TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

NÔNG V N TOÁN

NGHIÊN C U
H

C I M C U T O, TÍNH CH T C
NG S

D NG C A G

CÂY RE H

LÝ VÀ
NG

(Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meissn, 1864)

KHÓA LU N T T NGHI P
H ào t o
Chuyên ngành
Khoa
Khóa h c
Gi ng viên HD

IH C

hi n tài: “Nghiên c u c i m c u t o, tính ch t c lý và nh h ng s
d ng c a g Re h ng” .
hoàn thành
c tài t t nghi p, em ã nh n
c s h ng d n t n
tình c a th y giáo ThS. Nguy n Vi t H ng, khoa Lâm Nghi p tr ng
i
H c Nông Lâm – i H c Thái Nguyên.
Tr c h t em xin bày t lòng bi t n sâu s c n th y giáo h ng d n
tài ThS. Nguy n Vi t H ng, cùng toàn th các th y cô, cán b khoa Lâm
Nghi p, tr ng i h c Nông Lâm - i h c Thái Nguyên.
Em xin chân thành c m n b n bè và nh ng ng i thân trong gia ình ã
ng viên khuy n khích giúp
em trong su t quá trình h c t p c ng nh
hoàn thành tài này.
Trong quá trình th c hi n tài, m c dù có nhi u c g ng nh ng do th i
gian và n ng l c b n thân còn h n ch nên không th tránh kh i nh ng thi u
sót. Kính mong nh n
c nh ng ý ki n óng góp c a quý th y cô và các b n
tài c a em
c hoàn thi n h n.
Em xin trân tr ng c m n !
Thái nguyên, ngày tháng n m 2015
Sinh Viên
Nông V n Toán


ii

L I CAM OAN


iii

DANH M C B NG TRONG KHÓA LU N
Stt

Tên b ng

S trang

1

B ng 4.1: Thông s v cây l y m u

29

2

B ng 4.2:

30

3

B ng 4.3:

4

B ng 4.4: T l co rút theo 3 chi u



10

B ng 4.9: So sánh gi i h n b n khi nén d c th c a g Re
h ng v i m t s lo i g khác
B ng 4.10: Gi i h n b n khi kéo d c th

38

11

B ng 4.11: Gi i h n b n u n t nh

39

9

12
13

B ng 4.12: So sánh gi i h n b n u n t nh c a g Re
h ng v i m t s lo i g khác
B ng 4.13: Modul àn h i u n t nh

37

39
40



5

Hình 2.5:

9

c i mc ut ol pc ag

7

Hình 3.1: M t s thi t b , d ng c s d ng trong thí
nghi m c a tài
Hình 4.1: Hình m u và c u t o c a m u

8

Hình 4.2: Bi u

9

Hình 4.3: S

6

l c nén d c th
u n t nh

4

25 và 26


tv n

……………………………………………………....………..1

1.2. M c tiêu nghiên c u………………………………………………...……2
1.3. Ý ngh a c a

tài………………………………………………………...2

1.3.1. Ý ngh a v m t khoa h c……………………………………………….2
1.3.2. Ý ngh a v m t th c ti n……………………………………………….2
PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U …………………………………….…3
2.1. C s khoa h c…………………………………………………………...3
2.1.1. Các

c i m c u t o c a g …………………………………………...3

2.1.1.1. M ch g ………………………………………………………………3
2.1.1.2. S i g …………………………………………………………………6
2.1.1.3. T bào mô m m………………………………………………………8
2.1.1.4. Tia g …………………………………………………………………8
2.1.1.5. C u t o l p…………………………………………………………...8
2.1.1.6. T bào ch a ch t k t tinh (th bít)……………………………………9
2.1.1.7. G giác – g lõi………………………………………………………9
2.1.1.8. G s m – g mu n………………………………………….………..9
2.1.2. Tính ch t v t lý c a g ………………………………………………..10
2.1.2.1.

m c a g ……………………………………………………….10


nghiên c u…………………………………………..14

2.2.1. trên th gi i……………………………………………………………14
2.2.2.

Vi t Nam…………………………………………………………...14

2.2.3.

c i m, phân b , sinh thái h c c a cây Re h

2.2.3.1. Ngu n g c,
2.2.3.2.

c i m phân b và sinh thái h c………….………….15

c i m hình thái, s sinh tr

PH N 3:

IT

ng…………………15

ng, phát tri n…………….………..16

NG, PH M VI, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP

PH N 4: K T QU NGHIÊN C U TH O LU N……………………..27
4.1.

c i m n i l y và cây l y m u thí nghi m…………………………...27

4.1.1.

c i m n i l y m u…………………………………………………27

4.1.1.1. V trí
4.1.1.2.

a lý………………………………………………………….27

a hình

t ai……………………………………………………..27

4.1.1.3. Khí h u th y v n……………………………………………………28
4.1.2.
4.2.

c i m cây l y m u………………………………………………...29
c i m c u t o g Re h

ng…………………………………………29


viii



ng…………………………………41

4.5.1. Trong xây d ng……………………………………………………….41
4.5.2. Trong s n xu t

m c thông d ng…………………………………...41

4.5.3. Trong s n xu t ván nhân t o…………………………………………..42
PH N 5: K T LU N VÀ

NGH …………………………….………..44

5.1. K t lu n…………………………………………………………………44
5.2.

ngh ………………………………………………………………….45

TÀI LI U THAM KH O…………………………………………………46


1

PH N 1
M
1.1.

U

tv n

các công trình xây d ng, óng thuy n. Tùy vào t ng lo i g mà có m c ích
s d ng khác nhau.
Vi t Nam phân b thành 3 vùng: mi n B c có khí h u c n nhi t
mi n Trung mang
vùng nhi t

c i m khí h u gió mùa, trong khi mi n Nam n m trong

i xavan. Khí h u Vi t Nam có

100% c n m. L

ng m a c n m

centimet. Chính vì có m t khí h u

m i vùng

mt

ng t 120- 300

c i m khí h u và a lý.

p và d quan sát thì

ng s

c s d ng ch


i m,

ng

c s d ng làm v t li u xây d ng, c t ch ng, tr m …..

i v i công nghi p gi y thì òi h i g ph i m m, có c u t o d ng s i và

t l xenlulo cao.
Cây Re h
cao 10- 25m,

ng thu c h long não (Lauraceae) là m t lo i cây thân g ,
ng kính thân 0,4- 0,6m hay h n n a. v màu nâu, dày 0,3-

0,5cm. G t t không b m c, dùng trong xây d ng và óng
Lá, g thân và nh t là g và r ch a tinh d u có giá tr .

dùng gia ình.


2

Xu t phát t v n
c u t o, tính ch t c

trên, tôi ti n hành
lý và

nh h

ng s d ng ngu n nguyên li u này trong công ngh ch bi n g

và ánh giá

ch

1.3. Ý ngh a c a

ng s d ng có hi u qu nh t cho loài cây này.
tài

1.3.1. Ý ngh a v m t khoa h c
tài là c s khoa h c cho vi c nh n bi t c u t o,
ch t c lý c a g cây Re h

ng và

nh h

c i m và tính

ng s d ng cho lo i g này.

1.3.2. Ý ngh a v m t th c ti n
- Xác

nh

ch


lo i cây, tu i, g s m, g mu n và i u ki n sinh tr

ng. Vai trò c a m ch g

trong thân cây là d n truy n nh a nguyên t r lên lá, l thông ngang trên
vách t bào m ch g n m c nh nhau có vai trò d n truy n n
d

c, ch t dinh

ng theo chi u ngang thân cây.
Sau khi ch t h , m ch g và l thông ngang trên m ch làm nhi m v l u

thông n

c trong g làm cho g chóng khô. Trong vi c b o qu n g , m ch g

có tác d ng làm cho thu c th m sâu và nhanh, l thông ngang có tác d ng v n
chuy n thu c ng m theo chi u ngang. M ch g là m t trong nh ng tiêu chu n
quan tr ng trong vi c nh n m t g , là y u t làm gi m tính ch t c lý c a g
lá r ng.
M t s lo i cây trong m ch g có th bít. Th bít làm cho g khó th m
thu c b o qu n nh ng ph n này có tác d ng ch ng l i sâu n m phá ho i. M t
s lo i g có ch a ch t k t tinh trong m ch g .
* Các hình th c phân b c a l m ch
- M ch x p vòng: Trong ph m vi m i vòng n m, các l m ch
g s m có

ng kính l n x p thành vòng tròn


ph n g s m l

ng x p thành vòng, càng ra

n

ph n g mu n l m ch bé d n và phân tán. Các lo i g b hòn, thôi ba, xoan
nh …. có lo i hình th c phân b này.


5

Hình 2.3. M ch g x p trung gian
* Các hình th c t h p l m ch
- M ch

n: T ng l m ch n m

n

c, r i rác, phân tán, không có

liên h gì v i các l m ch khác. Các lo i g b ch àn, hà nu, táu m t …v.v…
có th xem là g có l m ch

n phân tán.

- M ch kép: Hai ho c nhi u l m ch n m sát c nh nhau, các l m ch
gi a th


có xu h

n qua l i nh

g s n m t, thành ng nh,

ng an thành màng l

i.

ng n, các lo i gi ho c


6

+ M ch dây ti p tuy n, th
l

n vòng quanh tu

ng x p thành vòng gián o n ho c liên t c

m t s l n lo i g thu c h

a

inh .

b



7

Chi u dài s i: Có nh h

ng khác nhau

nc

ng

c a gi y, n u ký hi u

chi u dài s i là L thì:
C

ng

xé c a gi y t l thu n v i (L)1,5.

C

ng

b c c a gi y t l thu n v i (L)1,0.

C

ng


ng kính ru t t bào.

- N u s i g có t l (2W/D) 1 thì không dùng lo i nguyên li u này

s n

xu t gi y và b t gi y [43].
Trong tr

ng h p t bào s i g có vách m ng,

ng kính ru t l n thì

s i s m m, d o dai, d b ép, m t ti p xúc gi a các s i l n, gi y có
gi a các s i, khi xeo b m t gi y bóng, nh n, tr c
khác

ng

ch t


nh l i thì vách t bào

dãn dài c a s i thô l n, tính d o kém, không d b ép b p,


8

di n tích ti p xúc gi a các s i v i nhau nh gây nh h

ng

gi a các s i v i nhau. V i s i thô khi s n xu t gi y,
x p,

th u khí,

thô t

ng

i l n, c

th p. V i nguyên li u có s i thô dùng
bao xi m ng, gi y catton c n c

ng

ng

ns k th p

Tia g lá r ng hoàn toàn do t bào mô m m c u t o nên. Tia g lá r ng
chi m 10 -15 % th tích, có lo i chi m t i 20-30% th tích. Tia g gây ra
nghiêng th

i v i t t c các t bào x p d c thân cây. Tia g càng r ng, càng

l n làm cho g nghiêng th càng nhi u. Th c nghi m ã ch ng minh tia g
càng nhi u thì s chênh l ch v s c co dãn gi a hai chi u xuyên tâm và ti p
tuy n càng l n.

ây c ng là nguyên nhân gây ra n t n g . G càng nghiêng

th chéo th khi c t g t tiêu hao càng nhi u công trong s n xu t ván dán, ván
m ng t o ra b m t b s x

c làm gi m ch t l

ng ván.

2.1.1.5. C u t o l p
Là d ng c u t o

c bi t c a m t s lo i g lá r ng. D

kính lúp, quan sát trên m t c t ti p tuy n nh n
nhau

u

c các

giác, ph n g bên trong i vào t y có màu s m h n g i là g lõi.
N u màu s c và

m ph n g bên trong và ph n g bên ngoài không

khác bi t nhau thì là g giác và g lõi không phân bi t.
N u màu s c và

m ph n g bên trong và ph n g bên ngoài khác

bi t nhau g i là g giác và g lõi phân bi t, lo i cây g giác lõi phân bi t.
2.1.1.8. G s m- g mu n
Trong m i vòng n m ph n g phía trong sinh ra vào th i k
sinh tr
tr

u mùa

ng g i là g s m. Ph n g phía ngoài sinh ra vào cu i mùa sinh

ng g i là g mu n.
M t s lo i g có g s m và g mu n khác nhau v kích th

g s m và g mu n phân bi t. M t s lo i g khi quan sát th y
m ch có kích th

ct

c g i là
ng kính l


m nh t

c trong g và kh i

ng g khô.
m (W) c a g

c tính theo công th c sau:

W0 =
Trong ó:

, W1 =
W0 -

m tuy t

W1 -

mt

ic ag ;

ng

ic ag

m1 - tr ng l


Nh ng không ph i m i khi

s n sinh, g ch co dãn khi

m g thay

m c a nó bi n

i thì hi n t

ng co dãn

i trong kho ng t 0%

m bão hoà th g . M t khác, g có c u t o không

u

n

ng nh t theo 3 chi u th

nên co dãn c a g theo 3 chi u là r t khác nhau. Co dãn là nguyên nhân gây
nên bi n hình, cong vênh, n t n trong quá trình s y g ho c s d ng g tr c
ti p,… Hi u

c

c i m co dãn c a t ng lo i g s giúp chúng ta s d ng



i n

nh s hút ho c

nh ( t tr s

m

th ng b ng)
Trong ph m vi gi i h n m liên k t, g khô hút h i n
làm thay

i hình d ng và kích th

c c a g , làm gi m c

ki n t t cho sâu và n m phá ho i g . Ng
s thoát h i n

ng

c s dãn n
và t o i u

c l i, trong không khí khô, g

c và co rút làm cho th tích thu nh l i. Hút và thoát h i n

c a g ph thu c vào nhi t

S c hút n
trong n

cc ag
c c a g là n ng l c hút l y n

c. Tính ch t hút n

c, th i gian hút n

v trí, chi u th , kích th
t

ng

n ph m ch t g (Lê Xuân Tình và Cs, 1993)[10]

2.1.2.4.

n

c

c càng nhi u.

Quá trình hút h i n

x u

t

ng th tích,

u.… trong ó y u
ng th tích càng l n

c càng ch m, g lõi hút n

c ch m h n g giác. M t c t

xuyên tâm và m t c t ti p tuy n c a g hút n

c r t ch m. Di n tích m t c t

ngang càng l n thì t c

hút n

c càng nhanh,

nhanh nh ng không nhi u. Nghiên c u các y u t

nhi t
nh h

cao g hút n
ng

c

n s c hút


c i m này c a g

ng nhi u

n

m bão hoà th g .
l a ch n

mg

cho thích h p.
2.1.2.5. Kh i l

ng th tích

Kh i l

ng th tích là c s h p lý cho vi c ánh giá giá tr c a g

trong nh ng l nh v c s d ng khác nhau. Kh i l

ng th tích có m i liên

quan m t thi t v i các tính ch t v t lý, c h c khác c a g (Nguy n

ình

H ng,1991)[5].

ng th tích c a g n ng hay nh là do c u t o c a g quy t

nh, do ó kh i l

ng th tích có nh h

c h c c a g . G có kh i l
c ng th p. Kh i l

ng

n h u h t các tính ch t v t lý,

ng th tích th p thì c

ng

c h cc ag

ng th tích là m t nhân t quan tr ng trong vi c s d ng

nguyên li u g .
2.1.3. Tính ch t c h c c a g
2.1.3.1. Gi i h n b n khi nén
G ch u nén d c th : khi g ch u nén d c th , trong g s n sinh ra n i l c
ch ng l i theo chi u d c th . Do

i b ph n các t bào s p x p song song v i

tr c d c thân cây nên khi có l c tác

n m ngang. G
bên ngoài v

c c u t o b i các t bào hình ng, r ng ru t nên khi l c

t quá gi i h n àn h i (ch y u là phía

các t bào (tr

ng

u các t bào) làm cho

c h t là t bào m ch g , t bào mô m m, qu n bào g s m) b

phá ho i.
2.1.3.2. Gi i h n b n khi kéo c a g
S c ch u kéo ngang th c a g ch b ng 1/10 - 1/40 s c ch u kéo d c
th . Nh s c hút t

ng h gi a các mixenxenluloza, m i liên k t c h c gi a

các mixenxenluloza b i keo lignin và l p keo n m gi a các t bào s p x p
theo chi u d c thân cây, các lo i t bào s p x p theo chi u ngang thân cây và
m i liên h gi a chúng v i nhau s n sinh ng l c kéo ngang c a g .
2.1.3.3. Gi i h n b n khi u n t nh và modul àn h i u n t nh
Gi i h n b n khi u n t nh là m t trong 2 ch tiêu c h c quan tr ng
ánh giá c

ng


c và cách s p x p các t bào trong g , có tr s cao h n gi i h n

b n khi nén ngang th .
2.2. T ng quan v n

nghiên c u

2.2.1. Trên th gi i
Trên th gi i ã có nhi u công trình nghiên c u v c u t o c a m t s
lo i g . N m 1926 Lecome ã nghiên c u và gi i ph u mô t
c t c a 67 loài g

ông D

n gi n 3 m t

ng.

J.D Brazier và G.L Franklin v i “Identification of hardwoods”
nghiên c u gi i ph u g

c 680 cây g th

ã

ng ph m c a c châu Á, Âu,

M , Phi, Úc và ã l p khóa tra (1938).
A.Mariaur,

2.2.2.

Vi t Nam
Trong nhi u n m v a qua ã có nhi u nhà nghiên c u v

t o c a m t s lo i g thông d ng
ã

c nghiên c u t

ng

c i mc u

Vi t Nam, tuy nhiên, nh ng k t qu

i lâu và ch a th

y

các lo i g

ó

Vi t Nam.


15

N m 1977 GS.TS Nguy n Bá ã có m t s nghiên c u D n li u v c u

ng s d ng cho lo i g

ó,

nh.
c i m c u t o và tính ch t v t
ã nghiên c u v m t s

c

i và tính ch t c , v t lý c a g Hông.

Nguy n Vi t H ng (2012), ã ti n hành thu th p và nghiên c u c u t o
c a 15 m u g thông d ng
2.2.3.

Vi t Nam.

c i m, phân b , sinh thái h c c a cây Re h

2.2.3.1. Ngu n g c,

ng

c i m phân b và sinh thái h c (vncreatures.net)[16].

Ngu n g c
Tên Vi t Nam:

RE H


i th

ng xanh, m trên núi

t hay núi á vôi,

cao 100 - 600


16

m. Re h

ng là loài cây có ngu n gen hi m, g t t không m i m t, ch y u

s d ng trong xây d ng, làm tà v t, óng tàu. Lá, v và r có th chi t su t
l y tinh d u.
2.2.3.2.
Re h

c i m hình thái, s sinh tr
ng là cây g l n, th

ng, phát tri n

ng xanh, cao

n 30 m,