HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

TRỊNH THẾ CƢỜNG

HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG
NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

TRỊNH THẾ CƢỜNG

HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG
NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 62 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học : 1. PGS. TS. BÙI VĂN HUYỀN
2. TS. ĐẶNG NGỌC LỢI

HÀ NỘI - 2018


LỜI CAM ĐOAN

và Phát triển nông thôn Việt Nam ......................................................... 78
3.3. Đánh giá thực trạng huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn thông qua các chỉ tiêu đánh giá ....................... 99
3.4. Đánh giá chung về huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn ........................................................................ 107
Chƣơng 4. GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP
VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM ................................................121
4.1. Định hướng huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 ................. 121
4.2. Giải pháp huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn Việt Nam .................................................................... 125
4.3. Kiến nghị ....................................................................................... 141
KẾT LUẬN ...............................................................................................................146
CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ LUẬN ÁN ............148
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................149


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN
Agribank

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn Việt Nam

BHXH

Bảo hiểm xã hội

HĐV

Huy động vốn


Ngân hàng Trung ương

NoNT

Nông nghiệp, nông thôn

SPDV

Sản phẩm dịch vụ

TCTD

Tổ chức tín dụng

TD

Tín dụng

TK

Tài khoản

USD

Đô la Mỹ

VNĐ

Đồng Việt Nam


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Trang
Sơ đồ 2.1: Qui trình kiểm tra, đánh giá công tác huy động vốn của ngân hàng
thương mại ................................................................................................ 53
Sơ đồ 3.1: Mô hình tổ chức và hoạt động của Agribank ........................................ 70
Sơ đồ 3.2: Quy trình lập kế hoạch trong hệ thống AGRIBANK ........................... 81
Sơ đồ 3.3: Tổ chức bộ máy điều hành huy động vốn tại AGRIBANK ................. 92


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Huy động vốn của ngân hàng thương mại (NHTM) là thuộc tính, là chức
năng của chính các NHTM, và do đó, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu,
từ lý thuyết mang tính hàn lâm, đến những nghiên cứu ứng dụng cho hệ thống
NHTM hoặc cho từng ngân hàng cụ thể.
Do tính chất hoạt động của một trung gian tài chính là đi vay để cho vay
và cung cấp các dịch vụ tài chính khác, nên vốn huy động là khâu có tính
quyết định đối với hoạt động kinh doanh của các NHTM, vì vậy, các NHTM
đều rất chú trọng công tác HĐV. Đối với các nước có thị trường tài chính phát
triển thì các NHTM thường thuận lợi trong HĐV bởi các NH có thể sử dụng
nhiều công cụ huy động đa dạng trên các phân khúc thị trường khác nhau với
chi phí vốn thấp. Trong khi đó, đối với những nước có thị trường tài chính
phát triển thấp như Việt Nam hiện nay thì HĐV thường gặp nhiều khó khăn
do tiềm lực kinh tế nội tại không cao, thị trường tài chính thiếu da dạng và
linh hoạt khiến chi phí HĐV tăng lên, điều này đặt các NHTM trước các
thách thức trong kinh doanh. Từ các cuộc “chạy đua” tăng LS huy động
những năm trước đây cho thấy một thực tế là các NHTM Việt Nam đang phải

của nền kinh tế, yêu cầu về củng cố và tăng cường sức cạnh trong hoạt động
kinh doanh dịch vụ NH, đáp ứng yêu cầu về vốn nhằm đẩy nhanh sự phát
triển bền vững kinh tế Agribank thì yêu cầu quản lý hoạt động HĐV của các
NHTM Việt Nam nói chung, trong đó đặc biệt đối với Agribank càng đặt ra
hết sức cấp thiết.
Thực tế thời gian qua, HĐV của Agribank về cơ bản đáp ứng được yêu
cầu kinh doanh trong từng giai đoạn, đồng thời, phục vụ khá tốt chiến lược
phát triển của Agribank trong trung và dài hạn. Bên cạnh những kết quả đạt
được, HĐV của Agribank đặt ra hàng loạt vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, giải
quyết, như tính bền vững của hoạt động HĐV, tính hợp pháp trong các hoạt
động HĐV hay kiểm soát rủi rõ trong hoạt động này.


3

Với tất cả những yếu tố trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Huy động vốn
của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam” làm chủ
đề Luận án Tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành Quản lý kinh tế.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở hệ thống hóa và góp phần làm rõ
một số vấn đề lý thuyết về HĐV của NHTM; qua phân tích, đánh giá thực
trạng HĐV ở Agribank, luận án đề xuất phương hướng và giải pháp chủ yếu
nhằm hoàn thiện huy động ở Agribank trong thời gian tới.
Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận án
có nhiệm vụ:
+ Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về HĐV của
NHTM;
+ Phân tích, đánh giá thực trạng HĐV tại Agribank, chủ yếu trong giai
đoạn 2011-2016, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên
nhân của những hạn chế.

4.1 Cách tiếp cận: Để thực hiện nội dung và mục tiêu đề ra, luận án sử
dụng cách tiếp cận chủ yếu sau:
- Tiếp cận từ lý thuyết đến thực tiễn: Sử dụng những vấn đề lý thuyết
để làm sáng tỏ những vấn đề thực tiễn.
- Tiếp cận hệ thống: Nhìn nhận Agribank là một chỉnh thể thống nhất,
hệ thống, có cùng mục tiêu. Huy động vốn nhìn nhận dưới góc độ quản lý
kinh tế của Agribank sẽ rõ hơn khi tiếp cận hệ thống, với chủ thể là cơ quan
đầu não, đối tượng là các đơn vị độc lập, nhưng trong hệ thống Agribank.
- Tiếp cận theo nội dung quản lý: Huy động vốn, không được nhìn
nhận, tiếp cận từ góc độ nghiệp vụ ngân hàng, mà được tiếp cận theo nội dung
quản lý, theo đó, gồm các nội dung: hoạch định chiến lược HĐV; ban hành
các chính sách HĐV; tổ chức thực hiện HĐV và kiểm tra, giám sát HĐV.


5

4.2. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Sẽ kết hợp giữa phân tích định
lượng với phân tích định tính để giải thích các số liệu và phân tích nguyên
nhân từ thực tiễn.
- Phương pháp thống kê, so sánh: Sẽ sử dụng số liệu theo chuỗi thời
gian và tại một thời điểm để so sánh dọc và so sánh chéo thực trạng HĐV của
Agribank.
- Phương pháp thu thập số liệu: Agribank là một hệ thống bao gồm các
chi nhánh, do đó, số liệu sử dụng trong luận án là số liệu chính thức được
Agribank tổng hợp theo các tiêu chí cụ thể.
5. Những đóng góp mới của Luận án
Thứ nhất: Huy động vốn là chức năng chính của các ngân hàng thương
mại. Với cách tiếp cận chuyên ngành, luận án đã nhấn mạnh huy động vốn và
quản lý huy động vốn của các ngân hàng thương mại, theo đó gồm: (1).

động vốn; (11) Giải pháp về quản trị rủi ro trong huy động.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Về lý luận: HĐV của NHTM không phải là vấn đề mới, cho đến nay đã
có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề này, tuy vậy, vấn đề
HĐV của NHTM chưa được đề cập và phân tích một cách có hệ thống. Trên
cơ sở kế thừa, phân tích và làm rõ thêm các vấn đề lý luận, do vậy, luận án
này sẽ là tư liệu tham khảo trong công tác giảng dạy và nghiên cứu tại các
trường Đại học/Học viên thuộc khối Tài chính – NH.
Về thực tiễn: Dó các phân tích bám sát thực tiễn HĐV tại Agribank nên
có thể làm tư liệu tham khảo cho NH này trong điều hành thực tiễn.
7. Kết cấu của Luận án
Ngoài lời mở đầu, kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận án được
kết cấu thành 4 chương.


7

Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
Xung quanh chủ đề về HĐV của NHTM đã có khá nhiều công trình đề
cập đến những năm gần đây, trong đó đáng chú ý có một số công trình sau đây:
1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MẶT LÝ THUYẾT

Trong nội dung này, luận án sẽ trình bày tổng quan các công trình
nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến HĐV của các NHTM. Một số
công trình tiêu biểu bao gồm:
1.1.1. Các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc
Joel Bessis (1998) trong cuốn sách Risk Management [113]. Đề tài đã
tập trung đề cập đến công tác quản trị rủi ro ở các NHTM trong đó có quản trị

Có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vốn và HĐV. Có thể
kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:
Trần Xuân Kiên (1998) trong cuốn sách “Chiến lược huy động và sử
dụng vốn trong nước cho phát triển nền công nghiệp Việt Nam" [34], đã tập
trung đề cập và phân tích chiến lược HĐV trong nước cho đầu tư phát triển
ngành công nghiệp của Việt Nam, trong đó, HĐV của các trung gian tài chính
đã được cuốn sách tập trung đề cập. Trần Kiên (1999) trong cuốn sách “Chiến
lược HĐV và các nguồn lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước” [35], đã tập trung đề cập và phân tích chiến lược huy động các nguồn
lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam. Trương Thái Phương
(2000) trong cuốn sách “Chiến lược đổi mới chính sách huy động các nguồn
vốn nước ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 20012010” [39], đã tập trung đề xuất việc đổi mới chính sách HĐV nước ngoài
cho đầu tư phát triển kinh tế đất nước, trong đó HĐV nước ngoài thông qua
kênh các trung gian tài chính mà chủ yếu là các NHTM, đã được tác giả đề
cập. Nguyễn Đình Tài (1997) trong cuốn sách “Sử dụng công cụ tài chính –
tiền tệ để HĐV cho đầu tư phát triển” [82], trong đó, tác giả đã đi sâu phân


Luận án đầy đủ ở file: Luận án full