VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LƢU TUẤN HIẾU

PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH BẮC GIANG TRONG NỀN KINH TẾ
THỊ TRƢỜNG HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LƢU TUẤN HIẾU

PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH BẮC GIANG TRONG NỀN KINH TẾ
THỊ TRƢỜNG HIỆN NAY
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số: 931.01.02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Đoàn Xuân Thủy



MỤC LỤC
Lời cam đoan …………………………………………………………………… i
Lời cảm ơn ...……………………………………………………………………

ii

Mục lục …………………………………………………………………………

iii

Danh mục các chữ viết tắt ……………………………………………………… v
Danh mục các bảng …………………………………………………………….. vii
Danh mục phụ lục ………………………………………………………………

viii

MỞ ĐẦU ……………….………………………………………………..............

1

1. Tính cấp thiết của đề tài …………………………………………………….. 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ………………………………………………………... 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ………………………………………….

3

4. Phương pháp nghiên cứu ……………………………..................................

4

nghiệp tỉnh Bắc Giang …………………………………………………………

78

3.2. Thực trạng phát triển lâm nghiệp trên tỉnh Bắc Giang ……………………

84

iii


3.3. Đánh giá tình hình phát triển lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường trên
địa bàn tỉnh Bắc Giang …………………………………………………………

114

CHƢƠNG 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN 2035 ……..

125

4.1. Quan điểm và định hướng về phát triển lâm nghiệp trong nền kinh tế thị
trường….. …....…………………………………………………………………. 125
4.2. Giải pháp phát triển lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường trên địa bàn
tỉnh Bắc Giang ………………………………………………………………….

132

KẾT LUẬN ……………………………………………………………………... 155
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN …...


:

Ban quản lý

BV&PTR

:

Bảo vệ và phát triển rừng

BNN&PTNT

:

Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

CNH - HĐH

:

Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CNXH

:

Chủ nghĩa xã hội

CMH


:

Giá trị sản xuất

HTX

:

Hợp tác xã

JICA

:

Tổ chức hợp tác quốc tế Nhật Bản

FSC

:

Chứng chỉ quản lý rừng bền vững

LLSX

:

Lực lượng sản xuất

LNXH


:

Khoa học kỹ thuật

KTTT

:

Kinh tế thị trường

NLTS

:

Nông lâm thủy sản

NSNN

:

Ngân sách nhà nước

QLNN

:

Quản lý nhà nước
v



UBND

:

Ủy ban nhân dân

SNN&PTNT

:

Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn

SXKD

:

Sản xuất kinh doanh

RPH

:

Rừng phòng hộ

RĐD

:

Rừng đặc dụng

Bảng 3.1 Một số chỉ tiêu về phát triển kinh tế tỉnh Bắc Giang giai đoạn
2005 - 2016

79

Bảng 3.2 Cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2000 - 2016

85

Bảng 3.3 Cơ cấu giá trị sản xuất ngành lâm nghiệp tỉnh Bắc Giang giai

95

đoạn 2005 - 2016
Bảng 3.4 Một số kết quả sản xuất lâm nghiệp 2005 - 2017

98

Bảng 3.5 Diện tích rừng trồng theo đơn vị hành chính (ha)

100

Bảng 3.6 Sản lượng khai thác lâm sản giai đoạn 2000 - 2017

102

Bảng 3.7 Biến động diện tích ba loại rừng giai đoạn 2003 - 2014

104



Phụ lục 03

Bảng tổng hợp kết quả qua phiếu “phỏng vấn sâu” đánh
giá về tình hình bảo vệ và phát triển lâm nghiệp trên địa
bàn tỉnh Bắc Giang

172

Phụ lục 04

Giá gỗ tròn chủ rừng bán ra trong giai đoạn 2015-2017

173

Phụ lục 05

Giá gỗ tròn doanh nghiệp chế biến mua vào giai đoạn
2015-2017

174

Phụ lục 06

Diện tích đất lâm nghiệp theo quy hoạch 3 loại rừng

175

Phụ lục 07


Phụ lục 12

Tổng hợp kết quả thu hút vốn đầu tư giai đoạn 2011 - 2014

184

Phụ lục 13

Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch BV&PTR

185

Phụ lục 14

Danh mục một số văn bản liên quan đến công tác bảo vệ

188

và phát triển rừng

viii


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm coi
trọng phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh
công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn và hội nhập kinh tế quốc tế.
Hiện nay, khu vực nông, lâm, ngư nghiệp vẫn đang giữ vai trò quan trọng trong phát
triển kinh tế - xã hội, trong đó ngành lâm nghiệp Việt Nam là một ngành kinh tế kỹ

được bằng nghề rừng. Cùng với tình hình thực tế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay
cho thấy nhu cầu về sử dụng các sản phẩm từ gỗ rất lớn, để cung cấp sản lượng gỗ ổn
định cho thị trường chế biến lâm sản cần phải đầu tư phát triển lâm nghiệp theo
hướng sản xuất hàng hóa lớn nhằm chủ động nguồn nguyên liệu, nâng cao giá trị
rừng và đất rừng bằng những loại cây có giá trị kinh tế. Thị trường tiêu thụ gỗ rừng
trồng chủ yếu là các nhà máy giấy, nhà máy sản xuất ván nhân tạo, nhà máy chế biến
ván ghép thanh xuất khẩu, chế biến dăm mảnh xuất khẩu, gỗ trụ mỏ, chế biến đồ mộc
gia dụng làm chất đốt và một phần làm nguyên liệu trong xây dựng cơ bản. Có thể
nói thị trường lâm nghiệp nước ta là một thị trường tiềm năng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam, phát triển lâm
nghiệp của cả nước nói chung, Bắc Giang nói riêng còn nhiều bất cập, cần có những
nghiên cứu hệ thống, toàn diện nhìn từ góc độ chuyên ngành kinh tế chính trị, nhất là
phát triển kinh tế lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường, mà thực chất là phát triển
lâm nghiệp hàng hóa, vừa tuân theo các quy luật chung của phát triển kinh tế, vừa thể
hiện tính đặc thù của ngành lâm nghiệp, với tư cách là ngành kinh tế đặc thù với
những chủ thể kinh doanh đặc thù. Việc nghiên cứu đặt ra nhiều vấn đề về lý luận và
thực tiễn trong phát triển lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường trên địa bàn tỉnh
Bắc Giang cần phải được nghiên cứu sâu như: xác định đúng vị trí, vai trò hiện nay
của ngành lâm nghiệp ở Bắc Giang trong mối tương quan liên kết với các thành phần
kinh tế khác; phát triển lâm nghiệp được đặt trong điều kiện phát triển của nền kinh tế
thị trường mà đây là một ngành kinh tế đặc thù; các đặc điểm, vị trí địa lý, khí hậu,
kinh tế, văn hóa, xã hội có ảnh hưởng như thế nào đến phát triển lâm nghiệp trên địa
bàn tỉnh; quan hệ sản xuất trong lâm nghiệp như thế nào; quan hệ thị trường, quan hệ
lợi ích, vấn đề sở hữu (quyền tài sản), môi trường và phát triển bền vững ở Bắc Giang
sẽ được áp dụng như thế nào; những rào cản trong thực hiện chính sách phát triển lâm
nghiệp hiện nay là gì; phát triển lâm nghiệp trong nền kinh tế thị trường nên quan
điểm phải thể hiện rõ các mối quan hệ trong phát triển và vai trò kiến tạo của nhà
nước...Với lí do trên, việc nghiên cứu đề tài "Phát triển lâm nghiệp trên địa bàn
tỉnh Bắc Giang trong nền kinh tế thị trường hiện nay” là hết sức cần thiết, có ý
nghĩa thiết thực cả về mặt lý luận và thực tiễn cấp bách.

trọng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp mang tính kỹ thuật, mà chủ yếu là tiếp cận thể
chế; vấn đề quản lý; mối quan hệ giữa Nhà nước - thị trường - các chủ thể SXKD lâm
nghiệp sao cho phù hợp sẽ có tác động tới phát triển sức sản xuất, phân công lao động, quy
mô sản xuất...; các quan điểm và các giải pháp mang tính định hướng, tính phương pháp
luận của kinh tế chính trị nhằm phát triển lâm nghiệp trong nền KTTT thời gian tới.
3


Về mặt không gian: Nghiên cứu trên bình diện tổng thể ngành lâm nghiệp trên
địa bàn tỉnh Bắc giang.
Về mặt thời gian: Nghiên cứu thực trạng phát triển lâm nghiệp hàng hóa trên địa
bàn tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn từ 2000 đến 2016, đề xuất định hướng và giải
pháp đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2035.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
4.1. Hướng tiếp cận
- Tiếp cận thể chế: để đánh giá các chính sách định hướng, hỗ trợ và khuyến
khích bảo vệ và phát triển lâm nghiệp hàng hóa trong nền kinh tế thị trường hiện nay.
- Tiếp cận hệ thống: để tìm hiểu việc phát triển lâm nghiệp hàng hóa trong mối
quan hệ tổng thể với phát triển nông nghiệp, nông thôn và nông dân trong bối cảnh hội
nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
- Tiếp cận bền vững: để phân tích việc phát triển nông nghiệp nói chung, phát
triển sản xuất lâm nghiệp hàng hóa trong nền kinh tế thị trường nói riêng theo yêu cầu
phát triển bền vững: phát triển kinh tế gắn liền với thực hiện các chính sách xã hội và phát
huy vai trò phòng hộ bảo vệ môi trường sinh thái của rừng trong giai đoạn hiện nay.
4.2. Khung nghiên cứu
Sơ đồ 1: Khung nghiên cứu của luận án
Nhân tố ảnh
hƣởng tới PT
lâm nghiệp
trong nền

tăng
- Bảo vệ và
chăm
sóc
rừng tăng
- Chế biến
lâm sản tăng
- Giảm nghèo
và tăng thu
nhập
cho
người
dân
vùng xa vùng
xa

- Quy mô cơ
cấu sản xuất
thay đổi theo
hướng
đạt
hiệu quả cao
- Bảo đảm
bền vững tài
nguyên và
môi trường
- Đầu tư lâm
nghiệp tăng
- Diện tích
rừng tăng

quốc tế

GP
tăng
cường
đầu tư
và
hoàn
thiện
kết
cấu hạ
tầng

GP
tích tụ
đất
cho
SXLN
lớn
vấn đề
MT và
dịch
vụ
MT


Luận án đầy đủ ở file: Luận án full