v i các

thành ph n l có trong không khí. Khi có v t l
nh

cl i

có ph n x ho, h

y v t l ra ngoài, không cho xâm nh p sâu
Khí oxy sau khi vào ph i và khí cacbonic th

nang. Ph i l n bao g m r t nhi u ph nang làm ng b m

ng hô h p.

2.1.2.1. B nh suy n l n
* Nguyên nhân
Mycoplasma

n l
hyopneumoniae gây ra ,
,

.
.

*M ts

,

(

10%).

m c a b nh

M mb

ng tr c ti p lên b máy hô h p c a l n. B nh x y ra

m i l a tu

ng nh t là l n 3-26 tu n tu i. B nh lây lan nhanh do

ti p xúc tr c ti p và qua không khí, b nh x y ra quanh

ng v t c m nhi m: L n

m c nhi u

không khí có Mycoplasma

các l a tu

um cb

ng

l n t 2 - 5 tháng và có tính ch t mùa v , ph thu c vào gi ng

l n. L n ngo

u ki

th c p tính, t l ch

c ta b b nh v i t l cao và

n n i và l n lai (Ph m S

Tài, 2006) [5].
* Quá trình sinh b nh
Sau khi xâm nh p vào ph
thái cân b ng n u s

kháng c

* Tri u ch ng
Th i k nung b nh t 1- 3 tu n, trung bình 10 - 16 ngày trong t nhiên,
5-12 ngày trong phòng thí nghi m. Tri u ch ng ho, khó th xu t hi n sau 25 65 ngày. B nh có th chia làm 3 th : C p tính, m n tính và th

n.

+ Th c p tính
u tri u ch ng nh , khó phát hi n, l
góc chu

m

m l n, da nh t nh t, thân nhi

s t nh , 39 - 39,5 0C. Khi có bi u hi n b nh, l n h
i ngày sau l n ho liên ti p 2 - 3 tu

ng ho c
ng h i, ch y
md

ng h
Khi ph i b t

ng thì con v t có tri u ch ng khó

th , th nhanh, th khò khè, nh p th có th lên t i 100 - 150 l n/phút. T n s
hô h

n lên, gia súc ng i th

+ Th m n tính
ph bi n nh t. L n ho khan t ng ti ng hay t ng chu i dài,
c bi t là lúc sáng s m ho c chi u t


8

L n khó th , th khò khè v
l

40 - 100

ra.
Con v

t

n s hô h

ng 39 - 400C, có th

i a ch y. Thân nhi

n 400C r i h th p xu ng.
B nh ti n tri

nn

N


c bi t là

ph i, h ch ph i.

ut

nh v

rìa, vùng th p c a ph i, ph i viêm, xu t hi n nh ng ch m

ho c xám to b ng h

u xanh, to d n ra, sau t p trung thành t ng

vùng r ng l n. Theo dõi b ng ch p X - quang ta th y b nh tích lan t
sau theo m t quy lu t nh

nh. Hai bên ph

ph i c ng d

c ra

u có b

có gi i h n rõ gi a ch ph i b viêm và ch ph
Ch viêm

c,


khí qu n viêm có b t, d ch nhày màu h ng nh t, bóp có khi có m ch y ra.
H ch lâm ba ph

t to, g p 2 - 5 l n h

ng, ch a

nhi u vi khu n, nhi

t huy t,
c.

* Ch

nh

Hi n nay có r t nhi
vi khu n h c, ch

ch
t thanh h

c s d ng ph bi n nh t, cách ti n hành là: Vào chu

i

l n ch y nhanh và kéo dài 3 - 5 phút, sau th y nh ng con viêm ph i s phát
hi n ra ti ng ho khan, có khi kèm theo ho là ch

t s con n m


i da, li u 1ml/20-25kg th


10

* Phòng b nh
+ Phòng b

ch

Khi nh p gi ng l n t bên ngoài thì nên mua gi ng
toàn d ch. Mua l n v ph

c nh

theo dõi ít nh t 15 ngày, n u

không có tri u ch ng ho, khó th thì m i nh
ph i ch t ch

nh ng vùng an

iv

c gi ng c n

m tra l i lý l ch, ngu n g c, nh t riêng ít nh t hai tháng,

hàng ngày theo dõi tri u ch ng hô h


Ph i có chu

ng nh ng l n m i nh p ho c nh ng l n m.

nh k
b

mang l i hi u qu cao, t o

c chu ng tr i, phân rác, d ng c

c vôi 20%, NaOH 10%, formon 5%, r c vôi b

ng.

nm cb
protein, vitamin và mu i khoáng.
2.1.2.2. B nh viêm ph i - màng ph i l n
B nh viêm ph i - Màng ph i l n là m t b
m nh, b

ng gây ch t l n, ch y u là l

ng hô h p lây lan
a b nh là


11


m i l a tu i

tc
các tr

ng là vài cá th trong m

p trung. S l n nhi m
m kho ng 15 - 39% s l n trong

l t vong cao, có th t i 30% th m chí 50% (Eataugh M.W, 2002) [3].
+ Th i gian x y ra b
B nh x

+

hè - thu khi nhi

u ki n v sinh:

H hô h p có nhi m v

i khí gi

ng ngoài. Chính vì v y, chu ng tr i

t, m t v sinh s d n

n ti u khí h u chu ng nuôi có n


u ki n v sinh kém s làm cho b nh


12

viêm ph i - màng ph i x y ra d dàng và lây lan m

c l

u

ki n v sinh t t không nh ng giúp cho con v t kh e m nh mà còn h n ch
c d ch b nh.
Ngoài các y u t v

u ki n v sinh có

ng l n t i nguyên nhân

gây b nh thì khí h u th i ti t, y u t
ng kém... làm cho s

nuôi nh
kháng c a con v t gi

u ki n

cho b nh viêm ph i - màng ph i d dàng x
*



l n v i 3 th ch y u: Th quá c p tính, th c p

tính và th m n tính (Taylor, 2005) [26].
+ Th quá c p tính:
t cao (41,50C), t n s

L n m t m i,
hô h

,m

b t máu l n trong d

y tim m ch. L n b nh th y có
c dãi

n cu i b nh.

B nh ti n tri n r t nhanh, l n b nh ch t sau 24h sau khi có d u hi u
b

c khi ch t th

xanh thành t ng m ng. M t s
bi u hi n tri u ch ng lâm sàng.

vùng m

ng tím

:

Th này xu t hi n sau khi d u hi u c p tính m
410C), hay n
xù, g

n s t nh (40,5 -

th b ng, da nh t nh t, lông
ng kém, m t có d , d

c.

* B nh tích
+ Th quá c p tính
L n ch t không có b

n hình, l n v n to béo.

+ Th c p tính và m n tính:
Màng ph i viêm dính fibrin kèm theo ch y máu và d ch. Viêm màng
bao tim, viêm ph

c có l n máu

Ph i có màu s m và c ng l i (ph i b gan hóa). Các
r i rác kh p ph i. Có b t khí l
- Ch

áp xe ch

n h c:

Ki m tra trên kính hi n vi: Vi khu n hình c u tr c, b t màu gram âm.
B

ng, phân l

c

ng: B nh ph m là ph i nuôi

ng th

ki

sinh hóa: Dung huy t,

ng, không m

c tính
ng

macconkey, indol (-), glucose (-), urease (+), maltosa (+), mannitol,
mannose, xylose (+)...
u tr
S d ng ch y u là dùng kháng sinh. Khi s d ng b t bu c ph i tuân
th các nguyên t
kém, không

u tr

m, giãn ph qu n, c

+ Gluco-K-C-Namin giúp h i s

kháng, giúp c m máu

cho v t nuôi khi ho ra máu.
u tr k t h p công tác h

ng t t,

ng bi n pháp v sinh và h n ch các tác nhân stress.
* Phòng b nh
T y u chu ng tr
gi m b t s

c khi chuy

i vào m i ô chu

ng vi khu n có h i.

nh k phun sát trùng các dãy chu ng 1 tu n/ l n, chu ng khô, s ch,
không

c ti

c r a chu ng.



mb om

chu ng nuôi h p lý, gi ti u khí

h u chu ng nuôi m áp v

mùa hè.

2.1.2.3. B nh t huy t trùng l n
* Nguyên nhân
Vi khu n Pasteurella multocida (P. Multocida)

c bi

n là

nguyên nhân gây ra b nh t huy t trùng cho các loài gia súc, gia c m. Tuy
nhiên, P. multocida

c coi là m t trong nh ng nguyên nhân gây nên

b nh viêm ph i l n.
* D ch t h c
B nh viêm ph i l n do P. mulotocida gây ra là k t qu c a s lây
nhi m vi khu n vào ph i.
B
nh ng b nh ghép
nh ng s li u g

ng th y

16

ng r t khó b tiêu di t. Vi khu n P. multocida

v

ng k t h p v i các

n Mycosplasma hyopneumoniae làm cho quá trình
viêm ph i càng thêm ph c t p.
* Tri u ch ng c a b nh
Tri u ch ng lâm sàng c a b nh viêm ph i do P. multocida gây ra r t
khác nhau tùy thu c vào ch ng vi khu n gây b
+ Th quá c p tính:

th này hi

nh ng l n l
hi

ng ho và th th b

nh ng l n

nh m

ng xu t hi n 3 th :
ng th y

l a tu


t cao nhi

lên t i

nh ng con v t ch t và h p h i có th

vùng b ng có th là do s c n

+Th m
ch y u

ng có bi u hi n khó th , hóp

ct .

ng th y c a b nh, b nh tích

ph

i v i các m

khác nhau t

n th y

c hóa ho c gan hóa, n u k phát các lo i c u khu n có th t o thành
các viêm có m ,
k t ng vùng ho c
ng


ng c a ph i s có s bi

sang xám xanh ph thu c vào g

i

n c a b nh.

ng h p b nh nghiêm tr ng có th xu t hi n viêm ph m c và
apxe

các m

ng h

ng th y ph

m c dính ch t vào thành xoang ng c và ph m c có vùng m
phân bi t b nh viêm ph i do Pasteurella v i viêm ph i

b nh tích ch y
do Actinobacillus,

ng th y m ch y ra có màu vàng và dính

cùng v i r t nhi u s i fibrin.
* Ch
nh viêm ph i do P. multocida gây ra ch y u d a


ng có th

c vi khu n tr c ti

ch máu.

u tr
Hi n nay trên th

ng có nhi u lo i kháng sinh tr b nh do P.

multocida

tr ng/ngày; Linco - gen

1mg/10kg th tr ng/ngày; Kanamycin1ml/10kg th tr ng/ngày. Tuy nhiên, vi c
u tr b ng kháng sinh ngày càng tr

l kh i b nh ngày

càng th p do tính kháng thu c c a vi khu n P. multocida ngày càng m nh.